III OSK 1947/22

III OSK 1947/22 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2025-09-11
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-08-08
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Paweł Mierzejewski
Rafał Stasikowski
Tamara Dziełakowska /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6480
Hasła tematyczne
Dostęp do informacji publicznej
Sygn. powiązane
II SA/Kr 1037/21 - Wyrok WSA w Krakowie z 2022-02-10
Skarżony organ
Prezes Sądu
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 902
art. 3 ust. 1 pkt 1
Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej - t.j.
Dz.U. 2024 poz 935
art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Tamara Dziełakowska (spr.) Sędziowie sędzia NSA Rafał Stasikowski sędzia del. WSA Paweł Mierzejewski Protokolant asystent sędziego Dawid Lis po rozpoznaniu w dniu 11 września 2025 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej R.S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 10 lutego 2022 r. sygn. akt II SA/Kr 1037/21 w sprawie ze skargi R.S. na decyzję Prezesa Sądu Okręgowego w Nowym Sączu z dnia 11 sierpnia 2021 r. nr A-0144-95/21 w przedmiocie odmowy udostępnienia informacji publicznej oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
Wnioskiem z 26 maja 2021 r. R. S. zwrócił się do Prezesa Sądu Rejonowego w Nowym Sączu o udostępnienie informacji publicznej w postaci kopii wszystkich wyroków wraz z uzasadnieniami wydanych w 2020 r., zarejestrowanych w repertorium C pod symbolem 325. Informacja miała zostać udostępniona skarżącemu na płycie CD/DVD.
Pismem z 16 czerwca 2021 r. organ poinformował skarżącego, iż w jego ocenie wnioskowane informacje stanowią informację przetworzoną, ponieważ nie jest w posiadaniu gotowego zestawienia, które mogłoby zostać udostępnione, co determinuje konieczność ich przetworzenia o czym stanowi art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy z 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. z 2020 r., poz. 2176 ze zm.; dalej także "u.d.i.p."). To z kolei wymaga wykazania przez wnioskodawcę szczególnej istotności dla interesu publicznego, do czego został on wezwany w oparciu o art. 3 ust. 1 u.d.i.p. w terminie 14 dni, pod rygorem wydania przez organ decyzji odmownej w trybie art. 16 ust. 1 u.d.i.p.
Organ wyjaśnił, że udostępnienie wnioskowanych danych wiąże się z koniecznością zaangażowania znacznych środków i jest czasochłonne, albowiem sprowadza się do konieczności anonimizacji kilkudziesięciu orzeczeń, zawierających obszerne uzasadnienia, które składają się średnio od kilku do kilkunastu stron.
W odpowiedzi na wezwanie skarżący pismem z 25 czerwca 2021 r. wskazał, iż nie zgadza się z zakwalifikowaniem żądanych informacji do kategorii informacji przetworzonej.
Decyzją z 6 lipca 2021 r. Prezes SR w Nowym Sączu, na podstawie art. 16 ust. 1 w zw. z art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. odmówił skarżącemu udostępnienia wnioskowanej informacji ze względu na brak szczególnej istotności przetworzenia z punktu widzenia interesu publicznego. W uzasadnieniu organ wyjaśnił, że prawdopodobnym jest, iż wnioskowane dane miały służyć wyłącznie indywidualnemu interesowi skarżącego, czego potwierdzeniem jest jego przebywanie w zakładzie karnym oraz systematyczne "zalewanie" Sądu Rejonowego w Nowym Sączu wnioskami o udostępnienie informacji publicznej. W żadnym z tych wniosków wnioskodawca nie wskazuje indywidualnych, realnych i konkretnych możliwości wykorzystania dla dobra ogółu żądanych danych. Odwołując się do orzecznictwa sądów administracyjnych w zakresie charakteru informacji przetworzonej, organ uznał, że żądane przez skarżącego dane posiadają walor informacji przetworzonej. Dodatkowo Prezes SR w Nowym Sączu opisał jakie czynności musiałyby zostać przedsięwzięte w oparciu o dane uzyskane od kierowników sekretariatów wydziałów, w których wydawane były orzeczenia stanowiące przedmiot złożonego wniosku o dostęp do informacji publicznej celem jego realizacji, sprowadzające się do konieczności selekcji i analizy kilkudziesięciu orzeczeń, a następnie ręcznego sporządzenia anonimizacji zarówno orzeczenia, jak i uzasadnienia, następnie weryfikacji przez kolejnego pracownika wykonanej anonimizacji, co wymagałoby zaangażowania znacznej ilości środków osobowych, a tym samym prowadziłoby do dezorganizacji pracy sądu wskutek braku realizacji powierzonych pracownikom obowiązków i przypisanych temu sądowi zadań. Tym samym, nakład pracy i czasochłonność wymagana do zadośćuczynienia złożonemu wnioskowi przy jednoczesnym braku wykazania szczególnej istotności dla interesu publicznego, przesądziła o konieczności zakwalifikowania wnioskowanych danych jako informacji przetworzonych.
Decyzją z 11 sierpnia 2021 r. Prezes Sądu Okręgowego w Nowym Sączu, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z 4 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2021 r., poz. 735 ze zm.; dalej także: "k.p.a.") w zw. z art. 16 ust. 1 i art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. po rozpoznaniu złożonego przez skarżącego odwołania utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Organ odwoławczy podzielił stanowisko wyrażone przez Prezesa SR w Nowym Sączu, co do przetworzonego charakteru wnioskowanych informacji. Jak stwierdził, istotą informacji przetworzonej, w odróżnieniu od informacji publicznej prostej, udostępnianej bez wykazania przesłanki interesu publicznego jest fakt składania się na nią pewnej sumy informacji prostych, której przygotowanie poprzedza przeprowadzenie odpowiednich analiz, zestawień, wyciągów, usuwania danych chronionych prawem czy też dokonanie anonimizacji. Suma takich informacji prostych w zależności od nakładów jakie musi ponieść organ, czasochłonności czy liczby zaangażowanych pracowników, może być potraktowana jako informacja przetworzona. Zdaniem Prezesa SO w Nowym Sączu organ w treści wydanej decyzji oszacował liczbę dokumentów podlegających niezbędnym czynnościom, w oparciu o informacje pozyskane od kierowników sekretariatów (łącznie ok. 36 orzeczeń z uzasadnieniami liczącymi od 6 do 20 stron), a także określił czynności konieczne do wykonania wniosku skarżącego (konieczność weryfikacji samych tych spraw i następnie anonimizacji oraz ponownej weryfikacji poprawności anonimizacji), co w zestawieniu z brakiem wykazania realnych i konkretnych możliwości wykorzystania przez skarżącego żądanych danych dla dobra ogółu lub ochrony interesu publicznego, przemawiało za słusznością wydanej decyzji.
Wyrokiem z 10 lutego 2022 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie (II SA/Kr 1037/21), na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2022 r., poz. 329 ze zm.; dalej także: "p.p.s.a."), oddalił skargę skarżącego na decyzję organu odwoławczego. W motywach rozstrzygnięcia Sąd stwierdził, że zgodnie z art. 4 ust. 1 u.d.i.p. Prezes Sądu Rejonowego w Nowym Sączu oraz Prezes Sądu Okręgowego w Nowym Sączu są podmiotami obowiązanymi do udostępnienia informacji publicznej, natomiast żądane w niniejszej sprawie informacje mają charakter informacji publicznej. W ocenie Sądu pierwszej instancji organy prawidłowo zakwalifikowały żądaną przez skarżącego informację, jako informację publiczną przetworzoną, a następnie zasadnie uznały, że jej uzyskanie nie było szczególnie istotne dla interesu publicznego.
Powołując się na orzecznictwo sądów administracyjnych, WSA wyjaśnił, że informacja publiczna przetworzona jest wynikiem ponadstandardowego nakładu pracy podmiotu zobowiązanego, wymagająca użycia dodatkowych sił i środków oraz zaangażowania intelektualnego w stosunku do posiadanych przez niego danych i wyodrębniana w związku z żądaniem wnioskodawcy oraz na podstawie kryteriów przez niego wskazanych; jest to zatem informacja przygotowywana "specjalnie" dla wnioskodawcy wedle wskazanych przez niego kryteriów, na podstawie pierwotnego zasobu danych. Oznacza to, że w zależności od wiążącej się z pozyskaniem żądanych informacji wysokości nakładów, jakie musi ponieść organ, czasochłonności, liczby zaangażowanych pracowników, szerokiego zakresu wniosku powodującego konieczność przekształcenia (zanonimizowania) wielu dokumentów, co może zakłócić normalny tok działania podmiotu zobowiązanego i utrudnić wykonywanie przypisanych mu zadań, suma informacji prostych może zostać uznana za informację przetworzoną. W związku z powyższym Sąd pierwszej instancji podzielił stanowisko organów, że skarżący wnioskował w rzeczywistości o udostępnienie informacji publicznej przetworzonej, a zatem organ zasadnie wezwał go do wykazania szczególnie istotnego interesu publicznego w udostępnieniu żądanej informacji na podstawie art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p., a skoro skarżący tej przesłanki nie wykazał to należało odmówić udzielenia informacji.
Odnosząc się z kolei do powołanych w treści skargi argumentów z orzecznictwa dotyczących anonimizacji decyzji Sąd wyjaśnił, że nie zostały one w żaden sposób odniesione do okoliczności rozpatrywanej sprawy i indywidualnej sytuacji skarżącego, który składa wiele wniosków o udostępnienie informacji publicznej do różnych sądów, bez wskazania konkretnego celu spożytkowania tak znacznego zasobu danych z pożytkiem dla interesu publicznego. Ilość i zakres objętych wielokrotnie składanymi przez skarżącego wnioskami może także utrudnić normalne funkcjonowanie i wypełnianie ustawowych kompetencji wymiaru sprawiedliwości, co może zostać zakwalifikowane jako próba wykorzystania prawa do informacji publicznej w celu innym niż troska o dobro publiczne, a tym samym jako nadużycie prawa.
W skardze kasacyjnej do Naczelnego Sądu Administracyjnego skarżący zarzucił:
1) na podstawie art. 174 pkt 1) p.p.s.a. naruszenie prawa materialnego, tj.:
a) przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. w zw. z art. 135 p.p.s.a. w zw. z art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. poprzez niewłaściwe zastosowanie w ten sposób, że błędnie zostało przyjęte w zakresie kwalifikacji udostępnianej informacji, że żądane przez skarżącego informacje, tj. wyroki sądowe wraz z uzasadnieniem zapadłe w Sądzie Rejonowym w Nowym Sączu w 2020 r., zarejestrowane w rep. C pod symbolem 325, mają charakter informacji przetworzonych, których udostępnienie uzależnione jest od wykazania istnienia istotnego interesu publicznego z uwagi na ponadstandardowy nakład pracy co w konsekwencji doprowadziło do odmowy udzielenia skarżącemu informacji publicznej z racji braku wykazania szczególnie istotnego interesu publicznego, w sytuacji, gdy żądane informacje nie są informacjami przetworzonymi, a ich żądanie nie spowoduje ponadprzeciętnego nakładu pracy i zaburzenia w funkcjonowaniu organu pierwszej instancji, wpływającego negatywnie na realizację zadań oraz stanowią informację publiczną prostą;
2) na podstawie art. 174 pkt 2) p.p.s.a. naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, a to:
a) naruszenie przepisu art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 135 p.p.s.a. w zw. z art. 16 ust. 1 u.d.i.p. w zw. z art. 104 § 1 k.p.a. poprzez oddalenie skargi i błędne uznanie rozstrzygnięcia organów za prawidłowe, w sytuacji gdy organ drugiej instancji błędnie utrzymał w mocy decyzję wydaną przez organ pierwszej instancji w przedmiocie odmowy udzielenia informacji publicznej w żądanym zakresie zamiast udostępnić żądaną informację w formie czynności materialno-technicznej;
b) naruszenie przepisu art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 135 p.p.s.a. w zw. z art. 7 k.p.a., art. 11 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a., art. 80 k.p.a. oraz art. 107 § 3 k.p.a. poprzez oddalenie skargi będące konsekwencją niedostrzeżenia błędów proceduralnych organu administracji i dokonanie dowolnej, a nie swobodnej oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, tj. naruszenia ww. przepisów k.p.a. i błędnego uznania, że organy dokonały wszechstronnego ustalenia okoliczności sprawy, mając na uwadze całość materiału dowodowego, w sytuacji gdy organy nie dokonały wszechstronnego zebrania materiału dowodowego w zakresie ustalenia:
- czy i które z ustalonej liczby ok. 36 orzeczeń wydanych przez Sąd Rejonowy w Nowym Sączu w 2020 r. pod symbolem 325 były publikowane na Portalu Orzeczeń Sądów Powszechnych, co m.in. doprowadziło do dowolnej oceny organów, iż żądana przez skarżącego informacja ma charakter informacji przetworzonej z uwagi na znaczny nakład pracy pracowników Sądu Rejonowego w Nowym Sączu,
- jakiego nakładu pracy ze strony organu pierwszej instancji wymagałoby wykonanie wniosku skarżącego o udostępnienie informacji publicznej złożonego w niniejszej sprawie, co z uwagi na brak ustawowej definicji "informacji przetworzonej" nabiera kluczowego znaczenia z punktu widzenia rozstrzygnięcia niniejszej sprawy,
co miało istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż doprowadziło do oddalenia skargi, a winno było doprowadzić do uchylenia przez Sąd pierwszej instancji zaskarżonej decyzji i poprzedzającej jej decyzji organu pierwszej instancji.
W oparciu o powyższe zarzuty skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA w Krakowie, ewentualnie na wypadek uznania przez NSA, że istota sprawy jest dostatecznie wyjaśniona uchylenie zaskarżonego wyroku w całości oraz rozpoznanie skargi skarżącego poprzez uchylenie obu zaskarżonych decyzji organów, zaś w każdym przypadku zasądzenie na rzecz skarżącego od organu kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa prawnego według norm przepisanych oraz zasądzenie na rzecz pełnomocnika skarżącego kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu wedle norm przepisanych powiększonych o należny podatek od towaru i usług, albowiem koszty te nie zostały pokryte ani w całości, ani w części. Dodatkowo skarżący zażądał rozpoznania sprawy na rozprawie.
Uzasadniając podniesione w skardze kasacyjnej zarzuty, skarżący wskazał, że Sąd pierwszej instancji niezasadnie przyjął wadliwe ustalenia organu wskazujące na przetworzony charakter wnioskowanych informacji. Weryfikacja materiału dowodowego ograniczona została do ustalenia ilości orzeczeń, które należałoby poddać anonimizacji bez podania konkretnej ilości stron tejże anonimizacji czy też niezbędnego czasu do jej realizacji. Nie ustalono także w jaki sposób i w jakim zakresie wykonanie wniosku skarżącego mogłoby wpłynąć negatywnie na normalną działalność sądu i czy rzeczywiście analiza ok. 36 orzeczeń wymagałaby nieproporcjonalnego, znacznego nakładu pracy organu pierwszej instancji. Ponadto nie dokonano weryfikacji czy któreś z tych orzeczeń nie zostało już opublikowane na Portalu Orzeczeń Sądów Powszechnych. Powyższe uzasadniało zarzuty natury procesowej.
Z kolei w kontekście zarzutu dotyczącego prawa materialnego skarżący wskazał na występujące jego zdaniem rozbieżności w wypracowanej definicji pojęcia "informacji przetworzonej", powołując się w tej materii na dorobek doktryny i judykatury. W ocenie skarżącego nawet w przypadku uznania, że w pewnych warunkach informacja wymagająca anonimizacji może zostać uznana za przetworzoną to sytuacja taka nie miała miejsca w niniejszej sprawie, a na możliwość uznania wnioskowanej informacji jako przetworzonej nie może wskazywać ilość (zakres, rozmiar) żądanych informacji. Udostępnienie informacji nie wymagałoby wydobycia informacji cząstkowych z posiadanych przez organ zbiorów dokumentów oraz podjęcia dodatkowych czynności, dokonania analiz, selekcji i zaangażowania dodatkowych, nadzwyczajnych sił czy środków lub osób. Wytworzenie informacji sprowadzałoby się bowiem, jak stwierdza skarżący do przejrzenia akt, kserowania i anonimizacji konkretnych orzeczeń tylko z jednego roku, co częściowo zostało już wykonane przez kierowników sekretariatów poszczególnych wydziałów Sądu Rejonowego w Nowym Sączu. Szacunkowo według wyliczeń skarżącego realizacja wniosku wymagałaby anonimizacji łącznie ok. 430 stron wyroków i uzasadnień oraz ok. 645 min. pracy, tj. ok. 5,5 godziny przy założeniu oddelegowania do tego dwóch pracowników.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. rozpoznanie sprawy przez Naczelnym Sądem Administracyjnym następuje w granicach złożonej skargi kasacyjnej, biorąc pod uwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania. W analizowanym przypadku nie zachodzi żadna z okoliczności skutkujących nieważnością postępowania, o jakich mowa w art. 183 § 2 p.p.s.a. i nie zachodzi również żadna z przesłanek, o których mowa w art. 189 p.p.s.a., które Naczelny Sąd Administracyjny także rozważa z urzędu dokonując kontroli zaskarżonego skargą kasacyjną wyroku. Oznacza to, że przytoczone w skardze kasacyjnej przyczyny wadliwości prawnej zaskarżonego wyroku determinują zakres kontroli dokonywanej przez NSA, który w odróżnieniu od sądu pierwszej instancji nie bada całokształtu sprawy, lecz tylko weryfikuje zasadność zarzutów podniesionych w skardze kasacyjnej.
Skarga kasacyjna nie jest zasadna. Podniesiono w niej zarzuty naruszenia zarówno prawa materialnego, jak też i procesowego. Stąd też, co do zasady, w pierwszej kolejności rozpoznaniu podlegają zarzuty dotyczące naruszenia prawa procesowego, albowiem dopiero niebudzący wątpliwości stan faktyczny sprawy umożliwia zbadanie sprawy pod kątem zarzutów ukierunkowanych na naruszenie przepisów prawa materialnego.
Jak wynika z dyspozycji art. 174 pkt 2 p.p.s.a., a także utrwalonego w tej materii stanowiska zarówno doktryny i judykatury o skuteczności zarzutu w zakresie prawa procesowego nie decyduje każde stwierdzone uchybienie przepisom postępowania, lecz wyłącznie takie, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (vide: wyrok NSA z 14 lipca 2011 r., II GSK 784/10 i przywołane w nim: wyrok SN z 21 marca 2007 r., I CSK 459/06; wyrok SN z 21 marca 2006 r., I CSK 63/05, wyrok NSA z 20.08.2024 r., I GSK 891/23, wyrok NSA z 24.04.2025 r., III FSK 1276/23, wyrok NSA z 5.11.2024 r., III FSK 922/24, wyrok NSA z 12.07.2024 r., III OSK 45/23; zob. także: T. Wiśniewski, Apelacja i kasacja. Nowe środki odwoławcze w postępowaniu cywilnym, Warszawa 1996, str. 167; B. Dauter, Metodyka pracy sędziego sądu administracyjnego, Warszawa 2009, str. 508). Rozpoznając zatem sprawę w granicach podniesionych zarzutów z art. 174 pkt 2 p.p.s.a., rozważając przy tym czy zarzucane uchybienia mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy Naczelny Sąd Administracyjny doszedł do przekonania, iż Sąd pierwszej instancji nie dopuścił się tego typu uchybień, ostatecznie skutkujących koniecznością uchylenia zaskarżonego wyroku.
W pierwszej kolejności, co do zarzutu wskazanego w pkt 2 lit. a) skargi kasacyjnej stwierdzić należy, iż jest on niezrozumiały i nie wyjaśnia ponad wszelką co jest jego sensem. Treść tegoż zarzutu wyraża bowiem wyłącznie subiektywne przekonanie (ocenę autora) o nieprawidłowości decyzji wydanych przez organy bez wskazania na czym nieprawidłowość ta jego zdaniem miałaby polegać. Wyjaśnienia tej kwestii jedynie częściowo można odnaleźć w uzasadnieniu skargi kasacyjnej, którego treść odnosząca się do zarzutów prawa procesowego wyrażona została na stronach 4 i 5, gdzie główna uwaga w istocie skupiona jest na odniesieniu się do zarzutu wskazanego w pkt 2 lit. b) skargi kasacyjnej. Nie sposób zatem dopatrzeć się w działaniu Sądu meriti naruszenia art. 104 § 1 k.p.a., skoro to ustawodawca przewidział w art. 16 ust. 1 u.d.i.p. w przypadku odmowy udostępnienia informacji publicznej formę działania organu w postaci decyzji. Ta sama forma została zastrzeżona dla organu drugiej instancji w sytuacji rozpoznania środka odwołania. Poza tym, powołane w roztrząsanym zarzucie przepisy art. 151 p.p.s.a., 135 p.p.s.a, art. 16 ust. 1 u.d.i.p. oraz art. 104 § 1 k.p.a. traktować należy jako normy kompetencyjne, wyrażające formę działania czy to organów czy sądu administracyjnego. Skoro zatem organy i sąd administracyjny działały w granicach przyznanych im kompetencji, w przewidzianej prawem formie to nie można im zarzucić, że doszło do naruszenia określonych przez skarżącego przepisów. Okoliczność, że strona nie zgadza się z zapadłym rozstrzygnięciem, czy też rozstrzygnięciami wydanymi przez organy nie może świadczyć o słuszności podniesionego zarzutu kasacyjnego. Autor skargi kasacyjnej powinien bowiem precyzyjnie określić na czym dokładnie i konkretnie polega adresowane do Sądu a quo i organów naruszenie, czego brak w tak skonstruowanym przez skarżącego zarzucie.
W złożonym środku zaskarżenia brak również wyjaśnienia czym miałoby przejawiać się naruszenie dyspozycji art. 135 p.p.s.a. przez Sąd pierwszej instancji, który zdaniem NSA rozpoznając sprawę nie wyszedł poza jej granice, bowiem dokonał oceny w oparciu o dostępny materiał dowodowy i stanowisko organów wyrażone w wydanych decyzjach. Z tych też względów nie mógł zostać uznany za skuteczny pierwszy z podniesionych w skardze kasacyjnej zarzutów odnoszący się do naruszenia prawa procesowego.
Podobnie także należało ocenić i drugi zarzut, wyartykułowany w pkt 2 lit. b). Zdaniem skarżącego, WSA nie dostrzegł w działaniu organów błędów proceduralnych, dokonując dowolnej, a nie swobodnej oceny zgromadzonego materiału dowodowego czym naruszyć miał szereg podstawowych zasad ogólnych prawa administracyjnego wyrażonych w Kodeksie postępowania administracyjnego. Zgodzić się należy, jak już zostało to wyjaśnione, iż m.in. w przypadku odmowy udostępnienia informacji publicznej konieczne jest wydanie decyzji o czym przesądza definitywnie art. 16 ust. 1 u.d.i.p. i wówczas to za sprawą art. 16 ust. 2 u.d.i.p. zastosowanie mają przepisy k.p.a., jednakże Naczelny Sąd Administracyjny nie dostrzegł w działaniu WSA na tyle istotnych nieprawidłowości, że mogłyby one spowodować konieczność uchylenia skarżonego wyroku. Należy zauważyć, że Sąd meriti wydając orzeczenie w sprawie określił szczegółowo czym się kierował. Zwrócono bowiem uwagę, że skarżący od dłuższego czasu składa do prezesów różnych sądów rejonowych wnioski o udostępnienie informacji publicznej na dowód czego wskazano konkretne orzeczenia sądów administracyjnych wydawane w sprawach z udziałem skarżącego. Sam już zakres i ilość składanych przez skarżącego tego typu podobnych wniosków może prowadzić do dezorganizacji funkcjonowania danego sądu i zakłócenia możliwości realizacji powierzonych mu kompetencji. Co więcej, skarżący nie wyjaśnił przy tym, mimo wezwania organu, w jaki sposób zamierza wykorzystać żądane przez siebie informacje i w jaki sposób miałoby to być istotne dla interesu publicznego, powodując tym samym podejrzenie o chęci dezorganizacji pracy sądu.
Niezależnie od powyższego warto zwrócić uwagę, że skarżący - o czym Naczelny Sąd Administracyjny posiada wiedzę z urzędu - od wielu lat masowo kieruje do różnych podmiotów i instytucji wnioski o udostępnienie informacji publicznej. Skala zjawiska jest na tyle duża, że utwierdza to w przekonaniu Naczelny Sąd Administracyjny, iż również wniosek złożony przez skarżącego w niniejszym przypadku nie miał na celu wykorzystania tak pozyskanej informacji dla dobra wspólnego, a tym samym należy go postrzegać w kategoriach nadużycia prawa. W takim samym tonie wypowiedział się zresztą NSA m.in. w uzasadnieniu wyroku z 5 lutego 2025 r., sygn. akt: III OSK 6623/21, z 11 maja 2023 r., sygn. akt: III OSK 181/22 oraz w uzasadnieniu wyroku z 20 października 2022 r., sygn. akt III OSK 5882/21.
Nie należy także tracić z oczu, że organ pierwszej instancji w treści wydanej decyzji powołał się na zakres czynności niezbędnych do realizacji wniosku skarżącego. Z informacji pozyskanych od kierowników sekretariatów poszczególnych wydziałów wynikało, że w przypadku I Wydziału Cywilnego wniosek dotyczył ok. 28 orzeczeń zarówno pierwszej jak i drugiej instancji, a każde z tych orzeczeń zawierało od 6 do 20 stron, zaś względem większości z nich (90%) konieczna byłaby "ręczna" anonimizacja przy udziale co najmniej jednego pracownika (vide: treść wiadomości e-mail z 11 czerwca 2021 r., k. 4 akt adm.). Z kolei stosownie do informacji uzyskanej z VII Zamiejscowego Wydziału Cywilnego z/s w Muszynie liczba spraw objętych wnioskiem wynosiła 9, zaś do wykonania anonimizacji byłoby ok. 100 stron i również wymagałoby to zaangażowania w tym celu pracownika (vide treść wiadomości pisma z 14 czerwca 2021 r., k. 5 akt adm.). W przypadku anonimizacji standardem jest także konieczność weryfikacji poprawności jej dokonania, a tym samym weryfikacji przez innego pracownika, co ostatecznie prowadziłoby do konieczności zaangażowania, co najmniej czterech pracowników Sądu Rejonowego w Nowym Sączu, celem spełnienia żądania objętego wnioskiem.
Wprawdzie informacje te nie odnalazły przełożenia stricte w treści wydanej decyzji, czy też wyroku Sądu meriti, jednakże organ odwołuje się do nich i znajdują się one w aktach sprawy. Dokonana zatem sądowa ocena wydanych przez organy decyzji nie mogła być inna, zważywszy, że Prezes SR w Nowym Sączu wyjaśnił również, iż już sam proces anonimizacji, a tym samym nakład pracy konieczny do wykonania wniosku i jego czasochłonność doprowadził do przekonania, że tak powstała suma informacji prostych, którymi organ co prawda dysponuje, powoduje uznanie ich za informacje przetworzone, zważywszy, że skarżący wezwany przez organ nie wskazał żadnych realnych i konkretnych możliwości wykorzystania żądanej informacji, a tym samym nie wykazał szczególnej istotności dla interesu publicznego w uzyskaniu tak przetworzonej informacji. Ze stanowiskiem tym zgadza się także Naczelny Sąd Administracyjny w składzie rozpoznającym sprawę.
Co istotne, skarżący w skardze kasacyjnej na str. 8 dokonuje wyliczeń szacunkowej ilości i czasu niezbędnego do wykonania anonimizacji, według obranych przez siebie selektywnych, subiektywnych kryteriów, które nie muszą pokrywać się z rzeczywistością (jak choćby przykładowo czas niezbędny na dokonanie anonimizacji jednej strony tekstu czy brak uwzględnienia konieczności weryfikacji poprawności zrealizowanej anonimizacji przez innego pracownika). Jednakże już te przykładowe wyliczenia wskazane przez skarżącego w całym zakresie potwierdzają czasochłonność całego przedsięwzięcia i konieczność zaangażowania co najmniej dwóch (zdaniem skarżącego) pracowników, powodując tym samym dezorganizację pracy Sądu owianą ryzykiem braku realizacji ustawowo przyznanych kompetencji.
W kwestii z kolei zarzutu dotyczącego braku wyjaśnienia przez organ pierwszej instancji, które z ustalonych orzeczeń wydanych przez Sąd Rejonowy w Nowym Sączu w 2020 r. zostały opublikowane na Portalu Orzeczeń Sądów Powszechnych w powiązaniu z dowolną oceną organów, iż żądane informacje mają charakter przetworzony z uwagi na znaczny nakład pracy pracowników SR w Nowym Sączu należy wyjaśnić, iż zgodnie z treścią art. 14 ust. 1 u.d.i.p. "Udostępnianie informacji publicznej na wniosek następuje w sposób i w formie zgodnych z wnioskiem, chyba że środki techniczne, którymi dysponuje podmiot obowiązany do udostępnienia, nie umożliwiają udostępnienia informacji w sposób i w formie określonych we wniosku". Wnioskodawca w treści wniosku sam jasno i precyzyjnie określił sposób i formę udostępnienia mu żądanej informacji. Organ nie mógł odmówić udostępnienia informacji publicznej w sposób wskazany we wniosku, jeżeli dysponował środkami technicznymi umożliwiającymi udostępnienie informacji w żądanej formie i w żądany sposób. W takiej sytuacji dysponent informacji publicznej jest związany sposobem udostępnienia wskazanym we wniosku i nie może go bez zgody wnioskodawcy modyfikować. Nie zmienia to jednak faktu, że Prezes SR w Nowym Sączu w przypadku udzielenia odpowiedzi na wniosek, zgodnie z art. 10 ust. 1 u.d.i.p. zobligowany był do poinformowania skarżącego czy któreś z wnioskowanych orzeczeń zostało opublikowane w powołanym Portalu Orzeczeń Sądów Powszechnych i w tym względzie rację przyznać należy skarżącemu. W judykaturze podkreśla się, iż podstawowym źródłem zapoznania się z informacją publiczną jest Biuletyn Informacji Publicznej, którego częścią jest Portal Orzeczeń Sądów Powszechnych, a udostępnienie informacji w BIP wyłącza obowiązek ponownego jej udostępniania na wniosek zainteresowanego, czy w innych przewidzianych w ustawie formach. Informacja, która została udostępniona w Biuletynie Informacji Publicznej przez organ administracji publicznej nie podlega udostępnieniu w trybie wnioskowym. Nie można bowiem żądać udostępnienia w trybie u.d.i.p. informacji, która już została udostępniona. Jednakże okoliczność ta pozostaje bez znaczenia w powiązaniu z całościową oceną sprawy i charakterem złożonego wniosku, który swym zakresem obejmował dostęp od informacji publicznej przetworzonej, wymagającej wykazania szczególnej istotności dla interesu publicznego, co nie zostało zrealizowane. Ostatecznie to zatem charakter złożonego wniosku zdeterminował zakres jego rozpoznania i oceny przez organ w kategorii informacji przetworzonej, odmawiając jej udostępnienia, a to z kolei zwalniało Prezesa SR w Nowym Sączu od konieczności poinformowania skarżącego o tym, które z ustalonych orzeczeń zostały opublikowane w Portalu Orzeczeń Sądów Powszechnych, bowiem informacja nie została udzielona.
Z wyżej wymienionych względów nie mógł odnieść skuteczności także i drugi podniesiony przez skarżącego zarzut natury prawa procesowego, albowiem uchybienia jakie wytyka skarżący w skardze kasacyjnej nie były na tyle istotne, że mogły wpłynąć na odmienną ocenę sprawy, a tym samym, że ich istotność miała wpływ na zapadłe rozstrzygnięcie.
Wobec natomiast nieskuteczności zarzutów naruszenia przepisów postępowania w dalszej kolejności ocenie podlegały zarzuty ukierunkowane na naruszenia w zakresie prawa materialnego. Skarżący zarzut opisany w pkt 1) lit. a) skargi kasacyjnej konstruuje poprzez niewłaściwe zastosowanie normy wyrażonej art. 3 ust. 1 u.d.i.p. wskutek błędnej kwalifikacji wnioskowanej informacji jako informacji przetworzonej. Skarżący kwestionuje tym samym, ustalenia odnoszące się do kwalifikacji żądanych przez wnioskodawcę informacji jako informacji publicznej przetworzonej, a zatem ponownie usiłuje zakwestionować ustalenia i oceny w zakresie stanu faktycznego sprawy. Zgodnie zaś z ugruntowanymi poglądami prezentowanymi w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, jeżeli strona skarżąca kasacyjnie uważa, że ustalenia faktyczne są błędne to zarzut naruszenia prawa materialnego poprzez błędne zastosowanie (czy niezastosowanie) jest co najmniej przedwczesny, jak ma to miejsce w realiach rozpatrywanej sprawy i już z tej przyczyny nie mógł zasługiwać na uwzględnienie.
Przyznać natomiast rację należy skarżącemu, że ustawodawca nie zdecydował się na wprowadzenie definicji "informacji przetworzonej", jednakże wytyczne w tej materii wypracowane zostały w głównej i przeważającej mierze przez dorobek judykatury. Synteza próby uchwycenia istoty definicji analizowanego sformułowania przedstawiona została w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 16 marca 2018 r., sygn. akt I OSK 915/16 do którego warto się odnieść. Informacja publiczna przetworzona to zatem taka informacja publiczna, która:
– w chwili złożenia wniosku w zasadzie nie istnieje w kształcie objętym wnioskiem, a niezbędnym podstawowym warunkiem jej wytworzenia jest przeprowadzenie przez podmiot zobowiązany pewnych czynności analitycznych, organizacyjnych i intelektualnych w oparciu o posiadane informacje proste (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 30 września 2015 r.; sygn. akt I OSK 1746/14);
– jest wynikiem ponadstandardowego nakładu pracy podmiotu zobowiązanego wymagającej użycia dodatkowych sił i środków oraz zaangażowania intelektualnego w stosunku do posiadanych przez niego danych i wyodrębniana w związku z żądaniem wnioskodawcy oraz na podstawie kryteriów przez niego wskazanych; jest to zatem informacja przygotowywana "specjalnie" dla wnioskodawcy wedle wskazanych przez niego kryteriów (wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z 5 kwietnia 2013 r.; sygn. akt I OSK 89/13, z 17 października 2006 r.; sygn. akt I OSK 1347/05) na podstawie pierwotnego zasobu danych (wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z 12 grudnia 2012 r.; sygn. akt I OSK 2149/12, z 5 kwietnia 2013 r.; sygn. akt I OSK 89/13, z 3 października 2014 r., sygn. akt I OSK 747/14);
– jest wynikiem działań wykraczających poza zakres działań mieszczących się w ramach podstawowych kompetencji organu – przy rozstrzyganiu tego typu spraw należy mieć na uwadze, iż ograniczenie wprowadzone przepisem art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. w zakresie udzielania informacji publicznej przetworzonej ma zapobiegać sytuacjom, w których działania organu skupiać się będą nie na funkcjonowaniu w ramach przypisanych kompetencji, lecz na czynnościach związanych z udzielaniem informacji publicznej (wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z 5 września 2013 r.; sygn. akt I OSK 953/13, sygn. akt I OSK 866/13 oraz sygn. akt I OSK 865/13); proces powstawania informacji (przetworzonej) skupia podmiot zobowiązany do udzielenia informacji publicznej na jej wytworzeniu dla wnioskodawcy, odrywając go od przypisanych mu kompetencji i zadań, toteż ustawodawca zdecydował, że proces wytworzenia nowej informacji w oparciu o posiadane dokumenty obwarowany będzie koniecznością wykazania, że jej udostępnienie jest szczególnie istotne dla interesu publicznego (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 9 października 2010 r.; sygn. akt I OSK 1737/12);
– może być jakościowo nową informacją, nieistniejącą dotychczas w przyjętej ostatecznie treści i postaci, chociaż jej źródłem są materiały znajdujące się w posiadaniu podmiotu zobowiązanego (wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z 28 kwietnia 2016 r.; sygn. akt I OSK 2658/14, z 5 stycznia 2016 r.; sygn. akt I OSK 33/15);
– nie musi być wyłącznie wytworzoną rodzajowo nową informacją; informacja przetworzona obejmuje dane publiczne, które co do zasady wymagają dokonania stosownych analiz, obliczeń, zestawień statystycznych, ekspertyz, połączonych z zaangażowaniem w ich pozyskanie określonych środków osobowych i finansowych organu, innych niż te wykorzystywane w bieżącej działalności. Uzyskanie żądanych przez wnioskodawcę informacji wiązać się zatem musi z potrzebą ich odpowiedniego przetworzenia, co nie zawsze należy utożsamiać z wytworzeniem rodzajowo nowej informacji. Przetworzenie może bowiem polegać np. na wydobyciu poszczególnych informacji cząstkowych z posiadanych przez organ zbiorów dokumentów (które to zbiory mogą być prowadzone w sposób uniemożliwiający proste udostępnienie gromadzonych w nich danych) i odpowiednim ich przygotowaniu na potrzeby wnioskodawcy. Tym samym również suma informacji prostych, w zależności od wiążącej się z ich pozyskaniem wysokości nakładów, jakie musi ponieść organ, czasochłonności, liczby zaangażowanych pracowników – może być traktowana jako informacja przetworzona (wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z 5 marca 2015 r.; sygn. akt I OSK 863/14, z 4 sierpnia 2015 r.; sygn. akt I OSK 1645/14 oraz z 9 sierpnia 2011 r.; sygn. akt I OSK 977/11);
– której przygotowanie jest zdeterminowane szerokim zakresem (przedmiotowym, podmiotowym, czasowym) wniosku, wymagającym zgromadzenia i przekształcenia (zanonimizowania i usunięcia danych objętych tajemnicą prawnie chronioną) znacznej liczby dokumentów – informacja przetworzona w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej to nie tylko taka, która powstaje w wyniku poddania posiadanych informacji analizie albo syntezie i wytworzenia w taki właśnie sposób nowej jakościowo informacji (...); w pewnych wypadkach szeroki zakres wniosku, wymagający zgromadzenia i przekształcenia (zanonimizowania i usunięcia danych objętych tajemnicą prawnie chronioną) wielu dokumentów, może wymagać takich działań organizacyjnych i angażowania środków osobowych, które zakłócają normalny tok działania podmiotu zobowiązanego i utrudniają wykonywanie przypisanych mu zadań. Informacja wytworzona w ten sposób, pomimo że składa się z wielu informacji prostych będących w posiadaniu organu, powinna być uznana za informację przetworzoną, bowiem powstały w wyniku wskazanych wyżej działań zbiór nie istniał w chwili wystąpienia z żądaniem o udostępnienie informacji publicznej (wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z 2 października 2014 r.; sygn. akt I OSK 140/14, z 21 września 2012 r.; sygn. akt I OSK 1477/12, z 9 sierpnia 2011 r.; sygn. akt I OSK 792/11, z 8 czerwca 2011 r.; sygn. akt I OSK 426/11, z 17 października 2006 r.; sygn. akt I OSK 1347/05).
Dochodząc do konkluzji powyższego opisu, należy przyjąć za organami i Sądem meriti, że również suma informacji prostych uzależniona od wysokości niezbędnych na jej uzyskanie nakładów, jakie musi ponieść organ, czasochłonność, liczba pracowników zaangażowanych do realizacji, szeroki zakres wniosku wymuszający podjęcie czynności przekształcenia (anonimizacji) dużej liczby dokumentów, która może spowodować zakłócenie normalnego toku funkcjonowania podmiotu zobowiązanego i jednocześnie utrudnienie realizacji powierzonych mu zadań, może zostać uznana za informację o charakterze przetworzonym w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p.
W rozpoznawanej sprawie należy podzielić pogląd zarówno organów, jak też i Sądu a quo, że zakres wniosku i czynności związane z jego realizacją, w tym czasochłonność, konieczność ponadstandardowego zaangażowania pracowników SR w Nowym Sączu, a także wielość wniosków składanych przez skarżącego w powiązaniu z brakiem wykazania szczególnej istotności dla interesu publicznego, mimo wezwania organu, spowodowały wydanie decyzji odmownej, wskutek uznania, że żądana informacja stanowi informację przetworzoną, a skarżący nie wykazał jak jej uzyskanie miałoby realizować szeroko pojęty interes publiczny. Zgodzić się należy za skarżącym, że częściowej selekcji wnioskowanych dokumentów dokonali kierownicy sekretariatów poszczególnych wydziałów określając przybliżoną ilość orzeczeń i stron wymagających anonimizacji. Jednakże nawet z tak sklasyfikowanym zbiorem zapoznać się musi pracownik sądu, celem dokonania anonimizacji, albowiem w tym konkretnym przypadku nie jest możliwe jej dokonanie z udziałem narzędzi informatycznych, zaś w tym czasie nie będzie mógł on wykonywać swoich obowiązków. Ponadto sam proces anonimizacji nie obejmuje wyłącznie eliminacji z dokumentacji imion i nazwisk osób fizycznych czy nazw określonych podmiotów, ale niekiedy wiąże się również z koniecznością usunięcia określonych fragmentów uzasadnień, to jest takich ich części, które umożliwiałyby identyfikację poszczególnych osób/podmiotów, a to z kolei wymaga przeprowadzenia szczegółowych czynności analitycznych i intelektualnych. Anonimizacja może skutkować modyfikacją treści uzasadnień w stopniu znacznym, a taka ingerencja w treść uzasadnienia orzeczenia sądowego, przekraczająca typową anonimizację, wymaga zwiększonego nakładu czasowego i znacznej ostrożności, by nie pozbawić dokumentu kompletności i zachować logikę rozumowania zaprezentowanego przez sąd w danym orzeczeniu (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 2 marca 2018 r., sygn. akt I OSK 1991/17). Oprócz tego powszechną praktyką jest także weryfikacja poprawności dokonanej anonimizacji przez innego pracownika, co zwiększa dodatkowo nakład pracy i czasochłonność tej czynności. Również i liczba wniosków składanych przez skarżącego do różnych sądów, przy jednoczesnym braku wykazania realnej możliwości wykorzystania pozyskanych danych dla poprawy funkcjonowania organów administracji i lepszej ochrony interesu publicznego, czyli innymi słowy szczególnej istotności dla interesu publicznego, legła u podstaw założenia, że skarżący swoim postępowaniem kieruje się wyłącznie interesem indywidualnym, mając na celu doprowadzenie do paraliżu organów administracji, a w konsekwencji także i wymiaru sprawiedliwości. Tym samym, zachowanie takie roztrząsać należy w kategoriach ewentualnego nadużycia prawa, stojącego w sprzeczności z ideą wynikającą z ustawy o dostępie do informacji publicznej.
Z tych wszystkich względów skarga kasacyjna jako pozbawiona usprawiedliwionych podstaw podlegała oddaleniu, o czym Naczelny Sąd Administracyjny orzekł w oparciu o art. 184 p.p.s.a.
W odniesieniu natomiast do zawartego w skardze kasacyjnej wniosku o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu należy wyjaśnić, że o wynagrodzeniu dla pełnomocnika z urzędu rozstrzyga zawsze wojewódzki sąd administracyjny w postępowaniu uregulowanym w przepisach art. 250 i nast. p.p.s.a. Stąd, zgodnie z art. 254 § 1 p.p.s.a. wniosek o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej składa się do właściwego wojewódzkiego sądu administracyjnego.