III OSK 6577/21

Naczelny Sąd Administracyjny2024-02-29
NSAAdministracyjneWysokansa
informacja publicznanadzór administracyjnysądybezczynność organuprawo procesowe administracyjneNSAWSAskarżący kasacyjny

NSA uchylił wyrok WSA w Bydgoszczy dotyczący udostępnienia informacji publicznej o nadzorze administracyjnym w sądzie, wskazując na wadliwe uzasadnienie WSA.

Sprawa dotyczyła skargi na bezczynność Prezesa Sądu Rejonowego w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej o wewnętrznym nadzorze administracyjnym. WSA w Bydgoszczy oddalił skargę, uznając żądane informacje za dokumenty wewnętrzne, niepodlegające udostępnieniu. NSA uchylił wyrok WSA, stwierdzając, że uzasadnienie WSA było wadliwe i nie pozwalało na kontrolę instancyjną, a także nie odniosło się do wszystkich aspektów wniosku skarżącego.

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną J.K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy, który oddalił skargę na bezczynność Prezesa Sądu Rejonowego w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej dotyczącej wewnętrznego nadzoru administracyjnego. Skarżący domagał się udostępnienia dokumentacji i informacji o sposobie realizacji nadzoru nad pracą sędziów i funkcjonowaniem sądów. WSA w Bydgoszczy uznał, że żądane informacje mają charakter wewnętrzny i nie stanowią informacji publicznej. NSA uchylił zaskarżony wyrok, wskazując na naruszenie art. 141 § 4 P.p.s.a. przez wadliwe uzasadnienie wyroku WSA. Sąd pierwszej instancji nie wyjaśnił wystarczająco, dlaczego uznał żądane informacje za wewnętrzne, nie odniósł się do wszystkich aspektów wniosku skarżącego, a jego uzasadnienie uniemożliwiało kontrolę instancyjną. W związku z tym sprawa została przekazana do ponownego rozpoznania przez WSA w Bydgoszczy.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

NSA uznał, że WSA wadliwie zinterpretował przepisy, nie wyjaśniając wystarczająco, dlaczego żądane informacje o nadzorze administracyjnym mają charakter wewnętrzny i nie podlegają udostępnieniu. Sprawa wymaga ponownego rozpoznania.

Uzasadnienie

NSA stwierdził, że uzasadnienie wyroku WSA było wadliwe i nie pozwalało na kontrolę instancyjną. Sąd pierwszej instancji nie odniósł się do wszystkich aspektów wniosku skarżącego i nie wyjaśnił w sposób przekonujący, dlaczego informacje o nadzorze administracyjnym mają charakter wewnętrzny.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (17)

Główne

u.d.i.p. art. 1 § 1

Ustawa o dostępie do informacji publicznej

u.d.i.p. art. 6

Ustawa o dostępie do informacji publicznej

u.d.i.p. art. 2 § 1

Ustawa o dostępie do informacji publicznej

u.d.i.p. art. 2 § 2

Ustawa o dostępie do informacji publicznej

u.d.i.p. art. 3 § 1

Ustawa o dostępie do informacji publicznej

u.d.i.p. art. 4 § 1

Ustawa o dostępie do informacji publicznej

P.p.s.a. art. 141 § 4

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 145 § 1

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 185 § 1

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Pomocnicze

u.d.i.p. art. 16 § 1

Ustawa o dostępie do informacji publicznej

P.p.s.a. art. 149

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 151

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 203 § 1

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 205 § 2

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 209

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Ustawa Prawo o ustroju sądów powszechnych

Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności adwokackie art. 14 § 1

Argumenty

Skuteczne argumenty

Naruszenie przez WSA art. 141 § 4 P.p.s.a. poprzez wadliwe sporządzenie uzasadnienia wyroku, które uniemożliwia kontrolę instancyjną i nie wyjaśnia podstaw rozstrzygnięcia. Błędna wykładnia przepisów u.d.i.p. przez WSA, polegająca na uznaniu, że informacje o wewnętrznym nadzorze administracyjnym nie są informacją publiczną.

Godne uwagi sformułowania

uzasadnienie wyroku powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie wadliwość uzasadnienia wyroku może stanowić przedmiot skutecznego zarzutu kasacyjnego z art. 141 § 4 P.p.s.a., jeżeli nie wiadomo, jaki stan faktyczny Sąd pierwszej instancji przyjął, jako podstawę wyrokowania, a także w sytuacji, gdy uzasadnienie sporządzone jest w taki sposób, że niemożliwa jest kontrola instancyjna zaskarżonego wyroku informacje objęte wnioskiem skarżącego z dnia 8 kwietnia 2020 r. dotyczące sposobu i zakresu realizowania przez Prezesa Sądu Rejonowego [...] wewnętrznego nadzoru administracyjnego, m.in. w aspekcie kontroli sprawności i efektywności prowadzonych postępowań w celu zapobiegania ich przewlekłości, czasu pracy sędziów, obciążenia i liczby wokand, sposobu i zakresu badania referatów, sposobu i zakresu oceny sprawności prowadzonych postępowań, etc. [...] ze względu jednak na przedmiot takiej informacji, prowadzi do uznania, że wniosek skarżącego nie mógł zostać załatwiony w oparciu o przepisy u.d.i.p. z tej przyczyny, że żądana informacja nie jest informacją o sprawach publicznych.

Skład orzekający

Przemysław Szustakiewicz

przewodniczący sprawozdawca

Teresa Zyglewska

członek

Paweł Mierzejewski

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów o dostępie do informacji publicznej w kontekście dokumentów dotyczących wewnętrznego nadzoru administracyjnego w sądach oraz wymogów formalnych uzasadnienia wyroku sądu administracyjnego."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji wniosku o udostępnienie informacji o nadzorze administracyjnym w sądzie i wadliwości uzasadnienia wyroku WSA. Może być mniej bezpośrednio stosowalne do innych rodzajów informacji publicznej lub innych sądów.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy dostępu do informacji publicznej w kontekście funkcjonowania sądów, co jest tematem istotnym dla prawników i obywateli. Kluczowe jest tu zagadnienie, co stanowi informację publiczną, a co jest dokumentem wewnętrznym.

Czy informacje o nadzorze nad sędziami to tajemnica sądu? NSA rozstrzyga w sprawie dostępu do informacji publicznej.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
III OSK 6577/21 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2024-02-29
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-09-16
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Paweł Mierzejewski
Przemysław Szustakiewicz /przewodniczący sprawozdawca/
Teresa Zyglewska
Symbol z opisem
6480
658
Hasła tematyczne
Inne
Sygn. powiązane
II SAB/Bd 81/20 - Wyrok WSA w Bydgoszczy z 2021-01-27
Skarżony organ
Prezes Sądu
Treść wyniku
Uchylono zaskarżony wyrok i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny
Powołane przepisy
Dz.U. 2019 poz 2325
art. 141 § 4
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Przemysław Szustakiewicz (spr.) Sędziowie: Sędzia NSA Teresa Zyglewska Sędzia del. WSA Paweł Mierzejewski Protokolant: starszy asystent sędziego Joanna Ukalska po rozpoznaniu w dniu 29 lutego 2024 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej J.K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 27 stycznia 2021 r., sygn. akt II SAB/Bd 81/20 w sprawie ze skargi J.K. na bezczynność Prezesa Sądu Rejonowego [...] w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej 1. uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Bydgoszczy do ponownego rozpoznania; 2. zasądza od Prezesa Sądu Rejonowego [...] na rzecz J.K. kwotę 560 (pięćset sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy, wyrokiem z dnia 27 stycznia 2021 r., sygn. akt II SAB/Bd 81/20, oddalił skargę J.K. na bezczynność Prezesa Sądu Rejonowego [...] w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej. W uzasadnieniu wskazano na następujący stan faktyczny i prawny sprawy:
W dniu 8 kwietnia 2020 r. J.K., działając na podstawie art. 6 w zw. z art. 2 ust. 1 i 2 w zw. z art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. z 2019 r., poz. 1429, dalej "u.d.i.p."), złożył wniosek o udostępnienie informacji publicznych (przetworzonych i nieprzetworzonych) dotyczących procedur, zasad i sposobu funkcjonowania nadzoru administracyjnego sprawowanego przez prezesa sądu, w tym o udostępnienie dokumentacji z przebiegu i efektów kontroli oraz ocen dokonywanych w ramach tegoż nadzoru. Wnioskodawca domagał się udostępnienia następujących informacji publicznych:
1. Czy prezes Sądu Rejonowego [...] realizuje zobowiązania w zakresie nadzoru administracyjnego, nałożone na niego na podstawie pisma Prezesa Sądu Okręgowego [...] z dnia 8 października 2018 r., znak [...], w oparciu o które sporządzone zostało pismo prezesa Sądu Rejonowego [...] z dnia 22 października 2018 r., znak [...], skierowane do przewodniczących wszystkich wydziałów Sądu Rejonowego [...], a w szczególności:
a. czy prezes Sądu Rejonowego [...] osobiście lub poprzez przewodniczących wydziałów kontroluje dyscyplinę czasu pracy sędziów wszystkich wydziałów Sądu Rejonowego [...], w tym liczbę dni nieobecności sędziów w pracy, daty tych nieobecności oraz czy ustala przyczyny owych nieobecności w przypadku każdego z sędziów, a jeśli tak, to w jaki sposób to czyni oraz czy wytwarzana jest dokumentacja będąca wynikiem tejże kontroli?
b. czy prezes Sądu Rejonowego [...] osobiście lub poprzez przewodniczących wydziałów bada sprawność postępowania w sprawach prowadzonych przez sędziów wszystkich wydziałów Sądu Rejonowego [...] na podstawie losowo wybranych spraw z ich referatów, a jeśli tak, to w jaki sposób to czyni oraz czy wytwarzana jest dokumentacja będąca wynikiem tejże kontroli?
c. w jaki sposób i jak długo przechowywana jest ewentualna dokumentacja wytworzona w wyniku realizacji zobowiązań w zakresie nadzoru administracyjnego wynikających z pisma Prezesa Sądu Okręgowego [...] z dnia 8 października 2018 r., znak [...] oraz czy owa dokumentacja jest przekazywana prezesowi Sądu Okręgowego [...]?
2. Czy prezes Sądu Rejonowego [...] realizuje zobowiązania w zakresie nadzoru administracyjnego nałożone na niego na podstawie zarządzenia Prezesa Sądu Okręgowego [...] z dnia 16 listopada 2018 r., Nr [...], w oparciu o które sporządzone zostało pismo wiceprezesa Sądu Rejonowego [...] z dnia z dnia 11 grudnia 2018 r., znak [...], skierowane do przewodniczących wydziałów III, IV, IX i XI Sądu Rejonowego [...], a w szczególności:
a. czy prezes Sądu Rejonowego [...] osobiście lub poprzez przewodniczących wydziałów bada należyte obciążenie wokand wszystkich sędziów Sądu Rejonowego [...] oraz sprawdza, czy sędziowie wyznaczają sesje nie rzadziej niż 3 dni w tygodniu z uwzględnieniem terminów na przerwy, a jeśli tak, to w jaki sposób to czyni oraz czy wytwarzana jest dokumentacja będąca wynikiem tejże kontroli?
b. czy prezes Sądu Rejonowego [...] osobiście lub poprzez przewodniczących wydziałów bada powody nierozpoczęcia przewodu sądowego w terminie 3 miesięcy od daty wpływu aktu oskarżenia do sądu w sprawach sędziów wszystkich wydziałów karnych Sądu Rejonowego [...], a jeśli tak, to w jaki sposób to czyni oraz czy wytwarzana jest dokumentacja będąca wynikiem tejże kontroli?
c. w jaki sposób i jak długo przechowywana jest ewentualna dokumentacja wytworzona w wyniku realizacji zobowiązań w zakresie nadzoru administracyjnego wynikających z zarządzenia Prezesa Sądu Okręgowego [...] z dnia 16 listopada 2018 r., Nr [...] oraz czy owa dokumentacja jest przekazywana prezesowi Sądu Okręgowego [...]?
Ponadto wnioskodawca domagał się przekazania kserokopii wszelkiej dokumentacji wytworzonej w wyniku realizacji zobowiązań wynikających:
• z pisma Prezesa Sądu Okręgowego [...] z dnia 8 października 2018 r., znak [...], w oparciu o które sporządzone zostało pismo prezesa Sądu Rejonowego [...] z dnia 22 października 2018 r., znak [...],
• z zarządzenia Prezesa Sądu Okręgowego [...] z dnia 16 listopada 2018 r., Nr [...], w oparciu o które sporządzone zostało pismo wiceprezesa Sądu Rejonowego [...] z dnia z dnia 11 grudnia 2018 r., znak [...], od momentu obowiązywania ww. regulacji w zakresie nadzoru administracyjnego do chwili obecnej.
W odpowiedzi na wniosek, Prezes Sądu dopiero w dniu 2 czerwca 2020 r. udzielił lakonicznej odpowiedzi, że prezes Sądu Rejonowego [...] realizuje swoje obowiązki w zakresie nadzoru administracyjnego nałożone ustawą z dnia 27 lipca 2001 r. - Prawo o ustroju sądów powszechnych, a także w oparciu m.in. o pisma z dnia 22 października 2018 r. (znak [...]) oraz z dnia 11 grudnia 2018 r. (znak [...]).
Następnie pismem z dnia 22 września 2020 r. J.K., wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy skargę na bezczynność w rozpoznaniu wniosku o udostępnienie informacji publicznej.
W odpowiedzi na skargę Prezes Sądu Rejonowego [...] wniósł o jej oddalenie podnosząc, że jest ona bezzasadna, a ponadto w dniu 2 czerwca 2020 r. wiceprezes Sądu Rejonowego udzielił odpowiedzi, stojąc na stanowisku, iż rzeczone we wniosku z dnia 8 kwietnia 2020 r. informacje nie stanowią informacji publicznej, ponieważ są to dokumenty związane z wewnętrzną organizacją pracy sądu i kontrolą prezesa w tym zakresie.
Powołanym na wstępie wyrokiem, Wojewódzki Sąd Administracyjny W Bydgoszczy, na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej "P.p.s.a.") uznał, że skarga nie jest zasadna.
Zdaniem Sądu pierwszej instancji, poza sporem pozostaje, że Prezes Sądu Rejonowego [...] jest podmiotem zobowiązanym do udostępniania informacji publicznej (art. 4 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p.), dlatego spełniony jest zakres podmiotowy u.d.i.p. Kluczową kwestią dla rozstrzygnięcia o prawidłowości rozpoznania wniosku strony jest natomiast właściwe zakwalifikowanie żądanych przez stronę danych, tj. określenie czy stanowią one informację publiczną. Jednak o zakwalifikowaniu określonej informacji jako podlegającej udostępnieniu w rozumieniu u.d.i.p. decyduje kryterium rzeczowe, a więc treść i charakter informacji. Przepis art. 1 u.d.i.p. zawiera dwa określenia, których zarówno sama ustawa, jak i inne akty prawne nie definiują: "sprawy publiczne" i "informacja publiczna". Zakres pojęcia "informacja publiczna" dookreślony jest w art. 6 u.d.i.p., który zawiera ponad 30 pozycji, a posłużenie się przez ustawodawcę wyrazem "w szczególności" świadczy o tym, że ten i tak obszerny katalog nie jest zamknięty. Jego podstawową funkcją jest wskazanie najbardziej typowych kategorii informacji publicznych. Jednocześnie w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wielokrotnie zwracano uwagę, iż zasadniczo dokumentacja o charakterze wewnętrznym, bądź też aktywność o charakterze technicznym stanowią taki rodzaj aktywności podmiotu, który nie jest nośnikiem informacji publicznej. Waloru takiej informacji nie mają zatem informacje objęte wnioskiem skarżącego z dnia 8 kwietnia 2020 r. dotyczące sposobu i zakresu realizowania przez Prezesa Sądu Rejonowego [...] wewnętrznego nadzoru administracyjnego, m.in. w aspekcie kontroli sprawności i efektywności prowadzonych postępowań w celu zapobiegania ich przewlekłości, czasu pracy sędziów, obciążenia i liczby wokand, sposobu i zakresu badania referatów, sposobu i zakresu oceny sprawności prowadzonych postępowań, etc. Wewnętrzny nadzór administracyjny, odnoszący się do spraw organizacyjnych sądu, który w żaden sposób nie podlega uzewnętrznieniu, pomimo spełnionej podmiotowej przesłanki - podmiotu zobowiązanego do udostępniania informacji publicznej (art. 4 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p.), ze względu jednak na przedmiot takiej informacji, prowadzi do uznania, że wniosek skarżącego nie mógł zostać załatwiony w oparciu o przepisy u.d.i.p. z tej przyczyny, że żądana informacja nie jest informacją o sprawach publicznych. O ile więc żądane informacje nie odnoszą się do spraw publicznych, a jedynie do spraw organizacyjnych dotyczących wewnętrznego nadzoru administracyjnego, a ponadto nie są umieszczone w aktach sprawy, o tyle nie podlegają udostępnieniu na zasadach określonych w u.d.i.p. W konsekwencji, brak było podstaw do stawiania organowi zarzutu, iż wniosek skarżącego nie został załatwiony przez wydanie decyzji o odmowie udzielenia informacji. W sytuacji bowiem, gdy informacja nie stanowi informacji o sprawach publicznych, załatwienie zgłoszonego we wniosku żądania następuje w drodze pisma. Zarzut naruszenia art. 1 ust. 1 u.d.i.p. jest więc niezasadny. Brak było również podstaw do skutecznego zarzucenia organowi bezczynności w przedmiocie załatwienia wniosku o udzielenie informacji publicznej, stąd zarzut z art. 149 P.p.s.a. również nie zasługiwał na uwzględnienie.
Skoro informacje żądane przez skarżącego nie stanowiły informacji podlegającej upublicznieniu w rozumieniu art. 61 ust. 1 i 2 Konstytucji oraz art. 1 ust. 1 u.d.i.p., to Prezes Sądu Rejonowego [...], informując skarżącego o niemożności ich udostępnienia, nie dopuścił się bezczynności, przy czym żądanie udostępnienia informacji, która nie jest publiczną, nie jest rozpoznawane w trybie przepisów u.d.i.p. Z tego względu Prezes Sądu Rejonowego [...] nie był zobowiązany do wydania decyzji o odmowie udostępnienia wnioskowanej informacji, na podstawie art. 16 ust. 1 u.d.i.p., a wystarczającym w sprawie była pisemna odpowiedź na wniosek.
W dniu 11 maja 2021 r. skargę kasacyjną na powyższy wyrok wywiódł skarżący, wnosząc o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Bydgoszczy do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucił naruszenie:
1. art. 1 ust. 1 w zw. z art. 6 w zw. z art. 2 ust. 1 i 2 w zw. z art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) P.p.s.a., poprzez błędną wykładnię polegającą na błędnym przyjęciu, że informacje i dokumenty dotyczące sposobu i zakresu realizowania przez prezesa Sądu Rejonowego [...] wewnętrznego nadzoru administracyjnego, szczegółowo opisane w punktach 1, 2 i 3 wniosku z dnia 8 kwietnia 2020 r. o udostępnienie informacji publicznej, stanowią dokumenty wewnętrzne i tym samym nie są nośnikiem informacji publicznej, podczas gdy prawidłowa wykładnia rzeczonych przepisów, uwzględniająca charakter informacji i dokumentów objętych wnioskiem o dostęp do informacji publicznej oraz proces obiegu tychże informacji i dokumentów, w tym uwzględniająca następujące, szczegółowe okoliczności i fakty pominięte i nieuwzględnione przez Sąd pierwszej instancji, a mianowicie, że:
a. dokumentacja wytworzona w wyniku realizacji zobowiązań wynikających:
• z pisma Prezesa Sądu Okręgowego [...] z dnia 8 października 2018 r., znak [...], w oparciu o które sporządzone zostało pismo prezesa Sądu Rejonowego [...] z dnia 22 października 2018 r., znak [...],
• z zarządzenia Prezesa Sądu Okręgowego [...] z dnia 16 listopada 2018 r., Nr [...], w oparciu o które sporządzone zostało pismo wiceprezesa Sądu Rejonowego [...] z dnia z dnia 11 grudnia 2018 r., znak [...], przyjmuje postać dokumentów urzędowych oraz zbiorów takich dokumentów, jest cyklicznie wytwarzana przez prezesa Sądu Rejonowego [...], a następnie migruje z tej jednostki na zewnątrz do Sądu Okręgowego [...], który stanowi odrębny podmiot w strukturze sądownictwa w Polsce, a tym samym, wbrew twierdzeniom sądu a quo (vide str. 15 uzasadnienia wyroku), podlega uzewnętrznieniu w opisany wyżej sposób, co pozbawia jej charakteru dokumentów wewnętrznych,
b. informacje oraz dokumentacja dotyczące sposobu i zakresu realizowania przez prezesa Sądu Rejonowego [...] wewnętrznego nadzoru administracyjnego, dotyczą funkcjonowania instytucji publicznej jaką pozostaje Sąd Rejonowy [...] oraz dotyczą analizy oraz oceny pracy funkcjonariuszy publicznych, to jest sędziów, którzy są przedstawicielami jednej z trzech konstytucyjnych władz, posiadają atrybut niezawisłości i podlegają tylko Konstytucji oraz ustawom, a także mają konstytucyjny obowiązek sprzeciwiania się takiemu nadzorowi administracyjnemu, który wprost godzi w niezawisłość sędziowską, a właśnie taki charakter posiada nadzór administracyjny zlecony pismami i zarządzeniami prezesa Sądu Okręgowego [...], a wykonywany przez prezesa Sądu Rejonowego [...], którego dotyczył wniosek z dnia 8 kwietnia 2020 r. o udostępnienie informacji publicznej,
c. informacje oraz dokumentacja dotyczące sposobu i zakresu realizowania przez prezesa Sądu Rejonowego [...] wewnętrznego nadzoru administracyjnego są szczególnie istotne dla interesu publicznego, którym pozostaje niezawisłość sędziowska analizowana w kontekście wolności sędziego od bezprawnego wpływu na sferę orzeczniczą przy wykorzystaniu opresyjnych form nadzoru administracyjnego, wkraczającego w tę sferę i tym samym pozostających w sprzeczności z Konstytucją, prowadzi do wniosku, że informacje i dokumenty dotyczące sposobu i zakresu realizowania przez prezesa Sądu Rejonowego [...] wewnętrznego nadzoru administracyjnego, szczegółowo opisane w punktach 1, 2 i 3 wniosku z dnia 8 kwietnia 2020 r. o udostępnienie informacji publicznej, stanowią informacje publiczne w rozumieniu art. 6 w zw. z art. 2 ust. 1 i 2 w zw. z art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p.
2. art. 1 ust. 1 w zw. z art. 6 ust. 1 pkt 4 lit. a i c w zw. z art. 6 w zw. z art. 2 ust. 1 i 2 w zw. z art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. w zw. z art. 61 ust. 1 i 2 Konstytucji RP w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) P.p.s.a., poprzez błędną wykładnię polegającą zastosowaniu rozszerzającej wykładni pojęcia "dokument wewnętrzny", a pominięcie i niezastosowanie wykładni prokonstytucyjnej, nakazującej ścisłe i zarazem wąskie rozumienie tegoż pojęcia, co doprowadziło w konsekwencji do naruszenia konstytucyjnego prawa skarżącego do informacji o działalności organów władzy publicznej, w tym funkcjonowania sądów jako instytucji publicznych oraz sposobu i form sprawowania nadzoru administracyjnego nad osobami pełniącymi funkcje publiczne - sędziami, co ostatecznie skutkowało nieudostępnieniem informacji publicznych wymienionych we wniosku z dnia 8 kwietnia 2020 r., w tym nieprzesłaniem opisanej we wniosku kserokopii dokumentacji, stanowiącej informację publiczną,
3. art. 16 ust. 1 u.d.i.p. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) P.p.s.a., poprzez niezastosowanie tegoż przepisu, polegające na uznaniu, iż prezes Sądu Rejonowego [...] prawidłowo odmówił udzielenia informacji publicznej zwykłym pismem, a nie decyzją administracyjną;
4. art. 141 § 4 P.p.s.a. w zw. z art. 133 § 1 P.p.s.a. poprzez nienależyte wyjaśnienie podstawy prawnej rozstrzygnięcia, a w szczególności takie ogólnikowe sporządzenie uzasadnienia zaskarżonego wyroku, które nie zawiera stanowiska co do stanu faktycznego sprawy, nie daje możliwości jednoznacznej rekonstrukcji podstawy rozstrzygnięcia, uniemożliwia skarżącemu ocenę i kontrolę toku rozumowania sądu a quo, pozbawiając możliwości rzeczowego polemizowania z dokonaną oceną stanu faktycznego i prawnego sprawy, a ponadto uniemożliwia prawidłową kontrolę instancyjną tegoż orzeczenia, co polegało na przytoczeniu w części motywacyjnej zaskarżonego wyroku w sposób rozbudowany poglądów judykatury i doktryny, dotyczących wykładni pojęcia "dokument wewnętrzny", a następnie na lakonicznym stwierdzeniu, bez właściwej, zgodnej z zasadami logiki i doświadczenia życiowego oceny i analizy informacji i dokumentów dotyczących sposobu i zakresu realizowania przez prezesa Sądu Rejonowego [...] wewnętrznego nadzoru administracyjnego oraz uznaniu, że rzeczone informacje i dokumenty nie stanowią informacji publicznych z uwagi na to, że mają charakter dokumentów wewnętrznych. W ocenie wnoszącego skargę kasacyjną, opisane wyżej naruszenie prawa procesowego miało istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż doprowadziło Sąd pierwszej instancji do niezasadnego oddalenia skargi wniesionej przez J.K.
Odpowiedzi na skargę kasacyjną nie wniesiono.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Podlegająca rozpoznaniu skarga kasacyjna jest zasadna i zasługuje na uwzględnienie.
Skarga kasacyjna została oparta na podstawach kasacyjnych, przewidzianych w art. 174 § 1 i 2 P.p.s.a. Najdalej idący zarzut dotyczący naruszenia przez Sąd pierwszej instancji przepisów postępowania sprowadza się do uchybienia dyspozycji normy art. 141 § 4 P.p.s.a. Zgodnie z treścią tego przepisu uzasadnienie wyroku powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie.
Uregulowanie zawarte w art. 141 § 4 P.p.s.a. określa elementy, które powinny znaleźć się w uzasadnieniu wyroku. Zgodnie z dyspozycją przywołanej powyżej regulacji uzasadnienie wyroku powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Jeżeli w wyniku uwzględnienia skargi sprawa ma być ponownie rozpatrzona przez organ administracji, uzasadnienie powinno ponadto zawierać wskazania, co do dalszego postępowania. W orzecznictwie przyjmuje się, że wadliwość uzasadnienia wyroku może stanowić przedmiot skutecznego zarzutu kasacyjnego z art. 141 § 4 P.p.s.a., jeżeli nie wiadomo, jaki stan faktyczny Sąd pierwszej instancji przyjął, jako podstawę wyrokowania, a także w sytuacji, gdy uzasadnienie sporządzone jest w taki sposób, że niemożliwa jest kontrola instancyjna zaskarżonego wyroku. Przepis art. 141 § 4 P.p.s.a. może być podstawą uwzględnienia skargi kasacyjnej, gdy wada uzasadnienia nie pozwala na kontrolę instancyjną orzeczenia lub gdy uzasadnienie obejmuje rozstrzygnięcie, którego nie ma w sentencji orzeczenia. Funkcja uzasadnienia wyroku wyraża się, bowiem w tym, że jego adresatem, oprócz stron, jest także Naczelny Sąd Administracyjny. Tworzy to, więc po stronie wojewódzkiego sądu administracyjnego obowiązek wyjaśnienia motywów podjętego rozstrzygnięcia w taki sposób, który umożliwi przeprowadzenie kontroli instancyjnej zaskarżonego orzeczenia w sytuacji, gdy strona postępowania zażąda, poprzez wniesienie skargi kasacyjnej, jego kontroli (vide uchwała składu siedmiu sędziów NSA z 15 lutego 2010 r. sygn. akt II FPS 8/09, wyrok NSA z 12 października 2010 r. sygn. akt II OSK 1620/10). Sąd ma także obowiązek ustosunkowania się do wszystkich zgłoszonych zarzutów. Uzasadnienie wyroku powinno być tak sporządzone, aby wynikało z niego, dlaczego sąd uznał zaskarżone orzeczenie za zgodne lub niezgodne z prawem, dlaczego nie stwierdził czy stwierdził w rozpatrywanej sprawie naruszenia przez organy administracji przepisów prawa materialnego, czy też przepisów procedury w stopniu, który mógłby mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia (por. wyrok NSA z 4 stycznia 2011 r., sygn. akt II OSK 1985/09).
Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że uzasadnienie zaskarżonego wyroku nie spełnia wymogów i standardów, o których mowa w art. 141 § 4 P.p.s.a. Sąd, bowiem nie zastosował się w pełni do dyspozycji art. 141 § 4 P.p.s.a., gdyż uzasadnienie zaskarżonego wyroku nie zawiera wszystkich elementów, na jakie wskazuje ustawa. Nie daje to rękojmi, że sąd administracyjny dołożył należytej staranności przy podejmowaniu zaskarżonego rozstrzygnięcia. Uniemożliwia to również Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu ocenę zasadności przesłanek, na których oparto zaskarżone orzeczenie.
W skardze kasacyjnej trafnie zarzucono, że Sąd pierwszej instancji w uzasadnieniu wyroku w sposób nienależyty wyjaśnił podstawę prawną rozstrzygnięcia, która nie zawiera stanowiska co do stanu faktycznego sprawy, nie daje możliwości jednoznacznej rekonstrukcji podstawy rozstrzygnięcia, uniemożliwia skarżącemu ocenę i kontrolę toku rozumowania sądu, pozbawiając możliwości rzeczowego polemizowania z dokonaną oceną stanu faktycznego i prawnego sprawy. W uzasadnieniu zaskarżonego wyroku Sąd pierwszej instancji przytoczył bardzo szczegółowo opinie doktryny dotyczące pojęcia "dokument wewnętrzny" oraz wskazał na orzecznictwo NSA dotyczące wskazanego zagadnienia. Jednak w uzasadnieniu brak jest określenia, dlaczego uznaje, że wniosek skarżącego o udostępnienie informacji publicznej dotyczy istotnie dokumentu wewnętrznego. Nadto Sąd pierwszej instancji nie odniósł się do treści samego wniosku z dnia 8 kwietnia 2020 r., który dotyczył nie tylko treści udostępnienia dokumentów, ale również działań Prezesa Sądu w zakresie realizacji konkretnych zadań związanych z nadzorem administracyjnym. WSA w Bydgoszczy nie wyjaśnił, dlaczego uznał, że wewnętrzny nadzór administracyjny stanowi dokument wewnętrzny, prezentując jedynie ogólnikowy pogląd, że taka materia dotyczy jedynie spraw organizacyjnych (s. 15-16 uzasadnienia). Tymczasem zawarte we wniosku skarżącego pytania są związane z wypełnianiem przez Sąd zadań dla podmiotów korzystających z jego działań (pozwanych, powodów, oskarżonych, pokrzywdzonych), ponieważ dotyczą nadzoru nad terminowością załatwiania spraw oraz obciążenia obowiązkami poszczególnych sędziów.
W związku z powyższym Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że wadliwy sposób sporządzenia uzasadnienia zaskarżonego wyroku uniemożliwia kontrolę zasadności pozostałych zarzutów skargi kasacyjnej (zarówno procesowych, jak i materialnoprawnych). Ocena taka byłaby bowiem przedwczesna.
Dlatego też Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 185 § 1 P.p.s.a. uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania. Sąd pierwszej instancji, po ponownym rozpoznaniu sprawy, zobowiązany będzie sporządzić uzasadnienie spełniające wymogi ustawowe przewidziane w art. 141 § 4 P.p.s.a.
O kosztach postępowania kasacyjnego, Naczelny Sąd Administracyjny, orzekł jak w pkt 2 wyroku, na podstawie art. 203 pkt 1 i art. 209 oraz art. 205 § 2 P.p.s.a. w związku z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. a rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2023 r., poz. 1964). Koszty te wynoszą 560 zł i obejmują wynagrodzenie dla pełnomocnika skarżącego kasacyjnie za sporządzenie i wniesienie skargi kasacyjnej oraz udział w rozprawie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym (360 zł) wpis od skargi kasacyjnej (100 zł) oraz opłatę kancelaryjną za sporządzenie pisemnego uzasadnienia wyroku (100 zł).

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI