III OSK 651/24

Naczelny Sąd Administracyjny2025-03-27
NSAAdministracyjneŚredniansa
informacja publicznaKRRiTbezczynność organuskarga kasacyjnaprawo administracyjnepostępowanie sądowoadministracyjneuzasadnienie wyrokukontrola instancyjna

NSA uchylił wyrok WSA w Warszawie dotyczący udostępnienia informacji publicznej i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania z powodu wadliwego uzasadnienia wyroku WSA.

Sprawa dotyczyła skargi na bezczynność Przewodniczącego KRRiT w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej. WSA w Warszawie zobowiązał organ do udostępnienia informacji, uznając ekspertyzy i opinie prawne za informację publiczną. NSA uchylił wyrok WSA, wskazując na istotne wady uzasadnienia, które uniemożliwiały kontrolę instancyjną, w szczególności brak wyjaśnienia podstawy prawnej uznania dokumentów za informację publiczną oraz niewystarczające odniesienie się do kwestii przekazania akt sprawy.

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną Przewodniczącego KRRiT od wyroku WSA w Warszawie, który zobowiązał organ do udostępnienia informacji publicznej w zakresie ekspertyz i opinii prawnych zamówionych na potrzeby postępowania koncesyjnego oraz informacji o ich udostępnianiu innym organom. WSA uznał te dokumenty za informację publiczną, mimo stanowiska organu o ich wewnętrznym charakterze. NSA uchylił wyrok WSA, stwierdzając naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez sporządzenie uzasadnienia w sposób uniemożliwiający kontrolę instancyjną. Sąd I instancji nie wyjaśnił podstawy prawnej uznania ekspertyz za informację publiczną, błędnie odwołał się do orzecznictwa dotyczącego umów o pracę, nie odniósł się do argumentacji organu o wewnętrznym charakterze dokumentów ani do kwestii przekazania akt sprawy. NSA nie rozpoznał zarzutu dotyczącego sędziego Tomasza Szmydta, uznając go za spóźniony i niedopuszczalny w postępowaniu kasacyjnym, a także stwierdził brak przesłanek nieważności postępowania z mocy prawa. Sprawa została przekazana do ponownego rozpoznania WSA.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Kwestia ta wymaga ponownego rozpoznania przez WSA, gdyż uzasadnienie wyroku WSA było wadliwe i nie pozwoliło na ocenę tej kwestii.

Uzasadnienie

NSA wskazał na wadliwość uzasadnienia wyroku WSA, który nie wyjaśnił podstawy prawnej uznania ekspertyz za informację publiczną i nie odniósł się do argumentów organu o ich wewnętrznym charakterze.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (16)

Główne

p.p.s.a. art. 141 § §4

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 183 § §1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 185 § §1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

u.d.i.p. art. 1 § ust. 1

Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej

u.d.i.p. art. 6 § ust. 1 i 2

Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej

Konstytucja RP art. 61 § ust. 1 i 2

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Pomocnicze

p.p.s.a. art. 183 § §2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 18

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 19

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 177 § §1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 203 § pkt 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

u.d.i.p. art. 13 § ust. 1 i 2

Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej

p.p.s.a. art. 149 § §1 pkt 1 i pkt 3

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 200

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 133

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Argumenty

Skuteczne argumenty

Naruszenie przez WSA art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez sporządzenie uzasadnienia w sposób uniemożliwiający kontrolę instancyjną (brak wyjaśnienia podstawy prawnej, brak odniesienia do argumentów stron).

Odrzucone argumenty

Zarzuty dotyczące naruszenia art. 19 p.p.s.a. (wyłączenie sędziego Tomasza Szmydta) złożone po terminie na wniesienie skargi kasacyjnej.

