III OSK 6612/21

III OSK 6612/21 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2023-02-07
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-09-16
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Beata Jezielska
Piotr Korzeniowski /przewodniczący/
Przemysław Szustakiewicz /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6480
658
Hasła tematyczne
Dostęp do informacji publicznej
Sygn. powiązane
II SAB/Po 9/21 - Wyrok WSA w Poznaniu z 2021-06-09
Skarżony organ
Prezydent Miasta
Treść wyniku
Uchylono zaskarżony wyrok i zobowiązano organ do załatwienia wniosku oraz stwierdzono, że bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 329
art. 149 par 1 pkt 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Piotr Korzeniowski Sędziowie: Sędzia NSA Przemysław Szustakiewicz (spr.) Sędzia del. WSA Beata Jezielska po rozpoznaniu w dniu 7 lutego 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej T.K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 9 czerwca 2021 r., sygn. akt II SAB/Po 9/21 w sprawie ze skargi T.K. na bezczynność Prezydenta Miasta [...] w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej 1. uchyla zaskarżony wyrok w całości i zobowiązuje Prezydenta Miasta [...] do rozpoznania wniosków T.K. z dnia 12 oraz 13 lipca 2020 r., w terminie 14 dni od otrzymania odpisu prawomocnego wyroku; 2. stwierdza, że Prezydent Miasta [...] dopuścił się bezczynności w załatwieniu wniosków z dnia 12 oraz 13 lipca 2020 r.; 3. stwierdza, że bezczynność Prezydenta Miasta [...] nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 4. w pozostałym zakresie oddala skargę.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wyrokiem z dnia 9 czerwca 2021 r., sygn. akt II SAB/Po 9/21, oddalił skargę T.K. na bezczynność Prezydenta Miasta [...] w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej. W uzasadnieniu wskazano na następujący stan faktyczny i prawny sprawy:
W dniach 12 i 13 lipca 2020 r. T.K. złożył w formie elektronicznej na adres prezydent@um.[...].pl dwa wnioski o udostępnienie informacji publicznej. Dotyczyły one:
1. podania podstawy prawnej usiłowania dokonania zaboru zwierzęcia - pumy "[...]" od jej właściciela w lipcu 2020 r. oraz podstawy prawnej uprawniającej do bezpośredniego podejmowania tych czynności przez ogród zoologiczny i to osobiście przez dyrektora tej placówki wykonującego te czynności terenowe w imieniu tej placówki, a nie jedynie podstawy prawnej uprawniającej ogród zoologiczny do występowania o przekazanie mu zwierzęcia;
2. odpowiedzi na pytanie czy podjęte w lipcu 2020 r. czynności dyrektora [...] Ogrodu Zoologicznego E. Z. i towarzyszących jej osób polegające na zorganizowaniu i zrealizowaniu podróży celem poszukiwania pumy imieniem "[...]" i usiłowania dokonania nieuprawnionego jej zaboru, zostały lub mają zostać sfinansowane ze środków pieniężnych pochodzących z ogrodu zoologicznego lub z innego zakresu budżetu miasta - czy ze środków prywatnych tych osób; przy czym należy podać: dokładne imiona i nazwiska oraz stanowiska służbowe tych osób z podaniem od kiedy są pracownikami ww. placówki oraz dokładnie w jakiej dacie i w jakich godzinach te osoby podejmowały czynności - jak i na czyje polecenie i czy pisemne czy jedynie ustne.
Jednocześnie wnioskodawca wskazał, że odpowiedź na niniejszy wniosek należy doręczyć na wskazany przez niego adres e-mail w postaci kolorowej fotokopii (skanu) własnoręcznie podpisanego pisma cyt. "w te pismo doręczyć pocztą drukowaną" na wskazany przez wnioskodawcę adres.
W dniu 15 lipca 2020 r. Prezydent Miasta [...] przesłał w formie elektronicznej wniosek wnioskodawcy z dnia 12 lipca 2020 r. do Dyrektor Ogrodu Zoologicznego [...], zwracając się z prośbą o udzielenie odpowiedzi w ustawowym terminie z kopią udzielonej odpowiedzi do Zastępcy Prezydenta Miasta [...] (k. 9 akt sądowych).
Pismem z dnia 15 lipca 2020 r. wysłanym na wskazany we wniosku adres e-mailowy wnioskodawcy, Prezydent Miasta [...] poinformował, że złożony wniosek został przekazany według właściwości do Ogrodu Zoologicznego w celu udzielenia odpowiedzi (k. - 11 akt sądowych).
W dniu 17 lipca 2020 r. Prezydent przesłał kolejny wniosek wnioskodawcy z dnia 13 lipca 2020 r. o udzielenie informacji publicznej według właściwości do Dyrektor Ogrodu Zoologicznego [...], zwracając się z prośbą o udzielenie odpowiedzi w ustawowym terminie z kopią udzielonej odpowiedzi do Zastępcy Prezydenta (k. - 13 akt sądowych). Informację o powyższym organ przesłał wnioskodawcy w piśmie z dnia 20 lipca 2020 r. (k. - 15 akt sądowych) na jego adres e-mailowy.
Skarżący pismem z dnia 16 grudnia 2020 r. uzupełnionym pismem z dnia 7 lutego 2021 r. oraz sprecyzowanym przez pełnomocnika ustanowionego z urzędu w piśmie z dnia 25 marca 2021 r. złożył skargę na bezczynność Prezydenta w zakresie rozpoznania wniosków złożonych przez niego w dniach 12 i 13 lipca 2020 r. W piśmie z dnia 7 lutego 2021 r skarżący, podniósł że otrzymał odpowiedź na wniosek z dnia 24 lipca 2020 r,. kwestionując prawidłowość doręczenia elektronicznego. Wskazał, że Prezydent powinien udzielić wnioskowanej informacji, gdyż Dyrektor Ogrodu Zoologicznego jest pracownikiem skarżonego organu. Zdaniem skarżącego, istniejący podział zadań wewnętrznych organu nie oznacza braku właściwości organu, tym bardziej, że z pism Prezydenta z dnia 15 oraz 17 lipca 2020 r. wynika, że organ uznał się za właściwy i wydał w sprawie polecenia swoim pracownikom zastrzegając, aby udzielona odpowiedź została przekazana do Zastępcy Prezydenta jako przełożonego.
W odpowiedzi na skargę Prezydent wniósł o jej oddalenie i wyjaśnił, że nie jest właściwym organem administracji publicznej do udzielenia wnioskowanych informacji publicznych, gdyż są one w posiadaniu Ogrodu Zoologicznego [...].
W piśmie z dnia 16 lutego 2021 r. pełnomocnik Prezydenta poinformował, że wbrew twierdzeniom skarżącego, otrzymał on w dniu 24 lipca 2020 r. odpowiedź na wniosek od Dyrektor Ogrodu Zoologicznego (k. 37-39 akt sądowych).
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej "P.p.s.a.") uznał, że skarga nie zasługiwała na uwzględnienie.
Sąd pierwszej instancji podniósł, że stosownie do treści art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. z 2020 r., poz. 2176, dalej "u.d.i.p."), obowiązane do udostępnienia informacji publicznej są władze publiczne oraz inne podmioty wykonujące zadania publiczne, w szczególności: 1) organy władzy publicznej; 2) organy samorządów gospodarczych i zawodowych; 3) podmioty reprezentujące zgodnie z odrębnymi przepisami Skarb Państwa; 4) podmioty reprezentujące państwowe osoby prawne albo osoby prawne samorządu terytorialnego oraz podmioty reprezentujące inne państwowe jednostki organizacyjne albo jednostki organizacyjne samorządu terytorialnego; 5) podmioty reprezentujące inne osoby lub jednostki organizacyjne, które wykonują zadania publiczne lub dysponują majątkiem publicznym, oraz osoby prawne, w których Skarb Państwa, jednostki samorządu terytorialnego lub samorządu gospodarczego albo zawodowego mają pozycję dominującą w rozumieniu przepisów o ochronie konkurencji i konsumentów.
Niewątpliwie Prezydent jest organem władzy publicznej wymienionym w art. 4 ust. 1 pkt 4 u.d.i.p. Brak jest natomiast podstaw do uznania, że Prezydent był podmiotem zobowiązanym do udostępnienia żądanych przez skarżącego informacji, które dotyczą działalności Ogrodu Zoologicznego. Jednak ogród zoologiczny jest jednostką budżetową Miasta [...], której nadano statut na mocy uchwały nr XXVI/368/VII/2016 Rady Miasta [...] z dnia 15 marca 2016 r. Jednostki budżetowe są jednostkami organizacyjnymi sektora finansów publicznych nieposiadającymi osobowości prawnej, działającymi na podstawie statutu (art. 11 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych - Dz. U. z 2021 r., poz. 305). Zgodnie z § 1 ust. 1 załącznika do uchwały Nr XXVI/368/VII/2016 Rady Miasta [...] z dnia 15 marca 2016 r. Ogród Zoologiczny [...] jest jednostką organizacyjną Miasta [...], nieposiadającą osobowości prawnej, działającą w formie jednostki budżetowej, którą kieruje Dyrektor Ogrodu Zoologicznego. Zgodnie z § 5 ust. 1 statutu dyrektor kieruje działalnością i zapewnia prawidłowe funkcjonowanie Ogrodu Zoologicznego oraz reprezentuje go na zewnętrz na podstawie i w granicach udzielonych pełnomocnictw. W myśl natomiast § 5 ust. 2 statutu dyrektor zatrudniany jest przez Prezydenta.
Zgodnie z art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2020 r., poz. 713) w celu wykonywania zadań gmina może tworzyć jednostki organizacyjne, a także zawierać umowy z innymi podmiotami, w tym z organizacjami pozarządowymi. Formy prowadzenia gospodarki gminnej określa ustawa z dnia 20 grudnia 1996 r. o gospodarce komunalnej (Dz. U. z 2011 r., Nr 45, poz. 236). Z art. 1 tej ustawy wynika, że ustawa ta określa zasady i formy gospodarki komunalnej jednostek samorządu terytorialnego, polegające na wykonywaniu przez te jednostki zadań własnych, w celu zaspokojenia zbiorowych potrzeb wspólnoty samorządowej, gospodarka komunalna obejmuje w szczególności zadania o charakterze użyteczności publicznej, których celem jest bieżące i nieprzerwane zaspokajanie zbiorowych potrzeb ludności w drodze świadczenia usług powszechnie dostępnych. Zgodnie z art. 2 tej ustawy, gospodarka komunalna może być prowadzona przez jednostki samorządu terytorialnego w szczególności w formach samorządowego zakładu budżetowego lub spółek prawa handlowego.
Z art. 4 ust. 1 pkt 5 u.d.i.p. wynika, że podmioty wykonujące zadania publiczne reprezentujące inne osoby lub jednostki organizacyjne, które wykonują zadania publiczne lub dysponują majątkiem publicznym oraz osoby prawne, w których Skarb Państwa, jednostki samorządu terytorialnego lub samorządu gospodarczego albo zawodowego mają pozycję dominującą w rozumieniu przepisów o ochronie konkurencji i konsumentów są obowiązane do udostępnienia informacji publicznej. Z powyższego jednoznacznie wynika, że podmiotami zobowiązanymi do udostępnienia informacji publicznej na gruncie u.d.i.p. są nie tylko szeroko pojęte władze publiczne, ale także inne podmioty wykonujące zadania publiczne. Zakres pojęcia "zadania publiczne" jest szerszy od zakresu pojęcia "zadania władzy publicznej". Pojęcia te różnią się przede wszystkim zakresem podmiotowym, bowiem zadania władzy publicznej mogą być realizowane przez organy tej władzy lub podmioty, którym zadania te zostały powierzone w oparciu o konkretne i wyraźne unormowania ustawowe. Pojęcie "zadanie publiczne" użyte w art. 4 u.d.i.p., zamiast pojęcia "zadanie władzy publicznej" użytego w art. 61 Konstytucji RP, pomija element podmiotowy i oznacza, że zadania publiczne mogą być wykonywane przez różne podmioty niebędące organami władzy i bez konieczności przekazywania tych zadań.
Tak więc Ogród Zoologiczny jest jednostką budżetową Miasta [...], a to że Prezydent zatrudnia dyrektora Ogrodu Zoologicznego to nie powoduje automatycznie, że zobowiązanym do udzielenia informacji publicznej w zakresie działalności ogrodu zoologicznego jest Prezydent. W ocenie Sądu pierwszej instancji, to Dyrektor Ogrodu Zoologicznego jako podmiot reprezentujący Ogród Zoologiczny, tj. jednostkę organizacyjną budżetową Miasta [...], która wykonuje zadania publiczne, jest samodzielnym podmiotem zobowiązanym w rozumieniu art. 4 ust. 1 pkt 5 u.d.i.p., do udostępnienia informacji publicznej dotyczącej działalności Ogrodu Zoologicznego. Zasadnie zatem Prezydent przekazał wnioski skarżącego z dnia 12 i 13 lipca 2020 r. Dyrektorowi Ogrodu Zoologicznego.
WSA w Poznaniu przypomniał, że w sprawach dotyczących udostępnienia informacji publicznej nie ma zastosowania instytucja przekazywania wniosku do organu właściwego, tak jak ma to miejsce w postępowaniu administracyjnym, procedowanym według przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego. Wynika to z treści art. 16 u.d.i.p., który odsyła do przepisów k.p.a. wyłącznie do decyzji o odmowie udostępnienia informacji publicznej.
Skoro Prezydent nie był organem właściwym do załatwienia wniosku, to nie można mu skutecznie postawić zarzutu bezczynności w załatwieniu wniosku. Prezydent wysłał zawiadomienia o przekazaniu wniosków stosownie do właściwości skarżącemu na jego adres elektroniczny. W aktach istnieje dowód nadania e-maili drogą elektroniczną, brak jest natomiast dowodu doręczenia elektronicznego pism, co jednak nie miało znaczenia w sprawie wobec skierowania wniosku o udostępnienie informacji publicznej do niewłaściwego podmiotu.
W dniu 17 sierpnia 2021 r. skargę kasacyjną na powyższy wyrok złożył skarżący, wnosząc o zobowiązanie Prezydenta Miasta [...] do załatwienia wniosków z dnia 12 oraz 13 lipca 2020 r. o udostępnienie informacji publicznej - w terminie 14 dni od dnia otrzymania prawomocnego wyroku; stwierdzenie, że bezczynność Prezydenta Miasta [...] miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa oraz nałożenie na organ grzywny i przyznanie skarżącemu sumy pieniężnej w wysokości połowy kwoty nałożonej na organ grzywny, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Poznaniu, oraz przyznanie na rzecz pełnomocnika z urzędu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucił naruszenie:
1. art. 4 ust. 1 pkt 4 u.d.i.p. przez błędną zawężającą wykładnię normy określającej krąg podmiotów obowiązanych do realizacji obowiązków wynikających z u.d.i.p. polegającą na wprowadzeniu kryterium właściwości rzeczowej podmiotu obowiązanego do udzielenia informacji publicznej;
2. art. 14 ust. 1 i ust. 2 u.d.i.p. w zw. z art. 13 ust. 1 i ust. 2 u.d.i.p. przez błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że w razie wskazania we wniosku o udostępnienie informacji publicznej zarówno adresu e-mail, jak i adresu poczty tradycyjnej wnioskodawcy, organ jest uprawniony do arbitralnego wyboru sposobu i formy dokonywania doręczeń pism kierowanych do wnioskodawcy;
3. art. 149 § 1 pkt 1 i pkt 3, § 1a i § 2 P.p.s.a. w zw. z art. 13 ust. 1 i ust. 2 u.d.i.p. przez ich niezastosowanie i nieuwzględnienie skargi;
4. art. 134 § 1 w zw. z art. 151 P.p.s.a. w zw. art. 13 ust. 1 i ust.2 u.d.i.p., art. 14 ust. 1 i ust. 2 u.d.i.p. oraz art. 16 ust. 2 u.d.i.p. w zw. z art. 243 k.p.a. polegające na błędnym przyjęciu, że zastosowanie nieznanej na gruncie u.d.i.p. instytucji przekazania wniosku do rozpatrzenia innemu podmiotowi było zasadne w okolicznościach rozpoznawanej sprawy oraz na błędnym przyjęciu, że na skutek dokonanego przez organ przekazania wniosków z dnia 12 oraz 13 lipca 2020 r. do Dyrektora Ogrodu Zoologicznego [...] wg właściwości /rzeczowej/ oraz sporządzenia przez organ elektronicznej informacji adresowanej do skarżącego o przekazaniu tych wniosków do Dyrektora Ogrodu Zoologicznego [...], a następnie wprowadzenia tej informacji do systemu poczty elektronicznej, organ działał zasadnie i skutecznie uchylił się od postawionego zarzutu bezczynności w załatwieniu wniosków o udostępnienie informacji publicznej, co doprowadziło do bezzasadnego oddalenia skargi w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej, zamiast jej uwzględnienia;
5. art. 141 § 4 P.p.s.a. przez istnienie w uzasadnieniu wyroku rażącej sprzeczności między konkluzją zawartą na stronie 8. uzasadnienia, że w sprawach dotyczących udostępnienia informacji publicznej nie ma zastosowania instytucja przekazywania wniosku do organu właściwego, z twierdzeniami zawartymi na stronie 7. uzasadnienia, w której Sąd ocenia, że zasadnie Prezydent przekazał wnioski skarżącego z dnia 12 i 13 lipca 2020 r. Dyrektorowi Ogrodu Zoologicznego jako organowi właściwemu, która to sprzeczność powoduje, że nie jest możliwe odtworzenie jednoznacznego stanowiska Sądu co do przyjętej przez ten Sąd podstawy rozstrzygnięcia w sprawie;
6. art. 141 § 4 P.p.s.a. przez nie zawarcie w uzasadnieniu wyroku ustalenia i oceny Sądu dotyczących oświadczenia skarżącego, że nie otrzymał od organu żadnej odpowiedzi na wnioski z dnia 12 oraz 13 lipca 2020 r., a okoliczność ta jest istotna z punktu widzenia badania czy organ popadł w bezczynność w załatwieniu wniosków skarżącego w terminach i trybach przewidzianych w u.d.i.p., co powoduje, że nie jest możliwe odtworzenie motywów wyroku wydanego w sprawie;
7. art. 141 § 4 P.p.s.a. przez nie zawarcie w uzasadnieniu wyroku ustalenia Sądu od kiedy Prezydent Miasta [...] jest w posiadaniu wnioskowanej przez skarżącego informacji publicznej, a jest to okoliczność istotna przy ustalaniu zakresu i terminowości wykonywania przez organ obowiązków wynikających z art. 13 ust. 1 i ust. 2 u.d.i.p., co powoduje, że nie jest możliwe odtworzenie motywów wyroku wydanego w sprawie.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną Prezydent wniósł o jej oddalenie jako niezasadnej.
Naczelny Sąd Administracyjny zaważył co następuje:
Zgodnie z art. 183 § 1 P.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznając skargę kasacyjną, związany jest jej granicami. Z urzędu bierze pod rozwagę wyłącznie nieważność postępowania. W rozpoznawanej sprawie żadna z enumeratywnie wymienionych w art. 183 § 2 P.p.s.a. przesłanek nieważności postępowania nie zachodzi, stąd NSA rozpoznał skargę kasacyjną w jej granicach.
W skardze kasacyjnej opartej na obu podstawach wskazanych w art. 174 pkt 1 i 2 P.p.s.a. zarzucono naruszenie norm procesowych, jak również przepisów prawa materialnego. Jednakże zarzuty, zarówno te natury procesowej, jak również dotyczące norm prawa materialnego, oscylują faktycznie wokół kwestii oceny zgodności z prawem działania Prezydenta Miasta [...], który wnioski T.K. z dnia 12 i 13 lipca 2020 r. przesłał do Dyrektora Ogrodu Zoologicznego [...], zwracając się do niego z prośbą o udzielnie odpowiedzi w terminie określonym w art. 13 ust. 1 u.d.i.p. O przesłaniu wniosków zgodnie z właściwością, organ poinformował w drodze mailowej wnioskodawcę w dniu 15 lipca 2020 r. Zdaniem Sądu pierwszej instancji, gdy organ nie był właściwy do załatwienia wniosku o udostępnienie informacji publicznej, to w sytuacji, jeśli przekazał go stosownie do właściwości i poinformował o tym wnioskodawcę – takie postępowanie należy uznać za prawidłowe (s. 8 uzasadnienia). Z takim poglądem nie można się zgodzić.
Przypomnieć bowiem należy, że w orzecznictwie nie budzi wątpliwości, że postępowanie w sprawie udostępnienia informacji publicznej nie toczy się w trybie unormowanym w Kodeksie postępowania administracyjnego, poza wyjątkiem wskazanym w art. 16 ust. 1 w związku z art. 14 ust. 2 u.d.i.p. oraz wynikającym z regulacji art. 15 ust. 2 u.d.i.p. (por. wyroki NSA z dnia 28 stycznia 2020 r., sygn. akt. I OSK 2433/18, z dnia 14 września 2012 r., sygn. I OSK 1013/12 i 23 października 2018 r., sygn. akt I OSK 2463/18). Sprawa o dostęp do informacji publicznej nie jest zatem sprawą administracyjną w rozumieniu art. 1 pkt 1 k.p.a. Tryb udostępniania informacji w całości reguluje ustawa o dostępie do informacji publicznej. Zawarte w niej odesłanie do przepisów kodeksu jest bardzo wąskie i dotyczy wyłącznie wydania decyzji o odmowie udostępnienia informacji i decyzji o umorzeniu postępowania (art. 16 ust. 2 u.d.i.p.). Oznacza to, że w sprawach wszczętych na postawie u.d.i.p., brak jest ustawowego obowiązku organu do przekazania wniosku o udzielenie informacji publicznej do organu właściwego. Natomiast zgodnie z art. 4 ust. 3 u.d.i.p. obowiązek informacyjny obejmuje podmioty, które są w posiadaniu żądanej informacji, przy czym posiadanie należy identyfikować z istnieniem określonego stanu faktycznego, w którym w dyspozycji konkretnego podmiotu znajduje się informacja, o jaką wystąpił zainteresowany. Nie można bowiem zobowiązać do udzielenia informacji podmiotu, który tej informacji nie posiada, ponieważ zobowiązanie takie byłoby niewykonalne (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 27 kwietnia 2010 r., sygn. akt II SAB/Wa 157/09). Tak więc prawidłowym działaniem podmiotu w sytuacji, gdy nie jest on w posiadaniu informacji publicznej żądanej we wniosku o udzielenie informacji publicznej, jest udzielnie pisemnej odpowiedzi (czynność materialno-techniczna) wyjaśniającej, że nie jest w posiadaniu informacji. Takie działanie organu stanowi udzielenie informacji publicznej, ponieważ informuje on wnioskodawcę o tym, że w miejscu, do którego złożył wniosek -nie ma żądanych informacji. Dodać należy, że ustawa o dostępie do informacji publicznej jest zbudowana na zasadzie odpowiedzialności osobistej oznaczającej, że osoba, która odpowiada na wniosek podnosi pełną odpowiedzialność za podane informacje. Nie może ona zatem niejako "przenieść" ten obowiązek na inny podmiot. Odpowiada bowiem za ten informacje, która są lub nie są w posiadaniu danego podmiotu (por. K. Tomaszewska, Dostęp do informacji publicznej w świetle obowiązujących i przyszłych regulacji, Warszawa 2019, s. 123-128).
W rozpoznawanej sprawie Prezydent Miasta [...] powinien zatem albo pisemnie poinformować wnioskodawcę, że nie posiada żądanych informacji, o które pytał we wnioskach z dnia 12 i 13 lipca 2020 r. lub udostępnić informacje, w sytuacji gdyby je posiadał. Organ jednak tego nie uczynił, stosując tryb nieprzewidziany w przepisach u.d.i.p. - przekazując sprawę do innego podmiotu – Dyrektora Ogrodu Zoologicznego [...]. Działanie takie powoduje, że Prezydent znalazł się w bezczynności w zakresie załatwienia wniosku skarżącego kasacyjnie o udostępnienie informacji publicznej.
Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 188 w zw. z art. 149 § 1 pkt 1 P.p.s.a., uwzględnił skargę kasacyjną i uchylił zaskarżony wyrok Sądu pierwszej instancji w całości oraz zobowiązał Prezydenta Miasta [...] do rozpoznania wniosków T.K. z dnia 12 i 13 lipca 2020 r. w terminie 14 dni od dnia doręczenia prawomocnego wyroku (pkt 1). Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że Prezydent Miasta [...] dopuścił się bezczynności w rozpoznaniu wniosków z dnia 12 i 13 lipca 2020 r., o czym orzeczono jak w pkt 2 wyroku, na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 P.p.s.a. Jednocześnie, mając na uwadze okoliczności sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny, uznał, że bezczynność w udzieleniu informacji publicznej nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa, o czym orzeczono w pkt. 3 wyroku, na podstawie art. 149 § 1a P.p.s.a. Podkreślić należy, że rażące naruszenie prawa oznacza wadliwość o szczególnie dużym ciężarze gatunkowym i ma miejsce w razie oczywistego braku podejmowania przez organ jakichkolwiek czynności, oczywistego lekceważenia wniosków wnioskodawcy i jawnego natężenia braku woli do załatwienia sprawy, jak i w razie ewidentnego niestosowania przepisów prawa. W rozpoznawanej sprawie taka szczególna sytuacja nie zaistniała. Bezczynność organu nie wynikała ze złej woli organu, ani nie miała cech celowego ignorowania lub lekceważenia obowiązków nałożonych na organ przepisami u.d.i.p., lecz stanowiła konsekwencję błędnej interpretacji przepisów prawa dotyczących obowiązków informacyjnych wynikających z u.d.i.p. Brak jest zatem podstaw by zwłoce organu przypisać charakter rażący.
Z uwagi na stwierdzenie, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa, Naczelny Sąd Administracyjny nie znalazł podstaw do wymierzenia grzywny z art. 149 § 2 P.p.s.a. Zauważyć należy, że z treści tego przepisu wynika, że orzeczenie o wymierzeniu grzywny ma charakter fakultatywny. Ponadto wymierzenie grzywny, służy realizacji funkcji dyscyplinującej, jak też represyjnej oraz prewencyjnej i ma na celu zapobieganie ewentualnym przyszłym działaniom podmiotu zobowiązanego narażającym wnioskodawców na negatywne skutki bezczynności. Wniosek o wymierzenie podmiotowi zobowiązanemu grzywny byłby zatem uzasadniony w razie stwierdzenia rażącego naruszenia prawa przez Prezydenta, co w niniejszej sprawie nie miało miejsca. Stąd też w powyższym zakresie wniesioną skargę należało oddalić na podstawie art. 151 P.p.s.a., o czym orzeczono w pkt. 4 wyroku, albowiem, w ocenie NSA, nie zachodzą przesłanki do wymierzenia organowi grzywny za nieudostępnienie żądanych informacji.
Naczelny Sąd Administracyjny nie orzekł o kosztach nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, gdyż wynagrodzenie dla pełnomocnika ustanowionego z urzędu na zasadzie prawa pomocy, należne od Skarbu Państwa (art. 250 § 1 P.p.s.a.), jest przyznawane przez wojewódzki sąd administracyjny w postępowaniu określonym w przepisach art. 258-261 P.p.s.a.