III OSK 67/22
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNSA oddalił skargę kasacyjną SKO, potwierdzając, że decyzje o odmowie udostępnienia informacji publicznej dotyczące SKO wydaje prezes kolegium, a nie trzyosobowy skład orzekający.
Sprawa dotyczyła odmowy udostępnienia informacji publicznej przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze (SKO). Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził nieważność decyzji SKO, uznając, że organem właściwym do jej wydania był prezes SKO, a nie trzyosobowy skład orzekający. NSA w wyroku oddalającym skargę kasacyjną SKO potwierdził tę interpretację, podkreślając, że prezes kolegium reprezentuje SKO na zewnątrz i jest właściwy do wydawania decyzji w sprawach dostępu do informacji publicznej.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdził nieważność decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego (SKO) w przedmiocie odmowy udostępnienia informacji publicznej, uznając, że decyzję tę powinien wydać prezes SKO, a nie trzyosobowy skład orzekający. Sąd pierwszej instancji powołał się na przepisy ustawy o dostępie do informacji publicznej oraz ustawy o samorządowych kolegiach odwoławczych, wskazując, że prezes kolegium jest organem właściwym do reprezentowania SKO na zewnątrz i wykonywania czynności niezastrzeżonych dla składu orzekającego. SKO wniosło skargę kasacyjną, zarzucając błędną wykładnię przepisów i naruszenie właściwości. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną, w pełni podzielając stanowisko Sądu pierwszej instancji. NSA podkreślił, że prezes kolegium, jako organ reprezentujący SKO na zewnątrz, jest właściwy do wydawania decyzji o odmowie udostępnienia informacji publicznej, nawet jeśli dotyczy ona działalności samego kolegium. Sąd wskazał, że takie rozstrzygnięcia nie należą do właściwości trzyosobowych składów orzekających SKO, które są przeznaczone do rozpoznawania spraw administracyjnych jako organu wyższego stopnia. NSA powołał się na własne, wcześniejsze orzecznictwo w tej kwestii, potwierdzając, że kompetencja prezesa kolegium do reprezentacji na zewnątrz obejmuje również wydawanie decyzji w sprawach dostępu do informacji publicznej.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (1)
Odpowiedź sądu
Prezes kolegium jest organem właściwym do wydania decyzji o odmowie udostępnienia informacji publicznej dotyczącej działalności Samorządowego Kolegium Odwoławczego.
Uzasadnienie
Prezes kolegium reprezentuje SKO na zewnątrz i wykonuje czynności niezastrzeżone dla składu orzekającego. Wydawanie decyzji w sprawach dostępu do informacji publicznej nie należy do właściwości trzyosobowych składów orzekających, które są przeznaczone do rozpoznawania spraw administracyjnych jako organu wyższego stopnia.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalono_skargę
Przepisy (7)
Główne
u.d.i.p. art. 4 § ust. 1 pkt 1
Ustawa o dostępie do informacji publicznej
u.d.i.p. art. 16 § ust. 1-2
Ustawa o dostępie do informacji publicznej
Pomocnicze
u.s.k.o. art. 4 § ust. 1 pkt 2
Ustawa o samorządowych kolegiach odwoławczych
u.s.k.o. art. 11 § ust. 2
Ustawa o samorządowych kolegiach odwoławczych
u.s.k.o. art. 18 § ust. 1
Ustawa o samorządowych kolegiach odwoławczych
p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 2
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
k.p.a. art. 156 § § 1 pkt 1
Ustawa - Kodeks postępowania administracyjnego
Argumenty
Skuteczne argumenty
Prezes SKO jest organem właściwym do wydania decyzji o odmowie udostępnienia informacji publicznej dotyczącej SKO. Kompetencja prezesa kolegium do reprezentacji na zewnątrz obejmuje wydawanie decyzji w sprawach dostępu do informacji publicznej. Sprawy dotyczące dostępu do informacji publicznej nie należą do właściwości trzyosobowych składów orzekających SKO.
Odrzucone argumenty
Decyzje o odmowie udostępnienia informacji publicznej wydaje trzyosobowy skład orzekający SKO, a nie prezes kolegium. Przepis art. 18 ust. 1 ustawy o SKO, dotyczący składów orzekających, ma zastosowanie do decyzji o odmowie udostępnienia informacji publicznej.
Godne uwagi sformułowania
Prezes kolegium jest organem zobowiązanym do udostępnienia informacji publicznej zgodnie z art. 4 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. Wystąpienie podstaw do wydania decyzji o odmowie udostępnienia informacji publicznej na podstawie art. 16 ust. 1 u.d.i.p. nie powoduje konwersji właściwości do rozpoznania wniosku dostępowego z prezesa kolegium na skład orzekający kolegium. Wydanie decyzji o odmowie udostępnienia informacji publicznej dotyczącej SKO jest niezastrzeżoną dla składu orzekającego czynnością przewidzianą przepisami prawa dla organu administracji publicznej – art. 11 ust. 2 ustawy o SKO.
Skład orzekający
Beata Jezielska
sędzia
Olga Żurawska - Matusiak
sędzia
Zbigniew Ślusarczyk
przewodniczący sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalenie właściwości organu do wydawania decyzji w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej przez samorządowe kolegia odwoławcze."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji SKO i dostępu do informacji publicznej dotyczącej ich działalności.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia proceduralnego związanego z dostępem do informacji publicznej i właściwością organów, co jest istotne dla praktyków prawa administracyjnego.
“Kto naprawdę decyduje o dostępie do informacji w SKO? Prezes czy skład orzekający?”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyIII OSK 67/22 - Wyrok NSA Data orzeczenia 2023-05-30 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2022-01-11 Sąd Naczelny Sąd Administracyjny Sędziowie Beata Jezielska Olga Żurawska - Matusiak Zbigniew Ślusarczyk /przewodniczący sprawozdawca/ Symbol z opisem 6480 Hasła tematyczne Dostęp do informacji publicznej Sygn. powiązane II SA/Wa 2184/21 - Wyrok WSA w Warszawie z 2021-10-14 Skarżony organ Samorządowe Kolegium Odwoławcze Treść wyniku Oddalono skargę kasacyjną Powołane przepisy Dz.U. 2019 poz 1429 art. 4 ust. 1 pkt 1, art. 16 ust. 1-2 Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej - tekst jedn. Dz.U. 1994 nr 122 poz 593 art. 4 ust. 1 pkt 2, art. 11 ust. 2, art. 18 ust. 1 Ustawa z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych. Sentencja Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Zbigniew Ślusarczyk (spr.) Sędziowie: Sędzia NSA Olga Żurawska - Matusiak Sędzia del. WSA Beata Jezielska po rozpoznaniu w dniu 30 maja 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 14 października 2021 r. sygn. akt II SA/Wa 2184/21 w sprawie ze skargi J. J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia 15 kwietnia 2021 r. nr KOC/3940/Pi/20 w przedmiocie odmowy udostępnienia informacji publicznej oddala skargę kasacyjną. Uzasadnienie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 14 października 2021 r. sygn. akt II SA/Wa 2184/21 po rozpoznaniu sprawy ze skargi J. J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z 15 kwietnia 2021 r. nr KOC/3940/Pi/20 w przedmiocie odmowy udostępnienia informacji publicznej, na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.) dalej "p.p.s.a." stwierdził nieważność zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji z 22 lipca 2020 r. nr KOC 3251/Pi/20 (pkt 1) oraz zasądził od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie na rzecz skarżącego J. J. kwotę 200 zł złotych, tytułem zwrotu kosztów postępowania. W uzasadnieniu wyroku Sąd pierwszej instancji wskazał, że skarżący zwrócił się do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie, zwanego dalej także "SKO" lub "Kolegium" o udostępnienie informacji publicznej w postaci skanu umowy z 1 sierpnia 2016 r. nr 3/206/SKO pomiędzy SKO a Pocztą Polską S.A., a zaskarżoną decyzją organ odmówił udostępnienia skanu ww. umowy. Kontrolując legalność zaskarżonej decyzji Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, że została ona wydana z naruszeniem przepisów o właściwości. Zdaniem Sądu to Prezes SKO jest podmiotem obowiązanym do udostępniania informacji publicznej, zgodnie z art. 4 ust. 1 pkt 1 ustawy z 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. z 2019 r. poz. 1429 ze zm.), zwanej dalej "u.d.i.p." Stosownie do art. 4 ust. 1 pkt 2 ustawy z 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (Dz. U. z 2018 r., poz. 570) zwanej dalej "u.s.k.o.", prezes kolegium jest organem kolegium, który zgodnie z art. 11 ust. 1 pkt 1 u.s.k.o. kieruje pracami kolegium i reprezentuje je na zewnątrz. Prezes Kolegium wykonuje również czynności przewidziane przepisami prawa dla organów administracji publicznej, niezastrzeżone dla składu orzekającego (art. 11 ust. 2 u.s.k.o.). Przepisy ww. ustawy, jak i u.d.i.p., nie przyznają składom trzyosobowym SKO kompetencji do rozpatrywania (załatwiania) skierowanych do SKO wniosków o udostępnienie informacji publicznej. Mając powyższe na uwadze Sąd pierwszej instancji stwierdził, że zaskarżona decyzja oraz decyzja ją poprzedzająca zostały wydane z naruszeniem art. 20 ustawy z 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego ((Dz. U. z 2020 r. poz. 256) zwanej dalej "k.p.a." w zw. z art. 16 ust. 1 i 2 u.d.i.p. oraz art. 4 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p., które to naruszenie stanowi przesłankę stwierdzenia nieważności określoną w art. 156 § 1 pkt 1 k.p.a. W rezultacie stwierdził nieważność obu decyzji. Sąd pierwszej instancji wskazał też, że z uwagi na nieważność decyzji z przyczyn formalnych, nie odnosił się do pozostałych zarzutów skargi. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosło Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie, zaskarżając powyższy wyrok w całości. Zarzuciło naruszenie prawa materialnego (pkt I), tj.: - art. 4 ust. 1 pkt 1 i art. 16 ust. 1 ustawy z 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. z 2020 r., poz. 2176), dalej: "u.d.i.p." w zw. z art. 18 ust. 1 w zw. z art. 4 ust. 1 pkt 2 i art. 11 ust. 2 ustawy z 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (Dz. U z 2018 r, poz. 570) zwanej dalej "ustawą o SKO", przez ich wadliwą wykładnię, polegającą na błędnym uznaniu, iż decyzje o odmowie udostępnienia informacji publicznej wydaje prezes kolegium, w sytuacji gdy decyzje te zastrzeżone są dla trzyosobowych składów orzekających, a jedynym rozstrzygnięciem wydawanym przez prezesa jest postanowienie sygnalizacyjne, o którym mowa w art. 20 ustawy o SKO. Ponadto Kolegium zarzuciło naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (pkt II), tj.: - art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. w zw. z art. 156 § 1 pkt 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r., poz. 735), dalej: "k.p.a." oraz w zw. z art. 16 ust. 1 i 2 u.d.i.p. i art. 18 ust. 1 ustawy o SKO, przez stwierdzenie nieważności decyzji Kolegium, w sytuacji gdy decyzja ta nie została wydana z naruszeniem przepisów o właściwości. W oparciu o tak sformułowane zarzuty Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie wniosło o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i oddalenie skargi oraz o zasądzenie na rzecz organu kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Ewentualnie wniosło o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpatrzenia oraz o zasądzenie na rzecz organu kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych W uzasadnieniu skargi kasacyjnej Kolegium wskazało, że zarówno z przepisów ustawy o dostępie do informacji publicznej, jak i ustawy o SKO nie wynika, iż decyzje o odmowie udostępnienia informacji publicznej wydaje prezes kolegium, a nie samorządowe kolegium odwoławcze. Autor skargi kasacyjnej zwrócił uwagę, że SKO to organy kolegialne i na podstawie art. 18 ust. 1 ustawy o SKO decyzje kolegium wydawane są w składach trzyosobowych. W ustawie o SKO brak jest przepisu, który umocowałby prezesa SKO do wydawania decyzji jednoosobowo, a jedynym rozstrzygnięciem wydawanym przez prezesa jest postanowienie sygnalizacyjne (art. 20 ustawy o SKO). W ocenie skarżącego kasacyjnie organu gdyby prezes kolegium miałby być właściwy do wydawania decyzji w przedmiocie odmowy udostępnienia informacji publicznej, to racjonalny ustawodawca uregulowałby tę kwestię w sposób jednoznaczny. Podmiotem zobowiązanym do udostępnienia informacji publicznej, a tym samym wydania ewentualnej decyzji, jest SKO. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r., poz. 259) zwanej dalej p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania. W rozpoznawanej sprawie nie zachodzi żadna z okoliczności skutkujących nieważnością postępowania, o jakich mowa w art. 183 § 2 p.p.s.a. i nie zachodzi żadna z przesłanek, o których mowa w art. 189 p.p.s.a., które Naczelny Sąd Administracyjny rozważa z urzędu dokonując kontroli zaskarżonego skargą kasacyjną wyroku. W tych okolicznościach w sprawie badaniu podlegały wyłącznie zarzuty podniesione w skardze kasacyjnej na uzasadnienie przytoczonych podstaw kasacyjnych. Skarga kasacyjna Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie nie zasługuje na uwzględnienie. Skarżący kasacyjnie organ zmierza do podważenia oceny Sądu pierwszej instancji, iż kompetencję do wydania decyzji o odmowie udostępnienia informacji publicznej posiada prezes SKO, a nie kolegium w składzie trzyosobowym. Naczelny Sąd Administracyjny w pełni podziela stanowisko zaprezentowane w zaskarżonym wyroku. Na wstępie wskazać należy, że w przedmiotowej kwestii wypowiedział się w najnowszym orzecznictwie NSA tj. w wyrokach z 5 lipca 2022 r., III OSK 1309/21, z 5 stycznia 2023 r. III OSK 6555/21 i z 13 stycznia 2023 r. III OSK 6628/21, uznając, że informację publiczną w imieniu samorządowego kolegium odwoławczego udostępnia prezes kolegium i to również prezes kolegium, w trybie art. 16 ust. 1 i ust. 2 ustawy o dostępie do informacji publicznej, wydaje decyzję administracyjną o odmowie udostępnienia informacji publicznej. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie orzekającym w pełni podziela stanowisko zawarte ww. wyrokach tego Sądu i przyjmuje je za własne. Nie jest bowiem trafna argumentacja zaprezentowana w skardze kasacyjnej. Analizując art. 18 ust. 1 ustawy o SKO nie sposób przyjąć, aby przepis ten znalazł zastosowanie w sprawie decyzji o odmowie udostępnienia informacji publicznej. Jak stanowi ww. przepis, "Kolegium orzeka w składzie trzyosobowym, chyba że przepisy szczególne stanowią inaczej. Składowi orzekającemu przewodniczy prezes lub etatowy członek kolegium". Prawdą jest, że z wykładni językowej art. 18 ust. 1 ustawy o SKO wynika ogólna kompetencja do wydawania decyzji przez składy trzyosobowe kolegium. Jednakże prawidłowa wykładnia tego przepisu nie może pomijać jego relacji w stosunku do art. 11 ust. 2 ustawy o SKO, wedle którego "Prezes kolegium wykonuje również czynności przewidziane przepisami prawa dla organów administracji publicznej, niezastrzeżone dla składu orzekającego". Z obu przepisów wynika, że co do zasady samorządowe kolegia odwoławcze orzekają w składach trzyosobowych, jednakże istnieje kategoria spraw niezastrzeżonych do rozpoznania w ww. składzie. Tej kategorii należy poszukiwać z odwołaniem się do metod wykładni systemowej. Samorządowe kolegia odwoławcze zostały powołane jako organy wyższego stopnia orzekające w indywidualnych sprawach z zakresu administracji publicznej należących do właściwości jednostek samorządu terytorialnego – art. 1 ust. 1 ustawy o SKO. W tych sprawach kolegia orzekają jako organy II instancji w postępowaniu administracyjnym i podatkowym. Wykonywanie kompetencji organu wyższego stopnia wobec organów samorządu terytorialnego zostało obwarowane gwarancjami mającymi na celu zapewnienie niezależności jednostek samorządu terytorialnego względem administracji rządowej (zob. także Z. Kmieciak, Samorządowe kolegia odwoławcze w układzie administracyjnego toku instancji, "Państwo i Prawo" 2013, nr 3, s. 6-20. Autor ten wskazuje, iż wedle jednego z poglądów kolegia są wyspecjalizowanymi ciałami administracyjnymi o charakterze orzeczniczym, których jedynym zadaniem - poza wyjątkiem wynikającym z art. 1 ust. 2 ustawy o SKO - jest rozpoznawanie spraw administracyjnych [tamże, s. 7-8]). W tym kontekście istotnego znaczenia nabiera ukształtowanie składów orzekających kolegiów, jak i niezależność członków kolegium, którzy związani są wyłącznie przepisami powszechnie obowiązującego prawa (art. 21 ust. 1 ustawy o SKO). Prawodawca uwzględnił przy tym możliwość powierzenia samorządowym kolegiom odwoławczym załatwianie innych spraw, w szczególności spraw, w których SKO orzeka jako organ I instancji. Świadczy o tym brzmienie art. 1 ust. 2 ww. ustawy, wedle którego w sprawach niewymienionych w ust. 1 kolegia orzekają "na zasadach określonych w odrębnych ustawach". Ustawą taką niewątpliwie jest ustawa o dostępie do informacji publicznej w sytuacji, w której wniosek dotyczy informacji publicznej o działalności kolegium. Jednak przepisy u.d.i.p. nie określają w żaden sposób tego, czy podmiotem wydającym decyzję jest kolegium, czy też jego prezes. W szczególności normy prawnej w tym zakresie nie sposób wywieść z art. 4 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p., stanowiącego, że "Obowiązane do udostępniania informacji publicznej są władze publiczne oraz inne podmioty wykonujące zadania publiczne, w szczególności: 1) organy władzy publicznej". W konsekwencji oceny w tym zakresie należy dokonać na podstawie właściwych przepisów ustawy o SKO. W myśl art. 4 ust. 1 tej ustawy, organami kolegium są zgromadzenie ogólne oraz prezes. Drugi ze wskazanych podmiotów reprezentuje kolegium na zewnątrz oraz, jak już wspomniano, wykonuje niezastrzeżone dla składu orzekającego czynności przewidziane przepisami prawa dla organów administracji publicznej. Ponadto zwrócić trzeba uwagę, że katalog kompetencji prezesa kolegium, określony w art. 11 ust. 1 ustawy o SKO, ma charakter otwarty, o czym świadczy posłużenie się przez ustawodawcę zwrotem "w szczególności". W doktrynie podkreśla się, iż w sprawach niewymagających wydania orzeczenia albo w przypadkach określonych w przepisach szczególnych rozstrzyganie spraw należy zatem do prezesa kolegium. W szczególności prezes kolegium podpisuje pisma kończące postępowanie w sprawie w sposób inny niż przez orzeczenie składu orzekającego (tak: K. Sikora [w:] A. Ostrowska, K. Sikora, Ustawa o samorządowych kolegiach odwoławczych. Komentarz, LEX/el. 2021, art. 11). Zdaniem NSA z kompetencji prezesa do reprezentacji kolegium na zewnątrz wynika obowiązek rozpoznania wniosku o udostępnienie informacji publicznej. Jak słusznie zaakcentował Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 5 lipca 2022 r., III OSK 1309/21, "[u]dostępnienie informacji publicznej, jako czynność materialno-techniczna odbywa się poza postępowaniem administracyjnym, w ramach którego samorządowe kolegium odwoławcze realizuje swoje kompetencje orzecznicze. Na tym etapie kolegium reprezentuje prezes kolegium, zgodnie z przyjętą funkcją wewnątrzustrojową i to prezes kolegium jest organem zobowiązanym do udostępnienia informacji publicznej zgodnie z art. 4 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. Wystąpienie podstaw do wydania decyzji o odmowie udostępnienia informacji publicznej na podstawie art. 16 ust. 1 u.d.i.p. nie powoduje konwersji właściwości do rozpoznania wniosku dostępowego z prezesa kolegium na skład orzekający kolegium. W istocie prowadziłoby to zmiany sposobu reprezentacji kolegium w zależności od pozytywnego, bądź negatywnego kierunku załatwienia sprawy zainicjowanej wnioskiem dostępowym. Systemowo byłoby to rozwiązanie oczywiście wadliwe. W rezultacie należy stanąć na stanowisku, że te same przepisy ustrojowe, które uprawniają prezesa kolegium do zewnętrznej reprezentacji samorządowego kolegium odwoławczego, w ramach której udostępnia informację publiczną, są podstawą przypisania mu kompetencji do wydania decyzji administracyjnej o odmowie jej udostępnienia na podstawie art. 16 ust. 1 u.d.i.p." Także w ocenie NSA w składzie orzekającym to prezes kolegium jest organem wydającym decyzję o odmowie udostępnienia informacji publicznej. Wydanie tej decyzji nie następuje w sprawie, o której mowa w art. 1 ust. 1 ustawy o SKO. Wydanie decyzji, o której mowa w art. 16 ust. 1 u.d.i.p., jest sprawą, w której kolegium nie występuje jako organ wyższego stopnia nad organem jednostki samorządu terytorialnego, a więc sprawą określoną w art. 1 ust. 2 ustawy o SKO. Z wykładni systemowej wynika brak konieczności podjęcia rozstrzygnięcia przez trzyosobowy skład orzekający kolegium. Nieracjonalne byłoby twierdzenie, że w sytuacji, gdy prezes SKO uzna, iż zachodzą przesłanki do odmowy udostępnienia informacji publicznej, powinien on przekazać sprawę do rozpoznania składowi orzekającemu na podstawie art. 18 ust. 1 ustawy o SKO. Prezes samorządowego kolegium odwoławczego jest dysponentem informacji publicznej związanej z działalnością kolegium. Jeśli prezes jest podmiotem zobowiązanym do udostępnienia informacji publicznej, to z kompetencją tą łączy się kompetencja do wydania decyzji odmownej. W ww. wyroku NSA z 5 lipca 2022 r., III OSK 1309/21 trafnie zwrócono uwagę, że "[ź]ródło kompetencji prezesa kolegium do wydania decyzji o odmowie udostępnienia informacji publicznej stanowią więc nie przepisy ustrojowe u.s.k.o., kształtujące tryb orzekania kolegium w indywidualnych sprawach administracyjnych (art. 18 ust. 1 w zw. z art. 1 u.s.k.o.), lecz art. 4 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. w zw. z art. 4 ust. 1 pkt 2 i art. 11 ust. 1 pkt 1 u.s.k.o., który wskazuje, że to samorządowe kolegium odwoławcze reprezentowane przez prezesa kolegium jest zobowiązane do udostępnienia informacji publicznej. Przyjęcie poglądu prezentowanego w skardze kasacyjnej byłoby nie do pogodzenia z założeniami systemowymi. Twierdzenie, że kompetencję do wydania decyzji o odmowie udostępnienia informacji publicznej na podstawie art. 16 ust. 1 u.d.i.p. posiada skład oczekający kolegium (art. 18 ust. 1 u.s.k.o.) musiałoby oznaczać, że skład ten jest związany stanowiskiem prezesa co do konieczności podjęcia takiego rozstrzygnięcia". Dodać należy, że przekazanie kompetencji do wydania decyzji o odmowie udostępnienia informacji publicznej składom trzyosobowym kolegium byłoby nieracjonalne także ze względu na postulat jednolitości w rozpoznawaniu dotyczących danego podmiotu wniosków o udostępnienie informacji publicznej. Jeśli prezes kolegium udostępnia informację publiczną, to każdorazowe stwierdzenie przez niego, iż należy wydać decyzję na podstawie art. 16 u.d.i.p., wiązałoby się z ponowną analizą podstaw do wydania ww. decyzji przez trzyosobowy skład orzekający. Sytuacja ta byłaby także nie do pogodzenia z rolą składów określonych w art. 18 ust. 1 ustawy o SKO. Samorządowe kolegia odwoławcze w składach trzyosobowych pełnią funkcję niezależnych, zorganizowanych na podobieństwo sądów organów wyższego stopnia nad organami samorządu terytorialnego (podobnie R. Sawuła, Właściwość instancyjna wobec organów samorządu terytorialnego po reformie administracji publicznej, "Państwo i Prawo" 2000, nr 1, s. 86), nie zaś podmiotów wykonujących czynności w sprawie dostępu do informacji publicznej. Słusznie akcentuje skarżący w odpowiedzi na skargę kasacyjną, że wykładnia zaprezentowana przez skarżący kasacyjnie organ doprowadziłaby do błędnego wniosku o konieczności wydawania decyzji o odmowie udostępnienia informacji publicznej przez sądy w składach przewidzianych dla właściwej procedury sądowej. Tymczasem, zarówno w odniesieniu do sądów, jak i samorządowych kolegiów odwoławczych, odpowiednie składy orzekające zostały przewidziane do rozpoznawania powierzonych tym podmiotom spraw, podczas gdy kwestia udostępnienia lub odmowy udostępnienia informacji publicznej dotyczy reprezentacji ww. podmiotów w sferze zewnętrznej. Właściwość prezesów sądów powszechnych i administracyjnych, jako ustawowych organów tychże sądów reprezentujących je na zewnątrz, do rozpatrywania tego typu spraw nie budzi natomiast najmniejszych wątpliwości. Brak jest jakichkolwiek argumentów, zwłaszcza w sytuacji podobnego brzmienia przepisów, aby samorządowe kolegia odwoławcze traktować odmiennie. Mając powyższe na uwadze, nietrafny jest zarzut naruszenia art. 4 ust. 1 pkt 1 i art. 16 ust. 1 u.d.i.p. w zw. z art. 18 ust. 1 w zw. z art. 4 ust. 1 pkt 2 i art. 11 ust. 2 ustawy o SKO przez ich wadliwą wykładnię. Sąd pierwszej instancji prawidłowo przyjął, że decyzje o odmowie udostępnienia informacji publicznej wydaje prezes kolegium. Wydanie decyzji na podstawie art. 16 u.d.i.p. wiąże się z kompetencją do udostępnienia informacji publicznej, która to sfera przypisana jest prezesowi kolegium jako związana z reprezentacją kolegium na zewnątrz. W konsekwencji wydanie decyzji o odmowie udostępnienia informacji publicznej dotyczącej SKO jest niezastrzeżoną dla składu orzekającego czynnością przewidzianą przepisami prawa dla organu administracji publicznej – art. 11 ust. 2 ustawy o SKO. Nie można zgodzić się z twierdzeniem organu, że jego stanowisko zostało potwierdzone w orzecznictwie NSA, który poddawał kontroli sądowej decyzje o odmowie udostepnienia informacji publicznej wydane przez samorządowe kolegia odwoławcze (a nie prezesa kolegium) i rozpatrywał sprawy co do meritum nie widząc podstaw do stwierdzenia nieważności decyzji z urzędu. Odnosząc się do twierdzenia skarżącego kasacyjnie organu, wyjaśnić należy, że Naczelny Sąd Administracyjny stosownie do treści art. 183 § 1 p.p.s.a. rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, przy czym chodzi tu o nieważność postępowania sądowego. Niepodniesienie w skardze kasacyjnej zarzutów dotyczących nieważności zaskarżonej decyzji uniemożliwia Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu stwierdzenie z urzędu nieważności tej decyzji. Skoro w przytoczonych przez organ sprawach rozpoznawanych przez NSA nie podniesiono zarzutów dotyczących nieważności zaskarżonej decyzji to Naczelny Sąd Administracyjny nie był uprawniony do stwierdzenia z urzędu nieważności decyzji wydawanych przez Samorządowe Kolegia Odwoławcze a nie przez prezesa SKO. Z powyższych względów nietrafny jest również powiązany z ww. zarzutem zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. w zw. z art. 156 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz w zw. z art. 16 ust. 1 i 2 u.d.i.p. i art. 18 ust. 1 ustawy o SKO przez stwierdzenie nieważności decyzji Kolegium, w sytuacji gdy decyzja ta nie została wydana z naruszeniem przepisów o właściwości. W myśl art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach. Prawidłowo Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie ustalił wystąpienie w odniesieniu do zaskarżonej decyzji przesłanki wskazanej w art. 156 § 1 pkt 1 k.p.a. W orzecznictwie przyjmuje się, iż w myśl art. 156 § 1 pkt 1 k.p.a. naruszenie każdego rodzaju właściwości przez organ administracji przy wydawaniu decyzji administracyjnej powoduje nieważność decyzji bez względu na trafność merytorycznego rozstrzygnięcia (zob. wyrok NSA z 7 października 1982 r., II SA 1119/82, ONSA 1982, nr 2, poz. 95). Wydanie decyzji przez samorządowe kolegium odwoławcze w składzie trzyosobowym, zamiast przez prezesa SKO, jest równoznaczne z wydaniem decyzji z naruszeniem właściwości. Mając na uwadze powyższe wywody, Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw, dlatego na mocy art. 184 p.p.s.a. ją oddalił.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI