III OSK 6679/21

III OSK 6679/21 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2023-02-08
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-09-22
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Dariusz Chaciński
Małgorzata Pocztarek
Olga Żurawska - Matusiak /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6192 Funkcjonariusze Policji
Hasła tematyczne
Inne
Sygn. powiązane
VIII SA/Wa 347/21 - Wyrok WSA w Warszawie z 2021-05-06
Skarżony organ
Komendant Policji
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2021 poz 1882
art. 134i
Ustawa z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Olga Żurawska-Matusiak (spr.) Sędziowie: Sędzia NSA Małgorzata Pocztarek Sędzia del. WSA Dariusz Chaciński po rozpoznaniu w dniu 8 lutego 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej J.M. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 6 maja 2021 r., sygn. akt VIII SA/Wa 347/21 w sprawie ze skargi J. M. na orzeczenie Komendanta Wojewódzkiego Policji z siedzibą w [...] z dnia [...]lutego 2021 r., nr [...] w przedmiocie kary dyscyplinarnej oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 6 maja 2021 r., VIII SA/Wa 347/21 oddalił skargę J. M. na orzeczenie Komendanta Wojewódzkiego Policji z siedzibą w [...] z [...] lutego 2021 r., nr [...]w przedmiocie kary dyscyplinarnej.
Powyższy wyrok został wydany w następującym stanie faktycznym sprawy.
Komendant Miejski Policji w [...] (dalej: "KMP z siedzibą w [...]" lub "organ pierwszej instancji") postanowieniem nr 30/20 z 4 sierpnia 2020 r. wszczął postępowanie dyscyplinarne przeciwko podkom. J. M. (dalej: "skarżący"), obwinionemu o popełnienie dwóch przewinień dyscyplinarnych, polegających na naruszeniu dyscypliny służbowej, poprzez nieprawidłowe sprawowanie nadzoru, jak i zaniechaniu czynności służbowej. Podstawę wszczęcia postępowania dyscyplinarnego stanowił przepis art. 134i ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (Dz. U. z 2020 r., poz. 360, dalej: "ustawa o Policji"). Następnie postanowieniem z [...] października 2020 r. nr [...], KMP z siedzibą w [...] zmienił stawiane skarżącemu zarzuty, eliminując zachowanie dotyczące niedopilnowania prawidłowości sporządzenia dokumentacji przez mł. asp. [...] i zarzucił mu popełnienie dwóch przewinień dyscyplinarnych.
Orzeczeniem z [...] listopada 2020 r. KMP, na podstawie art. 135j ust. 1 ustawy o Policji w zw. z art. 22 ustawy z 14 sierpnia 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach dotyczących wsparcia służb mundurowych nadzorowanych przez ministra właściwego do spraw wewnętrznych, o zmianie ustawy o Służbie Więziennej oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2020, poz. 1610; dalej: "ustawa o szczególnych rozwiązaniach") uznał skarżącego, obwinionego o to, że:
1) [...] czerwca 2020 r. [...], pełniąc obowiązki [...] Wydziału Kryminalnego Komisariatu [...] Policji w [...], popełnił przewinienie dyscyplinarne polegające na naruszeniu dyscypliny służbowej poprzez nieprawidłowe sprawowanie nadzoru nad pełnieniem służby przez policjantów Komisariatu [...] Policji w [...] w ten sposób, że sprawując nadzór nad przebiegiem służby policjantów nie dopilnował prawidłowości przekazania dokumentacji dotyczącej zaginięcia B. S. dyżurnemu KMP [...], tj. o czyn z art. 132 ust. 2 i 3 pkt 2 ustawy o Policji w związku z § 7 pkt 2 Zarządzenia Nr 30 Komendanta Głównego Policji z dnia 16 grudnia 2013 r. w sprawie funkcjonowania organizacji hierarchicznej w Policji (Dz. U. KGP z 2018 r., poz. 89 z późn. zm.) oraz pkt 12 zakresu zadań zawartych w Karcie opisu stanowiska pracy;
2) [...] czerwca 2020 r. w [...], pełniąc obowiązki [...]Wydziału Kryminalnego Komisariatu [...]Policji w [...] popełnił przewinienie dyscyplinarne polegające na naruszeniu dyscypliny służbowej poprzez zaniechanie czynności służbowej polegającej na niepodjęciu działań poszukiwawczych po zgłoszeniu zaginięcia B. S., tj. o czyn z art. 132 ust. 2 i 3 pkt 2 ustawy o Policji w związku z § 9 ust. 7 Zarządzenia Nr 48 Komendanta Głównego Policji z dnia 28 czerwca 2018 r. w sprawie prowadzenia przez Policję poszukiwania osoby zaginionej oraz postępowania w przypadku ujawnienia osoby o nieustalonej tożsamości lub znalezienia nieznanych zwłok oraz szczątków ludzkich;
winnym popełnienia zarzucanych mu przewinień dyscyplinarnych opisanych powyżej i wymierzył karę dyscyplinarną nagany.
Komendant Wojewódzki Policji z siedzibą w [...] (dalej "organ odwoławczy" lub "KWP") orzeczeniem z [...] lutego 2021 r., nr [...], na podstawie art. 135n ust. 4 pkt 2 ustawy o Policji w zw. z art. 22 ust. 1 ustawy o szczególnych rozwiązaniach, po rozpatrzeniu odwołania skarżącego od powyższego orzeczenia KMP z siedzibą w [...] (dalej: "organ I instancji", "KMP") z [...] listopada 2020 r., orzekł o uchyleniu zaskarżonego orzeczenia w części dotyczącej uznania winnym popełnienia drugiego z zarzucanych czynów i w tym zakresie uniewinnił obwinionego (pkt 1), w pozostałej części zaskarżone orzeczenie utrzymał w mocy (pkt 2).
Organ odwoławczy uznał, że skarżący [...] czerwca 2020 r., pełniąc dyżur z ramienia kierownictwa KP [...] w [...], odpowiadał za prawidłowy przebieg bieżącej służby wszystkich policjantów, w tym dyżurnego. A zatem ocenie podlega kwestia jego winy w zakresie nieprawidłowego nadzoru nad przebiegiem służby, poprzez niedopilnowanie przekazania dokumentacji dotyczącej zaginięcia B. S. dyżurnemu KMP [...].
Odnośnie do pierwszego z zarzutów KWP z siedzibą w [...] stwierdził, że bezspornym jest, że wytworzona w KP [...] w [...] dokumentacja dotycząca zaginięcia B. S. powinna być przekazana dyżurnemu KMP w [...] niezwłocznie, a za jej przekazanie odpowiedzialny był asp. szt. M. M., pełniący w tym dniu służbę dyżurnego w godzinach 8.00 - 20.00. Z ustaleń prowadzonych w postępowaniu wyjaśniającym wynika, że mł. asp. G. G. po sporządzeniu dokumentacji wymaganej po przyjęciu zawiadomienia o zaginięciu, przekazał te dokumenty dyżurnemu, asp. szt. M. M. około godz. 13.00. Dyżurny powinien niezwłocznie sprawdzić przedłożone dokumenty, zatwierdzić poziom poszukiwań, wprowadzić poszukiwania osoby do KSIP i przekazać fizycznie dokumenty dyżurnemu KMP w [...]. Dyżurny poziomu poszukiwań nie zatwierdził, wprowadził poszukiwania do KSIP o godzinie 13.34 nie wpisując okoliczności zaginięcia i stanu zdrowia osoby, i do końca swojej służby w tym dniu, do godziny 20.00, dokumentów nie przekazał. Dokumenty te zostały przekazane dyżurnemu KMP w [...] dopiero około godziny 23.30 (podczas służby kolejnego dyżurnego KP [...] w [...]), czyli prawie 12 godzin po formalnym zgłoszeniu zaginięcia i ponad 15 godzin od otrzymania przez Policję z CPR pierwszego zgłoszenia o zaginięciu, a ponadto po około 10 godzinach od przekazania przez dyżurnego KP [...] działania w SWD do dyspozycji dyżurnego KMP w [...].
Zdaniem KWP z siedzibą w [...], nastąpiła nieuzasadniona długotrwała zwłoka w przekazaniu dokumentów, która niewątpliwie mogła przyczynić się do opóźnienia wdrożenia działań poszukiwawczych. Jednocześnie organ odwoławczy zauważył, że skarżący interesował się, czy dokumenty zostały przekazane dyżurnemu KMP [...]. Okoliczności sprawy świadczyć mogą, że dyżurny faktycznie przekazywał mu niepełne lub rozmijające się z prawdą informacje na temat ustaleń dotyczących przekazania dokumentów, które mogły wprowadzić go w błąd. Jednakże pełniąc dyżur z ramienia kierownictwa KP [...]w [...]w jednostce i później domowy "pod telefonem" skarżący zobowiązany był dopilnować, czy dokumenty faktycznie zostały przekazane. Tymczasem jego nadzór i koordynacja sposobu realizowania przez dyżurnego czynności związanych z zaginięciem B. S. były stanowczo niewystarczające. Skarżący pełniąc dyżur z ramienia kierownictwa komisariatu, posiadał uprawnienia przełożonego w zakresie bieżącego kierowania jednostką.
Odnośnie zaś do drugiego z zarzutów organ odwoławczy wskazał, że materiał dowodowy nie potwierdził popełnienia przez skarżącego zarzucanego mu czynu.
Organ odwoławczy uznał, że przewinienie dyscyplinarne zostało popełnione z winy nieumyślnej w formie niedbalstwa. Skarżący nie chciał popełnić przewinienia, nie godził się na jego popełnienie, lecz popełnił je mimo to poprzez niezachowanie wymaganej ostrożności. Jak wynika z ustalonych okoliczności sprawy, nie przewidywał możliwości popełnienia przewinienia, ale mógł i powinien możliwość taką przewidzieć. KWP z siedzibą w [...]uznał, że w przedmiotowej sprawie karą współmierną do popełnionego przewinienia dyscyplinarnego jest kara nagany. Nagana jest najłagodniejszą karą dyscyplinarną spośród kar wymienionych w katalogu zawartym w art. 134 ustawy o Policji. Zgodnie z art. 134a ustawy o Policji, kara nagany oznacza wytknięcie ukaranemu przez przełożonego dyscyplinarnego niewłaściwego postępowania.
Skarżący, nie zgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem organu odwoławczego, wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonym orzeczeniu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. W ocenie Sądu pierwszej instancji przeprowadzone postępowanie dyscyplinarne dowiodło, że skarżący dopuścił się przewinienia dyscyplinarnego, w zakresie którego uznano jego winę, polegającą na naruszeniu dyscypliny służbowej, poprzez niewłaściwe wykonanie czynności służbowej sprawowania nadzoru nad pełnieniem służby przez policjantów Komisariatu Policji [...]w [...], tj. niedopilnowanie prawidłowości przekazania dokumentacji dotyczącej zaginięcia B. S. dyżurnemu Komendy Miejskiej Policji w [...]. Przewinienie to zasadnie zostało zakwalifikowane jako naruszenie art. 132 ust. 2 i 3 pkt 2 ustawy o Policji w związku z § 7 pkt 2 zarządzenia Nr 30 Komendanta Głównego Policji z dnia 16 grudnia 2013 r. w sprawie funkcjonowania organizacji hierarchicznej w Policji (tj. Dz. U. KGP z 2018 r. poz. 89 ze zm.) oraz pkt 12 zakresu zadań zawartych w Karcie opisu stanowiska pracy.
Skarżący, nie zgadzając się z powyższym wyrokiem, zaskarżył go w całości skargą kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego.
Zaskarżonemu wyrokowi zarzucił:
1. naruszenie prawa materialnego, tj. art. 132 ust 2 i 3 punkt 2 ustawy o Policji w związku z §7 pkt 2 zarządzenia nr 30 Komendanta Głównego Policji z dnia 16 grudnia 2013 r. w sprawie funkcjonowania organizacji hierarchicznej w Policji oraz pkt 12 zakresu zadań zawartych w Karcie opisu stanowiska pracy, poprzez ich zastosowanie i uznanie, że skarżący swoim działaniem naruszył dyspozycje wskazanego wyżej przepisu pomimo iż znajdował się po służbie.
W oparciu o tak postawione zarzuty skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji oraz o zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego od strony przeciwnej Jednocześnie skarżący wniósł o rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej skarżący przedstawił argumentację, mającą na celu wykazanie zasadności podniesionych zarzutów.
Naczelny Sąd Administracyjny rozważył, co następuje.
Stosownie do brzmienia art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329, dalej: "p.p.s.a."), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznając sprawę na skutek wniesienia skargi kasacyjnej związany jest granicami tej skargi, a z urzędu bierze pod rozwagę tylko nieważność postępowania, która zachodzi w wypadkach określonych w § 2 tego przepisu. Podstaw nieważnościowych w niniejszej sprawie nie stwierdzono. Oznacza to, że przytoczone w skardze kasacyjnej przyczyny wadliwości prawnej zaskarżonego orzeczenia determinują zakres kontroli dokonywanej przez Naczelny Sąd Administracyjny. Podstawy, na których można oprzeć skargę kasacyjną, wynikają z przepisu art. 174 p.p.s.a. Skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach:
1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie,
2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 p.p.s.a.).
Wywołane skargą kasacyjną postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym polega na dyspozycyjności i nie polega na ponownym rozpoznaniu skargi w jej całokształcie, lecz ogranicza się do rozpatrzenia poszczególnych zarzutów przedstawionych w skardze kasacyjnej w ramach wskazanych podstaw kasacyjnych. Istotą tego postępowania jest bowiem weryfikacja zgodności z prawem orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego oraz postępowania, które doprowadziło do jego wydania.
Zarzuty naruszenia przepisów postępowania służą m.in. kwestionowaniu ustaleń i ocen w zakresie stanu faktycznego sprawy, co oznacza, że brak zarzutów naruszenia przepisów postępowania powoduje, że Naczelny Sąd Administracyjny w procesie kontroli instancyjnej przyjmuje jako niezakwestionowany punkt odniesienia, stan faktyczny i jego ocenę przyjęte przez Sąd pierwszej instancji.
Wniesiona w niniejszej sprawie skarga kasacyjna organu została oparta wyłącznie na pierwszej podstawie kasacyjnej, w ramach której Sądowi pierwszej instancji zarzucono naruszenie art. 132 ust. 2 i 3 pkt 2 ustawy o Policji w zw. z § 7 pkt 2 zarządzenia nr 30 Komendanta Głównego Policji z dnia 16 grudnia 2013 r. w sprawie funkcjonowania organizacji hierarchicznej Policji oraz pkt 12 zakresu zadań zawartych w Karcie opisu stanowiska pracy poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i uznanie, że skarżący naruszył dyspozycję wskazanych przepisów pomimo, że znajdował się po służbie.
Powyższy zarzut nie mógł być skuteczny w realiach tej sprawy.
Niewłaściwe zastosowanie prawa materialnego oznacza wadliwość procesu subsumcji, czyli wadliwość uznania, że stan faktyczny przyjęty w sprawie odpowiada (nie odpowiada) stanowi faktycznemu zawartemu w hipotezie normy prawnej zawartej w przepisie prawa. Niewątpliwie więc niewłaściwe zastosowanie prawa materialnego może być konsekwencją błędnej wykładni prawa materialnego bądź wadliwości ustaleń i ocen w zakresie stanu faktycznego. Niewłaściwe zastosowanie prawa materialnego może mieć jednak miejsce również w przypadku prawidłowej wykładni prawa materialnego i trafności ustaleń i ocen w zakresie stanu faktycznego. Dzieje się tak wtedy, gdy mimo prawidłowej wykładni prawa materialnego i trafności ustaleń i ocen w zakresie stanu faktycznego wnioski wysnute z zestawienia tak ustalonej sfery prawa i sfery faktu są nieprawidłowe (por. wyrok NSA z 9 grudnia 2022 r., III OSK 4403/21).
W realiach niniejszej sprawy niewłaściwego zastosowania prawa materialnego skarżący kasacyjnie upatruje jako konsekwencji ustaleń w zakresie stanu faktycznego. Kwestionuje bowiem, że pełnił służbę po godz. 15.30 w ramach dyżuru domowego "pod telefonem".
W związku z powyższym należy przypomnieć, że próba zwalczenia ustaleń faktycznych poczynionych przez Sąd pierwszej instancji nie może skutecznie następować przez zarzut naruszenia prawa materialnego (por. wyroki NSA z: 29 stycznia 2013 r., I OSK 2747/12, 6 marca 2013 r., II GSK 2327/11). Ocena zarzutu naruszenia prawa materialnego może być dokonana wyłącznie na podstawie konkretnego stanu faktycznego, nie zaś na podstawie stanu faktycznego, który skarżący uznaje za prawidłowy (por. wyroki NSA z: 6 marca 2013 r., II GSK 2328/11, 14 lutego 2013 r., II GSK 2173/11). Jeżeli skarżący kasacyjnie uważa, że ustalenia faktyczne są błędne, ponieważ wadliwie ustalono okres pełnienia przez niego służby w ramach dyżurów kierownictwa komisariatu, to zarzut naruszenia prawa materialnego poprzez jego błędne zastosowanie należy ocenić jako co najmniej przedwczesny, a przez to nieskuteczny. Zarzut naruszenia prawa materialnego nie może opierać się na wadliwym (kwestionowanym przez stronę) ustaleniu faktu (zob. wyrok NSA z 13 marca 2013 r., II GSK 2391/11). Błędne zastosowanie (bądź niezastosowanie) przepisów materialnoprawnych (również jako następstwo ich błędnej wykładni) zasadniczo każdorazowo pozostaje w ścisłym związku z ustaleniami stanu faktycznego sprawy i może być wykazane pod warunkiem wcześniejszego obalenia tych ustaleń czy też szerzej - dowiedzenia ich wadliwości. Skoro strona skarżąca kasacyjnie nie zakwestionowała skutecznie wykładni przepisów prawa materialnego, nie podważyła też skutecznie (tj. w ramach zarzutów naruszenia przepisów postępowania) okoliczności faktycznych sprawy, a ze skargi kasacyjnej wynika, że okoliczności te kwestionuje w ramach zarzutów naruszenia prawa materialnego, to oznacza to, że w realiach niniejszej sprawy Naczelny Sąd Administracyjny dokonując kontroli sposobu zastosowania prawa materialnego przez Sąd pierwszej instancji obowiązany jest wziąć pod uwagę wykładnię prawa materialnego i stan faktyczny sprawy przyjęte przez ten Sąd. Jeśli zatem Sąd pierwszej instancji przyjął, że służba w ramach dyżurów kierownictwa komisariatu pełniona jest najpierw w komisariacie, a następnie w ramach dyżuru domowego "pod telefonem" i skarżący taką służbę [...] czerwca 2020 r. pełnił, to skarga kasacyjna oparta wyłącznie na zarzucie niewłaściwego zastosowania prawa materialnego skonstruowanego w wyżej wskazany sposób nie mogła odnieść skutku.
Dodatkowo zauważyć należy, że w skardze kasacyjnej nie została także skutecznie podważona, podnoszona w jej uzasadnieniu okoliczność, że skarżący pełnił dyżur z ramienia kierownictwa komisariatu na podstawie grafiku dyżurów kierownictwa KP [...]w [...], sporządzonego przez Komendanta Komisariatu Policji [...], a zatwierdzonego przez Komendanta Miejskiego Policji w [...], zaś istotą takiego dyżuru jest zapewnienie stałego, nieprzerwanego, właściwego poziomu kierowania jednostką i nadzorowania policjantów 24 godziny na dobę, niezależnie od obowiązującego zwykłego czasu służby, wypadających dni wolnych, czy świąt. Skoro wykonywanie dyżuru ze strony kierownictwa komisariatu należy traktować jako polecenie służbowe i jednocześnie upoważnienie do nadzoru nad bieżącą służbą, co także nie zostało zakwestionowane, to skarżący nie potrzebował pisemnej zgody przełożonego na jego zastępowanie.
Sąd administracyjny dokonuje oceny, czy ustalony w sprawie stan faktyczny został prawidłowo zakwalifikowany pod właściwą normę prawą. W sytuacji gdy w rozpoznawanej sprawie obowiązuje stan faktyczny ustalony przez organ dyscyplinarny, to zasadna była ocena Sądu pierwszej instancji, że wyczerpuje on znamiona przewinienia dyscyplinarnego, popełnienia którego skarżący został uznany winnym.
Mając powyższe względy na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.