III OSK 665/23

III OSK 665/23 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2026-02-13
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-03-30
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Olga Żurawska - Matusiak /przewodniczący/
Wojciech Jakimowicz
Zbigniew Ślusarczyk /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6192 Funkcjonariusze Policji
Hasła tematyczne
Policja
Sygn. powiązane
II SA/Wa 484/22 - Wyrok WSA w Warszawie z 2022-12-14
Skarżony organ
Komendant Policji
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2021 poz 1882
art. 39 ust. 2 art. 124 ust. 1 i 2
Ustawa z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Olga Żurawska - Matusiak Sędziowie: sędzia NSA Wojciech Jakimowicz sędzia NSA Zbigniew Ślusarczyk (sprawozdawca) Protokolant asystent sędziego Piotr Rzekiecki po rozpoznaniu w dniu 13 lutego 2026 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej P. P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 14 grudnia 2022 r. sygn. akt II SA/Wa 484/22 w sprawie ze skargi P. P. na decyzję Komendanta Głównego Policji z dnia 30 grudnia 2021 r. nr 76/SWA/BF/2021 w przedmiocie odmowy wypłat zawieszonej części uposażenia oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 14 grudnia 2022 r. sygn. akt II SA/Wa 484/22, na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329 ze zm., dalej "p.p.s.a.") oddalił skargę P. P. na decyzję Komendanta Głównego Policji z 30 grudnia 2021 r. nr 76/SWA/BF/2021 w przedmiocie odmowy wypłaty zawieszonej części uposażenia.
W uzasadnieniu wyroku Sąd I instancji wskazał, że zaskarżoną decyzją, wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2021 r. poz. 735, ze zm.), dalej: "k.p.a.", Komendant Główny Policji uchylił decyzję organu I instancji o odmowie przyznania wypłaty skarżącemu zawieszonej części uposażenia oraz obligatoryjnych podwyżek wprowadzonych w okresie zawieszenia w czynnościach służbowych za okres od dnia 20 marca 2019 r. do dnia 19 czerwca 2020 r. wraz z odsetkami i umorzył postępowanie przed organem I instancji w części dotyczącej wypłaty odsetek oraz odmówił wypłaty kwoty 11.763,30 zł brutto, stanowiącej wysokość 50% zawieszonego uposażenia w okresie od dnia 20 marca 2019 r. do dnia 19 czerwca 2019 r. Oddalając skargę Sąd uznał, że organ prawidłowo odmówił wypłaty zawieszonej części uposażenia. Zgodnie z art. 124 ust. 1 ustawy z 6 kwietnia 1990 r. o Policji (Dz. U. z 2021 r., poz. 1882 ze zm.), policjantowi zawieszonemu w czynnościach służbowych zawiesza się od najbliższego terminu płatności 50% ostatnio należnego uposażenia. W myśl art. 124 ust. 2 ustawy o Policji, po zakończeniu postępowania karnego lub dyscyplinarnego, będącego przyczyną zawieszenia w czynnościach służbowych, policjant otrzymuje zawieszoną część uposażenia oraz obligatoryjne podwyżki wprowadzone w okresie zawieszenia, jeżeli nie został skazany prawomocnym wyrokiem sądu lub ukarany karą dyscyplinarną wydalenia ze służby.
Sąd I instancji uwzględnił wyrok Sądu Rejonowego [...] Wydział II Karny z 9 marca 2020 r. sygn. akt [...], utrzymany w mocy wyrokiem Sądu Okręgowego [...] Wydział XVII Karny-Odwoławczy sygn. akt [...], którym skarżący został uznany za winnego popełnienia zarzucanego mu czynu, tj. przestępstwa z art. 178a § 1 Kodeksu karnego i wymierzono mu karę 10 miesięcy pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem wykonania orzeczonej kary na okres 2 lat tytułem próby. Orzeczenie to uniemożliwiło wypłacenie skarżącemu zawieszonej części uposażenia, bowiem w sytuacji skazania prawomocnym wyrokiem skazującym nie zachodzą przesłanki do wypłaty zawieszonej części uposażenia.
Skargę kasacyjną wniósł skarżący, zaskarżając powyższy wyrok w całości. Zarzucił naruszenie prawa materialnego przez jego błędną wykładnię, tj.:
1. przepisu art. 124 ust. 2 ustawy o Policji w zw. z art. 39 ust. 2 ustawy o Policji w zw. z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej przez ich błędną wykładnię i przyjęcie, że:
- podstawą do przyznania lub odmowy przyznania zawieszonej części uposażenia oraz obligatoryjnych podwyżek wprowadzonych w okresie zawieszenia w czynnościach służbowych może być każde postępowanie karne lub dyscyplinarne wszczęte i prowadzone przeciwko funkcjonariuszowi Policji niezależnie od tego czy stanowiło ono podstawę decyzji o zawieszeniu funkcjonariusza w czynnościach służbowych, a w konsekwencji zawieszenia wypłaty 50% ostatnio należnego uposażenia,
- w sytuacji, w której wykładnia literalna i systemowa wskazanych przepisów prowadzi do wniosku, że wpływ na ocenę spełnienia przesłanek przyznania lub odmowy przyznania zawieszonej części uposażenia oraz obligatoryjnych podwyżek wprowadzonych w okresie zawieszenia w czynnościach służbowych wywierać winno wyłącznie postępowanie, które stanowiło podstawę decyzji w przedmiocie zawieszenia funkcjonariusza Policji w czynnościach służbowych, a w konsekwencji zawieszenia wypłaty 50% ostatnio należnego uposażenia,
2. a w konsekwencji przepisu art. 124 ust. 2 ustawy o Policji przez błędne przyjęcie, że wobec skarżącego nie ziściły się przesłanki do wypłaty zawieszonej części uposażenia oraz obligatoryjnych podwyżek wprowadzonych w okresie zawieszenia z uwagi na prawomocne skazanie wyrokiem karnym w sytuacji, w której:
- prowadzone przeciwko skarżącemu postępowanie karne nie stanowiło podstawy rozkazu personalnego Komendanta Centralnego Biura Śledczego nr 460/19 z 18 marca 2019 r. w przedmiocie zawieszenia skarżącego w czynnościach służbowych,
- wyłączną podstawę rozkazu personalnego Komendanta Centralnego Biura Śledczego nr 460/19 z 18 marca 2019 r. stanowiło wszczęcie na mocy postanowienia Komendanta Centralnego Biura Śledczego Policji nr 27/2019 z 18 marca 2019 r. postępowania dyscyplinarnego,
- postępowanie dyscyplinarne na mocy orzeczenia Komendanta Centralnego Biura Śledczego Policji nr 13/19 z 17 maja 2019 r. zostało umorzone z uwagi na jego bezprzedmiotowość,
- wobec czego wynik postępowania karnego, które nie miało żadnego wpływu na sposób rozstrzygnięcia postępowania dyscyplinarnego, które było wyłączną podstawą zawieszenia skarżącego w czynnościach służbowych, nie może być brane pod uwagę przy ocenie zasadności roszczenia o wypłatę zawieszonej części uposażenia na rzecz skarżącego.
W oparciu o tak sformułowane zarzuty skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie. Ponadto wniósł o zasądzenie od organu administracji publicznej na rzecz skarżącego zwrotu kosztów zastępstwa procesowego przed Naczelnym Sądem Administracyjnym według norm prawem przepisanych.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podkreślono, że Sąd I instancji w ogóle nie odniósł się do kwestii związanych z okolicznościami zawieszenia skarżącego w służbie, ich przyczynami oraz wpływem na zawieszenie uposażenia. Wyłączną przyczyną zawieszenia skarżącego w czynnościach służbowych w okresie od 20 marca 2019 r. do 19 czerwca 2019 r. było wszczęcie przeciwko skarżącemu postępowania dyscyplinarnego. W dacie wydania przez Komendanta Centralnego Biura Śledczego rozkazu personalnego z 18 marca 2019 r. nr 460/19 organy ścigania nie wydały postanowienia o przedstawieniu skarżącemu zarzutów, a przeciwko skarżącemu nie było prowadzone żadne inne postępowanie karne przygotowawcze w fazie in personam ani karne na etapie sądowym. Postępowanie dyscyplinarne zostało umorzone z uwagi na jego bezprzedmiotowość. Jakkolwiek równolegle do postępowania dyscyplinarnego prowadzone było postępowanie karne w przedmiocie popełnienia przez skarżącego czynu zabronionego z art. 178a § 1 k.k., które zostało zakończone prawomocnym wyrokiem skazującym, tak postępowanie karne nie stanowiło podstawy do zawieszenia funkcjonariusza Policji w czynnościach służbowych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Stosownie do art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 935) zwanej dalej p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania. W rozpoznawanej sprawie nie zachodzi żadna z okoliczności skutkujących nieważnością postępowania, o jakich mowa w art. 183 § 2 p.p.s.a. i nie zachodzi żadna z przesłanek, o których mowa w art. 189 p.p.s.a., które Naczelny Sąd Administracyjny rozważa z urzędu dokonując kontroli zaskarżonego skargą kasacyjną wyroku. W tych okolicznościach w sprawie badaniu podlegały wyłącznie zarzuty podniesione w skardze kasacyjnej na uzasadnienie przytoczonych podstaw kasacyjnych.
Istota rozstrzygnięcia niniejszej sprawy tkwi w odpowiedzi na pytanie czy policjant zawieszony w czynnościach służbowych w związku z wszczęciem przeciwko niemu postępowania dyscyplinarnego i któremu obniżono uposażenie o 50 %, ma uprawnienie do otrzymania zawieszonej części wynagrodzenia w sytuacji umorzenia postępowania dyscyplinarnego z powodu zwolnienia policjanta z innej przyczyny, ale skazania go prawomocnym wyrokiem za popełnienie przestępstwa tj. za ten sam czyn, który był przedmiotem umorzonego postępowania dyscyplinarnego. Organy Policji uznały, że w takiej sytuacji skarżący nie posiada takiego uprawnienia, co zyskało aprobatę Sądu I instancji. Natomiast skarżący twierdzi, że takie uprawnienie mu przysługuje, ponieważ postępowanie karne, w którym został skazany, nie było podstawą zawieszenia go w czynnościach służbowych. W związku z tym, we wniesionej skardze kasacyjnej podniesiono zarzuty naruszenia prawa materialnego tj. art. 124 ust. 2 w zw. z art. 39 ust. 2 ustawy o Policji i w zw. z art. 2 Konstytucji RP. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego stanowisko skarżącego kasacyjnie nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem zarzuty kasacyjnej nie są usprawiedliwione.
Z bezspornych ustaleń organów Policji wynika, że postanowieniem nr 27/2019 z 18 marca 2019 r. Komendant Centralnego Biura Śledczego Policji wszczął postępowanie dyscyplinarne przeciwko skarżącemu, obwinionemu, to że w dniu 15 marca 2019 r. będąc zobowiązany jako policjant do takiego postępowania, aby jego działania dawały przykład praworządności i prowadziły do pogłębiania społecznego zaufania do Policji, obowiązku tego nie dopełnił w ten sposób, że w miejscowości L. na trasie [...] na drodze publicznej kierował prywatnym samochodem, będąc w stanie nietrzeźwości: I badanie - 0,83 mg/1, II badanie - 0,75 mg/1 alkoholu w wydychanym powietrzu, oraz doprowadził do zderzenia z prawidłowo jadącym samochodem ciężarowym marki Scania, którego kierujący odniósł obrażenia ciała, tj. o czyn z art. 132 ust. 1 ustawy o Policji w zw. z § 2 załącznika do zarządzenia nr 805 Komendanta Głównego Policji z dnia 31 grudnia 2003 r. w sprawie zasad etyki zawodowej policjanta. Rozkazem personalnym nr 460/19 Komendanta Centralnego Biura Śledczego Policji z 18 marca 2019 r. w związku z wszczęciem wobec skarżącego postępowania dyscyplinarnego, został on zawieszony w czynnościach służbowych na okres od dnia 20 marca 2019 r. do dnia 19 czerwca 2019 r. Postanowieniem z 22 marca 2019 r. Prokurator Prokuratury Rejonowej [...] przedstawił skarżącemu zarzut, że w dniu 15 marca 2019 r. prowadził samochód osobowy będąc w stanie nietrzeźwości, czym doprowadził do zderzenia z prawidłowo jadącym samochodem ciężarowym, którego kierujący odniósł obrażenia ciała. Na wniosek skarżącego Komendant Centralnego Biura Śledczego Policji rozkazem personalnym nr 833/19 z 10 czerwca 2019 r., na podstawie art. 41 ust. 1 pkt 1 w związku z art. 43 ust. 1 oraz art. 45 ust. 3 ustawy o Policji, zwolnił skarżącego ze służby w Policji z dniem 19 czerwca 2019 r. w związku z orzeczeniem Centralnej Komisji Lekarskiej podległej ministrowi właściwemu do spraw wewnętrznych nr [...] z 8 maja 2019 r. W związku z tym orzeczeniem nr 13/19 z 17 maja 2019 r. Komendant Centralnego Biura Śledczego Policji umorzył postępowanie dyscyplinarne przeciwko obwinionemu P. P.. Jednak Sąd Rejonowy [...] Wydział II Karny wyrokiem z 9 marca 2020 r. sygn. akt [...] po rozpatrzeniu sprawy P. P. oskarżonego o to, że w dniu 15 marca 2019 r. ok. godziny 17:50 na trasie [...], droga wojewódzka nr [...], km 259,5 prowadził w ruchu lądowym samochód osobowy marki Audi Q5 o nr rej. [...] znajdując się w stanie nietrzeźwości, w pierwszej próbie 0,83 mg/1, tj. 1,74 promila w wydychanym powietrzu, w drugiej próbie 0,75 mg/1, tj. 1,57 promila, w wydychanym powietrzu oraz 1,74 promila alkoholu we krwi, tj. o przestępstwo z art. 178a § 1 Kodeksu karnego, uznał za winnego popełnienia zarzucanego mu czynu i wymierzył karę 10 miesięcy pozbawienia wolności. Wykonanie orzeczonej kary warunkowo zawieszono na okres 2 lat tytułem próby. Sąd Okręgowy [...] Wydział XVII Karno-Odwoławczy wyrokiem z 23 września 2020 r. sygn. akt [...] utrzymał w mocy ww. wyrok Sądu Rejonowego [...].
Stosownie do treści art. 124 ustawy o Policji policjantowi zawieszonemu w czynnościach służbowych zawiesza się od najbliższego terminu płatności 50% ostatnio należnego uposażenia (ust. 1). Po zakończeniu postępowania karnego lub dyscyplinarnego, będącego przyczyną zawieszenia w czynnościach służbowych, policjant otrzymuje zawieszoną część uposażenia oraz obligatoryjne podwyżki wprowadzone w okresie zawieszenia, jeżeli nie został skazany prawomocnym wyrokiem sądu lub ukarany karą dyscyplinarną wydalenia ze służby (ust. 2). Natomiast zgodnie z art. 39 ust. 2 ustawy o Policji Policjanta można zawiesić w czynnościach służbowych w razie wszczęcia przeciwko niemu postępowania karnego w sprawie o przestępstwo lub przestępstwo skarbowe, nieumyślne, ścigane z oskarżenia publicznego lub postępowania dyscyplinarnego, jeżeli jest to celowe z uwagi na dobro postępowania lub dobro służby - na czas nie dłuższy niż 12 miesięcy.
Należy podzielić wykładnię art. 124 ust. 2 ustawy o Policji dokonaną przez Komendanta Głównego Policji i Sąd I instancji, że z przepisu tego wynika, iż wypłata zawieszonej części uposażenia jest możliwa tylko wówczas, gdy policjant nie zostanie ukarany karą wydalenia ze służby lub skazany prawomocnym wyrokiem sądu. Stosując wykładnię językową i celowościową przepisu art. 124 ust. 2 ustawy o Policji, należy przyjąć, że otrzymanie przez policjanta zawieszonej części uposażenia oraz obligatoryjnych podwyżek wprowadzonych w okresie zawieszenia determinuje jedynie sposób zakończenia postępowania karnego lub dyscyplinarnego. Policjant traci przedmiotowe uprawnienie w przypadku, gdy został skazany prawomocnym wyrokiem sądu lub ukarany karą dyscyplinarną wydalenia ze służby. Wypłata zawieszonej części uposażenia jest możliwa tylko wówczas, gdy funkcjonariusz nie został skazany prawomocnie ani prawomocnie ukarany dyscyplinarnie. Natomiast w sytuacji skazania w postępowaniu karnym prawomocnym wyrokiem lub prawomocnego ukarania w postępowaniu dyscyplinarnym nie zachodzą przesłanki do wypłaty zawieszonej części uposażenia. Celem ustanowionego w art. 124 ust. 2 ustawy o Policji uprawnienia do otrzymania zawieszonej części uposażenia przyznanego policjantowi (który został zawieszony w czynnościach służbowych), jest wyrównanie mu strat finansowych ale tylko w sytuacji nieukarania go zarówno karą dyscyplinarną jak i nieskazania go za popełnienie zarzucanego mu tego samego czynu, który był przedmiotem postępowania dyscyplinarnego i karnego. Wbrew zarzutom skarżącego kasacyjnie, nie można uznać, że umorzenie wobec niego postępowania dyscyplinarnego spełnia przesłankę do otrzymania zawieszonej mu części uposażenia. Taka interpretacja art. 124 w zw. z art. 39 ust. 2 ustawy o Policji prowadziłaby nadużywania prawa przez funkcjonariuszy zawieszanych w czynnościach służbowych, tj. do zwalniania się policjantów ze służby z uwagi na toczące się przeciwko nim postępowanie dyscyplinarne, aby uniknąć wymierzenia kary dyscyplinarnej w postaci wydalenia ze służby i uzyskać zawieszoną część uposażenia. Taka sytuacja nie może podlegać ochronie prawnej wynikającej z zasady demokratycznego państwa prawnego, urzeczywistniającego zasady sprawiedliwości społecznej ustanowionej w art. 2 Konstytucji RP.
Nie budzi wątpliwości, że skarżący został zawieszony w czynnościach służbowych w związku z wszczęciem postępowania dyscyplinarnego co oznacza iż zaistniała przesłanka, o której mowa w art. 124 ust. 1 ustawy o Policji, obligująca organy Policji do zawieszenia od najbliższego terminu płatności 50% ostatnio należnego uposażenia. Rozwiązanie stosunku służbowego uniemożliwiało dalsze prowadzenie postępowania dyscyplinarnego wobec skarżącego. Tym samym została spełniona pierwsza przesłanka określona w art. 124 ust. 2 ustawy o Policji, tj. zakończenie postępowania dyscyplinarnego. Co prawda, skarżący nie został ukarany karą wydalenia ze służby, z uwagi na umorzenie postępowania dyscyplinarnego, jednak było to spowodowane ustaniem stosunku służbowego ze względu na złożenie raportu o zwolnienie ze służby w Policji. Natomiast prawomocnym wyrokiem z 9 marca 2020 r. Sądu Rejonowego [...] skarżący został uznany za winnego popełnienia zarzucanego mu czynu, tj. przestępstwa z art. 178a § 1 Kodeksu karnego i wymierzono mu karę 10 miesięcy pozbawienia wolności z warunkowym zawierzeniem wykonania orzeczonej kary na okres 2 lat tytułem próby. Tym samym okoliczność, iż Komendant Centralnego Biura Śledczego Policji umorzył postępowanie dyscyplinarne w związku ze zwolnieniem P. P. ze służby w Policji, nie może stanowić podstawy do wypłaty spornych należności, ponieważ druga z przesłanek określonych w art. 124 ust. 2 ustawy o Policji, dotycząca braku skazania prawomocnym wyrokiem sądu, nie została spełniona.
Nie można bowiem uznać, że nie ma znaczenia to, iż toczące się wobec skarżącego postępowanie dyscyplinarne i postępowanie karne były prowadzone w związku z wypadkiem, który spowodował kierując samochodem osobowym, będąc w stanie nietrzeźwości i doprowadzając do zderzenia z prawidłowo jadącym samochodem ciężarowym, którego kierujący odniósł obrażenia ciała. W przedmiotowej sprawie były prowadzone dwa postępowania: dyscyplinarne i karne, a przesłanką ich wszczęcia był ten sam czyn. Co prawda postępowanie dyscyplinarne zostało umorzone, jednak postępowanie karne było nadal prowadzone i nie można uznać, że spełniły się przesłanki do wypłaty zawieszonej części uposażenia. Bez wątpienia art. 124 ust. 2 ustawy o Policji nie odnosi się do jakiegokolwiek postępowania karnego, czy dyscyplinarnego prowadzonego w tym samym czasie, które dawałoby podstawę do zawieszenia w czynnościach służbowych, ale do prowadzonego równolegle postępowania, którego przedmiotem jest ten sam czyn.
Skarżący został zawieszony na podstawie art. 39 ust. 2 ustawy o Policji. Przepis ten daje uprawnienie do zawieszenia policjanta w czynnościach służbowych zarówno w razie wszczęcia postępowania dyscyplinarnego jak i wszczęcia przeciwko niemu postępowania karnego w sprawie o przestępstwo lub przestępstwo skarbowe, nieumyślne, ścigane z oskarżenia publicznego, jeżeli jest to celowe z uwagi na dobro postępowania lub dobro służby. Zawieszenie skarżącego w czynnościach służbowych z powodu wszczęcia postępowania dyscyplinarnego, czyniło zbędnym zawieszanie go w czynnościach służbowych po dwóch dniach na tej samej podstawie prawnej tj. art. 39 ust. 2 ustawy o Policji z powodu wszczęcia przeciwko skarżącemu postępowania karnego. Bowiem zabezpieczony był już cel zawieszenia, tj. dobro postępowania i dobro służby.
Podsumowując, w sytuacji skazania skarżącego w postępowaniu karnym za czyn, który był przedmiotem umorzonego (z powodu zwolnienia się skarżącego ze służby) postępowania dyscyplinarnego, nie przysługuje mu prawo do otrzymania zawieszonej części uposażenia. Wobec tego, za niezasadne należy uznać zarzuty naruszenia art. 124 ust. 2 ustawy o Policji i art. 39 ust. 2 ustawy o Policji oraz art. 2 Konstytucji RP.
Mając na uwadze powyższe wywody, Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw, dlatego na mocy art. 184 p.p.s.a. ją oddalił.