III OSK 6620/21

Naczelny Sąd Administracyjny2023-01-26
NSAAdministracyjneWysokansa
dostęp do informacji publicznejpostępowanie dyscyplinarnepracownicy naukowiuniwersytetzatarcie karyzniszczenie dokumentacjiprawo o szkolnictwie wyższymNSA

NSA oddalił skargę kasacyjną Stowarzyszenia w sprawie dostępu do informacji publicznej dotyczącej postępowań dyscyplinarnych wobec pracowników naukowych, uznając częściowo zasadność zarzutów dotyczących niepełnego wyjaśnienia kwestii zatarcia kar.

Stowarzyszenie domagało się udostępnienia informacji o postępowaniach dyscyplinarnych wobec pracowników naukowych Uniwersytetu Gdańskiego. Rektor odmówił, powołując się na zatarcia kar i zniszczenie dokumentacji. WSA uchylił decyzję Rektora, uznając wadliwość odmowy. NSA oddalił skargę kasacyjną Rektora, podzielając częściowo zarzuty dotyczące niepełnego wyjaśnienia kwestii postępowań dyscyplinarnych, w szczególności tych, które nie uległy jeszcze zatarciu lub są w toku.

Sprawa dotyczyła wniosku Stowarzyszenia o udostępnienie informacji publicznej w zakresie postępowań o naruszenie praw autorskich prowadzonych wobec pracowników naukowych Uniwersytetu Gdańskiego w latach 2015-2020. Rektor Uniwersytetu Gdańskiego odmówił udostępnienia informacji, argumentując, że w wielu przypadkach nastąpiło już zatarcie kar dyscyplinarnych lub kary uznano za niebyłe, a dokumentacja została zniszczona zgodnie z przepisami. Ponadto, wskazał, że niektórzy z wymienionych pracowników nie są już zatrudnieni na uczelni. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku uchylił decyzję Rektora, uznając ją za wadliwą, głównie z powodu nieprawidłowego zastosowania art. 5 ust. 2 ustawy o dostępie do informacji publicznej oraz niepełnego wyjaśnienia kwestii dotyczących postępowań z 2020 r. i pracowników, którzy zakończyli zatrudnienie. Naczelny Sąd Administracyjny, rozpoznając skargę kasacyjną, oddalił ją. Sąd uznał, że WSA prawidłowo zakwalifikował postępowanie wyjaśniające jako niebędące jeszcze postępowaniem dyscyplinarnym w ścisłym tego słowa znaczeniu, a materiały z tego etapu mają charakter roboczy. Jednakże, NSA podzielił zarzut dotyczący niepełnego wyjaśnienia kwestii postępowań dyscyplinarnych z lat 2015-2019, które zakończyły się karami, ale nie uległy jeszcze zatarciu lub są w toku. Sąd wskazał, że Rektor nie wykazał w sposób wystarczający, że nie posiada dokumentacji dotyczącej wszystkich tych postępowań, a jedynie tych, w których nastąpiło zatarcie kary. Mimo tej częściowej wadliwości uzasadnienia WSA, NSA uznał, że sentencja wyroku WSA odpowiada prawu, ponieważ decyzja Rektora była błędna, a zakres analizy organu powinien zostać poszerzony.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Nie, materiały zgromadzone w toku postępowania wyjaśniającego, które nie weszło w zakres postępowania dyscyplinarnego, mają charakter materiałów roboczych i nie są informacją publiczną.

Uzasadnienie

Sąd pierwszej instancji, analizując przepisy Prawa o szkolnictwie wyższym i nauce oraz rozporządzenia, uznał, że czynności podejmowane przez rzecznika dyscyplinarnego w postępowaniu wyjaśniającym nie mają charakteru czynności stricte dyscyplinarnych, a zgromadzony materiał ma charakter roboczy.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (26)

Główne

u.d.i.p. art. 1 § 1

Ustawa o dostępie do informacji publicznej

u.d.i.p. art. 6 § 1

Ustawa o dostępie do informacji publicznej

p.s.w.n. art. 275 § 1

Ustawa Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce

p.s.w.n. art. 287 § 2

Ustawa Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce

Konst. RP art. 61

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Pomocnicze

u.d.i.p. art. 5 § 2

Ustawa o dostępie do informacji publicznej

u.d.i.p. art. 4 § 3

Ustawa o dostępie do informacji publicznej

p.s.w.n. art. 285 § 1

Ustawa Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce

p.s.w.n. art. 293 § 1

Ustawa Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce

p.p.s.a. art. 145 § 1

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 156 § 1

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 183 § 1

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 184

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 188

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 200

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 204

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 205 § 2

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 207 § 1

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

k.p.a. art. 104 § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 104 § 2

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 7

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 77 § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 107 § 3

Kodeks postępowania administracyjnego

Rozporządzenie Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z 25 września 2018 r. art. 53

Rozporządzenie Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z 17 października 2014 r. art. 44

Konst. RP art. 47

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Argumenty

Skuteczne argumenty

Częściowe uwzględnienie zarzutu dotyczącego niepełnego wyjaśnienia przez Sąd pierwszej instancji kwestii posiadania przez Rektora dokumentacji postępowań dyscyplinarnych z lat 2015-2019, które zakończyły się, ale nie uległy jeszcze zatarciu lub są w toku.

Odrzucone argumenty

Zarzut dotyczący błędnej wykładni art. 61 Konstytucji RP oraz art. 1 ust. 1 i art. 6 ust. 1 pkt 4 u.d.i.p. poprzez błędne przyjęcie, że materiały z postępowania wyjaśniającego mają charakter roboczy i nie stanowią informacji publicznej. Zarzut dotyczący błędnej wykładni art. 4 ust. 3 u.d.i.p. poprzez przyjęcie, że lakoniczne wyjaśnienie Rektora o zatarciu kar uwiarygadnia nieposiadanie informacji, mimo obowiązku prowadzenia dokumentacji.

Godne uwagi sformułowania

czynności podejmowane przez rzecznika dyscyplinarnego w tym postępowaniu nie mają charakteru czynności stricte dyscyplinarnych materiał zgromadzony w związku z ich przebiegiem, w tym wyjaśnienia osoby, której czynu dotyczy postępowanie, mają charakter materiałów roboczych i nie są informacją publiczną organ powinien pisemnie poinformować wnioskodawcę o tym fakcie. Nie jest to okoliczność uzasadniająca odmowę udostępnienia informacji publicznej. Organ może odmówić udostępnienia informacji tylko, gdy ją posiada. Rektor "uwiarygodnił, że żądanej dokumentacji z postępowań dyscyplinarnych z lat 2015 – 2019 nie posiada"

Skład orzekający

Tamara Dziełakowska

przewodniczący sprawozdawca

Przemysław Szustakiewicz

sędzia

Dariusz Chaciński

sędzia del. WSA

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących dostępu do informacji publicznej w kontekście postępowań dyscyplinarnych pracowników naukowych, rozróżnienie między postępowaniem wyjaśniającym a dyscyplinarnym, a także kwestia zatarcia kar i obowiązku udostępniania informacji."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznego stanu prawnego i faktycznego związanego z Prawem o szkolnictwie wyższym i nauce oraz przepisami wykonawczymi. Interpretacja może być odmienna w przypadku innych postępowań dyscyplinarnych.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia dostępu do informacji publicznej w kontekście postępowań dyscyplinarnych na uczelniach, co jest istotne dla transparentności życia akademickiego i potencjalnie dla samych pracowników naukowych.

Czy informacje o dyscyplinarkach na uczelniach są jawne? NSA rozstrzyga.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
III OSK 6620/21 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2023-01-26
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-09-17
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Dariusz Chaciński
Przemysław Szustakiewicz
Tamara Dziełakowska /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6480
Hasła tematyczne
Dostęp do informacji publicznej
Sygn. powiązane
II SA/Gd 87/21 - Wyrok WSA w Gdańsku z 2021-06-09
Skarżony organ
Rektor Uniwersytetu/Politechniki/Akademii
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2020 poz 2176
art. 4 ust. 3
Ustawa z dnia  6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej - t.j.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Tamara Dziełakowska (spr.) Sędziowie Sędzia NSA Przemysław Szustakiewicz Sędzia del. WSA Dariusz Chaciński po rozpoznaniu w dniu 26 stycznia 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Stowarzyszenia [...] z siedzibą w W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 9 czerwca 2021 r. sygn. akt II SA/Gd 87/21 w sprawie ze skargi Stowarzyszenia [...] z siedzibą w W. na decyzję Rektora Uniwersytetu Gdańskiego z dnia 14 grudnia 2020 r. w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
Zaskarżonym wyrokiem z 9 czerwca 2021 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku (sygn. akt II SA/Gd 87/21) po rozpoznaniu sprawy ze skargi Stowarzyszenia [...] z siedzibą w W. uchylił zaskarżoną decyzję Rektora Uniwersytetu Gdańskiego z 14 grudnia 2020 r. w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej (pkt 1) oraz zasądził od organu na rzecz strony skarżącej zwrot kosztów postępowania (pkt 2).
W uzasadnieniu powyższego wyroku Sąd pierwszej instancji wskazał, że wnioskiem z 1 grudnia 2020 r. strona skarżąca wystąpiła do Rektora Uniwersytetu Gdańskiego o informację publiczną w zakresie:
1) postępowań o naruszenie praw autorskich, które były prowadzone wobec pracowników naukowych Uniwersytetu Gdańskiego w okresie od 1 stycznia 2015 r. do 5 października 2020 r., tj. o podanie informacji o każdym postępowaniu, wskazanie wobec kogo było lub jest prowadzone, przez jakie ciało, kiedy się rozpoczęło i zakończyło (lub czy trwa), co dokładnie było przedmiotem sprawy i jakie były ustalenia w zakończonych postępowaniach, prosząc o przedstawienie każdego przypadku osobno, a nie o zbiorcze dane statystyczne.
2) dokumentów z wynikami zakończonych postępowań.
Decyzją z 14 grudnia 2020 r. Rektor Uniwersytetu Gdańskiego na podstawie art. 104 § 1 i 2 K.p.a. i art. 5 ust. 2 i art. 16 ust. 1 w związku z art. 17 ust. 1 ustawy z 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r., poz. 1429 ze zm.) odmówił wnioskodawcy udostępnienia żądanych informacji.
W uzasadnieniu organ wskazał, że status prawny osób, o które pytał wnioskodawca, w postępowaniach dyscyplinarnych był zróżnicowany i przedstawia się następująco:
1) osoby, co do których w ogóle odmówiono wszczęcia postępowania wyjaśniającego na etapie czynności sprawdzających,
2) osoby, co do których umorzono postępowanie wyjaśniające,
3) osoby, co do których wystąpiono z wnioskiem o wszczęcie postępowania dyscyplinarnego (w rozumieniu formalnym postępowanie dyscyplinarne zostaje wszczęte dopiero przez komisję dyscyplinarną a czynności wcześniejsze dokonywane przez rzecznika dyscyplinarnego mają charakter czynności sprawdzających, a następnie postępowania wyjaśniającego),
4) osoby, którym wymierzono kary dyscyplinarne.
Jak wyjaśnił organ, w odniesieniu do wszystkich osób, które w latach 2015 – 2019 zostały ukarane karą dyscyplinarną, okres zatarcia skazania lub uznania kary za niebyłą już minął – z uwagi na rodzaj wymierzonych kar okres zatarcia kary wynosił w tych przypadkach 3 lata, a karę upomnienia wymierzoną przez Rektora ustawa uznaje za niebyłą po upływie roku. Nie ma zatem powodów, dla których gwarancje polegające na zatarciu kar lub uznaniu za niebyłe miałyby zostać zniweczone przez udzielenie informacji publicznej, z czym niewątpliwie wiązałoby się publiczne i ponowne napiętnowanie. Organ nie znalazł uzasadnienia dla potraktowania prawa dostępu do informacji publicznej jako ważniejszego od prawa obywatela do nieskazitelnego wizerunku po "odpokutowaniu" winy. Dodatkowo organ wskazał na § 53 rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z 25 września 2018 r. w sprawie szczegółowego prowadzenia mediacji, postępowania wyjaśniającego i postępowania dyscyplinarnego w sprawach odpowiedzialności dyscyplinarnej nauczycieli akademickich, a także sposobu wykonywania kar dyscyplinarnych i ich zatarcia, w myśl którego w związku z zatarciem kar rektor usuwa z akt osobowych nauczyciela akademickiego informację o karze oraz niszczy dokumentację postępowania wyjaśniającego i postępowania dyscyplinarnego. Uniwersytet Gdański dokonał zniszczenia dokumentacji osób w stosunku do których doszło do zatarcia skazania i nie dysponuje w związku z tym taką dokumentacją. Nadto, cztery osoby ze wskazanego grona nie są już nauczycielami akademickimi zatrudnionymi w Uniwersytecie Gdańskim, a zatem nie wykonują już funkcji publicznej i podanie ich danych naruszałoby ich prywatność (art. 5 ust. 2 ustawy o dostępie do informacji publicznej).
Skargę na powyższą decyzję wniosło Stowarzyszenie [...], zarzucając jej naruszenie art. 61 ust. 1 Konstytucji RP oraz art. 1 ust. 1 w zw. z art. 6 ust. 1 pkt 2 lit. d i pkt 3 lit. a oraz art. 5 ust. 2 ustawy z 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej i art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 K.p.a. w zw. z art. 16 ust. 1 i 2 oraz art. 17 ust. 1 w związku z art. 5 ust. 2 ww. ustawy z 6 września 2001 r. i art. 13 ust. 1 i 2 w związku z art. 5 ust. 2 tejże ustawy.
W odpowiedzi na skargę Rektor wniósł o jej oddalenie.
Rozpoznając powyższą skargę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku uznał, że zasługuje ona na uwzględnienie, choć nie w całokształcie jej zarzutów.
Wskazując na art. 275 ust. 1 oraz art. 287 ust. 2 pkt 1 – 4 ustawy z 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (tekst jedn. Dz. U. z 2021 r., poz. 478 – zwanego dalej Prawem o szkolnictwie wyższym i nauce), Sąd pierwszej instancji w oparciu o jednolite stanowisko doktryny i orzecznictwa uznał, że postępowanie dyscyplinarne wobec pracownika naukowego, jak i dokumentacja przebiegu tego postępowania ma charakter informacji publicznej, zdefiniowanej w art. 1 ust. 1 i art. 6 ustawy z 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej. Natomiast wobec charakteru uczelni publicznych rektor jest podmiotem zobowiązanym na gruncie ustawy do udzielenia informacji publicznej będącej w jego posiadaniu, a złożony wniosek rozpoznaje w sposób regulowany w art. 13, 16 ust. 1 i art. 14 ust. 2 ww. ustawy.
W ocenie Sądu pierwszej instancji, organ prawidłowo rozróżnił krąg podmiotów, stanowiących przedmiot zainteresowania Stowarzyszenia, w świetle Prawa o szkolnictwie wyższym i nauce oraz rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z 25 września 2018 r. w sprawie szczegółowego trybu prowadzenia mediacji, postępowania wyjaśniającego i postępowania dyscyplinarnego w sprawach odpowiedzialności dyscyplinarnej nauczycieli akademickich, a także sposobu wykonywania kar dyscyplinarnych i ich zatarcia (Dz.U. z 2018 r., poz. 1843). Zgodnie z nimi postępowanie w sprawach odpowiedzialności dyscyplinarnej pracowników naukowych składa się z następujących etapów: pierwszy – "postępowanie wstępne", drugi – postępowanie wyjaśniające i trzeci – postępowanie dyscyplinarne. Następnie Sąd w oparciu o art. 285 ust. 1, art. 287 ust. 6 i art. 293 ust. 1 Prawa o szkolnictwie wyższym i nauce oraz § 18 ust. 2, § 6 ust. 1 ww. rozporządzenia opisał sposoby zakończenia pierwszego i drugiego postępowania, konkludując, że dopiero wszczęcie postępowania dyscyplinarnego zarządzeniem przewodniczącego komisji dyscyplinarnej otwiera etap czynności stricte dyscyplinarnych. Natomiast, czynności podejmowane przez rzecznika dyscyplinarnego po rozpoczęciu prowadzenia sprawy i w toku postępowania wyjaśniającego nie mają charakteru czynności dyscyplinarnych w ramach postępowania dyscyplinarnego. Jeśli czynności wstępne i wyjaśniające podjęte przez rzecznika nie wchodzą w zakres postępowania dyscyplinarnego, to materiał zgromadzony w związku z ich przebiegiem, w tym wyjaśnienia osoby, której czynu dotyczy postępowanie, gdy finalnie nie doszło jednak do wszczęcia procedury dyscyplinarnej, mają charakter materiałów roboczych i nie są informacją publiczną. Z tego powodu informacje z fazy wstępnej i wyjaśniającej postępowań w sprawach dyscyplinarnych, które nie zakończyły się wszczęciem postępowania dyscyplinarnego, nie podlegają udostępnieniu. W takiej sytuacji prawidłowym sposobem rozpoznania wniosku w części odnoszącej się do informacji pochodzących z tych etapów postępowania powinno być pisemne poinformowanie wnioskodawcy, że nie ma ona charakteru informacji publicznej. Organ nie wydaje decyzji odmownej ani nie stosuje przepisu art. 5 ust. 2 ustawy i w tym należało upatrywać wadliwości rozstrzygnięcia organu w odniesieniu do informacji o sprawach dyscyplinarnych, w których postępowania nie osiągnęły fazy właściwego postępowania dyscyplinarnego.
Podobnie, w ocenie Sądu pierwszej instancji, rozstrzygnięcie organu w zakresie informacji odnoszących się do pracowników naukowych, w stosunku do których w latach 2015 – 2019 wszczęto postępowania dyscyplinarne, ukarano karami dyscyplinarnymi, co do których nastąpiło już zatarcie skazania bądź karę uznano już za niebyłą, jest niezgodne z wymogami ustawy z 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej. Jeżeli bowiem organ nie posiada żądanych informacji o charakterze publicznym to zobligowany jest do pisemnego poinformowania wnioskodawcy o tym fakcie. Nie jest to okoliczność uzasadniająca odmowę udostępnienia informacji publicznej. Organ może odmówić udostępnienia informacji tylko, gdy ją posiada. W tym zakresie Sąd podzielił wyjaśnienia Rektora, że w związku z zatarciem skazania i uznaniem kary upomnienia za niebyłą zobligowany był do usunięcia z akt osobowych nauczycieli akademickich informacji o karze oraz zniszczenia dokumentacji postępowania wyjaśniającego i postępowania dyscyplinarnego. Wymaga tego aktualnie przepis § 53 rozporządzenia. Podobnie stanowiły o tym przepisy § 44 poprzednio obowiązującego rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 17 października 2014 r. w sprawie szczegółowego trybu postępowania wyjaśniającego i dyscyplinarnego prowadzonego wobec nauczycieli akademickich oraz sposobu wykonywania i zatarcia kar dyscyplinarnych (Dz.U. z 2014 r., poz. 1430). Z tej przyczyny Rektor uwiarygodnił, że żądanej dokumentacji z postępowań dyscyplinarnych z lat 2015 – 2019 nie posiada.
W tych okolicznościach zaskarżone rozstrzygnięcie Rektora w ocenie Sądu pierwszej instancji należało uznać za wadliwe, albowiem co do zasady nie było podstaw do zastosowania przepisu art. 5 ust. 2 ustawy z 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej.
Akceptując następnie sposób wykładni art. 5 ust. 2 ustawy z 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej, Sąd pierwszej instancji dokonał szerokiej analizy relacji prawa do prywatności i prawa do dostępu do informacji publicznej w świetle art. 47 Konstytucji RP oraz poglądów wyrażonych przez Trybunał Konstytucyjny. Sąd wskazał również na rozbieżności w orzecznictwie Sądu Najwyższego i Naczelnego Sądu Administracyjnego oraz poglądach doktryny odnośnie skutków zatarcia skazania czy uznania kary za niebyłą.
W ocenie Sądu pierwszej instancji, pomimo że z treści sentencji decyzji wynika, że rozstrzygnięcie dotyczy całego okresu objętego wnioskiem, tj. od 2015 do 2020 r., to w uzasadnieniu nie wskazano wyraźnie powodów odmowy udostępnienia informacji publicznych odnoszących się do postępowań dyscyplinarnych toczących się lub zakończonych w 2020 r. W ich przypadku bowiem argumentacja odwołująca się do zatarcia skazania nie mogła znaleźć zastosowania.
Za niepełną uznał również Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku argumentację organu odnośnie do odmowy udostępnienia informacji z uwagi na ustanie stosunku zatrudnienia przez nauczycieli akademickich. Ustanie zatrudnienia na uczelni nie wyłącza odpowiedzialności za przewinienia dyscyplinarne popełnione w trakcie tego zatrudnienia (art. 275 ust. 2 Prawa o szkolnictwie wyższym) i w konsekwencji możliwości dostępu do informacji publicznej w tym zakresie.
W ocenie Sądu pierwszej instancji, pomimo tego, że odmowa udostępnienia informacji publicznej, niemająca w okolicznościach niniejszej sprawy podstawy prawnej, wypełniała przesłankę nieważności z art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm. – zwanej dalej P.p.s.a.), uchylił zaskarżoną decyzję, biorąc pod uwagę uchybienia przepisom prawa procesowego i przepisom ustawy z 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej, które miały wpływ na wynik sprawy. O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 P.p.s.a.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożyło Stowarzyszenie [...], zaskarżając go w całości i zarzucając mu naruszenie prawa materialnego, tj.:
1. art. 61 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej oraz art. 1 ust. 1 oraz art. 6 ust. 1 pkt 4 ustawy z 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (tekst jedn. Dz. U. z 2020 r. poz. 2176) poprzez ich błędną wykładnię polegającą na błędnym przyjęciu, że materiały zgromadzone w toku postępowania wyjaśniającego prowadzonego na postawie ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce mają charakter roboczy i nie stanowią informacji publicznej,
2. art. 4 ust. 3 ustawy z 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej poprzez jego błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że lakoniczne wyjaśnienie Rektora, iż w odniesieniu do wszystkich osób, które w sprawach dyscyplinarnych w latach 2015 – 2019, zostały ukarane karą dyscyplinarną, okres zatarcia lub uznania kary za niebyłą już minął, uwiarygadnia okoliczność, że rektor nie posiada wnioskowanej informacji publicznej, w sytuacji gdy Rektor był zobowiązany do prowadzenia przedmiotowej dokumentacji, a nie przedstawił dowodu potwierdzającego nieposiadanie przez Rektora ww. dokumentów, przykładowo protokołu ich zniszczenia.
Wskazując na powyższe zarzuty, strona skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości oraz wydanie orzeczenia reformatoryjnego w trybie art. 188 P.p.s.a., ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i zasądzenie od organu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Nadto strona skarżąca zrzekła się rozprawy i wniosła o rozpoznanie przedmiotowej skargi na posiedzeniu niejawnym.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podkreślono, że informacje dotyczące postępowań wyjaśniających prowadzonych wobec pracowników naukowych stanowią informację publiczną i winny zostać udostępnione. Nadto w ocenie strony skarżącej trudno uznać, aby w przypadku wszystkich postępowań prowadzonych w okresie 2015 r. do 2019 r. nastąpiło zatarcie orzeczonych kar, uwzględniając łączny czas prowadzenia postępowania wyjaśniającego i dyscyplinarnego, wykonanie kary oraz co najmniej 3 letni okres zatarcia kary. Tym samym Rektor powinien posiadać pełną dokumentację postępowań wszczętych co najmniej w 2017 r. Rektor nie udostępnił także skarżącemu protokołu usunięcia dokumentacji dotyczącej postępowań dyscyplinarnych.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną Rektor Uniwersytetu Gdańskiego wniósł o jej oddalenie i zasądzenie na jego rzecz kosztów postępowania według norm przepisanych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Na wstępie wskazać należy, że zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r., poz. 329 ze zm.) Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, której przesłanki enumeratywnie wymienione w art. 183 § 2 P.p.s.a. w niniejszej sprawie nie występują. Oznacza to, że przytoczone w skardze kasacyjnej przyczyny wadliwości prawnej zaskarżonego wyroku determinują zakres kontroli dokonywanej przez sąd drugiej instancji, który w odróżnieniu od sądu pierwszej instancji nie bada całokształtu sprawy, lecz tylko weryfikuje zasadność zarzutów podniesionych w skardze kasacyjnej. Zwrócić również należy uwagę, że Naczelny Sąd Administracyjny nie jest uprawniony do samodzielnego dokonywania konkretyzacji zarzutów skargi kasacyjnej, a kontrolę kasacyjną prowadzi jedynie w zakresie wyraźnie wyartykułowanych norm. Uwaga ta jest natomiast o tyle istotna, że pomimo zaskarżenia rozpoznawaną skargę kasacyjną całego wyroku Sądu pierwszej instancji, to przytoczone podstawy skargi kasacyjnej wyraźnie zawęziły zakres zaskarżenia. Nie obejmują one bowiem całości oceny okoliczności niniejszej sprawy przedstawionej przez Sąd pierwszej instancji, w której wyraźnie podzielono postępowanie w sprawie odpowiedzialności dyscyplinarnej pracowników naukowych na trzy etapy, przypisując im odmienny charakter w świetle ustawy z 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej. W pierwszym zarzucie skargi kasacyjnej odniesiono się do charakteru postępowania wyjaśniającego, określonego przez Sąd pierwszej instancji jako etap drugi, zaś w drugim, nie kwestionując podstaw uchylenia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny kontrolowanej decyzji, podważono ocenę tegoż Sądu, że organ uwiarygodnił okoliczność, że nie posiada informacji odnośnie osób, które w sprawach dyscyplinarnych w latach 2015 – 2019 zostały ukarane karą dyscyplinarną z uwagi na zatarcie skazania bądź uznania kary za niebyłą. Oceniając zatem niniejszą skargę kasacyjną, Naczelny Sąd Administracyjny ograniczył badanie zgodności z prawem skarżonego wyroku wyłącznie do wyżej wymienionych kwestii.
Analizując charakter postępowania wyjaśniającego, zauważyć trzeba, że ocena Sądu pierwszej instancji, iż czynności podejmowane przez rzeczniczka dyscyplinarnego w tym postępowaniu nie mają charakteru czynności stricte dyscyplinarnych wynikała z analizy wyraźnie wskazanych przepisów ustawy Prawa o szkolnictwie wyższym i nauce oraz rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z 25 września 2018 r. Na ich podstawie, ale również w nawiązaniu do uprzednio obowiązującej regulacji – ustawy z 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym, Sąd pierwszej instancji wywiódł, że czynności podejmowane w postępowaniu wyjaśniającym nie wchodzą w zakres postępowania dyscyplinarnego, a materiał zgromadzony w związku z ich przebiegiem, w tym wyjaśnienia osoby, której czynu dotyczy postępowanie, mają charakter materiałów roboczych i nie są informacją publiczną. W konsekwencji tego prawidłowym sposobem rozpoznania wniosku w części odnoszącej się do tego etapu postępowania było pisemne poinformowanie wnioskodawcy, że informacja nie ma charakteru informacji publicznej. Do żadnej z tych okoliczności nie odniosła się w skardze kasacyjnej strona skarżąca, w szczególności nie podejmując żadnych prób wykazania, że Sąd pierwszej instancji błędnie odczytał wskazane w uzasadnieniu skarżonego wyroku przepisy Prawa o szkolnictwie wyższym i nauce oraz w ww. rozporządzeniu oraz błędnie zakwalifikował postępowanie wyjaśniające jako nienależące do czynności stricte dyscyplinarnych. Zamiast tego, strona skarżąca w uzasadnieniu skargi kasacyjnej przywołała dwa wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z 22 października 2013 r. sygn. akt IV SAB/Wr 169/13 i Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 22 grudnia 2020 r. sygn. akt II SAB/Wa 869/19, które zapadły na gruncie innych stanów faktycznych i prawnych. Pierwszy odnosił się bowiem do postępowania dyscyplinarnego regulowanego w Karcie Nauczyciela, a drugi postępowania dyscyplinarnego adwokatów. W żaden sposób strona nie podjęła jednak nawet próby porównania tych postępowań z przedmiotowym postępowaniem dyscyplinarnym pracowników naukowych. Z tych też powodów wskazanie w treści zarzutu pierwszego na naruszenie przez Sąd pierwszej instancji art. 61 Konstytucji RP i art. 1 ust. 1 oraz art. 6 ust. 1 pkt 4 ustawy z 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej należy uznać za niewystarczające, skoro w żaden sposób nie zakwestionowano charakterystyki postępowania dyscyplinarnego pracowników naukowych prowadzonego na podstawie Prawa o szkolnictwie wyższym i nauce. Brak próby zakwestionowania stanowiska Sądu pierwszej instancji uniemożliwia natomiast przeprowadzenie kontroli kasacyjnej w tym zakresie, skoro Naczelny Sąd Administracyjny nie jest uprawniony do samodzielnego uzupełniania skargi kasacyjnej. W tym też zakresie analizowany zarzut pierwszy okazał się być bezzasadny.
Na uwzględnienie zasługiwał natomiast drugi zarzut skargi kasacyjnej. Zauważyć trzeba, że również w tym przypadku w skardze kasacyjnej nie kwestionowano oceny Sądu pierwszej instancji odnośnie odmowy udostępnienia informacji publicznej do postępowań dyscyplinarnych toczących się lub zakończonych w 2020 r. Podważono natomiast ocenę tę w stosunku do postępowań z lat 2015 – 2019. Analizując tę kwestię, zauważyć trzeba, że Sąd pierwszej instancji uznał, że etap postępowania dyscyplinarnego, od którego podejmowane czynności miałyby charakter informacji publicznej w rozumieniu ustawy, rozpoczynał się od wszczęcia postępowania dyscyplinarnego poprzez wydanie przez przewodniczącego komisji dyscyplinarnej stosownego zarządzenia. Następnie Sąd ten przeszedł do analizy skutków zatarcia skazania bądź uznania kary za niebyłą, wskazując, że organ powinien odmówić udostępnienia informacji, skoro nie posiada stosownej dokumentacji, gdyż ta podlega usunięciu z akt osobowych nauczyciela akademickiego zgodnie z § 53 rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z 25 września 2018 r. Wskazując na powyższe, Sąd pierwszej instancji doszedł do konkluzji, że Rektor "uwiarygodnił, że żądanej dokumentacji z postępowań dyscyplinarnych z lat 2015 – 2019 nie posiada". Takie jednak stanowisko w ocenie Sądu rozpoznającego niniejszą skargę kasacyjną nie znajduje oparcia w aktach sprawy, a po drugie prowadzi do zawężenia wniosku o udzielenie informacji publicznej. Zauważyć bowiem trzeba, że we wniosku tym strona skarżąca żądała informacji "na temat postępowań o naruszenie praw autorskich, który były prowadzone wobec pracowników naukowych (...)", a więc w świetle wywodów Sądu, żądanie to obejmowało wszystkie postępowania od wydania zarządzenia przewodniczącego komisji dyscyplinarnej do ich zakończenia. Tymczasem Sąd pierwszej instancji swoją analizę ograniczył do postępowań prawomocnie zakończonych i to takich, w których nastąpiło zatarcie skazania bądź uznano karę za niebyłą. Sąd nie odniósł się w żaden sposób do postępowań dyscyplinarnych będących w toku, nieprawomocnie zakończonych, czy nawet prawomocnie zakończonych, ale jeszcze przed okresem upływem okresu zatarcia skazania. Nie można zatem uznać, że Rektor "uwiarygodnił, że żądanej dokumentacji z postępowań dyscyplinarnych z lat 2015 – 2019 nie posiada", skoro organ na taką okoliczność nie wskazywał. W kontrolowanej w sprawie decyzji odwoływał się do osób "które w sprawach dyscyplinarnych w latach 2015 – 2019 zostały ukarane karą dyscyplinarną, okres zatarcia lub uznania kary za niebyłą już minął (...)", by następnie wskazać na gwarancje wynikające z zatarcia kary lub uznania jej za niebyłą oraz na obowiązek niszczenia dokumentacji wynikający z § 53 rozporządzenia oraz to, że "dokonał zniszczenia dokumentacji osób w stosunku do których doszło do zatarcia kary (...)". Z tego też powodu, podzielić należało twierdzenie skarżącego kasacyjnie, że "trudno zatem uznać, aby w przypadku wszystkich postępowań prowadzonych w okresie ok 2015 r. do 2019 r. nastąpiło zatarcie skazania" przede wszystkim uwzględniając minimalny okres zatracie kary wynoszący 3 lata (art. 300 ust. 1 Prawa o szkolnictwie wyższym i nauce) i moment wydania kontrolowanej decyzji (14 grudnia 2020 r.). Ponieważ ten aspekt sprawy nie został dostatecznie wyjaśniony, to jest czy organ dysponuje jakąkolwiek dokumentacją spraw dyscyplinarnych prowadzonych w latach 2015 – 2019, które zostały zakończone ale nie uległy jeszcze zatarciu (uznano karę za niebyłą) lub takie które są jeszcze w toku, rozpoznany zarzut skargi kasacyjnej opisany w punkcie 2 skargi kasacyjnej zasługiwał na uwzględnienie.
Odnośnie twierdzeń strony skarżącej, że Rektor nie udostępnił jej protokołu usunięcia dokumentacji dotyczącej postępowań dyscyplinarnych, zauważyć trzeba, że żądania takiego nie obejmował wniosek o udostępnianie informacji publicznej, zaś do uprawdopodobnienia, że organ nie jest w posiadaniu dokumentacji postępowania dyscyplinarnego wystarczające było odwołanie się do wymogu określonego w § 53 rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z 25 września 2018 r.
Wskazać natomiast należy, że zgodnie z art. 184 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny oddala skargę kasacyjną również w sytuacji, gdy zaskarżone orzeczenie mimo błędnego uzasadnienia odpowiada prawu, to jest gdy nie ulega wątpliwości, że po usunięciu przez Naczelny Sąd Administracyjny błędów zawartych w uzasadnieniu wyroku Sądu pierwszej instancji jego sentencja nie uległaby zmianie. Taka sytuacja ma miejsce w okolicznościach rozpatrywanej sprawy, bowiem pomimo częściowej wadliwości stanowiska Sądu pierwszej instancji słusznie uznano, że kontrolowana w sprawie decyzja jest błędna tyle, że zakres analizy organu musi zostać poszerzony o powyżej poczynione wskazania odnośnie do postępowań dyscyplinarnych prowadzonych w latach 2015 – 2019.
Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 182 § 2 P.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną.
W związku z wnioskiem Rektora o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego wyjaśnić należy, że przepisy art. 204 i art. 205 § 2-4 w związku z art. 207 § 1 P.p.s.a. wraz z właściwymi przepisami odrębnymi, do których odsyła art. 205 § 2 i 3 tej ustawy, stanowią podstawę do zasądzenia zwrotu kosztów za wniesienie, odpowiedzi na skargę kasacyjną ale sporządzonej przez profesjonalnego pełnomocnika (por. uchwała składu 7 sędziów NSA z 19 listopada 2012 r. sygn. akt II FPS 4/12, ONSAiWSA z 2013, z. 3, poz. 38). Wniesiona natomiast w niniejszej sprawie odpowiedź na skargę kasacyjną została sporządzona przez Rektora osobiście i z tego względu brak było podstaw do zasądzenia organowi zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI