III OSK 6699/21

Naczelny Sąd Administracyjny2025-01-31
NSAAdministracyjneWysokansa
dostęp do informacji publicznejochrona SOPinformacje niejawnetajemnica państwowakontrola sądowaprawo administracyjnesłużby specjalnebezpieczeństwo państwa

NSA oddalił skargę kasacyjną Stowarzyszenia W. od wyroku WSA w Warszawie, utrzymując w mocy decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji odmawiającą udostępnienia informacji publicznej dotyczącej ochrony SOP ze względu na jej niejawny charakter.

Stowarzyszenie W. wnioskowało o udostępnienie informacji publicznej dotyczącej ochrony osób przez Służbę Ochrony Państwa (SOP), w tym listy osób objętych ochroną, decyzji o ochronie, liczby funkcjonariuszy, kosztów oraz dokumentów finansowych. Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji odmówił udostępnienia tych informacji, powołując się na przepisy o ochronie informacji niejawnych. WSA w Warszawie oddalił skargę Stowarzyszenia, uznając, że żądane informacje mają charakter niejawny i podlegają ograniczeniu dostępu. NSA w wyroku III OSK 6699/21 oddalił skargę kasacyjną Stowarzyszenia, podzielając stanowisko WSA i organu.

Sprawa dotyczyła wniosku Stowarzyszenia W. o udostępnienie informacji publicznej związanej z ochroną osób przez Służbę Ochrony Państwa (SOP). Stowarzyszenie domagało się listy osób objętych ochroną, decyzji o ochronie wraz z uzasadnieniami, informacji o liczbie funkcjonariuszy SOP ochraniających daną osobę, kosztów przydzielenia ochrony oraz dokumentów finansowych. Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji odmówił udostępnienia tych informacji, argumentując, że dotyczą one materii objętej klauzulą tajności, a prawo do informacji publicznej podlega ograniczeniu na zasadach określonych w przepisach o ochronie informacji niejawnych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę Stowarzyszenia, uznając, że dostęp do informacji publicznej nie jest absolutny i może być ograniczony w celu ochrony porządku publicznego i bezpieczeństwa państwa. Sąd I instancji podkreślił, że informacje dotyczące ochrony osób przez SOP, zwłaszcza te związane z dobrem państwa, mogą być uznane za niejawne i podlegają szczególnym zasadom udostępniania. Naczelny Sąd Administracyjny, rozpoznając skargę kasacyjną Stowarzyszenia, oddalił ją, uznając zarzuty naruszenia przepisów postępowania i prawa materialnego za nieskuteczne. NSA potwierdził, że WSA prawidłowo ocenił materiał sprawy i nie naruszył przepisów prawa, a uzasadnienie wyroku WSA było wystarczające do kontroli instancyjnej. Sąd podkreślił, że zarzuty dotyczące niekompletności akt sprawy nie zostały skutecznie podniesione w skardze kasacyjnej.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Informacje dotyczące ochrony osób przez SOP, zwłaszcza te związane z dobrem państwa, stanowią informacje niejawne, których dostępność jest ograniczona na zasadach określonych w przepisach o ochronie informacji niejawnych.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że żądane przez Stowarzyszenie informacje, dotyczące ochrony osób przez SOP, mają charakter niejawny. Ograniczenie dostępu do tych informacji jest uzasadnione ze względu na ochronę bezpieczeństwa państwa i jego interesów, zgodnie z przepisami ustawy o dostępie do informacji publicznej oraz ustawy o ochronie informacji niejawnych. Ujawnienie tych danych mogłoby narazić na szwank bezpieczeństwo ochranianych osób i funkcjonariuszy SOP.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

odrzucono_skargę

Przepisy (24)

Główne

u.d.i.p. art. 5 § 1

Ustawa o dostępie do informacji publicznej

Prawo do informacji publicznej podlega ograniczeniu w zakresie i na zasadach określonych w przepisach o ochronie informacji niejawnych oraz o ochronie innych tajemnic ustawowo chronionych.

u.d.i.p. art. 16 § 1

Ustawa o dostępie do informacji publicznej

Organ odmawia udostępnienia informacji publicznej w drodze decyzji.

Pomocnicze

u.SOP art. 4 § 1

Ustawa o Służbie Ochrony Państwa

Minister właściwy do spraw wewnętrznych, z zachowaniem przepisów o ochronie informacji niejawnych, podejmuje decyzję o objęciu ochroną osób ze względu na dobro państwa.

u.SOP art. 4 § 4

Ustawa o Służbie Ochrony Państwa

Komendant SOP określa poziom zagrożenia ochranianych osób.

u.SOP art. 4 § 5

Ustawa o Służbie Ochrony Państwa

Komendant SOP określa zakres ochrony osób.

u.o.i.n. art. 1 § 1

Ustawa o ochronie informacji niejawnych

Definicja informacji niejawnych jako tych, których nieuprawnione ujawnienie spowodowałoby lub mogłoby spowodować szkody dla Rzeczypospolitej Polskiej albo byłoby z punktu widzenia jej interesów niekorzystne.

u.o.i.n. art. 5 § 1-4

Ustawa o ochronie informacji niejawnych

Przepisy dotyczące klauzul tajności i zasad udostępniania informacji niejawnych.

u.o.i.n. art. 6 § 1

Ustawa o ochronie informacji niejawnych

Zasady ochrony informacji niejawnych.

p.p.s.a. art. 141 § 4

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Wymogi dotyczące uzasadnienia wyroku sądu administracyjnego.

p.p.s.a. art. 3 § 1

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Zakres kognicji sądu administracyjnego.

p.p.s.a. art. 183 § 1

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Zakres rozpoznania sprawy przez NSA.

p.p.s.a. art. 174

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawy skargi kasacyjnej.

p.p.s.a. art. 133 § 1

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Obowiązek zebrania i rozpatrzenia akt sprawy.

p.p.s.a. art. 106 § 3

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Możliwość żądania przez sąd przedstawienia akt sprawy.

p.p.s.a. art. 184

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Oddalenie skargi kasacyjnej.

k.p.a. art. 104 § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Organ wydaje decyzję po przeprowadzeniu postępowania.

k.p.a. art. 107 § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Elementy decyzji administracyjnej.

k.p.a. art. 7

Kodeks postępowania administracyjnego

Obowiązek działania organu na podstawie przepisów prawa i prawdy obiektywnej.

k.p.a. art. 77 § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego.

k.p.a. art. 80

Kodeks postępowania administracyjnego

Ocena dowodów przez organ.

k.p.a. art. 107 § 3

Kodeks postępowania administracyjnego

Wymogi uzasadnienia decyzji.

Konstytucja RP art. 61 § 1

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Prawo do informacji publicznej.

Konstytucja RP art. 61 § 3

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Ograniczenia prawa do informacji publicznej.

Konstytucja RP art. 31 § 3

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Ograniczenia praw i wolności.

Argumenty

Godne uwagi sformułowania

nie budzi wątpliwości, że zakres żądania postawionego w wystąpieniu Stowarzyszenia dotyczy materii objętej klauzulą tajności. nie można wykluczyć, iż ta konkretnie decyzja o objęciu osoby ochroną przez Służbę Ochrony Państwa została utajniona w sposób prawidłowy i utajnienie było merytorycznie zasadne. Nie świadczy to jednak, iż ze wszystkimi pozostałymi decyzjami było tak samo. nie sposób równocześnie zaprzeczyć, że nie mogą podlegać ujawnieniu informacje, których ujawnienie groziłoby porządkowi i bezpieczeństwu publicznemu lub narażało na szwank działania organów chroniących te wartości.

Skład orzekający

Olga Żurawska - Matusiak

przewodniczący

Wojciech Jakimowicz

sprawozdawca

Mariusz Kotulski

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Uzasadnienie ograniczenia dostępu do informacji publicznej ze względu na ochronę informacji niejawnych, w szczególności w kontekście działalności służb specjalnych."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji związanej z ochroną osób przez SOP i przepisami o informacjach niejawnych. Może być stosowane analogicznie w innych przypadkach, gdzie występuje kolizja prawa do informacji publicznej z innymi prawnie chronionymi interesami.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia dostępu do informacji publicznej w kontekście bezpieczeństwa państwa i działalności służb specjalnych, co jest tematem budzącym zainteresowanie prawników i opinii publicznej.

Czy informacje o ochronie VIP-ów przez SOP są tajne? NSA rozstrzyga spór o dostęp do informacji publicznej.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
III OSK 6699/21 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2025-01-31
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-09-23
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Mariusz Kotulski
Olga Żurawska - Matusiak /przewodniczący/
Wojciech Jakimowicz /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6480
Hasła tematyczne
Dostęp do informacji publicznej
Sygn. powiązane
II SA/Wa 108/21 - Wyrok WSA w Warszawie z 2021-05-19
Skarżony organ
Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 902
art. 5 ust. 1, art. 16 ust. 1
Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej - t.j.
Dz.U. 2024 poz 935
art. 3 § 1, art. 141 § 4
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Dz.U. 2024 poz 572
art. 7, art. 77 § 1, art. 80, art. 107 § 3
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.)
Dz.U. 2018 poz 138
art. 4 ust. 1, art. 3 pkt 1 lit. d, art. 4 ust. 4 i 5
Ustawa z dnia 8 grudnia 2017 r. o Służbie Ochrony Państwa
Dz.U. 2010 nr 182 poz 1228
art. 1 ust. 1, art. 5 ust. 1-4, art. 6 ust. 1
Ustawa z dnia 5 sierpnia 2010 r. o ochronie informacji niejawnych
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Olga Żurawska-Matusiak Sędziowie: Sędzia NSA Wojciech Jakimowicz (spr.) Sędzia del. WSA Mariusz Kotulski Protokolant: asystent sędziego Dominika Daśko po rozpoznaniu w dniu 31 stycznia 2025 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Stowarzyszenia W. z siedzibą w W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 19 maja 2021 r., sygn. akt II SA/Wa 108/21 w sprawie ze skargi Stowarzyszenia W. z siedzibą w W. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 25 listopada 2020 r., nr 19-IP/DBI/2020 w przedmiocie odmowy udostępnienia informacji publicznej oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 19 maja 2021 r., sygn. akt II SA/Wa 108/21 oddalił skargę Stowarzyszenia W. z siedzibą w W. (dalej także jako: Stowarzyszenie) na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji (dalej także jako: organ) z dnia 25 listopada 2020 r., nr 19-IP/DBI/2020 o odmowie udostępnienia informacji publicznej.
Wyrok ten zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy:
Pismem z dnia 10 listopada 2020 r. Stowarzyszenie zwróciło się do organu, na podstawie art. 61 ust. 1 Konstytucji RP oraz art. 10 ust. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej, o udostępnienie informacji publicznej w następującym zakresie:
1. listy wszystkich osób, wobec których wydano decyzję objęcia ich ochroną SOP;
2. ww. decyzji wraz z uzasadnieniami, a także informacji o liczbie funkcjonariuszy SOP ochraniających daną osobę;
3. kosztów przydzielenia takiej ochrony od dnia w którym przysługuje osobom do dnia realizacji wniosku, w rozbiciu na osoby którym przysługuje ochrona;
4. faktur, rachunków i innych dokumentów dokumentujących ww. koszty.
Decyzją z dnia 25 listopada 2020 r., nr 19-IP/DBI/2020 organ, na podstawie art. 16 ust. 1 i ust. 2 pkt 2 oraz art. 5 ust. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej oraz w związku z art. 104 § 1 i art. 107 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, po rozpatrzeniu wniosku Stowarzyszenia z dnia 10 listopada 2020 r., odmówił udostepnienia informacji publicznej.
W uzasadnieniu decyzji, odnosząc się do treści żądania sformułowanego przez Stowarzyszenie, organ wskazał, że decyzje ministra właściwego do spraw wewnętrznych, dotyczące ochrony realizowanej przez Służbę Ochrony Państwa (dalej także jako: SOP) wobec osób, na podstawie art. 4 ust. 1 ustawy o Służbie Ochrony Państwa są wydawane z zachowaniem przepisów ustawy o ochronie informacji niejawnych. Ponadto, organ wyjaśnił, że na podstawie art. 4 ust. 4 i 5 ustawy o Służbie Ochrony Państwa, Komendant Służby Ochrony Państwa określa poziom zagrożenia ochranianych osób oraz podejmuje decyzję o zakresie ich ochrony. W związku z powyższym organ uznał, że nie budzi wątpliwości, że zakres żądania postawionego w wystąpieniu Stowarzyszenia dotyczy materii objętej klauzulą tajności. Natomiast zgodnie z art. 5 ust. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej, prawo do informacji publicznej podlega ograniczeniu, m.in. w zakresie i na zasadach określonych w przepisach o ochronie informacji niejawnych. Organ powołał się w tym kontekście na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 września 2012 r., sygn. akt I OSK 1393/12, w którym stwierdzono, że informacja niejawna chroniona jest bez względu na to, czy osoba uprawniona uznała za stosowne oznaczyć ją odpowiednią klauzulą.
Następnie organ przywołał treść art. 1 ust. 1 ustawy o ochronie informacji niejawnych, zgodnie z którym informacje niejawne to informacje, których nieuprawnione ujawnienie spowodowałoby lub mogłoby spowodować szkody dla Rzeczypospolitej Polskiej albo byłoby z punktu widzenia jej interesów niekorzystne, także w trakcie ich opracowania oraz niezależnie od formy i sposobu ich wyrażania. Organ wyjaśnił, że ochrona informacji niejawnych przybiera dwie postaci. Zgodnie z art. 4 ust. 1 ustawy o ochronie informacji niejawnych informacje niejawne mogą być udostępnione wyłącznie osobie dającej rękojmię zachowania tajemnicy i tylko w zakresie niezbędnym do wykonywania przez nią pracy lub pełnienia służby na zajmowanym stanowisku albo wykonywania czynności zleconych. Organ podzielił pogląd wyrażony w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 12 lutego 2015 r., sygn. akt II SA/Wa 1749/14, w którym stwierdzono, że zasada wiedzy niezbędnej, warunkująca zgodnie z art. 4 ust. 1 ustawy udostępnienie informacji niejawnych oznacza, że zapoznanie się przez daną osobę z informacjami niejawnymi, służyć ma wykonywaniu przez tę osobę pracy lub pełnieniu służby na zajmowanym stanowisku albo wykonywaniu prac zleconych (umów) związanych z dostępem do informacji niejawnych. Nikt zatem nie może domagać się udostępnienia informacji niejawnych, nawet jeżeli posiada poświadczenie bezpieczeństwa do odpowiedniej klauzuli, jeżeli informacja taka nie jest niezbędna do wykonywania pracy lub pełnienia służby na zajmowanym stanowisku albo wykonywania czynności zleconych.
Organ wskazał także, że art. 8 ustawy o ochronie informacji niejawnych zapewnia szerszy zakres ochrony w stosunku do informacji niejawnych, którym nadano klauzulę tajności. Mogą być one bowiem udostępnione wyłącznie osobie uprawnionej, zgodnie z przepisami dotyczącymi dostępu do określonej klauzuli tajności. Poza tym, muszą być przetwarzane w warunkach uniemożliwiających ich nieuprawnione ujawnienie, zgodnie z przepisami określającymi wymagania dotyczące kancelarii tajnych, bezpieczeństwa systemów teleinformatycznych, obiegu materiałów i środków bezpieczeństwa fizycznego, a także muszą być chronione, odpowiednio do nadanej klauzuli tajności, z zastosowaniem środków bezpieczeństwa. Ponadto, organ powołując się na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 września 2016 r., sygn. akt I OSK 210/15 podkreślił, że niejawny charakter informacji wynika z jej cech materialnych, a nie z tego czy została poddana procedurze określonej w art. 5 ustawy o dostępie do informacji publicznej. Z kolei w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 28 kwietnia 2016 r., sygn. akt. I OSK 2620/1 podano, że aby informację uznać za niejawną w rozumieniu art 5 ust. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej, co prowadzi do ograniczenia jej udostępnienia, wystarczającym jest ustalenie, że spełniona jest przesłanka materialna z art. 1 ust. 1 ustawy o ochronie informacji niejawnych.
W ocenie organu ujawnienie informacji, będących przedmiotem wniosku Stowarzyszenia, byłoby niekorzystne nie tylko z punktu widzenia zapewnienia warunków do prawidłowej realizacji zadań realizowanych przez SOP, spowodowałoby lub mogłoby spowodować także realne zagrożenie zarówno dla osób ochranianych, jak i chroniących te osoby funkcjonariuszy SOP. W związku z tym organ uznał, że brak jest podstawy do udzielenia Stowarzyszeniu informacji w żądanym zakresie.
W piśmie z dnia 27 grudnia 2020 r. Stowarzyszenie wywiodło do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na ww. decyzję organu i wnosząc o zobowiązanie organu do przedstawienia Sądowi wraz z aktami sprawy informacji, o udostępnienie których wnioskował skarżący, z zastrzeżeniem przechowywania ich w Kancelarii Tajnej Sądu i nieudostępniania ich Stowarzyszeniu oraz o uchylenie decyzji i zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego przez radcę prawnego, wedle norm przepisanych, zarzucił zaskarżonej decyzji naruszenie:
1. przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego, przez błędną, bowiem nieuwzględniającą wszystkich okoliczności, ocenę zgromadzonego materiału dowodowego i sporządzenie uzasadnienia w sposób nieodpowiadający rygorom kodeksowym;
2. przepisów prawa materialnego, które miało wypływ na wynik sprawy, tj. art. 5 ust. 1 i art. 16 ust. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej w związku z art. 4 ust. 1, art. 3 pkt 1 lit. d, art. 4 ust. 4 i 5 ustawy o Służbie Ochrony Państwa w związku z art. 1 ust. 1, art. 5 ust 1-4 i art. 6 ust. 1 ustawy o ochronie informacji niejawnych w związku z art. 61 ust. 1 i 3 i art. 31 ust. 3 Konstytucji RP, przez ich błędną wykładnię, polegającą na niezasadnym przyjęciu, iż ogólne odesłanie do ustawy o ochronie informacji niejawnych zawarte w ustawie o Służbie Ochrony Państwa stanowi wystarczającą podstawę do ograniczenia konstytucyjnego prawa do informacji w kontekście równie konstytucyjnego obowiązku ważenia wartości konstytucyjnych przy dokonywaniu wszelkich ograniczeń praw i wolności.
W uzasadnieniu skargi Stowarzyszenie podniosło, że nie neguje uprawnienia organu do obejmowania ochroną SOP poszczególnych osób ze względu na dobro Państwa, na podstawie art. 3 pkt 1 lit. d ustawy o Służbie Ochrony Państwa, jednak podkreśliło jednocześnie, że takie rozstrzygnięcia organu, jako angażujące finansowo i organizacyjnie dla Rzeczypospolitej, winny podlegać kontroli sprawowanej przez Sąd. Stowarzyszenie podkreśliło, że niniejsza skarga jest wywodzona celem wywołania takiej niezależnej kontroli oraz ma związek z informacjami dotyczącymi objęcia ochroną SOP Prezesa Zarządu Telewizji Polskiej S.A., co jawi się zdaniem Stowarzyszenia jako racjonalnie nieuzasadnione.
Ponadto, Stowarzyszenie wskazało, że jest dla niego zrozumiałe, że uzasadnienie decyzji musi być wyważone, tak aby jego treść nie naruszała chronionych tajemnic, jednak nie oznacza to, że takie uzasadnienie może być lakoniczne lub może uniemożliwiać realną kontrolę sądową oraz wyjaśnienie wszystkich istotnych dla rozstrzygnięcia kwestii. Stowarzyszenie podniosło, że z uzasadnienia decyzji nie wynika ile wydano decyzji o objęciu ochroną na podstawie art. 3 pkt 1 lit. d ustawy o Służbie Ochrony Państwa oraz czy wobec wydanych decyzji rozstrzygnięto o objęciu ich klauzulą tajności.
Stowarzyszenie podniosło także, że obowiązek zachowania przepisów o ochronie informacji niejawnych nie oznacza, że decyzja o objęciu ochroną osób jest automatycznie czy ex lege informacją niejawną. Nie oznacza także, że decyzja o objęciu ochroną tych osób obligatoryjnie uzyskuje którąś z klauzul tajności, o których mowa w art. 5 ust. 1-4 ustawy o ochronie informacji niejawnych. Powyższy obowiązek zachowania przepisów o ochronie informacji niejawnych przy podejmowaniu decyzji o objęciu ochroną osób powoduje tylko i aż, że organ podejmując decyzję o objęciu ochroną osób, rozważa w szczególności, czy okoliczności związane z jej podjęciem i sama decyzja są informacjami niejawnymi, a jeśli tak, to jaką klauzulą tajności należy je objąć. Jeśli okazałoby się, że w odniesieniu do którejś z decyzji klauzuli nie nałożono to organ powinien udostępnić stronie skarżącej informacje związane z taką decyzją jako informację publiczną nieobjętą ochroną jako informacje niejawne. Jeśli natomiast okazałoby się, że w odniesieniu do którejś z decyzji klauzulę nałożono, to organ powinien był ocenić w odniesieniu do każdej z nich, czy prawo dostępu do informacji nie ma pierwszeństwa przed dobrem Państwa.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji oraz dodając jednocześnie, że przyjęcie, że treść decyzji Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji oraz Komendanta Służby Ochrony Państwa, podejmowanych w sprawach objęcia ochroną SOP osób ze względu na dobro państwa oraz zakresu realizowanych wobec tych osób działań ochronnych nie podlega udostępnieniu, prowadzi do wniosku, że przekazanie nawet szacunkowych danych na temat wysokości kosztów realizacji przedmiotowych działań oznacza zarówno ujawnienie faktu przyznania ochrony i nie pozostaje bez wpływu na poziom zapewnienia ich bezpieczeństwa, jak również stanowi naruszenie przepisów ustawy o ochronie informacji niejawnych. Dodatkowo organ wskazał na brak możliwości precyzyjnego określenia kosztów realizacji całości działań ochronnych w odniesieniu do poszczególnych osób uprawnionych. Powyższe działania mogą mieć bowiem formę zarówno ochrony bezpośredniej, jak również stanowić element czynności operacyjno-rozpoznawczych, podejmowanych w celu pozyskiwania informacji dotyczących zagrożeń względem osób i obiektów, a także rozpoznawania i zapobiegania przestępstwom, o których mowa w art. 3 pkt 2 ustawy o Służbie Ochrony Państwa.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 19 maja 2021 r., sygn. akt II SA/Wa 108/21 oddalił skargę Stowarzyszenia na decyzję organu z dnia 25 listopada 2020 r., nr 19-IP/DBI/2020 o odmowie udostępnienia informacji publicznej.
W uzasadnieniu wyroku Sąd I instancji wyjaśnił, że w świetle art. 4 ust. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej, Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji jest podmiotem zobowiązanym do udzielenia informacji publicznej. Jednocześnie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wskazał, że w niniejszej sprawie nie ma również sporu co do tego, że wnioskowana przez Stowarzyszenie informacja posiada walor informacji publicznej. Spornym pozostaje jedynie to, czy organ zasadnie odmówił jej udostępnienia powołując się na ograniczenie wynikające z przepisów o informacji niejawnej.
Sąd I instancji podkreślił, że dostęp do informacji publicznej nie ma charakteru absolutnego i może być ograniczony, gdyby ujawnienie pewnych informacji zagrażałoby interesom państwa, a pośrednio także interesom wszystkich obywateli. Z tej przyczyny w art. 5 ustawy o dostępie do informacji publicznej zostały wskazane ograniczenia w dostępie do informacji publicznej. Zgodnie z tym przepisem, prawo do informacji publicznej podlega ograniczeniu w zakresie i na zasadach określonych w przepisach o ochronie informacji niejawnych oraz o ochronie innych tajemnic ustawowo chronionych (art. 5 ust. 1).
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie przywołał wyrok z dnia 24 sierpnia 2018 r., sygn. akt I OSK 1422/16, w którym Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że prawo do informacji o działalności organów władzy publicznej nie ma charakteru absolutnego i Konstytucja RP w art. 61 ust. 3 dopuszcza jego ograniczenie z uwagi na ochronę porządku publicznego, czy bezpieczeństwa. Zagrożenie terroryzmem i rozwój przestępczości zorganizowanej powodują, że coraz częściej musimy godzić się na takie działania służb chroniących porządek prawny i nasze bezpieczeństwo, które ograniczają swobody obywatelskie, w tym sferę prywatności. Do opinii publicznej docierają przy tym informacje o nadużywaniu uprawnień dotyczących działań operacyjnych. W ocenie Sądu I instancji tym ważniejsze jest aby działalność służb specjalnych podlegała społecznej kontroli w obszarach, które nie ograniczają możliwości ich skutecznego działania i nie dotyczą konkretnych prowadzonych postępowań, stosowanych w nich metod operacyjnych czy też danych funkcjonariuszy będących pracownikami konkretnych służb. Nie sposób równocześnie zaprzeczyć, że nie mogą podlegać ujawnieniu informacje, których ujawnienie groziłoby porządkowi i bezpieczeństwu publicznemu lub narażało na szwank działania organów chroniących te wartości (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 kwietnia 2016 r., sygn. akt I OSK 2620/14).
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wskazał, że zgodnie z art. 3 pkt 1 lit. d ustawy o Służbie Ochrony Państwa do zadań SOP należy m.in. ochrona innych osób (niż wymienione ze w pkt 1 lit. a-c) ze względu na dobro państwa. Z kolei w świetle art. 4 ust. 1 powołanej ustawy, Minister właściwy do spraw wewnętrznych, z zachowaniem przepisów o ochronie informacji niejawnych, podejmuje decyzję o objęciu ochroną osób, o których mowa w art. 3 pkt 1 lit. d. W wykonaniu tej decyzji, Komendant SOP, z zachowaniem przepisów o ochronie informacji niejawnych, określa dla każdej z osób, o których mowa w art. 3 pkt 1 lit. a-d, poziom zagrożenia, biorąc pod uwagę posiadane informacje dotyczące przewidywanych i bezpośrednich zagrożeń względem każdej z tych osób oraz zajmowane przez nie stanowisko. Poziom jest określany jako niski, umiarkowany, wysoki albo bardzo wysoki (ust. 4). Komendant SOP, z zachowaniem przepisów o ochronie informacji niejawnych, podejmuje decyzję o zakresie ochrony osób, o których mowa w art. 3 pkt 1 lit. a-d, i informuje o tym ministra właściwego do spraw wewnętrznych (ust. 5).
Sąd I instancji dodał, że do kompetencji SOP należy także rozpoznawanie i zapobieganie przestępstwom przeciwko Rzeczypospolitej Polskiej, przestępstwom przeciwko życiu lub zdrowiu, przestępstwom przeciwko bezpieczeństwu powszechnemu, przestępstwom przeciwko bezpieczeństwu w komunikacji, przestępstwom przeciwko wolności, przestępstwom przeciwko czci i nietykalności cielesnej, przestępstwom przeciwko porządkowi publicznemu, zamachom i czynnej napaści skierowanym przeciwko osobom, o których mowa w pkt 1 lit. a-d, oraz przeciwko bezpieczeństwu obiektów, o których mowa w pkt 1 lit. e, z wyłączeniem dotyczących tych obiektów przestępstw przeciwko ochronie informacji.
Analizując powyższe przepisy ustawowe zdaniem Sądu I instancji należy dojść do wniosku, iż żądana przez Stowarzyszenie informacja stanowi informację niejawną, której dostępność ustawodawca ograniczył do wąskiego grona podmiotów. W świetle bowiem art. 4 ust. 1 ustawy o ochronie informacji niejawnych informacje niejawne mogą być udostępnione wyłącznie osobie dającej rękojmię zachowania tajemnicy i tylko w zakresie niezbędnym do wykonywania przez nią pracy lub pełnienia służby na zajmowanym stanowisku albo wykonywania czynności zleconych.
Ponadto, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wskazał, że jak wynika z art. 4 ust. 1 ustawy o Służbie Ochrony Państwa oraz z nadesłanej przez organ do akt sprawy "wzorcowej" decyzji Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji w sprawie objęcia ochroną przez Służbę Ochrony Państwa zarówno przedmiotowej decyzji jak i jej uzasadnieniu nadawana jest odpowiednia klauzula tajności. Natomiast uzasadnienie decyzji o objęciu określonej osoby ochroną ze względu na przesłankę dobra państwa zawiera m.in.: przyczynę lub okoliczności oraz okres objęcia ochroną, cel wyjazdu zagranicznego osoby objętej ochroną, kraj wyjazdu osoby objętej ochroną, stopień zagrożenia względem osoby obejmowanej ochroną poza granicami RP. Obowiązek nadawania tego typu decyzjom klauzuli tajności wynika z mocy ustawy i obejmuje również decyzję Komendanta SOP o zakresie ochrony przyznanej osobie ochranianej.
W świetle powyższego w ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie nie może budzić wątpliwości, iż ujawnienie osób objętych ochroną SOP, treści aktu prawnego tę ochronę przyznającą, kosztów generowanych na ochronę osoby wymienionej z imienia i nazwiska (dane tej osoby zostały zastrzeżone klauzulą tajności), stanowiłoby naruszenie zasady ograniczonego dostępu zawartej w art. 4 ustawy o ochronie informacji niejawnych. Zdaniem Sądu I instancji, Stowarzyszenie niewątpliwie nie spełnia przesłanki z art. 4 ust. 1 tej ustawy, gdyż nie wykonuje prac lub czynności zleconych związanych z ochroną podmiotów wymienionych w art. 3 pkt 1 lit. a-d ustawy o Służbie Ochrony Państwa. Nie jest zatem uprawnione do zapoznania się z informacją niejawną w rozumieniu art. 1 ust. 1 ustawy, tj. taką, której nieuprawnione ujawnienie spowodowałoby lub mogłoby spowodować szkody dla RP albo byłoby z punktu widzenia jej interesów niekorzystne.
Odnosząc się natomiast do zawartego w punkcie 4 wniosku żądania Stowarzyszenia Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, że jest on ściśle związany z punktem 3 wniosku, gdyż dotyczy udostępnienia faktur, rachunków i innych dokumentów dokumentujących koszty przydzielenia ochrony konkretnym osobom, których dane osobowe podlegają ochronie na mocy decyzji opatrzonej klauzulą tajności. Zatem tak brzmiący wniosek nie mógł zostać pozytywnie zrealizowany. Sąd I instancji wskazał, że wydatkowanie środków publicznych powinno podlegać kontroli społecznej, a obrazujące to wydatkowanie faktury i rachunki oraz dokumenty, co do zasady, stanowią informację publiczną podlegająca udostępnieniu. Jednakże w niniejszej sprawie żądanie udostępnia faktur i rachunków nie ma zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie charakteru ogólnego, obrazującego li tylko sposób wydatkowania środków publicznych, lecz ma na celu ujawnienie jakie środki finansowe zostały przeznaczone na ochronę konkretnych osób (ad personam). Natomiast ujawnienie w dokumencie o charakterze fiskalnym rodzaju wykonanej usługi lub zakupu określonego produktu może prowadzić do ujawnienia metod operacyjnych stosowanych podczas procesu ochrony fizycznej i zabezpieczania obiektów oraz wskazywać jakie metody, środki oraz zakres ochrony jest stosowany wobec poszczególnych ochranianych osób.
Zestawiając zatem dwie wartości, tj. zasadę jawności informacji publicznych oraz obowiązek ochrony informacji niejawnej, Sąd I instancji podkreślił, że możliwe jest udostępnianie informacji publicznej jedynie w sposób nienaruszający wskazanego prawnie chronionego dobra.
Reasumując, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie podzielił stanowisko organu, że w obliczu zadań SOP, informacje o personaliach osób ochranianych przez SOP oraz informacje, które bezpośrednio lub pośrednio wskazują na formy i metody wykonywania przez SOP jej ustawowych zdań, korzystają z ograniczenia ich dostępności na podstawie art. 5 ust. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej, a organ wydając zaskarżoną decyzję w sposób prawidłowy rozważył i ocenił materiał sprawy, nie naruszając przepisów prawa, mogących stanowić o stwierdzeniu nieważności podjętych decyzji, bądź o ich uchyleniu.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wywiodło Stowarzyszenie i zaskarżając ten wyrok w całości oraz oświadczając, że wnosi o przeprowadzenie rozprawy, a także o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i orzeczenie co do istoty poprzez uchylenie decyzji w całości, ewentualnie o uchylenie wyroku w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego przez radcę prawnego, wedle norm przepisanych, zarzuciło Sądowi I instancji naruszenie:
1) przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a to: art. 141 § 4 w związku z art. 3 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz art. 5 ust. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej, przez zaniechanie sądowej kontroli działań administracji polegające na odstąpieniu od oceny wnioskowanej przez Stowarzyszenie informacji publicznej pod kątem zasadności objęcia jej klauzulami tajności i poprzestanie na ogólnikowej ocenie wyłącznie jednostkowej decyzji administracyjnej organu spośród wszystkich decyzji administracyjnych i innych dokumentów, o udostępnienie których wnioskowało Stowarzyszenie;
2) przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a to: art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego, przez zaaprobowanie błędnej, bowiem nieuwzględniającej wszystkich okoliczności oceny zgromadzonego materiału dowodowego i sporządzenia uzasadnienia w sposób nieodpowiadający rygorom kodeksowym;
3) prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, a to: art. 5 ust. 1 i art. 16 ust. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej w związku z art. 4 ust. 1, art. 3 pkt 1 lit. d, art. 4 ust. 4 i 5 ustawy o Służbie Ochrony Państwa oraz w związku z art. 1 ust. 1, art. 5 ust. 1-4 i art. 6 ust. 1 ustawy o ochronie informacji niejawnych w związku z art. 61 ust. 1 i 3 i art. 31 ust. 3 Konstytucji RP, przez ich błędną wykładnię, polegającą na niezasadnym przyjęciu, iż ogólne odesłanie do ustawy o ochronie informacji niejawnych zawarte w ustawie o Służbie Ochrony Państwa stanowi wystarczającą podstawę do ograniczenia konstytucyjnego prawa do informacji w kontekście równie konstytucyjnego obowiązku ważenia wartości konstytucyjnych przy dokonywaniu wszelkich ograniczeń praw i wolności.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej strona skarżąca kasacyjnie zwróciła uwagę na nieprawidłowy sposób procedowania Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie i podniosła, że wbrew wnioskowi Stowarzyszenia Sąd I instancji poprzestał na uzyskaniu od organu jednej przykładowej decyzji spośród wszystkich, o udostępnienie których wnosiło Stowarzyszenie, a następnie bazując na sposobie wydania tej decyzji oraz na podstawie jej uzasadnienia wywiódł generalną tezę, ocenę i konkluzję, iż wnioskowane przez Stowarzyszenie informacje publiczne mogły być utajnione i w prawidłowy sposób utajnione zostały.
Strona skarżąca kasacyjnie podkreśliła, że na Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Warszawie spoczywał cały ciężar zweryfikowania nie tylko tego, czy organ formalnie prawidłowo, lecz także czy prawidłowo merytorycznie zasadnie objął określone informacje klauzulą tajności. W ocenie strony skarżącej kasacyjnie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie miał nie tylko prawo dokonania takiej oceny, lecz wręcz obowiązek jej dokonania, bowiem Stowarzyszenie nie mając dostępu do tajnych treści nie mogło oceniać formalnej i materialnej prawidłowości ich utajnienia. Tymczasem Sąd I instancji w niniejszej sprawie poprzestał na formalnej analizie jednostkowej decyzji administracyjnej udostępnionej mu przez organ. Natomiast zdaniem strony skarżącej kasacyjnie nie można wykluczyć, iż ta konkretnie decyzja o objęciu osoby ochroną przez Służbę Ochrony Państwa została utajniona w sposób prawidłowy i utajnienie było merytorycznie zasadne. Nie świadczy to jednak, iż ze wszystkimi pozostałymi decyzjami było tak samo. W szczególności prawidłowość utajnienia jednostkowej decyzji o objęciu ochroną osoby nie prowadzi do wniosku, iż utajnienie decyzji dotyczącej Prezesa Telewizji Polskiej S.A. także nastąpiło w prawidłowy sposób.
Strona skarżąca kasacyjnie podniosła także, że Sąd I instancji prezentuje pewien skrajnościowy rygoryzm, bowiem zgodnie z zaskarżonym wyrokiem w niniejszej sprawie możliwe było albo udostępnienie Stowarzyszeniu wszystkich żądanych informacji, albo nieudostępnienie żadnych, tak jakby nie było stopni pośrednich i niedopuszczalne byłoby udostępnienie niektórych tylko informacji z pominięciem i utajnieniem innych.
Odpowiedzi na skargę kasacyjną nie wniesiono.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z treścią art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj.: Dz.U. z 2024 r., poz. 935) - zwanej dalej p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W sprawie nie występują, enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 p.p.s.a., przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego. Z tego względu, przy rozpoznaniu sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej.
Skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach:
1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie,
2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 p.p.s.a.).
Granice skargi kasacyjnej wyznaczają wskazane w niej podstawy.
W skardze kasacyjnej zarzucono naruszenie prawa materialnego, jak i naruszenie przepisów postępowania. Rozpoznając skargę kasacyjną w tak zakreślonych granicach, stwierdzić należy, że skarga ta nie zasługuje na uwzględnienie.
W sytuacji, gdy skarga kasacyjna zarzuca naruszenie prawa materialnego oraz naruszenie przepisów postępowania, co do zasady w pierwszej kolejności rozpoznaniu podlegają zarzuty naruszenia przepisów postępowania (por. wyrok NSA z dnia 27 czerwca 2012 r., II GSK 819/11, LEX nr 1217424; wyrok NSA z dnia 26 marca 2010 r., II FSK 1842/08, LEX nr 596025; wyrok NSA z dnia 4 czerwca 2014 r., II GSK 402/13, LEX nr 1488113; wyrok NSA z dnia 17 lutego 2023 r., II GSK 1458/19; wyrok NSA z dnia 1 marca 2023 r., I FSK 375/20). Dopiero bowiem po przesądzeniu, że stan faktyczny przyjęty przez sąd w zaskarżonym wyroku jest prawidłowy, albo nie został dostatecznie podważony, można przejść do skontrolowania procesu subsumcji danego stanu faktycznego pod zastosowany przez sąd pierwszej instancji przepis prawa materialnego. Dla uznania za usprawiedliwioną podstawę kasacyjną z art. 174 pkt 2 p.p.s.a. nie wystarcza samo wskazanie naruszenia przepisów postępowania, ale nadto wymagane jest, aby skarżący wykazał, że następstwa stwierdzonych wadliwości postępowania były tego rodzaju lub skali, iż kształtowały one lub współkształtowały treść kwestionowanego w sprawie orzeczenia (por. wyrok NSA z dnia 5 maja 2004 r., FSK 6/04, LEX nr 129933; wyrok NSA z dnia 26 lutego 2014 r., II GSK 1868/12, LEX nr 1495116; wyrok NSA z dnia 29 listopada 2022 r., I OSK 931/22).
W ramach pierwszego zarzutu naruszenia przepisów postępowania strona skarżąca kasacyjnie wytknęła Sądowi I instancji naruszenie art. 141 § 4 w związku z art. 3 § 1 p.p.s.a. oraz art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (tj.: Dz.U. z 2022 r., poz. 902) – dalej: u.d.i.p., którego upatruje w zaniechaniu sądowej kontroli działań administracji polegającym na odstąpieniu od oceny wnioskowanej przez Stowarzyszenie informacji publicznej pod kątem zasadności objęcia jej klauzulami tajności i poprzestanie na ogólnikowej ocenie wyłącznie jednostkowej decyzji administracyjnej organu spośród wszystkich decyzji administracyjnych i innych dokumentów, o udostępnienie których wnioskowało Stowarzyszenie. Zarzut ten nie mógł odnieść skutku.
Przechodząc w pierwszej kolejności do wskazanego przez stronę skarżącą kasacyjnie art. 3 § 1 p.p.s.a. wskazać należy, że przepis ten określa zakres kognicji sądu administracyjnego i w istocie nie zawiera samodzielnej treści normatywnej, określa wyłącznie zakres postępowania sądowoadministracyjnego i nie może być podstawą zarzutu kasacyjnego z art. 174 pkt 2 tej ustawy bez powiązania z innymi przepisami procesowymi (por. wyrok NSA z dnia 8 kwietnia 2008 r., I FSK 277/07; wyrok NSA z dnia 4 września 2008 r., I OSK 266/08, LEX nr 490087; postanowienie NSA z dnia 9 grudnia 2009 r., II OSK 1375/09, LEX nr 582850). Przepis ten ma charakter ustrojowy, określając w sposób najbardziej ogólny i generalny zakres sprawowania wymiaru sprawiedliwości przez sądy administracyjne. Zawarte w nim unormowania nie mogą stanowić samodzielnej podstawy kasacyjnej, albowiem sądy administracyjne realizują swoje ustawowe kompetencje w ramach wykonywania kontroli legalności administracji publicznej na podstawie i w trybie szeregu konkretnych, określonych przepisów prawa, które w przypadku zarzutu ich naruszenia, winny być wskazane w skardze kasacyjnej z towarzyszącym temu sprecyzowaniem i umotywowaniem: do jakiego przekroczenia bądź niedopełnienia prawa doszło i na czym ono polegało. Strona skarżąca kasacyjnie zarzut naruszenia art. 3 § 1 p.p.s.a. powiązała wprawdzie z zarzutem naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. i art. 5 ust. 1 u.d.i.p., jednakże zarzuty naruszenia tych przepisów również okazały się nieskuteczne.
Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a., wyjaśnić należy, że zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. może być skutecznie postawiony w dwóch przypadkach: gdy uzasadnienie wyroku nie zawiera wszystkich elementów, wymienionych w tym przepisie i gdy w ramach przedstawienia stanu sprawy, wojewódzki sąd administracyjny nie wskaże, jaki i dlaczego stan faktyczny przyjął za podstawę orzekania (por. uchwałę NSA z dnia 15 lutego 2010 r., sygn. akt: II FPS 8/09, LEX nr 552012, wyrok NSA z dnia 20 sierpnia 2009 r., sygn. akt: II FSK 568/08, LEX nr 513044). Naruszenie to musi być przy tym na tyle istotne, aby mogło mieć wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.). Za jego pomocą nie można skutecznie zwalczać prawidłowości przyjętego przez sąd stanu faktycznego, jak i niemożliwe jest także kwestionowanie w ramach zarzutu naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. stanowiska sądu co do wykładni bądź zastosowania prawa materialnego. Przepis art. 141 § 4 p.p.s.a. jest przepisem proceduralnym, regulującym wymogi uzasadnienia. W ramach rozpatrywania zarzutu naruszenia tego przepisu Naczelny Sąd Administracyjny zobowiązany jest jedynie do kontroli zgodności uzasadnienia zaskarżonego wyroku z wymogami wynikającymi z powyższej normy prawnej. Wadliwość uzasadnienia orzeczenia może stanowić przedmiot skutecznego zarzutu kasacyjnego z art. 141 § 4 p.p.s.a., w sytuacji, gdy sporządzone jest ono w taki sposób, że niemożliwa jest kontrola instancyjna zaskarżonego wyroku (por. postanowienie NSA z dnia 22 maja 2014 r., II OSK 481/14). Tymczasem uzasadnienie zaskarżonego w niniejszej sprawie wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie zawiera przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowiska strony przeciwnej, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Sąd I instancji odniósł się do wszystkich kwestii istotnych z punktu widzenia merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy i wskazał powody, dla których uznał, że skarga na decyzję organu z dnia 25 listopada 2020 r., nr 19-IP/DBI/2020 o odmowie udostępnienia informacji publicznej nie zasługiwała w niniejszej sprawie na uwzględnienie. Treść uzasadnienia zaskarżonego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie czyni go więc w pełni poddającym się kontroli kasacyjnej i wprost wynika z niego rezultat i wnioski przeprowadzonej kontroli działalności administracji publicznej. Przedstawiona przez Sąd I instancji argumentacja jest czytelna sprawiając, że wyrok poddaje się kontroli instancyjnej, a to wszystko czyni zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. bezskutecznym.
Nieskutecznie strona skarżąca kasacyjnie powiązała także zarzut naruszenia art. 3 § 1 i art. 141 § 4 p.p.s.a. z zarzutem naruszenia art. 5 ust. 1 u.d.i.p., zgodnie z którym "prawo do informacji publicznej podlega ograniczeniu w zakresie i na zasadach określonych w przepisach o ochronie informacji niejawnych oraz o ochronie innych tajemnic ustawowo chronionych". Zarzut ten nie mógł odnieść skutku w sytuacji, gdy na jego podstawie strona skarżąca kasacyjnie wytyka Sądowi I instancji orzekanie na podstawie – jej zdaniem – niekompletnych akt sprawy. W tym celu należało bowiem podnieść zarzut naruszenia art. 133 § 1 p.p.s.a., czy też art. 106 § 3 p.p.s.a., a nie art. 5 ust. 1 u.d.i.p.
Nie mógł także odnieść skutku drugi z zarzutów naruszenia przepisów postępowania, na podstawie którego strona skarżąca kasacyjnie wytyka Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie naruszenie art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r., poz. 572 ze zm.) – dalej zwanej: k.p.a., przez "zaaprobowanie błędnej, bowiem nieuwzględniającej wszystkich okoliczności oceny zgromadzonego materiału dowodowego i sporządzenia uzasadnienia w sposób nieodpowiadający rygorom kodeksowym".
Przede wszystkim wskazać należy, że sąd administracyjny sprawując kontrolę działalności organów administracji publicznej przepisów k.p.a. nie stosuje, a jedynie dokonuje oceny ich zastosowania przez organy i podmioty zobowiązane do stosowania przepisów k.p.a. w odpowiednim zakresie. Niezależnie jednak od tego, dla skuteczności podważenia stanowiska Sądu I instancji co do uznania wydanej przez organ decyzji o odmowie udostępnienia informacji publicznej za prawidłową, w realiach niniejszej sprawy, w której wydano decyzję administracyjną na podstawie u.d.i.p., konieczne było nie tylko przywołanie przepisów k.p.a., ale przede wszystkim wskazanie odpowiednich przepisów postępowania zawierających unormowania dotyczące postępowania w sprawie zainicjowanej wnioskiem o udostępnienie informacji publicznej, tj. art. 16 ust. 2 u.d.i.p., zgodnie z którym "Do decyzji, o których mowa w ust. 1, stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego (...)". Skarga kasacyjna wymogu tego nie spełnia. Tymczasem sprawa, której przedmiotem jest kwestia udostępnienia informacji publicznej, jest z tego względu sprawą specyficzną bowiem dotyczy oświadczenia wiedzy, a nie oświadczenia woli organu, jakie jest właściwe dla rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej w rozumieniu art. 1 k.p.a., a przewidziana w u.d.i.p. forma decyzji dla odmowy udostępnienia informacji publicznej służy przede wszystkim zagwarantowaniu praw procesowych, w tym zwłaszcza prawa do odwołania na drodze administracyjnej. Z tego względu konieczna stała się wyraźna deklaracja ustawodawcy wyrażona w art. 16 ust. 2 u.d.i.p. o dopuszczalności stosowania w tym zakresie przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego. W konsekwencji dla skuteczności zarzutów wadliwego oddalenia skargi Stowarzyszenia przez Sąd I instancji na skutek, konieczne jest wskazanie na naruszenia art. 16 ust. 2 u.d.i.p. Skoro rozpoznawana skarga kasacyjna wymogu tego nie spełnia, to czyni to rozpatrywany zarzut nieskutecznym.
W związku z nieskutecznością podniesionych przez autora skargi kasacyjnej zarzutów w oparciu o drugą podstawę kasacyjną, wskazać należy, że zarzuty naruszenia przepisów postępowania służą m.in. kwestionowaniu ustaleń i ocen w zakresie stanu faktycznego sprawy, co oznacza, że brak tego rodzaju zarzutów w niniejszej sprawie powoduje, że Naczelny Sąd Administracyjny w procesie kontroli instancyjnej przyjmuje, jako niezakwestionowany punkt odniesienia, stan faktyczny i jego ocenę przyjęte przez Sąd I instancji.
Przechodząc zaś do oceny zarzutu podniesionego przez stronę skarżącą kasacyjnie w ramach pierwszej podstawy kasacyjnej, przypomnieć należy, że naruszenie prawa materialnego może przejawiać się w dwóch postaciach: jako błędna wykładnia albo jako niewłaściwe zastosowanie określonego przepisu prawa. Podnosząc zarzut naruszenia prawa materialnego przez jego błędną wykładnię wykazać należy, że sąd mylnie zrozumiał stosowany przepis prawa, natomiast uzasadniając zarzut niewłaściwego zastosowania przepisu prawa materialnego wykazać należy, że sąd stosując przepis popełnił błąd subsumcji, czyli że niewłaściwie uznał, iż stan faktyczny przyjęty w sprawie nie odpowiada stanowi faktycznemu zawartemu w hipotezie normy prawnej zawartej w przepisie prawa. W obu tych przypadkach autor skargi kasacyjnej wykazać musi, jak w jego ocenie powinna być rozumiana norma zawarta w stosowanym przepisie prawa, czyli jaka powinna być jego prawidłowa wykładnia. Jednocześnie należy podkreślić, że ocena zasadności zarzutu naruszenia prawa materialnego może być dokonana wyłącznie na podstawie ustalonego w sprawie stanu faktycznego, nie zaś na podstawie stanu faktycznego, który skarżący uznaje za prawidłowy (por. wyrok NSA z dnia 13 sierpnia 2013 r., II GSK 717/12, LEX nr 1408530; wyrok NSA z dnia 4 lipca 2013 r., I GSK 934/12, LEX nr 1372091).
Na podstawie zarzutu naruszenia prawa materialnego strona skarżąca kasacyjnie wytyka Sądowi I instancji naruszenie art. 5 ust. 1 i art. 16 ust. 1 u.d.i.p. związku z art. 4 ust. 1, art. 3 pkt 1 lit. d, art. 4 ust. 4 i 5 ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o Służbie Ochrony Państwa (Dz. U. z 2025 r., poz. 34) oraz w związku z art. 1 ust. 1, art. 5 ust. 1-4 i art. 6 ust. 1 ustawy z dnia 5 sierpnia 2010 r. o ochronie informacji niejawnych (Dz. U. z 2024 r., poz. 632) w związku z art. 61 ust. 1 i 3 i art. 31 ust. 3 Konstytucji RP, poprzez dokonanie ich błędnej wykładni, polegającej na niezasadnym przyjęciu, iż ogólne odesłanie do ustawy o ochronie informacji niejawnych zawarte w ustawie o Służbie Ochrony Państwa stanowi wystarczającą podstawę do ograniczenia konstytucyjnego prawa do informacji w kontekście równie konstytucyjnego obowiązku ważenia wartości konstytucyjnych przy dokonywaniu wszelkich ograniczeń praw i wolności. Zarzut ten nie mógł odnieść skutku.
Przede wszystkim podkreślenia wymaga to, że podnosząc zarzut błędnej wykładni określonych przepisów prawa strona skarżąca kasacyjnie powinna wskazać, na czym polega błędne rozumienie tych przepisów i jaka, jej zdaniem, powinna być ich prawidłowa wykładnia. Tymczasem w niniejszej sprawie strona skarżąca kasacyjnie nie wykazała na czym polega błędne rozumienie szeregu przywołanych przez nią przepisów przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, ani też jaka powinna być ich prawidłowa wykładnia, lecz ograniczyła się do ogólnego stwierdzenia, że Sąd I instancji niezasadnie przyjął, iż "ogólne odesłanie do ustawy o ochronie informacji niejawnych zawarte w ustawie o Służbie Ochrony Państwa stanowi wystarczającą podstawę do ograniczenia konstytucyjnego prawa do informacji w kontekście równie konstytucyjnego obowiązku ważenia wartości konstytucyjnych przy dokonywaniu wszelkich ograniczeń praw i wolności". Czyni to omawiany zarzut nieskutecznym. Zarzut ten jest nieskuteczny nawet gdyby przyjąć, że to właśnie owo "ogólne odesłanie do ustawy o ochronie informacji niejawnych zawarte w ustawie o Służbie Ochrony Państwa stanowi wystarczającą podstawę do ograniczenia konstytucyjnego prawa do informacji w kontekście równie konstytucyjnego obowiązku ważenia wartości konstytucyjnych przy dokonywaniu wszelkich ograniczeń praw i wolności" stanowi wyraz przyjętego przez Sąd rozumienia wymienionych w zarzucie przepisów. Sąd I instancji nie wyraził bowiem takiego poglądu w treści uzasadnienia zaskarżonego wyroku, a zwłaszcza nie oparł rozstrzygnięcia wyłącznie na normie wynikającej z art. 5 ust. 1 u.d.i.p. Sąd dokonał analizy adekwatnych przepisów ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o Służbie Ochrony Państwa oraz wskazał na wartości, które uwzględniał i rozważał w procesie kontroli zaskarżonej decyzji.
W odniesieniu do treści zarzutów skargi kasacyjnej oraz jej uzasadnienia, w którym strona skarżąca kasacyjnie koncentruje się przede wszystkim na wytknięciu Sądowi I instancji, że orzekał on na podstawie niekompletnych akt sprawy, należy z naciskiem podkreślić, że strona skarżąca kasacyjnie nie podniosła zarzutu naruszenia art. 133 § 1 p.p.s.a. ani art. 106 § 3 p.p.s.a. uniemożliwiając tym samym Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu odniesienie się do twierdzeń strony skarżącej o tym, że Sąd I instancji orzekał na podstawie niekompletnych akt sprawy, tj. akt nieobejmujących dokumentów wskazanych we wniosku z dnia 10 listopada 2020 r., których udostępnienia domagało się Stowarzyszenie i których udostępnienia odmówiono na mocy zaskarżonej decyzji organu.
Skoro więc podniesione w skardze kasacyjnej zarzuty okazały się nieskuteczne, Naczelny Sąd Administracyjny nie miał podstaw do jej uwzględnienia, co z kolei skutkowało oddaleniem skargi kasacyjnej w oparciu o art. 184 p.p.s.a.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI