III OSK 6565/21

Naczelny Sąd Administracyjny2025-01-28
NSAAdministracyjneWysokansa
dostęp do informacji publicznejtajemnica przedsiębiorcyTVP S.A.koszty wydarzeń sportowychskarga kasacyjnaprawo administracyjneorzecznictwo

NSA oddalił skargę kasacyjną Stowarzyszenia w sprawie odmowy udostępnienia przez TVP S.A. faktur i umów dotyczących kosztów wyjazdu na Mundial, uznając je za objęte tajemnicą przedsiębiorcy.

Stowarzyszenie domagało się udostępnienia faktur i umów związanych z kosztami wyjazdu pracowników TVP S.A. na Mundial do Rosji. TVP S.A. odmówiła, powołując się na tajemnicę przedsiębiorcy. Sąd pierwszej instancji oddalił skargę Stowarzyszenia. NSA, rozpoznając skargę kasacyjną, uznał, że TVP S.A. wykazała, iż żądane informacje posiadają wartość gospodarczą i podjęła działania w celu zachowania ich poufności, co uzasadnia odmowę udostępnienia informacji publicznej.

Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej Stowarzyszenia wniesionej od wyroku WSA w Warszawie, który oddalił skargę na decyzję Telewizji Polskiej S.A. (TVP S.A.) odmawiającą udostępnienia informacji publicznej w postaci faktur i umów związanych z kosztami wyjazdu pracowników na Mundial do Rosji. Stowarzyszenie argumentowało, że odmowa jest nieuzasadniona, a informacje te powinny zostać udostępnione, ponieważ dotyczą wydatkowania środków publicznych. TVP S.A. konsekwentnie odmawiała, powołując się na tajemnicę przedsiębiorcy. Naczelny Sąd Administracyjny, rozpoznając skargę kasacyjną, szczegółowo analizował przepisy dotyczące dostępu do informacji publicznej oraz ustawy o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji. Sąd uznał, że TVP S.A. prawidłowo wykazała, iż żądane dokumenty zawierają informacje o wartości gospodarczej, które podlegają ochronie jako tajemnica przedsiębiorcy. Podkreślono, że ujawnienie tych kosztów mogłoby zaszkodzić pozycji konkurencyjnej TVP S.A. na rynku medialnym. NSA oddalił skargę kasacyjną, potwierdzając tym samym stanowisko sądu niższej instancji i organu.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Tak, jeśli zawierają informacje o wartości gospodarczej i podjęto działania w celu zachowania ich poufności.

Uzasadnienie

NSA uznał, że TVP S.A. wykazała, iż żądane informacje o kosztach wyjazdu na Mundial posiadają wartość gospodarczą, a ich ujawnienie mogłoby zaszkodzić pozycji konkurencyjnej Spółki. Podkreślono, że tajemnica przedsiębiorcy wymaga wykazania zarówno przesłanki formalnej (wola utajnienia), jak i materialnej (wartość gospodarcza lub specyficzny charakter informacji).

Rozstrzygnięcie

Decyzja

odrzucono_skargę

Przepisy (19)

Główne

u.d.i.p. art. 5 § 2

Ustawa o dostępie do informacji publicznej

u.z.n.k. art. 11 § 2

Ustawa o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji

Pomocnicze

u.d.i.p. art. 16 § 1 i 2

Ustawa o dostępie do informacji publicznej

u.d.i.p. art. 17 § 1

Ustawa o dostępie do informacji publicznej

p.p.s.a. art. 151

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 153

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

k.p.a. art. 7

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 77 § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 107 § 3

Kodeks postępowania administracyjnego

u.d.i.p. art. 13 § 1 i 2

Ustawa o dostępie do informacji publicznej

Konstytucja RP art. 61 § 1

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

u.r.t. art. 21 § 1, 1a, 3 i 4

Ustawa o radiofonii i telewizji

u.r.t. art. 26 § 1, 2 i 4

Ustawa o radiofonii i telewizji

u.r.t. art. 31 § 1, 2 i 4

Ustawa o radiofonii i telewizji

k.s.h. art. 3

Kodeks spółek handlowych

Prawo przedsiębiorców art. 4 § 1

Prawo przedsiębiorców

p.p.s.a. art. 183 § 1 i 2

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 184

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 204 § 1

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Argumenty

Skuteczne argumenty

TVP S.A. wykazała, że żądane informacje o kosztach wyjazdu na Mundial posiadają wartość gospodarczą. TVP S.A. podjęła wystarczające działania w celu zachowania poufności informacji. Ujawnienie kosztów mogłoby zaszkodzić pozycji konkurencyjnej TVP S.A.

Odrzucone argumenty

Informacje dotyczące wydatkowania środków publicznych nie mogą być objęte tajemnicą przedsiębiorcy. TVP S.A. nie wykazała w sposób dostateczny, dlaczego żądane informacje stanowią tajemnicę przedsiębiorcy. Zarzuty naruszenia przepisów postępowania, w tym art. 153 p.p.s.a. i przepisów k.p.a. w oderwaniu od p.p.s.a.

Godne uwagi sformułowania

tajemnica przedsiębiorcy wartość gospodarcza podjęcie wystarczających środków ochrony w celu zachowania ich w poufności ograniczenie dostępu do informacji publicznej ma charakter wyjątku od zasady tajemnica przedsiębiorcy musi być oceniana w sposób obiektywny, oderwany od woli danego podmiotu

Skład orzekający

Zbigniew Ślusarczyk

przewodniczący sprawozdawca

Rafał Stasikowski

sędzia

Maciej Kobak

sędzia del. WSA

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja pojęcia tajemnicy przedsiębiorcy w kontekście dostępu do informacji publicznej, zwłaszcza w odniesieniu do kosztów ponoszonych przez media publiczne."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji TVP S.A. i kosztów związanych z wydarzeniami sportowymi, ale może być stosowana analogicznie do innych podmiotów i sytuacji, gdzie pojawia się kwestia tajemnicy przedsiębiorcy.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia dostępu do informacji publicznej w kontekście kosztów ponoszonych przez media publiczne, co jest tematem budzącym zainteresowanie społeczne i prawnicze.

Czy koszty wyjazdu na Mundial przez TVP S.A. to tajemnica przedsiębiorcy? NSA rozstrzyga.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
III OSK 6565/21 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2025-01-28
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-09-15
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Maciej Kobak
Rafał Stasikowski
Zbigniew Ślusarczyk /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6480
Hasła tematyczne
Dostęp do informacji publicznej
Sygn. powiązane
II SA/Wa 2505/20 - Wyrok WSA w Warszawie z 2021-03-25
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 902
art. 16 ust. 1 i 2 i art. 17 ust. 1
Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej - t.j.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Zbigniew Ślusarczyk (spr.) Sędziowie: sędzia NSA Rafał Stasikowski sędzia del. WSA Maciej Kobak Protokolant: starszy asystent sędziego Wojciech Wiktorowski po rozpoznaniu w dniu 28 stycznia 2025 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Stowarzyszenia [...] od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 25 marca 2021 r. sygn. akt II SA/Wa 2505/20 w sprawie ze skargi Stowarzyszenia [...] na decyzję Telewizji Polskiej S.A. z siedzibą w Warszawie z dnia 13 października 2020 r. nr TVP/BZ-RS/027-12/2020 w przedmiocie odmowy udostępnienia informacji publicznej 1. oddala skargę kasacyjną, 2. zasądza od Stowarzyszenia [...] na rzecz Telewizji Polskiej S.A. w likwidacji z siedzibą w Warszawie kwotę 360 (trzysta sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 25 marca
2021 r., sygn. akt II SA/Wa 2505/20, wydanym po rozpoznaniu sprawy ze skargi Stowarzyszenia [...] na decyzję Telewizji Polskiej S.A. z siedzibą w Warszawie z 13 października 2020 r. nr TVP/BZ-RS/027-12/2020 w przedmiocie odmowy udostępnienia informacji publicznej, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634), dalej "p.p.s.a, oddalił skargę.
Wyrok wydano w poniższym stanie faktycznym i prawnym.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 29 stycznia 2020 r. sygn. akt II SA/Wa 2199/19, uchylił decyzję Telewizji Polskiej S.A. z siedzibą w Warszawie z 30 lipca 2019 r. (nr TVP/BSK/027-27/2019/193), o odmowie udostępnienia Stowarzyszeniu [...] faktur i umów związanych z kosztami wyjazdu pracowników i współpracowników na Mundial do Rosji, zgodnie z jej wnioskiem z 10 maja 2018 r. W ocenie Sądu, TVP S.A. nie wyjaśniła dostatecznie, dlaczego uznała, że żądana informacja nie może być udostępniona z uwagi na tajemnicę przedsiębiorcy w rozumieniu art. 11 ust. 4 ustawy z dnia 10 kwietnia 1993 r. o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji i w ten sposób naruszyła art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. w stopniu mogącym mieć zasadniczy wpływ na wynik sprawy oraz art. 5 ust. 2 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz.U. z 2020 r., poz. 2176). Sąd stwierdził, że Telewizja Polska S.A. nie wykazała w czym upatruje wartości gospodarczej mającej świadczyć o posiadaniu przez żądane informacje przymiotu tajemnicy przedsiębiorcy. Ograniczyła się bowiem do ogólnego stwierdzenia, że upublicznienie wnioskowanych informacji może potencjalnie zagrozić interesom TVP S.A. i rzekomo wzmocnić pozycję podmiotów konkurencyjnych na rynku usług medialnych.
Telewizja Polska S.A. decyzją z 13 października 2020 r. (nr TVP/BZ-RS/027-12/2020), wydaną na podstawie art. 16 w związku z art. 5 ust. 2 i art. 17 ust. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej, art. 11 ust. 2 ustawy z dnia 16 kwietnia 1993 r. o zwalczeniu nieuczciwej konkurencji (Dz.U. z 2019 r. poz. 1010), ponownie odmówiła Stowarzyszeniu udostępnienia faktur i umów związanych z kosztami wyjazdu pracowników i współpracowników na Mundial do Rosji. W uzasadnieniu tej decyzji Telewizja Polska S.A. powołała się na art. 5 ust. 2 ustawy o dostępie do informacji publicznej i stwierdziła, że żądana informacja publiczna nie może być udostępniona, ponieważ zawiera tajemnicę przedsiębiorcy, o której mowa w art. 11 ust. 2 ustawy o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji. Telewizja Polska S.A. podała, że żądane faktury i umowy dotyczące kosztów organizacji wydarzenia sportowego, posiadają dla niej istotną wartość gospodarczą - dotyczą jej podstawowej działalności (produkcji i nadawania programów telewizyjnych). Koszty te obejmują wynagrodzenia dla realizatorów i komentatorów sportowych, zapewnienie im odpowiedniego miejsca pracy i sprzętu (koszty osobowe) oraz koszty produkcyjno-logistyczne, które wynikają z warunków, w tym finansowych, przedstawionych przez organizatora widowiska sportowego. TVP S.A. wyjaśniła, że zwykle organizator przedstawia rożne warianty co do parametrów stanowisk komentatorskich, miejsc w mixroomie, ulokowania studia na stadionie, czy miejsca na wóz transmisyjny, Warunki realizacji transmisji mogą być rożne w zależności od przyjętego wariantu (pakietu) i wynegocjowanego wynagrodzenia. Również warunki zakwaterowania ekipy realizacyjnej mogą być rożne. Organizator proponuje bowiem różne standardy zakwaterowania, które w każdym przypadku podlegają negocjacjom.
Skargę na powyższą decyzję wniosło Stowarzyszenie [...]. Wniosło o jej uchylenie.
Sąd uznając, że skarga podlega oddaleniu wyjaśnił, że rozpatrując niniejszą sprawę był związany oceną prawną i wytycznymi zawartymi w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 29 stycznia 2020 r., sygn. akt II SA/Wa 2199/19 (art. 153 p.p.s.a.). W tym wyroku Sąd stwierdził, że TVP S.A. (dalej także jako "Spółka") nie wyjaśniła dostatecznie, dlaczego uznała, że żądana informacja nie może być udostępniona z uwagi na tajemnicę przedsiębiorcy w rozumieniu art. 11 ust. 4 ustawy z dnia 10 kwietnia 1993 r. o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji, nie wykazała w czym upatruje wartości gospodarczej mającej świadczyć o posiadaniu przez żądane informacje przymiotu tajemnicy przedsiębiorcy.
Według Sądu, w rozpoznawanej sprawie Spółka wydając zaskarżoną decyzję o odmowie udostępnienia skarżącemu Stowarzyszeniu informacji publicznej, wykonała wytyczne Sądu zawarte w wyroku z 29 stycznia 2020,
a w konsekwencji nie można zarzucić jej naruszenia art. 153 p.p.s.a. Odnosząc się natomiast do treści przepisu art. 11 ust. 2 ustawy o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji, Sąd przypomniał, że w orzecznictwie sądowym przyjmuje się, że na tajemnicę przedsiębiorcy składają się dwa elementy: materialny (informacja, o określonej treści, mająca wartość gospodarczą) oraz formalny - wola utajnienia danych informacji. Tajemnicę przedsiębiorcy stanowią informacje znane jedynie określonemu kręgowi osób i związane z prowadzoną przez przedsiębiorcę działalnością, wobec których podjął on wystarczające środki ochrony w celu zachowania ich w poufności. Informacja staje się "tajemnicą", kiedy przedsiębiorca przejawia wolę zachowania jej jako niedostępnej dla osób trzecich.
Zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, Spółka wykazała dostatecznie w zaskarżonej decyzji, dlaczego faktury i umowy związane z kosztami wyjazdu jej pracowników i współpracowników na Mundial do Rosji, stanowią dla niej, w kategoriach obiektywnych, wartość gospodarczą. Spółka wskazała w uzasadnieniu decyzji na zagrożenia związane z pozyskaniem żądanych informacji przez podmioty konkurencyjne na rynku mediów, podała, że koszty transmisji imprez sportowych, zarówno osobowe jak i produkcyjno-logistyczne podlegały negocjacji, podniosła argumentację w zakresie możliwych, niekorzystnych skutków dotyczących trudności w negocjowaniu warunków realizacji takiego przedsięwzięcia w przyszłości, oferowanych wynagrodzeń i innych warunków współpracy. Sąd stwierdził też, że Spółka wykazała w zaskarżonej decyzji, że na rynku medialnym istnieje konkurencja w tym zakresie, a ujawnienie kosztów tej działalności przez Spółkę mogłoby zagrozić jej interesom ekonomicznym, przysparzając ewentualnych korzyści konkurentom. Zdaniem Sądu,
w okolicznościach tej sprawy, nie było podstaw do podważenia stanowiska Spółki, co do tego, że wszystkie żądane informacje posiadają dla niej wartość gospodarczą.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosło Stowarzyszenie, reprezentowane przez radcę prawnego. Zaskarżając wyrok w całości wniosło o jego uchylenie w całości i orzeczenie co do istoty przez stwierdzenie nieważności decyzji także w całości. Alternatywnie, wniosło o uchylenie wyroku w całości i orzeczenie co do istoty przez uchylenie decyzji w całości. Wystąpiło o przeprowadzenie rozprawy i o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego przez radcę prawnego, wedle norm przepisanych.
Stowarzyszenie zaskarżonemu wyrokowi zarzuciło naruszenie:
1. przepisów postępowania, co mogło mieć istotny wpływ na wynik postępowania, a to: art. 7 k.p.a., 77 § 1 k.p.a. i art. 107 § 3 k.p.a. w związku z art. 16 ust. 1 i 2 u.d.i.p. oraz art. 17 ust. 1 u.d.i.p. - przez ich niewłaściwe zastosowanie polegające na arbitralnym stwierdzeniu, że żądane informacje publiczne stanowią "tajemnicę przedsiębiorstwa" w rozumieniu art. 5 ust. 2 u.d.i.p., w sytuacji gdy okoliczność ta nie została w sposób dostateczny wyjaśniona ani należycie umotywowana, jak wymagają tego przepisy wskazane powyżej,
2. przepisów postępowania, co mogło mieć istotny wpływ na wynik postępowania,
a to: art. 13 ust. 1 i 2 u.d.i.p. przez ich niezastosowanie i nieudostępnienie
w terminach określonych w tych przepisach wnioskowanej przez skarżącego informacji publicznej niebędącej informacją podlegającą ograniczeniu wynikającemu z art. 5 ust. 2 u.d.i.p.,
3. przepisów postępowania, co mogło mieć istotny wpływ na wynik postępowania,
a to: art. 153 p.p.s.a. - przez wadliwe odczytanie wytycznych wynikających z wcześniejszego orzeczenia WSA w Warszawie co do dopuszczalności powoływania się przez organ na instytucję "tajemnicy przedsiębiorstwa";
4. prawa materialnego, a to: art. 2 u.z.n.k. i art. 11 ust. 2 u.z.n.k. w związku z art. 21 ust. 1, 1a, 3 i 4 ustawy o radiofonii i telewizji (dalej: u.r.t.) i art. 26 ust. 1, 2 i 4 u.r.t., art. 31 ust. 1, 2 i 4 u.r.t. oraz art. 3 k.s.h. - przez uznanie, iż organ w zakresie objętym wnioskiem prowadzi działalność gospodarczą i posiada status przedsiębiorcy, w związku z czym może korzystać z przesłanki "tajemnicy przedsiębiorstwa", co stanowi podstawę do stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.;
5. prawa materialnego, a to: art. 61 ust. 1 Konstytucji RP i art. 1 ust. 1 w zw. z art. 6 ust. 1 pkt 2 lit. f oraz art. 6 ust. 1 pkt 5 lit. f u.d.i.p. - przez niezastosowanie polegające na nieudostępnieniu wnioskowanej przez skarżącego informacji publicznej wnioskiem;
6. prawa materialnego, a to: art. 5 ust. 2 u.d.i.p. w związku z art. 11 ust. 2 i 4 u.z.n.k. - przez błędną wykładnię pojęcia "tajemnicy przedsiębiorcy" wyrażającą się w bezpodstawnym twierdzeniu, iż informacje wnioskowane przez skarżącego nie podlegają udostępnieniu ze względu na ochronę "tajemnicy przedsiębiorstwa", podczas gdy informacja ta nie wypełnia przesłanek do uznania jej za "tajemnicę przedsiębiorstwa" wynikającą z tegoż przepisu, a ponadto z uwagi na fakt, że bezpośrednio dotyczą wydatkowania środków publicznych, a co za tym idzie, nie może stanowić "tajemnicy przedsiębiorstwa" organu.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Stosownie do art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 935) zwanej dalej p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania. W rozpoznawanej sprawie nie zachodzi żadna z okoliczności skutkujących nieważnością postępowania, o jakich mowa w art. 183 § 2 p.p.s.a. i nie zachodzi żadna z przesłanek, o których mowa w art. 189 p.p.s.a., które Naczelny Sąd Administracyjny rozważa z urzędu dokonując kontroli zaskarżonego skargą kasacyjną wyroku. W tych okolicznościach w sprawie badaniu podlegały wyłącznie zarzuty podniesione w skardze kasacyjnej na uzasadnienie przytoczonych podstaw kasacyjnych.
Skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie oraz naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 p.p.s.a.). Granice skargi kasacyjnej wyznaczają wskazane w niej podstawy.
Rozpoznając skargę kasacyjną w tak zakreślonych granicach, stwierdzić należy, że nie zasługuje ona na uwzględnienie.
W skardze kasacyjnej zarzucono naruszenie prawa materialnego, jak i naruszenie przepisów postępowania. W takiej sytuacji, co do zasady w pierwszej kolejności rozpoznaniu podlegają zarzuty naruszenia przepisów postępowania (por. wyrok NSA z 27 czerwca 2012 r., II GSK 819/11, LEX nr 1217424; wyrok NSA z 26 marca 2010 r., II FSK 1842/08, LEX nr 596025; wyrok NSA z 4 czerwca 2014 r., II GSK 402/13, LEX nr 1488113; wyrok NSA z 17 lutego 2023 r., II GSK 1458/19; wyrok NSA z 1 marca 2023 r., I FSK 375/20). Dopiero bowiem po przesądzeniu, że stan faktyczny przyjęty przez sąd w zaskarżonym wyroku jest prawidłowy, albo nie został dostatecznie podważony, można przejść do skontrolowania procesu subsumcji danego stanu faktycznego pod zastosowany przez sąd pierwszej instancji przepis prawa materialnego.
W ramach zarzutów naruszenia przepisów postępowania Stowarzyszenie wskazało na naruszenie przez Sąd I instancji art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a., w zw. z art. 16 ust. 1 i 2 u.d.i.p. oraz art. 17 ust 1 u.d.i.p. wskazując, że naruszenie to mogło mieć istotny wpływ na wynik postępowania i upatrując tego naruszenia w ich niewłaściwym zastosowaniu, polegającym na arbitralnym stwierdzeniu, że żądane informacje publiczne stanowią tajemnicę przedsiębiorstwa w rozumieniu art. 5 ust. 2 u.d.i.p., w sytuacji gdy zdaniem Stowarzyszenia okoliczność ta nie została w sposób dostateczny wyjaśniona ani należycie umotywowana.
Dla uznania za usprawiedliwioną podstawę kasacyjną z art. 174 pkt 2 p.p.s.a. nie wystarcza samo wskazanie naruszenia przepisów postępowania, ale nadto wymagane jest, aby skarżący kasacyjnie wykazał, że następstwa stwierdzonych wadliwości postępowania były tego rodzaju lub skali, iż kształtowały one lub współkształtowały treść kwestionowanego w sprawie orzeczenia (por. wyrok NSA z 5 maja 2004 r., FSK 6/04, LEX nr 129933; wyrok NSA z 26 lutego 2014 r., II GSK 1868/12, LEX nr 1495116; wyrok NSA z 29 listopada 2022 r., I OSK 931/22). W związku z konstrukcją powyższego zarzutu naruszenia przepisów postępowania, należy podkreślić, że dla poprawności zarzutu sformułowanego w ramach drugiej podstawy kasacyjnej konieczne jest co do zasady wskazanie przepisów procedury sądowoadministracyjnej naruszonych przez sąd w powiązaniu z właściwymi przepisami regulującymi postępowanie przed organami administracji publicznej. Podstawą skargi kasacyjnej może być bowiem, m.in. "naruszenie przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy", nie chodzi tutaj jednak o wszelkie naruszenia przepisów proceduralnych, ale o naruszenie przez wojewódzki sąd administracyjny konkretnych przepisów procedury sądowoadministracyjnej, uregulowanej przepisami p.p.s.a., co oczywiście może wiązać się z zarzutami naruszenia k.p.a. w sposób pośredni. Ocena skuteczności zarzutów ich naruszenia uzależniona jest od wyszczególnienia przez wnoszącego skargę kasacyjną naruszonych – jego zdaniem – przepisów postępowania sądowego, a nie przepisów regulujących postępowanie przed organami administracji publicznej. Przedmiotem zaskarżenia jest bowiem orzeczenie sądu, a nie akt lub czynność z zakresu administracji publicznej. Działanie sądu administracyjnego podlega regulacji ustawy p.p.s.a. i ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j.: Dz.U. z 2023 r., poz. 217). Z tego punktu widzenia istotne jest zatem, aby strona zawarła w skardze kasacyjnej zarzut naruszenia przepisów, które mogły być i były stosowane przez Sąd I instancji w procesie orzekania. Rolą sądu administracyjnego, rozstrzygającego w granicach sprawy i na podstawie akt sprawy jest bowiem przeprowadzenie procesu kontroli działania organu administracji z punktu widzenia jego zgodności z prawem. Proces ten obejmuje: kontrolę rekonstrukcji i zastosowania przez organy administracji publicznej norm proceduralnych określających prawne wymogi ustalania faktów, kontrolę sposobu prawnej kwalifikacji tych faktów, co odnosi się do materialnoprawnych podstaw rozstrzygnięcia administracyjnego, w tym kontroli ich wykładni i zastosowania przez pryzmat przepisów ustaw procesowych określających prawne wymogi odnośnie do uzasadnienia decyzji administracyjnej, kontrolę konkretnego sposobu ustalenia w konkretnej sprawie faktycznych i prawnych podstaw rozstrzygnięcia (por. L. Leszczyński, Orzekanie przez sądy administracyjne a kontrola wykładni prawa, "Zeszyty Naukowe Sądownictwa Administracyjnego" z 2010 r., nr 5-6, s. 267 i nast.).
Konstrukcja skargi kasacyjnej, jak i analiza jej uzasadnienia wskazują, że strona skarżąca kasacyjnie zarzuciła Sądowi I instancji w ramach pierwszego zarzutu naruszenia przepisów postępowania wyłącznie naruszenie przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, tj. art. 7, art. 77 § 1, art. 107 § 3 k.p.a., w zw. z przepisami u.d.i.p. a tak skonstruowany zarzut nie mógł odnieść skutku. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie rozpoznając sprawę stosował przepisy procedury sądowoadministracyjnej, a rozstrzygnięcie zostało oparte na podstawie wyrażonej w przepisie art. 151 p.p.s.a. Zasadność zarzutu naruszenia przepisów k.p.a. mogłaby być oceniania jedynie w przypadku zarzucenia Sądowi I instancji błędnego zastosowania przepisów ustawy p.p.s.a. w związku z odpowiednimi przepisami ustawy o dostępie do informacji publicznej , odsyłającymi we wskazanym zakresie do przepisów k.p.a. Wymogów tych pierwszy zarzut naruszenia przepisów postępowania sformułowany w skardze kasacyjnej nie spełnia, co czyniło go nieskutecznym w niniejszej sprawie. Na marginesie można jedynie wskazać, że niezależnie od powyższego uchybienia strona skarżąca kasacyjnie podnosząc, że okoliczność, iż żądane informacje publiczne nie stanowią tajemnicy przedsiębiorcy, nie wskazała jakie to jeszcze okoliczności miałyby zostać przez organ ustalone i ocenione. Sąd I instancji będąc związanym na podstawie art. 153 p.p.s.a. prawomocnym wyrokiem WSA w Warszawie z 29 stycznia 2020 r. sygn. akt II SA/Wa 2199/19 przyjął, że w sprawie niniejszej spełniony został zakres podmiotowy i przedmiotowy stosowania ustawy o dostępie do informacji publicznej a zatem wnioskowana informacja ma charakter informacji publicznej, bowiem informacje objęte wnioskiem dotyczą publicznej sfery działania i pochodzą z majątku, którym dysponuje TVP S.A. Sąd w zaskarżonym wyroku nie zakwestionował podstaw do traktowania TVP S.A. jako podmiotu, który może powoływać się na tajemnicę przedsiębiorstwa. Należy też zwrócić uwagę, że Sąd I instancji w uzasadnieniu zaskarżonego obecnie wyroku szeroko przytoczył treść motywów i argumentów zawartych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji mających wyjaśniać podjęte przez organ rozstrzygnięcie oparte na tajemnicy przedsiębiorcy. W tym stanie rzeczy twierdzenie strony skarżącej kasacyjnie, że organ w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji nie wyjaśnia w sposób wyczerpujący swojego stanowiska i o "dość krótkiej polemice zawartej w zaskarżonej decyzji", nie spełnia wymogu wykazania, że podnoszone naruszenie przepisu postępowania, tj. art. 107 § 3 k.p.a., mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy zakończonej zaskarżonym wyrokiem.
Nie można zgodzić się również z drugim zarzutem naruszenia przepisów postępowania, tj. art. 153 p.p.s.a. Zdaniem Stowarzyszenia, Sąd wadliwie odczytał wytyczne wynikające z wcześniejszego wyroku WSA w Warszawie, co do dopuszczalności powoływania się przez organ na instytucję "tajemnicy przedsiębiorstwa". Przy czym w uzasadnieniu skargi kasacyjnej nie nawiązano do treści tego zarzutu. Zatem odnosząc się do stanowiska skarżącego kasacyjnie, stwierdzić tylko należy, że Sąd I instancji zgodnie ze stanowiskiem WSA w Warszawie z wyroku z 29 stycznia 2020 r. sygn. akt II SA/Wa 2199/19 przyjął, że Sąd ten nie przesądził, czy żądane informacje publiczne stanowią tajemnicę przedsiębiorcy, ale nakazał TVP SA aby rozpatrując sprawę ponownie, wziął pod uwagę dokonaną przez ten Sąd ocenę prawną i mając na względzie zarówno uwarunkowania formalne, wyrażone m.in. w k.p.a., jak i materialne przepisy ustawy o dostępie do informacji publicznej, w sposób jednoznaczny i niebudzący wątpliwości wykazał czy rzeczywiście zachodzą przesłanki do zastosowania wyłączenia, o którym mowa w art. 5 ust. 2 u.d.i.p., z uwagi na tajemnicę przedsiębiorcy, w rozumieniu art. 11 ust. 4 u.z.n.k. Sąd Pierwszej instancji prawidłowo uznał, że organ wykonał te wytyczne. Natomiast w skardze kasacyjnej nie wskazano na czym Stowarzyszenie opiera twierdzenie, że WSA w przywołanym wcześniejszym wyroku przyjął brak dopuszczalności powoływania się przez organ na instytucję "tajemnicy przedsiębiorstwa".
W skardze kasacyjnej nie podniesiono zatem skutecznie zarzutów naruszenia przepisów postępowania, tj. zarzutów, za pomocą których można kwestionować ustalenia i oceny w zakresie stanu faktycznego sprawy. Oznacza to, że brak skutecznie sformułowanych tego rodzaju zarzutów w niniejszej sprawie powoduje, iż Naczelny Sąd Administracyjny w procesie kontroli instancyjnej przyjmuje, jako niezakwestionowany punkt odniesienia, stan faktyczny i jego ocenę przyjęte przez Sąd I instancji.
W odniesieniu z kolei do zarzutów opartych na podstawie z art. 174 pkt 1 p.p.s.a., należy wskazać, że naruszenie prawa materialnego może przejawiać się w dwóch postaciach: jako błędna wykładnia albo jako niewłaściwe zastosowanie określonego przepisu prawa. Podnosząc zarzut naruszenia prawa materialnego przez jego błędną wykładnię wykazać należy, że sąd mylnie zrozumiał stosowany przepis prawa, natomiast uzasadniając zarzut niewłaściwego zastosowania przepisu prawa materialnego wykazać należy, że sąd stosując przepis popełnił błąd subsumcji, czyli że niewłaściwie uznał, iż stan faktyczny przyjęty w sprawie nie odpowiada stanowi faktycznemu zawartemu w hipotezie normy prawnej zawartej w przepisie prawa. W obu tych przypadkach autor skargi kasacyjnej wykazać musi, jak w jego ocenie powinien być rozumiany stosowany przepis prawa, czyli jaka powinna być jego prawidłowa wykładnia. Jednocześnie należy podkreślić, że ocena zasadności zarzutu naruszenia prawa materialnego przez jego niewłaściwe zastosowanie (również jako konsekwencji błędnej wykładni tego prawa) w realiach danej sprawy może być dokonana wyłącznie na podstawie ustalonego w sprawie stanu faktycznego, nie zaś na podstawie stanu faktycznego, który skarżący uznaje za prawidłowy (por. wyrok NSA z 13 sierpnia 2013 r., II GSK 717/12, LEX nr 1408530; wyrok NSA z 4 lipca 2013 r., I GSK 934/12, LEX nr 1372091).
W ramach pierwszego zarzutu naruszenia prawa materialnego strona skarżąca kasacyjnie wskazała na naruszenie przez Sąd I instancji art. 2 oraz art. 11 ust. 2 ustawy z dnia 16 kwietnia 1993 r. o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji – dalej: u.z.n.k., w związku z art. 21 ust. 1, ust. 1a, ust. 3 i ust. 4, art. 26 ust. 1, ust. 2 i ust. 4 oraz art. 31 ust. 1, ust. 2 i ust. 4 ustawy z dnia 29 grudnia 1992 r. o radiofonii i telewizji (Dz.U. z 2022 r., poz. 1722) – dalej: u.r.t. oraz art. 3 ustawy z dnia 15 września 2000 r. Kodeks spółek handlowych (Dz.U. z 2022 r., poz. 1467), którego upatruje w uznaniu, iż organ w zakresie objętym wnioskiem prowadzi działalność gospodarczą i posiada status przedsiębiorcy, w związku z czym może korzystać z przesłanki "tajemnicy przedsiębiorstwa".
W odniesieniu do tak skonstruowanego zarzutu wskazać należy, że strona skarżąca kasacyjnie, podnosząc go nie wskazała postaci tego naruszenia, tj. czy Sąd dokonał błędnej wykładni tych przepisów, czy je niewłaściwie zastosował. Sąd I instancji nie dokonywał wykładni wskazanych w tym zarzucie przepisów ustawy o radiofonii i telewizji Kodeksu spółek handlowych i ich nie stosował. W uzasadnieniu zaskarżonego wyroku Sąd I instancji nie zawarł rozważań dotyczących "wykonywania misji publicznej" przez TVP S.A., tym bardziej nie sformułował tezy jakoby działalność Spółki w wykonywaniu jej misji publicznej nie przedkładała się na jej status jako przedsiębiorcy w rozumieniu ustawy o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji. Ponadto należy mieć na uwadze, że dla skutecznego powoływania się na zarzut błędnej wykładni pojęcia przedsiębiorcy lub niewłaściwego zastosowania wskazanych w omawianym zarzucie przepisów, w granicach sprawy dotyczącej dostępu do informacji publicznej, konieczne jest wskazanie na normę prawną, która daje podstawę do odwoływania się w tego rodzaju sprawie do kategorii przedsiębiorcy, o jakiej mowa w art. 2 i 11 ust. 2 u.z.n.k., tj. na normę zawartą w art. 5 ust. 2 zdanie 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej. Wymogu tego skarga kasacyjna w zakresie omawianego zarzutu nie spełnia.
Jednak zarzut ten nie mógł osiągnąć skutku nawet przy przyjęciu, że w istocie Sąd I instancji akceptując konieczność odnoszenia się w realiach tej sprawy do "tajemnicy przedsiębiorcy" w rozumieniu art. 5 ust. 2 u.d.i.p. przyjął, że działalność TVP S.A. w wykonaniu jej misji publicznej nie przekłada się na jej status jako przedsiębiorcy. Należy bowiem zauważyć, że kwestia obowiązku realizowania misji publicznej (art. 21 ust. 1 u.r.t.) przez publiczną radiofonię i telewizję została w ustawie o radiofonii i telewizji skorelowana z formą wykonywania tej misji, jaką jest forma spółki akcyjnej. Z art. 26 ust. 1 i 2 u.r.t. wynika bowiem, że telewizję publiczną, czyli podmiot obowiązany do realizacji misji publicznej tworzy spółka "Telewizja Polska - Spółka Akcyjna" działająca wyłącznie w formie jednoosobowej spółki akcyjnej Skarbu Państwa, do której w zakresie wskazanym w ustawie stosuje się przepisy Kodeksu spółek handlowych. Telewizja Polska S.A. w ramach realizowana misji publicznej jest m.in. zobowiązana do "tworzenia i dostarczania przez sieci telekomunikacyjne audialnych, audiowizualnych i tekstowych usług innych niż programy, związanych z programami, uzupełniających, poszerzających lub wzbogacających je, które realizują demokratyczne, społeczne i kulturalne potrzeby społeczeństwa, w tym audiowizualnych usług medialnych na żądanie" (art. 21 ust. 1a pkt 2a u.r.t.), a jak wynika z art. 4 pkt 6a u.r.t. "audiowizualną usługą medialną na żądanie jest usługa medialna świadczona w ramach prowadzonej w tym zakresie działalności gospodarczej, polegająca na publicznym udostępnianiu audycji audiowizualnych na podstawie katalogu ustalonego przez podmiot dostarczający usługę". Nie ma zatem podstaw twierdzenie strony skarżącej kasacyjnie o konieczności rozdzielania obowiązku realizowania misji publicznej od sposobu jej realizacji, jaką może być działalność gospodarcza. Skoro zatem, w myśl art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 6 marca 2018 r. Prawo przedsiębiorców (Dz.U. z 2023 r., poz. 221) "przedsiębiorcą jest osoba fizyczna, osoba prawna lub jednostka organizacyjna niebędąca osobą prawną, której odrębna ustawa przyznaje zdolność prawną, wykonująca działalność gospodarczą", to status taki można również przypisywać Telewizji Polskiej S.A., a tym samym odnosić do tego podmiotu również kategorię "tajemnicy przedsiębiorcy", o jakiej mowa w art. 5 ust. 2 u.d.i.p. Powoływanie się na stanowisko wyrażone w orzecznictwie na tle unormowań prawa finansowego (prawa podatkowego), tj. dziedziny prawa charakteryzującą się swoistą autonomią, nie może mieć wpływu na wyżej przedstawioną wykładnię prawa.
Skutkiem przyjętego wyżej stanowiska jest oczywisty brak przesłanek z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. do stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji.
Nieskuteczny okazał się również zarzut błędnej wykładni art. 5 ust. 2 u.d.i.p. w związku z art. 11 ust. 2 u.z.n.k., której strona skarżąca kasacyjnie upatruje w bezpodstawnym twierdzeniu, iż informacje wnioskowane przez Stowarzyszenie nie podlegają udostępnieniu ze względu na ochronę "tajemnicy przedsiębiorstwa", podczas gdy zdaniem skarżącego, informacja ta nie wypełnia przesłanek uznania jej za tajemnicę przedsiębiorcy wynikających z tego przepisu, a ponadto z uwagi na fakt, że bezpośrednio dotyczą wydatkowania środków publicznych.
Odnosząc się do tego zarzutu Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że co do zasady podziela wykładnię art. 5 ust. 2 u.d.i.p. w związku z art. 11 ust. 2 u.z.n.k. dokonaną przez Sąd I instancji. Należy jednak dodatkowo wyjaśnić, że w orzecznictwie sądów administracyjnych zarysowały się dwa stanowiska, jeśli idzie o rozumienie użytego w art. 5 ust. 2 u.d.i.p. pojęcia tajemnica przedsiębiorcy. Zgodnie z pierwszym z nich, pojęcie tajemnicy przedsiębiorcy, o jakiej mowa wart. 5 ust. 2 u.d.i.p., utożsamia się z pojęciem tajemnicy przedsiębiorstwa, której definicję zawiera art. 11 ust. 2 u.z.n.k. Naczelny Sąd Administracyjny podziela jednak drugie stanowisko, zgodnie z którym pojęcie tajemnicy przedsiębiorcy wyprowadza się z tajemnicy przedsiębiorstwa, której definicję zwiera art. 11 ust. 2 u.z.n.k. i przyjmuje się, że pojęcia te w zasadzie pokrywają się zakresowo, ale w niektórych sytuacjach tajemnica przedsiębiorcy może być rozumiana szerzej. Tajemnica przedsiębiorcy w istocie zawiera się w tajemnicy przedsiębiorstwa, a jedyna różnica polega na złagodzeniu wymogów formalnych tajemnicy przez brak konieczności wystąpienia przesłanki jej gospodarczego znaczenia dla przedsiębiorcy. Skoro tajemnicę przedsiębiorcy z art. 5 ust. 2 u.d.i.p. wyprowadza się z tajemnicy przedsiębiorstwa z art. 11 ust. 2 ustawy o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji to odmowa udostępnienia informacji publicznej z powołaniem się na tajemnicę przedsiębiorcy wymaga odniesienia się do definicji legalnej tajemnicy przedsiębiorstwa, następnie zbadania treści żądanej informacji w świetle przesłanek zamieszczonych w tej definicji, a dopiero w następstwie tego wykazanie, że zaistniały wszystkie wymienione w niej przesłanki, niezbędne dla wydania decyzji o odmowie dostępu do informacji publicznej na podstawie powyższego przepisu. Przy czym organ administracji publicznej lub inny podmiot zobowiązany, wydając decyzję odmową z powołaniem się na tajemnicę przedsiębiorcy, winien uwzględnić to, iż ustawa o dostępie do informacji publicznej nie zawiera definicji tego pojęcia.
Pojęcie tajemnicy przedsiębiorstwa jest uregulowane w art. 11 ust. 2 ustawy o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji, a przepis ten uległ zmianie z dniem 4 września 2018 r. Z uzasadnienia do zmiany ww. przepisu wynika, że aktualna treść przepisu jest transpozycją do prawa polskiego dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/943 z dnia 8 czerwca 2016 r. w sprawie ochrony niejawnego know-how i niejawnych informacji handlowych (tajemnic przedsiębiorstwa) przed ich bezprawnym pozyskaniem, wykorzystaniem i ujawnianiem. W poprzednim stanie prawnym definicję tajemnicy przedsiębiorstwa zawierał art. 11 ust. 4 ustawy, który to przepis nie zapewniał zgodności polskiego prawa z art. 2 pkt 1 dyrektywy 2016/943/UE. W świetle aktualnego brzemienia art. 11 ust. 2 ustawy o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji należy przyjmować, że przez tajemnicę przedsiębiorstwa rozumie się informacje techniczne, technologiczne, organizacyjne przedsiębiorstwa lub inne informacje posiadające wartość gospodarczą, które jako całość lub w szczególnym zestawieniu i zbiorze ich elementów nie są powszechnie znane osobom zwykle zajmującym się tym rodzajem informacji albo nie są łatwo dostępne dla takich osób, o ile uprawniony do korzystania z informacji lub rozporządzania nimi podjął, przy zachowaniu należytej staranności, działania w celu utrzymania ich w poufności. Zgodnie z tym przepisem, określone informacje stanowią tajemnicę przedsiębiorstwa, jeżeli spełnione zostały łącznie trzy przesłanki: po pierwsze, są to informacje o charakterze technicznym, technologicznym, organizacyjnym przedsiębiorstwa lub inne informacje posiadające wartość gospodarczą; po drugie, są to informacje poufne, tzn. nie zostały ujawnione do wiadomości publicznej; po trzecie, przedsiębiorca podjął niezbędne działania w celu zachowania poufności takich informacji.
Tajemnicę przedsiębiorcy w rozumieniu art. 5 ust 2 u.d.i.p. stanowią więc informacje znane jedynie określonemu kręgowi osób i związane z prowadzoną przez przedsiębiorcę działalnością, wobec których podjął on wystarczające środki ochrony w celu zachowania ich poufności (nie jest wymagana przesłanka gospodarczej wartości jak przy tajemnicy przedsiębiorstwa). Informacja staje się tajemnicą, kiedy przedsiębiorca przejawi wolę zachowania jej jako niepoznawalnej dla osób trzecich (por. wyrok NSA z 5 kwietnia 2013 r., sygn. I OSK 192/13 i z 5 lipca 2013 r., sygn. I OSK 511/13).
W orzecznictwie sądów administracyjnych podnosi się, że na tajemnicę przedsiębiorcy składają się łącznie dwa elementy: formalny - rozumiany jako wyrażenie woli utajnienia danych informacji, przejawiającej się w formie podjętych czynności, przedsięwziętych przez przedsiębiorcę w celu zapewnienia poufności określonych danych - oraz kolejny element równie istotny - aspekt materialny. (odnoszący się do charakteru informacji i wynikającej z niego konieczności zachowania jej poufności). Do wykazania przesłanki formalnej nie jest wystarczające przekonanie podmiotu dysponującego informacją o działalności przedsiębiorcy, że dane te mają charakter poufny, ale konieczne jest wykazanie faktu zastrzeżenia przez przedsiębiorcę poufności danych. Przesłanka materialna odnosi się natomiast do treści informacji (danych technicznych, technologicznych, organizacyjnych lub innych posiadających dla przedsiębiorcy wartość gospodarczą), których ujawnienie mogłoby negatywnie wpłynąć na sytuację przedsiębiorcy.
Dokonując analizy elementu formalnego tajemnicy przedsiębiorcy wypada także wskazać, że stanowić ją mogą z zasady informacje znane jedynie określonemu kręgowi osób i związane z prowadzoną przez przedsiębiorcę działalnością, wobec których podjął on wystarczające środki ochrony w celu zachowania ich w poufności. Informacje utajnione muszą przy tym posiadać określoną wartość dla przedsiębiorcy i nie są składnikiem wiedzy powszechnej, ogólnie lub łatwo dostępnej. Informacja staje się tajemnicą przedsiębiorcy, kiedy przedsiębiorca przejawi wolę zachowania jej jako niepoznawalnej dla osób trzecich. Nie traci natomiast swojego charakteru przez to, że wie o niej pewne ograniczone grono osób zobowiązanych do dyskrecji (np. pracownicy przedsiębiorstwa, czy też osoby ściśle z przedsiębiorstwem współpracujące przy realizowaniu określonej umowy). Utrzymanie danych informacji jako tajemnicy wymaga więc podjęcia przez przedsiębiorcę działań zmierzających do wyeliminowania możliwości dotarcia do nich przez osoby trzecie w normalnym toku zdarzeń, bez konieczności podejmowania szczególnych starań. Ustawodawca nie przesądził przy tym, jakie to mają być działania, lecz w doktrynie i orzecznictwie przyjmuje się, że chodzi o każdy sposób działania, który wskazuje, że określone informacje są traktowane jako poufne. Jednocześnie nie są tajemnicą przedsiębiorstwa informacje, z którymi można się bez przeszkód zapoznać.
Tajemnicę przedsiębiorstwa w rozumieniu art. 11 ust. 2 u.z.n.k. stanowi poufna informacja posiadająca wartość gospodarczą, a w szczególności informacja techniczna, technologiczna lub organizacyjna (por. Michalak, "Komentarz do art. 11 ustawy o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji" w: M. Zdyb (red.), A. Michalak, M. Mioduszewski, J. Raglewski, J. Rasiewicz, M. Sieradzka, J. Sroczyński, M. Szydło Marek, M. Wyrwiński, "Ustawa o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji. Komentarz.", pub. LEX nr 93420). Podobnie w tej kwestii wypowiedział się również Sąd Najwyższy w wyroku z 7 marca 2003 r., I CKN 89/01, LEX nr 583717). Zatem w aspekcie materialnym z art. 11 ust. 2 u.z.n.k. wynika, że tajemnicę przedsiębiorstwa stanowi poufna informacja posiadająca szeroko rozumianą wartość gospodarczą, a w szczególności informacja techniczna, technologiczna lub organizacyjna (dotycząca szeroko rozumianej organizacji przedsiębiorstwa - jego struktury, przepływu dokumentów, sposobu kalkulacji cen, zabezpieczenia danych itp.). Wyliczenie ustawowe zawarte w art. 11 ust. 2 u.z.n.k. nie jest przy tym wyczerpujące. Jak już jednak podano wyżej rodzaj informacji chronionych przez art. 11 ust. 2 u.z.n.k. i w art. 5 ust. 2 u.d.i.p., jest jednak różny. Tajemnica przedsiębiorstwa jest węższa niż tajemnica przedsiębiorcy, przy której kwalifikacji nie jest wymagane aby miała też wartość gospodarczą. Przy czym, kwalifikując informację publiczną jako objętą tajemnicą przedsiębiorcy, można powołać się także na wartość gospodarczą, jako wartość rozumianą szeroko, określoną w każdej wymiernej postaci.
Wyjaśnić należy, że pod pojęciem informacji posiadającej wartość gospodarczą w rozumieniu art. 11 ust. 2 u.z.n.k. zarówno w doktrynie, jak i orzecznictwie obowiązuje jego liberalna wykładnia, zgodnie z którą za wystarczające w tej mierze należy uznać istnienie nawet nieznacznej lub jedynie potencjalnej wartości ekonomicznej informacji, której wykorzystanie przez innego przedsiębiorcę mogłoby zaoszczędzić mu wydatków lub zwiększyć jego zyski w relacjach z innymi uczestnikami obrotu. Wartość gospodarczą posiadają dla przedsiębiorcy te dane, które odnoszą się do szeroko rozumianego gospodarowania przez firmę jej mieniem, jak i szczegółów organizacyjnych, technicznych czy technologicznych dotyczących prowadzonej działalności gospodarczej. W tym zakresie należy odwołać się również do komercyjnego aspektu tajemnicy przedsiębiorstwa, co oznacza, że chodzi o taką informację, której wykorzystanie przez innego przedsiębiorcę zaoszczędzi mu wydatków lub zwiększy zyski.
Jakkolwiek przepisy u.d.i.p. gwarantują ochronę danych stanowiących np. tajemnicę przedsiębiorcy i zezwalają na odmowę udostępnienia określonych informacji, jeżeli ich upublicznienie mogłoby spowodować naruszenie tej tajemnicy, to jednak ograniczenie dostępności informacji publicznej ze względu na tajemnicę ustawowo chronioną (art. 5 u.d.i.p.) ma charakter wyjątku od zasady. Istnienie tej tajemnicy musi być w konkretnym przypadku rzeczywiste, precyzyjnie określone i niewątpliwe. Należy podkreślić, że tajemnica przedsiębiorcy musi być oceniana w sposób obiektywny, oderwany od woli danego podmiotu. Nie wystarczy bowiem, aby żądana informacja dotyczyła podmiotu, tj. aby odnosiła się do prowadzonej przez niego działalności i aby z jego woli była objęta tajemnicą. W takim bowiem przypadku tajemnicą przedsiębiorcy objęte byłoby wszystko, co przedsiębiorca arbitralnie uzna za taką tajemnicę, także na podstawie czynności kwalifikowanych np. przez zamieszczenie odpowiedniej klauzuli w umowie, bądź przez wyrażenie zastrzeżenia w złożonym oświadczeniu (por. wyrok NSA z 1 lipca 2022 r., sygn. akt III OSK 1301/21; wyrok NSA z 13 kwietnia 2016, sygn. akt I OSK 2950/14; wyrok NSA z 7 kwietnia 2022, sygn. akt III OSK 1258/21). Ugruntowane stanowisko sądów administracyjnych wskazuje, że przesłanki nieudzielenia informacji publicznej ze wskazanego powodu muszą być omówione i wyjaśnione w sposób wyczerpujący i precyzyjny (por. wyrok NSA z dnia 17 stycznia 2017 r., sygn. akt I OSK 1993/16).
Dla przedsiębiorcy wszystko, co wiąże się z jego funkcjonowaniem, może mieć wartość gospodarczą. Jednakże nie wszystko stanowić będzie tajemnicę przedsiębiorcy. W motywach decyzji powinno być więc wyjaśnione, na czym w danym przypadku tajemnica przedsiębiorcy polega, a podmiot zobowiązany nie może polegać wyłącznie na oświadczeniu przedsiębiorcy co do istnienia tajemnicy przedsiębiorcy, lecz samodzielnie powinien dokonać weryfikacji wskazanych przez przedsiębiorcę okoliczności pod kątem istnienia tej tajemnicy. Tajemnica przedsiębiorcy nie jest wartością samą w sobie, ma wszak chronić przedsiębiorcę przed negatywnymi skutkami, jakie mogłoby dla prowadzonej przez niego działalności wywołać ujawnienie określonych informacji publicznych, żądanych w trybie u.d.i.p. Muszą one zatem obiektywnie zaistnieć.
Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego TVP SA wykazała przesłanki formalne i materialne niezbędne do zakwalifikowania żądanej informacji jako objętej tajemnicą przedsiębiorcy w przedstawionym wyżej rozumieniu.
W odniesieniu do omawianego zarzutu, w którym w istocie zarzucono niewłaściwe zastosowanie przepisów art. 5 ust. 2 u.d.i.p. w związku z art. 11 ust. 2 u.z.n.k., należy również przypomnieć, że niewłaściwe zastosowanie prawa materialnego oznacza błąd w zakresie subsumcji stanu faktycznego wobec treści stosowanej normy prawnej. Może być zatem konsekwencją wcześniejszych błędnych ustaleń w zakresie stanu faktycznego, jak i błędnej wykładni prawa materialnego, ale może mieć miejsce również wtedy, gdy prawidłowe są ustalenia i oceny w zakresie stanu faktycznego oraz wykładnia prawa materialnego, a wadliwość przejawia się wyłącznie w zestawieniu stanu faktycznego ze stanem prawnym sprawy. W rozpatrywanej skardze kasacyjnej nie zakwestionowano skutecznie ustaleń i ocen w zakresie stanu faktycznego, bowiem nie odniosły skutku zarzuty podniesione w ramach drugiej podstawy kasacyjnej. Jak wykazano wyżej, strona skarżąca kasacyjnie nie wykazała błędnej wykładni pojęcia tajemnicy przedsiębiorcy. Zatem to, że zdaniem strony skarżącej kasacyjnie, ujęte w decyzji wyjaśnienia nie wskazywały na ziszczenie się przesłanek ochrony tajemnicy przedsiębiorcy, a w konsekwencji strona skarżąca uznaje, że Sąd I instancji wadliwie uznał, iż doszło do skutecznego ograniczenia prawa do informacji publicznej, dodatkowo przy niezakwestionowaniu ustaleń w zakresie stanu faktycznego sprawy, nie sprawia, że omawiany zarzut mógł być skuteczny. WSA w Warszawie wskazał bowiem, przytaczając stosowną argumentację, że w jego ocenie nie ma podstaw, aby podważyć w niniejszej sprawie stanowisko TVP SA co do tego, że wnioskowane przez Stowarzyszenie informacje posiadają dla niej wartość gospodarczą oraz zostały objęte klauzulą "tajemnicy przedsiębiorcy". Stanowisko to nie mogło być zwalczane zarzutem błędnego zastosowania prawa materialnego, skoro nie zakwestionowano przyjętego przez Sąd rozumienia pojęcia tajemnicy przedsiębiorcy i tajemnicy przedsiębiorstwa, mogącej stanowić podstawę wyłączenia informacji z jej udostępnienia. W realiach niniejszej sprawy omawiany zarzut mógłby odnieść skutek jedynie w przypadku wykazania, że Sąd I instancji w przyjętym przez ten Sąd stanie faktycznym i prawnym sprawy dokonał ich wadliwego zestawienia. Błędu subsumcji strona skarżąca kasacyjnie jednak nie wykazała, a z uzasadnienia zaskarżonego wyroku wynika, że w przyjętym przez Sąd I instancji rozumieniu tajemnicy przedsiębiorcy mieściły się informacje objęte wnioskiem o udostępnienie informacji ocenione przez Sąd I instancji jako informacje publiczne podlegające ochronie na podstawie art. 5 ust. 2 u.d.i.p. w związku z art. 11 ust. 2 u.z.n.k. Z niepodważonych w skardze kasacyjnej ustaleń organów, zaakceptowanych przez Sąd I instancji wynika, że żądane faktury i umowy dotyczące kosztów organizacji wydarzenia sportowego, - dotyczą podstawowej działalności TVP SA (produkcji i nadawania programów telewizyjnych). Koszty te obejmują wynagrodzenia dla realizatorów i komentatorów sportowych, zapewnienie im odpowiedniego miejsca pracy i sprzętu (koszty osobowe) oraz koszty produkcyjno-logistyczne, które wynikają z warunków, w tym finansowych, przedstawionych przez organizatora widowiska sportowego. Zwykle organizator przedstawia rożne warianty co do parametrów stanowisk komentatorskich, miejsc w mixroomie, ulokowania studia na stadionie czy miejsca na wóz transmisyjny. Warunki realizacji transmisji mogą być rożne w zależności od przyjętego wariantu (pakietu) i wynegocjowanego wynagrodzenia. Również warunki zakwaterowania ekipy realizacyjnej mogą być rożne. Organizator proponuje bowiem różne standardy zakwaterowania, które w każdym przypadku podlegają negocjacjom. Inne, konkurencyjne stacje telewizyjne również organizują obsługę medialną transmisji wydarzeń sportowych, a uzyskanie przez nich informacji o warunkach, w tym finansowych, w jakich TVP SA organizuje obsługę medialną transmisji wydarzeń sportowych, może wpływać na wzmocnienie ich pozycji rynkowej i osłabienie na nim pozycji TVP SA, a więc chociaż potencjalnie zagrozić interesem TVP SA. Konkurent TVP SA znając warunki organizacji takiej działalności przez TVP SA może łatwiej wynegocjować korzystniejsze dla siebie warunki, łatwiej pozyskać członków ekipy realizacyjnej, proponując im wyższe wynagrodzenia niż otrzymywane od TVP SA lub lepsze stanowiska komentatorskie, dogodniejsze miejsce na studio na stadionie lub lepsze warunki zakwaterowania.
Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego przedstawione przez organ okoliczności i wynikające z nich uwarunkowania działalności TVP SA świadczą o tym, że żądane informacje posiadają dla niej istotną wartość gospodarczą, których ujawnienie godziłoby w interes TVP SA. Co prawda w skardze kasacyjnej dąży się do podważenia stanowiska o wartości gospodarczej żądanych informacji, jednak Stowarzyszenie nie przedstawiło argumentacji podważającej wartość gospodarczą tych informacji, opartej na realiach niniejszej sprawy. Argumentacja Stowarzyszenia oparta została na orzecznictwie nieprzystającym do okoliczności niniejszej sprawy.
Naczelny Sąd Administracyjny nie odnosi się do poruszonej w uzasadnieniu skargi kasacyjnej argumentacji, związanej z art. 31 ust. 1 w zw. z art. 4 pkt 2 ustawy o finansach publicznych a wskazującej na znaczenie dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy faktu, że TVP SA mieści się w zakresie zastosowania przepisów ustawy o finansach publicznych – ponieważ przepisy tej ustawy nie stały się przedmiotem zarzutów podniesionych w skardze kasacyjnej.
W rezultacie wykazania przez TVP SA, że żądana informacja publiczna jest objęta tajemnicą przedsiębiorcy w rozumieniu art. 5 ust. 2 u.d.i.p. niezasadny okazał się zarzut naruszenia art. 61 ust. 1 Konstytucji RP i art. 1 ust. 1 w zw. z art. 6 ust. 1 pkt 2 lit. f oraz art. 6 ust. 1 pkt 5 lit. f u.d.i.p. Poza przedmiotem sporu pozostaje w niniejszej sprawie spełnienie zakresu podmiotowego i przedmiotowego stosowania ustawy o dostępie do informacji publicznej, co zostało już przesądzone w prawomocnym wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie 29 stycznia 2020 r. sygn. akt II SA/Wa 2199/19. Niezrozumiałe są zatem bardzo obszerne wywody zawarte w uzasadnieniu skargi kasacyjnej zmierzające do wykazania tych okoliczności. Jednak, skoro w sprawie zachodzi ograniczenie dostępu do żądanej informacji publicznej ustanowione w art. 5 ust. 2 u.d.i.p. to TVP SA nie była zobowiązana do udostępnienia informacji żądanych przez Stowarzyszenie objętych zaskarżoną decyzją.
Z podobnych przyczyn niezasadny okazał się także zarzut naruszenia art. 13 ust. 1 i 2 u.d.i.p. Skoro bowiem TVP SA wykazał, że żądane przez Stowarzyszenie informacje stanowią tajemnicę przedsiębiorcy, to okoliczność ta stanowi podstawę do ograniczenia prawa dostępu do tych informacji z art. 5 ust. 2 u.d.i.p. Zatem organ nie był zobowiązany do udostępnienia żądanych informacji w terminach wskazanych w tym przepisie.
Mając na uwadze powyższe wywody, Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw, dlatego na mocy
art. 184 p.p.s.a. ją oddalił.
O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 p.p.s.a.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI