III OSK 6687/21

III OSK 6687/21 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2023-01-31
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-09-29
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Małgorzata Masternak - Kubiak
Rafał Stasikowski /przewodniczący/
Sławomir Pauter /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6099 Inne o symbolu podstawowym 609
Hasła tematyczne
Wodne prawo
Sygn. powiązane
I SA/Ke 247/21 - Wyrok WSA w Kielcach z 2021-06-24
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
Uchylono zaskarżony wyrok i zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 329
art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c, art. 182 § 2, art. 188, art. 200, art. 203 pkt 1, art. 206
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
Dz.U. 2017 poz 1566
art. 271 ust. 1 i ust. 5
Ustawa z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Rafał Stasikowski Sędziowie: Sędzia NSA Małgorzata Masternak-Kubiak Sędzia del. WSA Sławomir Pauter (spr.) po rozpoznaniu w dniu 31 stycznia 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej E. S.A. w Z. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z dnia 24 czerwca 2021 r., sygn. akt I SA/Ke 247/21 w sprawie ze skargi E. S.A. w Z. na decyzję Dyrektora Zarządu Zlewni w S. Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie z dnia [...] lutego 2021 r., nr [...] w przedmiocie ustalenia opłaty stałej za odprowadzanie ścieków 1. uchyla zaskarżony wyrok i zaskarżoną decyzję, 2. zasądza od Dyrektora Zarządu Zlewni w S. Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie na rzecz E. S.A. w Z. kwotę 6.117 (sześć tysięcy sto siedemnaście) złotych, tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Przedmiotem skargi kasacyjnej wniesionej w niniejszej sprawie przez E. S.A. w Z. jest wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z dnia 24 czerwca 2021 r., sygn. akt I SA/ Ke 247/21, którym oddalono skargę ww. spółki na decyzję Dyrektora Zarządu Zlewni w S. Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie z dnia [...] lutego 2021 r., nr [...] w przedmiocie ustalenia opłaty stałej za odprowadzanie ścieków.
Powyższy wyrok został wydany w oparciu o następujące ustalenia faktyczne i prawne:
Skarżąca E. S.A. w Z. aktualnie posiada pozwolenie zintegrowane z dnia [...] czerwca 2009 r. wydane przez Wojewodę Świętokrzyskiego, zmienione następnie przez Marszałka Województwa Świętokrzyskiego decyzją z dnia [...] kwietnia 2015 r., zezwalające na odprowadzanie ścieków przemysłowych ze swojej kanalizacji deszczowej do rzeki W. w km. 223=330. W treści ww. zezwolenia określono dopuszczalną ilość odprowadzanych ścieków wskazując na okres deszczowy i bezdeszczowy, w których to okresach ustalone dopuszczalne ilości w sposób znaczący się różnią, wskazując jednocześnie dla poszczególnych okresów po trzy parametry dopuszczalnej ilości odprowadzanych ścieków, tj. maksymalnie na godzinę, średnio na dobę i maksymalnie na rok.
W dniu [...] stycznia 2021 r. Państwowe Gospodarstwo Wodne Wody Polskie Dyrektor Zarządu Zlewni w S., na podstawie art. 271 ust. 1 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (tekst jedn. Dz.U. z 2020 r., poz. 310 - zwanej dalej: p.w. lub Prawo wodne) - ustalił w formie informacji rocznej dla spółki za okres od 1 stycznia 2021 r. do 31 grudnia 2021 r., opłatę stałą w wysokości 136.419 zł za odprowadzanie ścieków przemysłowych z kanalizacji deszczowej do rzeki W. w km 223+030, jednocześnie wskazując, że opłatę należy uiścić na rachunek organu w czterech kwartalnych ratach płatnych w następujących terminach: za I kwartał - w terminie do 30 kwietnia 2021 r. w wysokości 34.104,75 zł; za II kwartał - w terminie do 31 lipca 2021 r. w wysokości 34.104,75 zł; za III kwartał - w terminie do 31 października 2021 r. w wysokości 34.104,75 zł; za IV kwartał - w terminie do 31 stycznia 2022 r. w wysokości 34.104,75 zł.
Powyższa informacja roczna, stała się przedmiotem reklamacji spółki.
Nie uznając reklamacji za uzasadnioną, decyzją z dnia [...] lutego 2020 r., znak: [...] Dyrektor Zarządu Zlewni w S. Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie nie uznał reklamacji E. S.A. w Z. określając opłatę stałą za okres od 1 stycznia 2021 r. do 31 grudnia 2021 r. w wysokości 136.419 zł za odprowadzanie ścieków przemysłowych z kanalizacji deszczowej do rzeki W. w km 223+030.
W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że wysokość opłaty stałej zależy wyłącznie od ilości odprowadzanych ścieków określonych w pozwoleniu zintegrowanym. Wyjaśnił, że określenia wysokości opłaty stałej dokonał w oparciu o art. 271 ust. 5 Prawa wodnego oraz § 10 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 grudnia 2017 r. w sprawie jednostkowych stawek opłat za usługi wodne (tekst jedn. Dz. U. z 2017 r. poz. 2502, zwanego dalej rozporządzeniem). Opłata stała za odprowadzanie ścieków została zatem obliczona jako iloczyn jednostkowej stawki opłaty wynoszącej 250,00 zł, czasu wyrażonego w dniach wynoszącego 365 dni i maksymalnej ilości ścieków wprowadzanych do wód lub do ziemi na podstawie pozwolenia wodnoprawnego w ilości 5382,00 m3/rok i wynoszącym po przeliczeniu 1,495 m3/s. Organ podniósł, że na podstawie obowiązujących przepisów prawa nie ma możliwości innego sposobu naliczenia opłaty. W związku z tym, zarzuty strony o naruszeniu przez organ przepisów proceduralnych, tj. art. 7a § 1 k.p.a., jak również Dyrektywy 2000/60/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 23 października 2000 r. organ uznał za niezasadne. Powołując się na orzecznictwo sądów administracyjnych organ podkreślił, że dla rozstrzygnięcia spornej kwestii decydujące znaczenie ma literalna wykładnia art. 271 ust. 5 Prawa wodnego, zatem stosując ten przepis organ ma obowiązek uwzględnić w swych wyliczeniach: po pierwsze maksymalną ilość zrzutu wód, po drugie, że ilość ta ma być określona w pozwoleniu wodnoprawnym, a po trzecie organ winien ją wyrazić w m3/s. Dalej organ podał, że spółka korzysta z usługi wodnej na podstawie pozwolenia zintegrowanego z dnia [...] czerwca 2006 r. wydanego przez Wojewodę Świętokrzyskiego, zmienionego [...] kwietnia 2015 r. przez Marszałka Województwa Świętokrzyskiego, w którym nie sprecyzowano ilości dni dla okresu deszczowego i bezdeszczowego, dlatego też do naliczenia opłaty organ przyjął czas wynoszący 365 dni. Organ podkreślił, że nie ma podstaw w obowiązujących obecnie przepisach dla innego sposobu naliczania opłaty.
Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na powyższą decyzję, domagając się jej uchylenia, wniosła spółka, zarzucając naruszenie:
1. art. 271 ust. 5 Prawa wodnego przez jego błędną wykładnię niezgodną z zasadą zwrotu kosztów usług wodnych wyrażoną w art. 9 ust. 3 Prawa wodnego oraz przepisach Dyrektywy nr 2000/60/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 23 października 2000 r. ustanawiającą ramy wspólnotowego działania w dziedzinie polityki wodnej, a w konsekwencji niewłaściwe zastosowanie przy wydaniu decyzji przez naliczenie wysokości opłaty stałej za odprowadzanie ścieków przemysłowych z kanalizacji deszczowej do rzeki W. w km 223 + 030 za okres od 1 stycznia 2021 r. do 31 grudnia 2021 r. w oparciu o określoną w pozwoleniu zintegrowanym maksymalną dopuszczalną ilość odprowadzanych ścieków dla okresu deszczowego dla wszystkich dni w roku pomimo, iż zgodnie z treścią pozwolenia zintegrowanego skarżąca nie może legalnie wprowadzić do wód tak dużej ilości ścieków, a naliczona w ten sposób opłata znacznie przekracza koszt usługi wodnej;
2. art. 271 ust. 5 Prawa wodnego w związku z art. 300 Prawa wodnego przez jego błędną wykładnię dokonaną z pominięciem reguł właściwych dla przepisów prawa podatkowego, a w konsekwencji niewłaściwe zastosowanie tego przepisu przy wydaniu decyzji przez naliczenie wysokości opłaty stałej za odprowadzanie ścieków przemysłowych z kanalizacji deszczowej do rzeki W. w km 223 + 030 za okres od 1 stycznia 2021 r. do 31 grudnia 2021 r. w wysokości nieproporcjonalnie wysokiej, powodującej nieuzasadnione obciążenie dla skarżącej i sprzecznej z celem tej opłaty, którym jest pokrycie rzeczywistego kosztu usługi wodnej;
3. art. 271 ust. 4 Prawa wodnego przez jego nieprawidłowe zastosowanie polegające na pominięciu, że w tym przepisie ustawodawca określił inne zasady naliczania opłaty stałej dla ścieków a inne dla wód opadowych lub roztopowych, co doprowadziło do nieprawidłowego naliczenia opłaty w sprawie;
4. art. 7a § 1 k.p.a. przez zaniechanie rozstrzygnięcia wątpliwości wynikających z określenia w pozwoleniu zintegrowanym dwóch maksymalnych dopuszczalnych ilości ścieków przemysłowych, jakie mogą być odprowadzane z kanalizacji deszczowej do rzeki W. w km 223 + 030 (dla okresu deszczowego i dla okresu bezdeszczowego) na korzyść strony.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach wyrokiem z dnia 24 czerwca 2021 r. oddalił skargę uznając, że nie zawiera ona usprawiedliwionych podstaw.
W uzasadnieniu zaskarżonego wyroku Sąd I instancji stwierdził na wstępie, że przedmiotem skargi jest decyzja Dyrektora Zarządu Zlewni w S. Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie, którą organ ten nałożył na skarżącą opłatę stałą za odprowadzanie ścieków przemysłowych z kanalizacji deszczowej do rzeki W. za okres od 1 stycznia 2021 r. do 31 grudnia 2021 r. w wysokości 136.419 zł. Sporne w niniejszej sprawie jest prawidłowość przyjęcia przez organ do wyliczenia wysokości opłaty stałej: czasu wyrażonego w dniach wynoszącego 365 dni oraz maksymalnej ilości odprowadzanych przez spółkę ścieków. Uznając stanowisko organu zaprezentowane w zaskarżonej decyzji w obu tych kwestiach za prawidłowe, Sąd I instancji stwierdził, że wejście w życie z dniem 1 stycznia 2018 roku ustawy Prawo wodne, było wynikiem realizacji spoczywającego na Polsce obowiązku implementacji do krajowego porządku prawnego Dyrektywy 2000/60/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 23 października 2000 r. ustanawiającej ramy wspólnotowego działania w dziedzinie polityki wodnej (Dz. Urz. WE L 327 z 22.12.2000, str. 1, z późn. zm. - Dz. Urz. UE Polskie wydanie specjalne, rozdz. 15, t .5, str. 275). Z art. 9 tej Dyrektywy wynika postulat wprowadzenia systemowego rozwiązania zrównoważonego gospodarowania zasobami wodnymi poprzez zbudowanie systemu usług wodnych opartego na zasadzie zwrotu kosztów usług wodnych i korzystaniu z wód poza zwykłym lub powszechnym korzystaniem. W przepisach Prawa wodnego wprowadzono katalog instrumentów ekonomicznych służących gospodarowaniu wodami. Jednym z takich instrumentów ekonomicznych, zgodnie z art. 267 pkt 1 p.w., są opłaty za usługi wodne, w tym za wprowadzanie ścieków do wód lub do ziemi (art. 268 ust. 1 pkt 2 p.w.). Stosownie do art. 270 ust. 8 p.w. opłata za usługi wodne za wprowadzanie ścieków do wód lub do ziemi składa się z opłaty stałej oraz opłaty zmiennej uzależnionej od ilości i jakości ścieków, wprowadzanych w ramach pozwolenia wodnoprawnego albo pozwolenia zintegrowanego. Wskazując następnie na art. 271 ust. 5 p.w. Sąd I instancji stwierdził, że wysokość opłaty stałej za wprowadzanie ścieków do wód lub do ziemi ustala się jako iloczyn jednostkowej stawki opłaty, czasu wyrażonego w dniach i określonej w pozwoleniu wodnoprawnym albo w pozwoleniu zintegrowanym maksymalnej ilości ścieków wprowadzanych do wód lub do ziemi, wyrażonej w m3/s. Opłata ta stanowi ustalany abstrakcyjnie, według określonego wzoru, ekwiwalent za gotowość środowiska do świadczenia usług określonych w pozwoleniu wodnoprawnym. Opłata ta naliczana jest w taki sam sposób w stosunku do wszystkich podmiotów korzystających z określonych usług wodnych, a jej wysokość jest zróżnicowana w zależności od treści pozwolenia wodnoprawnego. Tym samym w sprawie niniejszej organ zasadnie przyjął, że zastosowanie art. 271 ust. 5 p.w. wymaga od organu orzekającego uwzględnienia w wyliczeniach maksymalnej ilości ścieków wprowadzanych do wód, przy czym ilość ta ma być określona w pozwoleniu wodnoprawnym albo w pozwoleniu zintegrowanym i wyrażona w m3/s.
Zdaniem Sądu I instancji, wprawdzie ustawodawca nie określił wprost o jaką liczbę dni, stanowiących podstawę naliczenia opłaty stałej chodzi, to jednak zauważyć trzeba, że pozwolenie wodnoprawne jest wydawane na czas określony. Zgodnie z art. 271 ust. 1 p.w., wysokość opłaty stałej ustalana jest w formie informacji rocznej. Oznacza to, że opłata stała określana jest dla każdego roku osobno i obejmuje okres całego roku kalendarzowego. Powyższe stanowisko potwierdza także treść art. 271 ust. 6 p.w., zgodnie z którym podmiot obowiązany do ponoszenia opłat za usługi wodne wnosi opłatę stałą na rachunek bankowy Wód Polskich w 4 równych ratach kwartalnych, nie później niż do końca miesiąca następującego po upływie każdego kwartału. W konsekwencji słusznie organ przyjął 365 dni jako podstawę obliczenia opłaty. Zdaniem Sądu I instancji ustawodawca w przypadku ustalenia wysokości opłaty stałej za odprowadzanie ścieków nie przewidział możliwości podstawienia do wzoru jej obliczania innej liczby dni, w szczególności liczby dni deszczowych, czy też dni bezdeszczowych. Podkreślił również, że w pozwoleniu zintegrowanym wydanym dla spółki nie określono liczby dni deszczowych i dni bezdeszczowych do wyliczenia składnika koniecznego do ustalenia opłaty stałej, co uniemożliwia inny sposób wyliczenia opłaty, niż przyjął to organ, zwłaszcza, gdy się zauważy, iż opłata ustalona jest za okres od 1 stycznia 2021 r. do 31 grudnia 2021 r., a tym samym niewiadoma jest ilość dni bezdeszczowych. Nadto dopuszczenie podstawienia do wzoru, w zależności od okoliczności innej liczby dni, zmieniłoby całkowicie istotę opłaty stałej czyniąc ją podobną do opłaty zmiennej.
W dalszej części uzasadnienia dokonując analizy treści pozwolenia zintegrowanego wydanego przez Wojewodę Świętokrzyskiego z dnia [...] czerwca 2006 r. zmienionego przez Marszałka Województwa Świętokrzyskiego decyzją z dnia [...] kwietnia 2015 r. zezwalającego skarżącej spółce na odprowadzenie ścieków przemysłowych ze swej kanalizacji deszczowej do rzeki W., Sąd I instancji uznał, że nie budzą wątpliwości następujące ustalenia:
– po pierwsze, pozwolenie zintegrowane jest aktem funkcjonującym w obrocie prawnym, a w związku z tym jego treść stanowi podstawę dla organu do dokonania ustaleń w zakresie przyjętego wskaźnika w postaci maksymalnej ilości ścieków wprowadzanych do wód,
– po drugie, w pozwoleniu zintegrowanym udzielonym skarżącej spółce nie określono liczby dni deszczowych i dni bezdeszczowych do wyliczenia składnika koniecznego do ustalenia opłaty stałej,
– po trzecie, opłata stała została wyliczona, jako iloczyn stawki opłaty wynoszącej 250 zł, czasu wyrażonego w dniach, wynoszącego 365 dni i maksymalnej ilości ścieków wprowadzanych do wód na podstawie pozwolenia zintegrowanego w ilości 5382,00m3/rok - po przeliczeniu 1,495 m3/s,
– po czwarte, co słusznie zauważa organ w odpowiedzi na skargę, w okresie deszczowym ujętym w pozwoleniu zintegrowanym, wszystkie trzy parametry mają identyczną wartość, jedynie inaczej ujętą - określoną w innej jednostce czasu.
W tym stanie rzeczy, zdaniem Sądu I instancji nieuzasadnione są zarzuty skargi w tym zakresie. Kwestia przekroczenia rocznego dopuszczalnego maksymalnego limitu wprowadzenia ścieków z pozwolenia wodnoprawnego nigdy nie nastąpiła. Rację ma również organ, że zaskarżona decyzja nie może być wadliwa tylko dlatego, że zdaniem strony skarżącej koszty korzystania z wód są w jej opinii zbyt wysokie. Koszty te bowiem, co jest obecnie oczywistym następstwem zjawisk i procesów zachodzących w przyrodzie, będą znacznie wzrastać. Woda staje się bardzo cennym dobrem i korzystanie z niej powoduje uregulowane już w prawodawstwie wspólnotowym i w ślad za tym polskim, określone konsekwencje. Nadto nie można zgodzić się z poglądem, jakoby wymiar opłaty stałej w oparciu o maksymalny godzinowy parametr określony w pozwoleniu wodnoprawnym abstrahował całkowicie od jakichkolwiek kosztów usług wodnych, kosztów środowiskowych oraz kosztów zasobowych. W szczególności nie ma podstaw do uznania, że system opłat za usługi wodne uwzględniać powinien wyłącznie faktyczny zakres korzystania z usług wodnych. Celem opłaty stałej jest właśnie uwzględnienie tego rodzaju obciążenia środowiska wodnego, sprowadzającego się do konieczności zapewnienia stałej gotowości środowiska do korzystania przez uprawniony podmiot z zasobów wodnych w pełnym zakresie wynikającym z posiadanego pozwolenia wodnoprawnego (zob. wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 10 czerwca 2020 r., sygn. akt II SA/Wr 237/20, CBOSA). W kontekście twierdzeń skarżącej Spółki, Sąd I instancji podkreślił, że o ile wysokość opłaty zmiennej jest uzależniona od faktycznej ingerencji w środowisko naturalne, o tyle wysokość opłaty stałej zależy wyłącznie od ilości możliwych do odprowadzenia do środowiska ścieków, określonych w treści pozwolenia wodnoprawnego.
W konsekwencji zatem, zdaniem Sądu I instancji to treść pozwolenia wodnoprawnego jest podstawą do ustalenia opłaty za odprowadzanie ścieków do wód lub do ziemi. Opłata stała stanowi ustalany abstrakcyjnie, według określonego wzoru, ekwiwalent za gotowość środowiska do świadczenia usług określonych w pozwoleniu wodnoprawnym i jest naliczana niejako ryczałtowo. W przypadku opłaty stałej ustawodawca nie przewidział możliwości pomiaru faktycznej ilości wód, czy ścieków odprowadzanych. Czynnik ww. iloczynu w postaci określonej w pozwoleniu wodnoprawnym, albo w pozwoleniu zintegrowanym nawiązuje wprost do wartości niezależnej od faktycznej (rzeczywistej) ilości wód i ścieków odprowadzanych. Każdorazowo ma być to ilość maksymalna określona we właściwym pozwoleniu.
Nie zasługiwał również zdaniem Sądu I instancji na uwzględnienie zarzut zawarty w pkt 4 skargi. Zasadność stanowiska organu przedstawionego w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, w ocenie Sądu, potwierdza literalne brzmienie art. 271 ust. 5 p.w., a w związku z tym zarzut naruszenia art. 7a § 1 k.p.a. jest nieuzasadniony. Podobnie odnośnie zarzutu naruszenia art. 271 ust. 5 p.w. w związku z jej art. 300 (pkt 2 skargi), należy wskazać, że organ stosując art. 271 ust. 5 p.w. nie posiadał luzu decyzyjnego, który pozwoliłby na wybór jednego z kilku możliwych dopuszczalnych wariantów. Organ dokonał jedynie subsumpcji danych z pozwolenia do obowiązujących przepisów, w sposób tymi przepisami określony. W tej sytuacji nie może więc być mowy o naruszeniu zasady rozstrzygania wątpliwości na korzyść podatnika.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosła E. . S.A. w Z. wnosząc o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i zaskarżonej decyzji oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono na podstawie art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a. naruszenie:
1. przepisów prawa materialnego tj.:
a) art. 271 ust. 5 Prawa wodnego w związku z art. 9 ust. 3 tej ustawy przez ich błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, iż do obliczenia wysokości opłaty stałej za odprowadzanie ścieków przemysłowych z kanalizacji deszczowej Spółki do rzeki W. w km. 223 + 030 powinna być uwzględniona maksymalna dopuszczalna ilość odprowadzanych ścieków określona w pozwoleniu zintegrowanym dla okresu deszczowego, pomimo iż Spółka nie może legalnie odprowadzić takiej ilości ścieków we wszystkie dni w roku, gdyż limit maksymalnej dopuszczalnej ilość ścieków z kanalizacji deszczowej Spółki możliwy do odprowadzenia w dniach bezdeszczowych jest znacznie niższy, a w konsekwencji utrzymanie w mocy decyzji ustalającej wysokość tej opłaty na poziomie znacząco wyższym, niż rzeczywista wartość usługi wodnej,
b) art. 271 ust. 5 Prawa wodnego w związku z art. 300 tej ustawy przez ich błędną wykładnię polegającą na zastosowaniu w odniesieniu do przepisów regulujących zasady obliczania opłat za usługi wodne wykładni rozszerzającej, pomimo że opłaty za usługi wodne mają charakter danin publicznych, a w odniesieniu do przepisów określających zasady naliczania tego rodzaju opłat należy stosować reguły wykładni charakterystyczne dla prawa podatkowego, nie powodujące nałożenia na podmiot zobowiązany do uiszczenia opłat nieproporcjonalnych i nieuzasadnionych obciążeń, zaś wszelkie wątpliwości powinny być rozstrzygane na korzyść podmiotu zobowiązanego do uiszczenia opłat,
c) art. 271 ust. 4 Prawa wodnego przez jego nieprawidłowe zastosowanie polegające na pominięciu, że w tym przepisie ustawodawca określił inne zasady naliczania opłaty stałej dla ścieków, a inne dla wód opadowych lub roztopowych, co doprowadziło do nieprawidłowego naliczenia opłaty w sprawie.
2.naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
a) art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z art. 151 tej ustawy oraz w związku z art. 7a § 1 k.p.a. przez przyjęcie, że w sprawie zachodziły podstawy do utrzymania w mocy decyzji organu ustalającej opłatę stałą za odprowadzanie ścieków przemysłowych z kanalizacji deszczowej Spółki do rzeki W. na 2020 r. - w sytuacji, gdy z uwagi na opisane wyżej naruszenia prawa materialnego oraz zasady ogólnej postępowania administracyjnego rozstrzygania nie dających się usunąć wątpliwości co do treści normy prawnej na korzyść strony, decyzja powinna zostać uchylona.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej skarżąca spółka podniosła, że wydając zaskarżony wyrok Wojewódzki Sąd Administracyjny zinterpretował przepisy art. 271 ust. 1 i 5 Prawa wodnego stanowiące podstawę naliczenia tej opłaty niezgodnie z art. 9 ust. 3 Prawa wodnego i bez uwzględnienia wykładni prounijnej wynikającej z Dyrektywy nr 2000/60/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 23 października 2000 r. ustanawiającej ramy wspólnotowego działania w dziedzinie polityki wodnej (dalej "ramowa Dyrektywa wodna"), co w konsekwencji skutkowało utrzymaniem w mocy decyzji pomimo, iż określona w niej opłata została obliczona w oparciu o ilość ścieków znacząco wyższą, niż Spółka może legalnie odprowadzić do wód zgodnie z posiadanym pozwoleniem zintegrowanym, jak również wyższą, niż rzeczywisty koszt usługi wodnej. Wykładnia powyższych przepisów dokonana przez Sąd i instancji stanowi naruszenie zasady zwrotu kosztów usługi wodnej.
Spółka wyjaśniła, że z postanowień pozwolenia zintegrowanego wynikają dwie maksymalne dopuszczalne ilości odprowadzanych ścieków przemysłowych - inna dla okresu deszczowego i inna dla okresu bezdeszczowego. Każda z tych ilości jest limitem, którego Spółka nie może przekroczyć, gdyż stanowiłoby to naruszenie warunków pozwolenia zintegrowanego. Jednocześnie pozwolenie zintegrowane nie określa maksymalnej dopuszczalnej ilości odprowadzanych ścieków przemysłowych uśrednionej dla całego roku. Przyjmując, że przy obliczeniu wysokości opłaty stałej ilość 1,495 m3/s (wyliczona ze wskaźnika określającego dopuszczalną maksymalną na rok ilość ścieków odprowadzanych w okresie deszczowym) powinna zostać przyjęta dla wszystkich dni w roku, Sąd I instancji nie uwzględnił, iż nie jest dopuszczalne wprowadzenie przez skarżącą tak dużej ilości ścieków z kanalizacji przemysłowej do rzeki Wisły w dniach bezdeszczowych, ponieważ stanowiłoby to naruszenie warunków pozwolenia zintegrowanego, a w konsekwencji skutkowałoby koniecznością uiszczenia przez skarżącą kasacyjnie opłaty podwyższonej na podstawie art. 280 pkt 2 lit. b Prawa wodnego. Nie uwzględniono, że zgodnie z pozwoleniem zintegrowanym maksymalna dopuszczalna ilość ścieków przemysłowych odprowadzanych z kanalizacji deszczowej do rzeki W. w dniach bezdeszczowych jest ponad stu krotnie niższa i wynosi - po przeliczeniu - 0,013 m3/s. W żaden sposób wskazany sposób obliczenia spornej opłaty nie przystaje do założenia systemu opłat za usługi wodne, powołanego również przez Sąd I instancji w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, iż opłata stała za wprowadzanie ścieków do wód lub do ziemi ma odzwierciedlać gotowość środowiska wodnego/ziemi do przyjęcia ścieków w ramach usług wodnych przez cały rok. W analizowanym stanie faktycznym gotowość ta kształtuje się na znacznie niższym poziomie, a tym samym znacznie niższy jest rzeczywisty koszt usługi wodnej, za którą wnoszona jest przedmiotowa opłata. Jest faktem powszechnie znanym, że na terytorium Polski zdecydowana większość dni w roku to dni bezdeszczowe - według danych Państwowego Monitoringu Środowiska przedstawionych przez skarżącą kasacyjnie przy wniesieniu reklamacji na wysokość opłaty, zaledwie ok. 1/5 dni w roku na terenie, na którym znajduje się E., to dni deszczowe z opadami przekraczającymi 1 mm na dobę. Sąd I instancji tego faktu jednak nie uwzględnił i przyjął, że obliczenie przez organ opłaty stałej w oparciu o maksymalną ilość ścieków, która zgodnie z pozwoleniem zintegrowanym może być odprowadzona wyłącznie w dniach deszczowych, było prawidłowe. W dalszej części uzasadnienia skargi kasacyjnej podniesiono, że pierwsza opłata stała naliczona przez organ za odprowadzanie ścieków przemysłowych z kanalizacji deszczowej Spółki do W. po wejściu w życie Prawa wodnego, to jest za 2018 rok, naliczona została w oparciu o określoną w pozwoleniu zintegrowanym maksymalną dopuszczalną ilość odprowadzanych ścieków dla okresu bezdeszczowego, to jest 0,013 m3/s. Zdaniem skarżącej kasacyjnie w sytuacji, kiedy z pozwolenia zintegrowanego wynikały dwie maksymalne dopuszczalne ilości ścieków, jakie mogą zostać wprowadzone do rzeki W., Sąd I instancji przy interpretacji przepisu art. 271 ust. 5 Prawa wodnego powinien był odwołać się do celu i ogólnego systemu regulacji gospodarki wodami, w szczególności zaś jednej z naczelnych zasad gospodarowania wodami, tj. zasady zwrotu kosztów usług wodnych ustanowionej w ramowej Dyrektywie wodnej i zaimplementowanej do polskiego porządku prawnego w art. 9 ust. 3 Prawa wodnego. Zasada ta winna mieć zastosowanie do wszelkich opłat pobieranych na podstawie ustawy Prawo wodne z 2017 r. Przyjęcie przez Sąd I instancji, że podstawą obliczenia spornej opłaty stałej winna być ilość ścieków wyrażona w m3/s obliczona ze wskaźnika określającego maksymalną na rok dopuszczalną ilości ścieków odprowadzanych w dni deszczowe nie uwzględnia, że pozwoleniu zintegrowanym określono także odpowiednie wskaźniki do dni bezdeszczowych, a w ten sposób obliczona opłata stała została wyliczona w oparciu o ilość ścieków, której skarżąca kasacyjnie spółka z kanalizacji deszczowej do rzeki Wisły nie może "legalnie" odprowadzić. Przy obliczeniu wysokości opłaty stałej na podstawie art. 271 ust. 5 Prawa wodnego powinna być uwzględniona tylko taka ilość ścieków, jaka legalnie może zostać wprowadzona do wód.
Niezależnie od powyższego skarżąca kasacyjnie spółka podniosła, że opłaty za usługi wodne - jako świadczenia powszechne, przymusowe, bezzwrotne, ustalane jednostronnie w drodze ustawy i pobierane na rzecz podmiotu prawa publicznego w celu realizacji zadań publicznych - są daninami publicznymi, a co zostało potwierdzone przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 2 maja 2020 r., sygn. II OSK 2417/19 oraz orzecznictwie wojewódzkich sądów administracyjnych. Tym samym w stosunku do opłat wynikających z ustawy Prawo wodne należy stosować reguły wykładni charakterystyczne dla prawa podatkowego, gdyż ciężary wynikające z tej ustawy mają charakter danin publicznych. Klasyfikację tę potwierdza art. 300 Prawa wodnego, który z woli ustawodawcy nakazuje do ponoszenia opłat za usługi wodne stosować odpowiednio przepisy działu III Ordynacji podatkowej, z wyjątkami określonymi we wskazanych przepisach. Na gruncie prawa podatkowego Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 18 lipca 2013 r., sygn. SK 18/09 zajął stanowisko, że organy administracji publicznej powinny - zgodnie z zasadą in dubio pro tributario - rozstrzygać wątpliwości interpretacyjne na korzyść podatnika. Władczość państwa jako źródło obowiązku opłat za usługi wodne oraz minimalny lub żaden wpływ jednostki na treść tego stosunku prawnego wymagają ścisłego, zgodnego z zakładanym celem ustawy, stosowania przepisów określających ten obowiązek. Nie można zatem interpretacji przepisów Prawa wodnego dokonywać w taki sposób, by wprowadzać nieproporcjonalne, nieuzasadnione obciążenia dla podmiotów prawa, sprzeczne z zasadą zwrotu kosztów usług wodnych wyrażoną w art. 9 ust. 3 Prawa wodnego i ramowej Dyrektywie wodnej. Wydając zaskarżony wyrok WSA nie uwzględnił opisanego wyżej charakteru opłat za usługi wodne. Abstrahując od faktu, że WSA dokonał interpretacji przepisu art. 271 ust. 5 Prawa wodnego w oderwaniu od zasady zwrotu kosztów usług wodnych, będącej jedną z naczelnych zasad gospodarowania wodami, to również - w sytuacji, gdy pozwolenie zintegrowane określało dwie dopuszczalne roczne ilości ścieków przemysłowych możliwych do odprowadzenia do Wisły, z których każda miała charakter maksymalny - uznał za prawidłowe ustalenie opłaty stałej w oparciu o wyższą z tych wartości (dla okresu deszczowego). W rezultacie w obrocie prawnym pozostała decyzja nakładająca na skarżącą nieproporcjonalnie duże obciążenia, nieadekwatnie wysokie do rzeczywistego kosztu usługi wodnej. Tytułem porównania w uzasadnieniu skargi kasacyjnej podano, że gdyby opłata stała została obliczona w oparciu o maksymalną dopuszczalną roczną ilość ścieków dla okresu bezdeszczowego określoną w pozwoleniu zintegrowanym, opłata ta wynosiłaby 1190,00 zł. Niewątpliwie przepis art. 271 ust. 5 Prawa wodnego nie jest dostosowany do sytuacji, kiedy pozwolenie wodnoprawne określa dwie maksymalne dopuszczalne roczne ilości ścieków możliwych do odprowadzenia do wód, jednakże właśnie w takiej sytuacji WSA powinien uwzględnić publicznoprawny charakter opłat za usługi wodne i uchylić decyzję jako wydaną z naruszeniem prawa. Mając bowiem możliwość wyboru, którą z maksymalnych rozpuszczalnych rocznych ilości odprowadzanych ścieków przyjąć do podstawy obliczenia opłaty stałej, organ wybrał wyższą z tych ilości, niereprezentatywną dla całego roku. Stanowisko organu stanowi przejaw nadmiernego fiskalizmu, co znajduje potwierdzenie w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 maja 2020 r., sygn. akt II OSK 2417/20.
Uzasadniając zarzut kasacyjny naruszenia art. 145 § 1 lit. a i c oraz art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi w związku z art. 7a § 1 k.p.a. skarżąca kasacyjnie podniosła, że zgodnie z treścią tego ostatniego przepisu, jeżeli przedmiotem postępowania administracyjnego jest nałożenie na stronę obowiązku bądź ograniczenie lub odebranie stronie uprawnienia, a w sprawie pozostają wątpliwości co do treści normy prawnej, wątpliwości te są rozstrzygane na korzyść strony, chyba że sprzeciwiają się temu sporne interesy stron, albo interesy osób trzecich, na które wynik postępowania ma bezpośredni wpływ. Przepisu § 1 nie stosuje się: jeżeli wymaga tego ważny interes publiczny, w tym istotne interesy państwa, a w szczególności jego bezpieczeństwa, obronności lub porządku publicznego (pkt 1) lub w sprawach osobowych funkcjonariuszy oraz żołnierzy zawodowych (pkt 2). Nie budzi wątpliwości, iż przedmiotem postępowania administracyjnego w stanie faktycznym niniejszej sprawy było nałożenie na Spółkę obowiązku. Do rozstrzygnięcia pozostaje zatem, czy spełniona została druga przesłanka warunkująca zastosowanie tego przepisu, to jest czy w sprawie pozostają wątpliwości co do treści normy prawnej. W ocenie skarżącej stanowisko Sądu I instancji, iż takich wątpliwości w przedmiotowej sprawie brak nie jest uzasadnione. W innych postępowaniach sądowych dotyczących zastosowania art. 271 ust. 5 Prawa wodnego sądy takie wątpliwości stwierdzały, w tym m.in. Naczelny Sąd Administracyjny w powołanym już wyroku z dnia 22 maja 2020 r., sygn. II OSK 2417/19. Zdaniem skarżącej kasacyjnie, jeżeli - tak jak w stanie faktycznym niniejszej sprawy - pozwolenie zintegrowane określa dwa maksymalne limity ścieków, jakie mogą zostać odprowadzone do wód, a przepis art. 271 ust. 5 Prawa wodnego nie wskazuje jak w takiej sytuacji należałoby obliczyć wysokość opłaty stałej, opłata ta powinna być obliczona w sposób nie powodujący pokrzywdzenia skarżącej jako podmiotu zobowiązanego do uiszczenia przedmiotowej opłaty. Mimo, iż obecnie zarówno WSA, jak i organ twierdzą, że treść normy prawnej wynikającej z art. 271 ust. 5 Prawa wodnego jest jednoznaczna i nie budzi wątpliwości, to jednak faktem jest, iż w roku 2018 wysokość opłaty stałej za tę samą usługę wodną i tak samo brzmiący przepis art. 271 ust. 5 Prawa wodnego organ naliczył w oparciu o maksymalną ilość ścieków dla okresu bezdeszczowego określoną w pozwoleniu zintegrowanym. W rezultacie opłata stała wyniosła wówczas 1.186,25 zł za okres roku (wobec 136 793,00 zł obecnie). Dowodzi to, że wątpliwości co do treści normy prawnej jednak istnieją. Nie zachodzi natomiast żadna z przesłanek wyłączających zastosowanie art. 7a § 1 k.p.a., określonych w § 2 tego przepisu.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
W świetle art. 174 ustawy z dnia 30 sierpnia 2022 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 329 ze zm., dalej jako p.p.s.a.) skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach:
1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie,
2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Podkreślić przy tym trzeba, że Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, ponieważ w świetle art. 183 § 1 p.p.s.a. rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. Jeżeli zatem nie wystąpiły przesłanki nieważności postępowania wymienione w art. 183 § 2 p.p.s.a. (a w rozpoznawanej sprawie przesłanek tych brak), to Sąd związany jest granicami skargi kasacyjnej. Oznacza to, że Sąd nie jest uprawniony do samodzielnego dokonywania konkretyzacji zarzutów skargi kasacyjnej, a upoważniony jest do oceny zaskarżonego orzeczenia wyłącznie
w granicach przedstawionych we wniesionej skardze kasacyjnej.
Dokonując oceny zasadności oceny zasadności wniesionej skargi kasacyjnej wskazać należy, że w pozwoleniach wodnoprawnych wydanych tak jak w przedmiotowej sprawie na podstawie przepisów ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne (Dz. U. z 2017 r. poz. 1121 z późn. zm.-dalej: Prawo wodne z 2001 r.), ustalano ilość pobieranej lub odprowadzanej wody, w tym maksymalną ilość m3 na godzinę i średnią ilość m3 na dobę oraz maksymalną ilość m3 na rok (art. 128 ust. 1 pkt 1 Prawa wodnego z 2001 r.). Opłaty za wprowadzanie ścieków do wód i do ziemi oraz za pobór wód uregulowane były do 31 grudnia 2017 r. w ustawie z dnia 27 kwietnia 2001 r. -Prawo ochrony środowiska (Dz. U. z 2017 r. poz. 519 z późn. zm. - dalej: p.o.ś.) i wysokość tych opłat zależała od ilości i jakości pobranej wody oraz od tego czy pobrano wodę powierzchniową czy podziemną, a także od jej przeznaczenia (art. 274 ust. 1 pkt 2, art. 290 p.o.ś.). Opłaty te związane więc były z faktycznym poborem wody lub wprowadzaniem ścieków do wód w danym czasie. Taki system opłat powodował, że w interesie adresatów pozwoleń wodnoprawnych było wnioskowanie o pewną nadwyżkę maksymalnych ilości pobieranej wody lub odprowadzanych ścieków w celu uniknięcia ewentualnych kar pieniężnych za przekroczenie warunków pozwolenia.
Zmiana systemu opłat za pobór wód i za wprowadzanie ścieków do wód i do ziemi nastąpiła w związku z wejściem w życie ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne, której przepisy stanowią transpozycję do polskiego porządku prawnego m.in. dyrektywy nr 2000/60/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 23 października 2000 r. ustanawiającej ramy wspólnotowego działania w dziedzinie polityki wodnej,
tzw. Ramowej Dyrektywy Wodnej (Dz. Urz. WE L 327 z późn. zm., Dz.Urz.UE Polskie wydanie specjalne, rozdz. 15, t. 5, str. 275).
Przepisy ustawy Prawo wodne z 2017 r. realizują transpozycję do polskiego porządku prawnego m.in. dyrektywy nr 2000/60/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 23 października 2000 r. ustanawiającej ramy wspólnotowego działania w dziedzinie polityki wodnej, tzw. Ramowej Dyrektywy Wodnej (Dz. Urz. WE L 327 ze zm., Dz. Urz. UE Polskie wydanie specjalne, rozdz. 15, t. 5, str. 275). Zgodnie z art. 9 ust. 1 tej dyrektywy, Państwa Członkowskie uwzględniają zasadę zwrotu kosztów usług wodnych, włączając koszty ekologiczne i materiałowe, uwzględniając analizę ekonomiczną wykonaną zgodnie z załącznikiem III oraz w szczególności zgodnie z zasadą "zanieczyszczający płaci". Zwrot kosztów usług wodnych wiąże się z nałożeniem opłat na podmioty korzystające z tych usług. Opłaty te mają służyć zachęceniu użytkowników do bardziej racjonalnego i oszczędnego sposobu gospodarowania wodami. W uzasadnieniu wyroku z dnia 7 grudnia 2016 r. (pkt 24) Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej wskazał, że z art. 9 dyrektywy 2000/60, jak i z żadnego innego z jej przepisów nie wynika, żeby prawodawca unijny zamierzał stawiać przeszkody temu, żeby państwa członkowskie przyjęły odnośnie wody taką politykę cenową, która opiera się na naliczaniu użytkownikom ceny wody, która składa się z części zmiennej powiązanej z ilością rzeczywiście zużywanej wody i części stałej, która nie jest z tym zużyciem powiązana (Vodoopskrba i odvodnja d.o.o. v. Željce Klafurić, C-686/15, ZOTSiS 2016/12/I-927). Prawodawca unijny pozostawił więc swobodę państwom członkowskim w kształtowaniu systemu opłat za usługi wodne, przy czym system ten ma uwzględniać analizę ekonomiczną wykonaną zgodnie z załącznikiem III do dyrektywy oraz zasadę "zanieczyszczający płaci".
W Prawie wodnym wprowadzono opłaty stałe dla części usług wodnych, tj. za pobór wód podziemnych i powierzchniowych, odprowadzanie do wód opadowych lub roztopowych ujętych w otwarte lub zamknięte systemy kanalizacji deszczowej służące do odprowadzania opadów atmosferycznych albo systemy kanalizacji zbiorczej w granicach administracyjnych miast oraz wód pochodzących z odwodnienia gruntów w granicach administracyjnych miast, jak również za wprowadzanie ścieków do wód lub do ziemi (art. 271 ust. 1 pkt 1-4 Prawa wodnego). Sposób ustalania wysokości tych opłat nawiązuje do przyjętej w pozwoleniach wodnoprawnych jednostki poboru wody w m3 na sekundę. W toku prac legislacyjnych przyjęcie tej jednostki uzasadniano analogią do mocy zamówionej (umownej) w energetyce (M. Białek, D. Chojnacki, T. Grabarczyk, Opłaty za usługi wodne w nowym prawie wodnym, Warszawa 2018 r., s.73). Zgodnie z aktualnie obowiązującym art. 403 ust. 2 pkt 1 Prawa wodnego r., w pozwoleniu wodnoprawnym (i odpowiednio w pozwoleniu zintegrowanym) ustala się w szczególności ilość pobieranej wody, w tym dla wód powierzchniowych maksymalną ilość m3 na sekundę, średnią ilość m3 na dobę, maksymalną ilość m3 na godzinę oraz dopuszczalną ilość m3 na rok, a dla wód podziemnych maksymalną ilość m3 na sekundę, średnią ilość m3 na dobę oraz dopuszczalną ilość m3 na rok.
Zgodnie z art. 271 ust. 5 Prawa wodnego, wysokość opłaty stałej za wprowadzanie ścieków do wód lub do ziemi ustala się jako iloczyn jednostkowej stawki opłaty, czasu wyrażonego w dniach i określonej w pozwoleniu wodnoprawnym albo w pozwoleniu zintegrowanym maksymalnej ilości ścieków wprowadzanych do wód lub do ziemi, wyrażonej w m3/s. Zdaniem organu, współczynnik "maksymalnej ilości ścieków wprowadzanych do wód lub do ziemi, wyrażonej w m3/s" oznacza maksymalną ilość wody, która może wprowadzona w okresie deszczowym, dla którego w pozwoleniu zintegrowanym ustalono wyższe wskaźniki. Nie ulega jednak wątpliwości, że w pozwoleniu zintegrowanym udzielonym spółce, określono dwa, znacznie się różniące się parametry dopuszczalnej ilości odprowadzanych ścieków - jeden dla okresu bezdeszczowego i jeden dla okresu deszczowego. Jednocześnie z pozwolenia zintegrowanego nie wynika ilość dni bezdeszczowych i deszczowych. Spółka podnosi, że ustalenie opłaty stałej wyłącznie na podstawie parametru właściwego dla okresu deszczowego oznacza, że opłatę stałą ustalono na podstawie limitu, z którego spółka nie może legalnie korzystać w ramach udzielonego jej pozwolenia zintegrowanego.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, sposób zastosowania tego przepisu prezentowany przez organ jest przejawem nadmiernego fiskalizmu, który wynika z błędnej oceny treści pozwolenia zintegrowanego udzielonego Spółce. W pozwoleniu zintegrowanym określono dwa różne dopuszczalne limity odprowadzanych ścieków - dla okresu bezdeszczowego i dla okresu deszczowego. W pozwoleniu zintegrowanym zastrzeżono zatem, zgodnie z zasadami doświadczenia życiowego i dostępną wiedzą, że ścieki będą odprowadzane w różnych ilościach zależnie od warunków atmosferycznych, przy czym oczywiste jest, że w danym roku w istniejącej na terenie Polski strefie klimatycznej nie wystąpią same dni deszczowe lub same dni bezdeszczowe. Oznacza to, że "maksymalna ilość ścieków wprowadzanych do wód lub do ziemi", jako jeden ze składników ustalenia opłaty stałej, nie mogła w tej sprawie zostać ustalona na podstawie maksymalnej dopuszczalnej ilości odprowadzonych ścieków w okresie deszczowym, ponieważ z przyczyn faktycznych i prawnych spółka nie może odprowadzić takiej ilości ścieków. Wynika to z tego, że w Polsce okres deszczowy nie obejmuje całego roku, a ponadto jest to konsekwencją warunków osnowy pozwolenia zintegrowanego, które zakłada różne limity odprowadzanych ścieków dla okresów deszczowych lub bezdeszczowych. W konsekwencji podzielenie stanowiska Sądu I instancji oraz organu prowadziłoby do niedopuszczalnych skutków. Z jednej strony spółka ponosiłaby opłaty za "gotowość środowiska" do przyjęcia ścieków w wysokości odpowiadającej dopuszczalnej ilości w okresie deszczowym, a jednocześnie odprowadzenie ścieków w takiej wysokości stanowiłoby przekroczenie warunków pozwolenia zintegrowanego, a zatem byłaby działaniem niezgodnym z prawem. W tej sprawie oznacza to, że istota sporu nie sprowadza się do wykładni art. 271 ust. 5 Prawa wodnego, ale do właściwego "odczytania" warunków pozwolenia zintegrowanego, a więc sposobu w jaki cytowana norma jest stosowana w odniesieniu do ustalonego w tej sprawie stanu faktycznego. Rolą organu w tej sprawie nie będzie zatem zmiana omawianego parametru i podstawienie "do wzoru innej liczby dni, w szczególności liczby dni deszczowych czy też bezdeszczowych", tak jak to wskazał Sąd I instancji. Natomiast organ będzie zobowiązany ustalić prawidłową, tj. zgodną z pozwoleniem zintegrowanym maksymalną dopuszczalną ilość ścieków wprowadzanych do wód lub do ziemi. W tym celu organ powinien przeprowadzić postępowanie dowodowe i na podstawie dostępnych danych (przykładowo prognoz sporządzonych przez uprawnie podmioty) dokonać uśrednienia dopuszczalnej ilości odprowadzanych ścieków proporcjonalnie do zakładanej ilości dni deszczowych i bezdeszczowych. Opłata stała za odprowadzanie ścieków zostanie zatem obliczona jako iloczyn jednostkowej stawki opłaty, wynoszącej 250,00 zł, czasu wyrażonego w dniach, wynoszącego 366 dni i odpowiednio obliczonej maksymalnej ilości ścieków wprowadzanych do wód lub do ziemi na podstawie pozwolenia zintegrowanego. Nadmienić należy, że powyższe stanowisko jest zgodnie z poglądem, który skład orzekający w niniejszej sprawie w całości podziela wyrażonym przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 28 lipca 2021 r., sygn. akt III OSK 3939/21.
Oznacza to, że na uwzględnienie zasługiwały zarzuty skargi kasacyjnej podnoszące naruszenie art. 271 ust. 1 i 5 w związku z art. 9 ust. 3 Prawa wodnego, a także art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a. Mając na uwadze, że istota sprawy została dostatecznie wyjaśniona, naruszenie powołanych przepisów skutkowało uchyleniem zaskarżonego wyroku i zaskarżonej decyzji Dyrektora Zarządu Zlewni w S. Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie z dnia [...] marca 2020 r. Decyzja ta została bowiem wydana zarówno z naruszeniem art. 275 ust. 5 Prawa wodnego, jak i z naruszeniem przepisów prawa procesowego w zakresie przeprowadzenia postępowania dowodowego, mającego na celu prawidłowe ustalenie wysokości maksymalnej ilości ścieków wprowadzanych do wód lub do ziemi na podstawie pozwolenia zintegrowanego. Przyjęcie przez organ maksymalnej dopuszczalnej ilości odprowadzanych ścieków wyłącznie dla okresu deszczowego stanowiło działanie noszące cechy dowolności, szczególnie uwzględniając, że jak wynika z informacji uzyskanych od spółki, w 2018 r. opłata stała została ustalona wyłącznie na podstawie maksymalnej dopuszczalnej ilości odprowadzanych ścieków tylko dla okresu bezdeszczowego.
Na uwzględnienie nie zasługiwały natomiast pozostałe zarzuty kasacyjne, w tym podnoszące naruszenie art. 7a § 1 k.p.a. Jak już wyżej wskazano, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, w tej konkretnej sprawie nie miała znaczenia wykładnia art. 271 ust. 5 Prawa wodnego, a zatem nie było możliwe przyjęcie wykładni bardziej korzystnej dla podmiotów ponoszących te opłaty. Uwzględnienie skargi kasacyjnej wynikało natomiast z błędnego zastosowania tego przepisu. W związku z tym na uwzględnienie nie zasługiwał również zarzut podnoszący naruszenie art. 300 Prawa wodnego, który został powołany bez wskazania właściwej jednostki redakcyjnej tego przepisu.
Z tych względów i na podstawie art. 188 w związku z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a. w związku z art. 182 § 2 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak wyroku, tj. uchylono zaskarżony wyrok i zaskarżoną decyzję (pkt 1). O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 203 pkt 1 oraz art. 200 p.p.s.a i art. 206 p.p.s.a. (pkt 2 wyroku). Zasądzono od organu na rzecz skarżącej kasacyjnie zwrot uiszczonego wpisu od skargi oraz skargi kasacyjnej w łącznej wysokości 3.000 zł, opłaty kancelaryjnej od wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku Sądu I instancji 100 zł, opłaty skarbowej od udzielonego pełnomocnictwa procesowego w wysokości 17 zł. Nadto zasądzono zwrot kosztów wynagrodzenia pełnomocnika procesowego w wysokości 3.000 zł, tj. za sporządzenie i wniesienie skargi kasacyjnej zgodnie z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. b rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U z 2018 r., poz. 265), z tym że wysokość powyższego wynagrodzenia poddano miarkowaniu zgodnie z art. 206 p.p.s.a., mając na uwadze, że przedmiot sporu w niniejszej sprawie był, co do spornych zagadnień w zakresie prawa materialnego, tożsamy z już toczącą się sprawą między tymi samymi podmiotami, dotyczącą opłaty stałej za 2019 rok prawomocnie zakończonej. Sąd uwzględnił nakład pracy i charakter sprawy.