Godne uwagi sformułowania

uzasadnienie zaskarżonego wyroku jest sporządzone w sposób uniemożliwiający jego instancyjną kontrolę nie wyjaśnił bowiem na jakiej podstawie prawnej uznał, że żądane we wniosku [...] ekspertyzy i opinie prawne uznał za informacje publiczne rozważania, jak trafnie podnosi skarżący kasacyjnie organ, są całkowicie nieuzasadnione, jako, że nie są związane z przedmiotem niniejszej sprawy to, iż w pozostałym zakresie informacja nie może zostać udostępniona bowiem dokumenty zostały przekazane do innej sprawy w WSA w Warszawie (pismo z dnia 28 marca 2023 r.) oznacza, że Organ uchybił ustawowemu – 14 dniowemu terminowi.

Skład orzekający

Zbigniew Ślusarczyk

przewodniczący sprawozdawca

Rafał Stasikowski

sędzia

Hanna Knysiak-Sudyka

sędzia del. WSA

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących wymogów uzasadnienia wyroku sądu administracyjnego (art. 141 § 4 p.p.s.a.) oraz zasady rozpoznawania zarzutów w postępowaniu kasacyjnym, w tym kwestii wyłączenia sędziego."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji wadliwości uzasadnienia wyroku WSA i procedury kasacyjnej. Kwestia kwalifikacji ekspertyz jako informacji publicznej wymaga ponownego rozpoznania przez WSA.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy dostępu do informacji publicznej i wadliwości uzasadnienia wyroku sądu administracyjnego, co jest istotne dla praktyków prawa administracyjnego. Dodatkowo, pojawia się wątek związany z sędzią, który budzi kontrowersje, choć nie wpłynął na rozstrzygnięcie NSA.

WSA popełnił błąd w uzasadnieniu wyroku – sprawa wraca do sądu pierwszej instancji.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
III OSK 651/24 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2025-03-27
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-02-22
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Hanna Knysiak - Sudyka
Rafał Stasikowski
Zbigniew Ślusarczyk /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6480
658
Hasła tematyczne
Uzasadnienie
Sygn. powiązane
II SAB/Wa 328/23 - Wyrok WSA w Warszawie z 2023-10-11
Skarżony organ
Krajowa Rada Radiofonii i Telewizji
Treść wyniku
Uchylono zaskarżony wyrok i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
ART.141 §4
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Zbigniew Ślusarczyk (spr.) Sędziowie: sędzia NSA Rafał Stasikowski sędzia del. WSA Hanna Knysiak-Sudyka Protokolant: asystent sędziego Przemysław Iżycki po rozpoznaniu w dniu 27 marca 2025 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Przewodniczącego Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 11 października 2023 r. sygn. akt II SAB/Wa 328/23 w sprawie ze skargi P. A. na bezczynność Przewodniczącego Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji w przedmiocie rozpoznania wniosku o udostępnienie informacji publicznej 1. uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie, 2. zasądza od P. A. na rzecz Przewodniczącego Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji kwotę 477 (słownie: czterysta siedemdziesiąt siedem) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 11 października 2023 r. sygn. akt II SAB/Wa 328/23 wydanym po rozpoznaniu sprawy ze skargi P. A. na bezczynność Przewodniczącego Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji w przedmiocie rozpoznania wniosku z 14 marca 2023 r. o udostępnienie informacji publicznej, na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 i pkt 3 p.p.s.a. i § 1a oraz art. 200 p.p.s.a. w zw. z art. 209 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329, dalej: "p.p.s.a.") zobowiązał Przewodniczącego Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji do rozpoznania wniosku skarżącego P. A. z 14 marca 2023 r. o udostępnienie informacji publicznej, w terminie 14 dni od daty doręczenia prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy (pkt 1), stwierdził, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa (pkt 2) oraz zasądził od Przewodniczącego Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji na rzecz skarżącego P. A. kwotę 580 złotych, tytułem zwrotu kosztów postępowania (pkt 3).
Wyrok został wydany w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy.
Wnioskiem z 14 marca 2023 r. skarżący zwrócił się do Przewodniczącego Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji z wnioskiem o udostępnienie informacji publicznej w zakresie:
1. Ekspertyz i opinii prawnych zamówionych lub sporządzonych przez Krajową Radę Radiofonii i Telewizji na potrzeby postępowania w sprawie przedłużenia koncesji dla stacji [...] zakończonego wydaniem decyzji o udzielenie koncesji na kolejny okres o numerze 479/K/2021-T z dnia 24 września 2021 r.
2. Wskazanie czy w/w opinie były udostępniane innym organom administracji lub władzy państwowej (w tym sądom lub prokuraturze), a jeśli tak, to kiedy, na potrzeby jakiego postępowania i o jakiej sygnaturze akt lub znaku sprawy oraz komu zostały udostępnione.
Odpowiadając na wniosek, Prezes KRRiT w piśmie z 28 marca 2023 r. wskazał, że w zakresie pkt 1 wniosku żądana dokumentacja nie stanowi informacji publicznej, z kolei w zakresie pkt 2 wniosku jest to informacja publiczna, lecz żądane dokumenty znajdują się w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Warszawie pod sygn. akt VI SAB/Wa 201/21.
W takim stanie rzeczy bezczynność Prezesa KRRiT skarżący uczynił przedmiotem skargi wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Wskazał, że oba pytania wniosku z 14 marca 2023 roku dotyczą informacji publicznych, które powinny być wnioskodawcy udostępnione w trybie przepisów ustawy o dostępie do informacji publicznej.
W odpowiedzi na skargę organ wnosił o odrzucenie skargi, ewentualnie o jej oddalenie.
Wskazanym na wstępie wyrokiem Sąd I instancji uwzględnił skargę. W uzasadnieniu wyroku wskazał, że Przewodniczący KRRiT jest, na gruncie ustawy z 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. z 2018 r., poz. 1330 - dalej także: "u.d.i.p."), podmiotem zobowiązanym do udostępnienia informacji publicznej. Odnosząc się do pkt 1 wniosku, w ocenie Sądu ekspertyzy i opnie prawne zamówione lub sporządzone na potrzeby postępowania koncesyjnego dotyczącego stacji [...] S.A., stanowią informację publiczną. Dokumenty te obrazują zasady procedowania KRRiT w przedmiocie wydania koncesji stacji działającej w przestrzeni publicznej, m.in. informującej znaczną część społeczeństwa o bieżących wydarzeniach politycznych i społecznych w kraju i na świecie. Sąd nie podzielił stanowiska Przewodniczącego KRRiT, iż dokumenty te mają charakter wewnętrzny, niepodlegający udostępnieniu w trybie ustawy o dostępie do informacji publicznej. W ocenie Sądu błędne poinformowano skarżącego, iż jego żądanie w części nie dotyczy udostępnienia informacji publicznej oraz to, iż w pozostałym zakresie informacja nie może zostać udostępniona, bowiem dokumenty zostały przekazane do innej sprawy w WSA w Warszawie, co oznacza, że organ uchybił ustawowemu terminowi na rozpoznanie wniosku. Tym samym w ocenie Sądu I instancji Prezes KRRiT znajdował się w bezczynności, która jednak nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa. Naruszenie ciążących na organie obowiązków wynikało bowiem z błędnej wykładni przepisów, organ podjął czynności w związku ze złożonym wnioskiem, zaś sama sprawa miała złożony charakter.
Skargę kasacyjną wniósł Prezes KRRiT, zaskarżając powyższy wyrok w całości. Zarzucił naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
1. art. 149 § 1 pkt 3 i § 2 p.p.s.a w zw. z art 151 p.p.s.a. i art. 133 p.p.s.a. przez uwzględnienie zamiast oddalenia skargi, a w konsekwencji bezzasadne zobowiązanie Przewodniczącego KRRiT do rozpoznania wniosku skarżącego P. A. z 14 marca 2023 r. o udostępnienie informacji publicznej, podczas gdy informacja objęta pkt. 1 wniosku skarżącego nie posiada waloru informacji publicznej, zaś informacja publiczna wnioskowana w pkt. 2 została udostępniona w treści pisma z 28 marca 2023 r., co uzasadniało przyjęcie, iż organ nie pozostawał w bezczynności w rozpoznaniu wniosku, a tym samym oddalenie skargi na bezczynność,
2. art. 141 § 4 p.p.s.a., przez brak przedstawienia podstawy prawnej rozstrzygnięcia wraz z jej wyjaśnieniem, co uniemożliwia poddanie zaskarżonego wyroku kontroli instancyjnej a to wobec braku wskazania na jakiej podstawie Sąd uznał, że ekspertyzy i opinie prawne stanowią informację publiczną, braku odniesienia się w tym zakresie do przepisów prawa oraz dorobku judykatury, jako że Sąd ograniczył swoje uzasadnienie co do istoty sprawy do wskazania, że:
- podziela wykładnię zaprezentowaną w wyroku NSA z 2 kwietnia 2014 r., sygn. akt: I OSK 1741/13, iż umowy o pracę lub innego rodzaju umowy zawierane z osobami zatrudnionymi w sądzie stanowią informację publiczną, które to rozważania są całkowicie nieuzasadnione i niezwiązane z przedmiotem sprawy, jako że wnioskiem skarżącego nie były objęte umowy zwierane przez skarżącego kasacyjnie z autorami ekspertyz i analiz, a same ekspertyzy i analizy, będące dokumentami o charakterze dalece odmiennym od samych umów o ich wykonanie,
- objęte wnioskiem ekspertyzy i analizy stanowią informację publiczną z uwagi na ocenę stacji [...] dokonaną przez Sąd I instancji, tymczasem wszelkie rozważania odnośnie profilu stacji i społeczeństwa śledzącego jej programy pozostają całkowicie irrelewantne dla rozstrzygnięcia sprawy i nie stanowią wyjaśnienia podstawy prawnej uznania ekspertyz i analiz za informację publiczną,
a nadto - Sąd I instancji nie odniósł się do treści skargi i odpowiedzi na skargę w zakresie niezbędnym do przeprowadzenia kontroli zaskarżonego wyroku, w szczególności z uwagi na fakt, iż nie skonfrontował treści informacji objętej wnioskiem z normami kształtującymi pojęcie informacji publicznej, wyrażonymi w art. 61 ust. 1 i 2 Konstytucji RP oraz art. 1 ust. 1 i art. 6 u.d.i.p., ani dorobkiem judykatury w zakresie pojęcia dokumentu wewnętrznego.
Ponadto organ zarzucił naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.
3. art. 6 ust. 1 i 2 u.d.i.p., art. 1 ust. 1 u.d.i.p. w zw. z art. 61 ust. 1 i 2 Konstytucji RP przez jego błędne zastosowanie polegające na uznaniu za informację publiczną ekspertyz i opinii prawnych zamówionych lub sporządzonych na potrzeby postępowania koncesyjnego dotyczącego stacji [...] S.A. notabene bez wskazania przez Sąd I instancji jakichkolwiek cech wnioskowanych dokumentów przemawiających za odmową ich zakwalifikowania jako "dokument wewnętrzny", podczas gdy są to wewnętrzne dokumenty organu niestanowiące informacji publicznej w rozumieniu art. 1 ust. 1 u.d.i.p., jako że nie są skierowane do podmiotów zewnętrznych, służą wymianie informacji, zgromadzeniu niezbędnych materiałów, uzgadnianiu poglądów i stanowisk, a nade wszystko nie są wiążące co do sposobu załatwienia sprawy, nie są w związku z tym wyrazem stanowiska skarżącego kasacyjnie i nie podlegają udostępnieniu w trybie przepisów u.d.i.p.,
4. art. 13 ust. 1 i 2 u.d.i.p. przez jego niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie, że organ pozostawał w bezczynności w związku z nieudostępnieniem informacji publicznej, w sytuacji, gdy żądane przez P. A. informacje w pkt. 1 wniosku nie miały charakteru informacji publicznej, a w konsekwencji nie podlegały udostępnieniu w trybie przepisów u.d.i.p., zaś żądane w pkt 2 wniosku informacje zostały udzielone skarżącemu w piśmie z 28 marca 2023 r.
W oparciu o tak sformułowane zarzuty organ wniósł o uwzględnienie skargi kasacyjnej w całości i uchylenie w całości zaskarżonego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie oraz oddalenie skargi, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania. Ponadto wniósł o zasądzenie od skarżącego na rzecz skarżącej kasacyjnie kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego (adwokackiego) wg norm prawem przepisanych.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną skarżący wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej organu oraz o zasądzenie od organu na jego rzecz zwrotu kosztów postępowania wraz z kosztami zastępstwa procesowego, wg norm prawem przewidzianych. W uzasadnieniu podniósł, że w całości podziela ustalenia poczynione przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w zaskarżonym wyroku. Zamówienia na opinie prawne, jak i przeprowadzenie opinii przez osoby zatrudnione w KRRiT, stanowi wydatkowanie publicznych środków, pokazują one zasady działania KRRiT i sposób rozumowania tego organu, a więc takie informacje są informacjami publicznymi zgodnie z ustawą o dostępie do informacji publicznej.
W piśmie z 26 marca 2025 r., złożonym na rozprawie w dniu 27 marca 2025 r., Prezes KRRiT wskazał, że w jego ocenie w sprawie zachodzi przesłanka nieważności postępowania z art. 183 § 2 pkt 4 p.p.s.a., bowiem skład sądu orzekającego w I instancji był sprzeczny z przepisami prawa, ponieważ w składzie sądu brała udział osoba nieuprawniona, tj. sędzia Tomasz Szmydt.
Jednocześnie skarżący kasacyjnie zarzucił naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 19 p.p.s.a., przez rozpoznanie sprawy przez skład sądu, w którym brał udział sędzia Tomasz Szmydt, który winien wyłączyć się z rozpoznania sprawy z uwagi na wątpliwości co do jego bezstronności, o których w dacie wnoszenia skargi kasacyjnej skarżący kasacyjnie nie miał i obiektywnie nie mógł mieć wiedzy, co uniemożliwiało postawienie przedmiotowego zarzutu w skardze kasacyjnej. Zwrócił uwagę na ogólnodostępne informacje o zwróceniu się przez Tomasza Szmydta do władz Republiki Białorusi o azyl polityczny, o przedstawieniu ww. zarzutu w postępowaniu dyscyplinarnym oraz o wszczęciu postępowania karnego o czyn z art. 130 § 2 k.k.
W ww. piśmie wniesiono także, z ostrożności procesowej, o wyłączenie Tomasza Szmydta od udziału w sprawie, na podstawie art. 19 p.p.s.a. Wskazano, że bez znaczenia jest, że wniosek o wyłączenie sędziego składany jest po wydaniu wyroku, albowiem art. 18 i 19 p.p.s.a. nie precyzują terminu do złożenia takiego wniosku.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Stosownie do art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 935) zwanej dalej p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania. W rozpoznawanej sprawie nie zachodzi żadna z okoliczności skutkujących nieważnością postępowania, o jakich mowa w art. 183 § 2 p.p.s.a. i nie zachodzi żadna z przesłanek, o których mowa w art. 189 p.p.s.a., które Naczelny Sąd Administracyjny rozważa z urzędu dokonując kontroli zaskarżonego skargą kasacyjną wyroku. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego nie doszło do spełnienia przesłanki nieważności postępowania, o której mowa w art. 183 § 2 pkt 4 p.p.s.a. w związku z wydaniem przez Sąd I instancji wyroku z udziałem sędziego Tomasza Szmydta. Zgodnie z powołanym przepisem, nieważność postępowania zachodzi, jeżeli skład sądu orzekającego był sprzeczny z przepisami prawa albo jeżeli w rozpoznaniu sprawy brał udział sędzia wyłączony z mocy ustawy. W orzecznictwie przyjmuje się, że przepis art. 18 p.p.s.a. reguluje przyczyny wyłączenia sędziego z mocy ustawy (iudex inhabilis). Przyczyny te są wymienione enumeratywnie, ich katalog jest zamknięty i nie może być interpretowany rozszerzająco. Przyczyny te opierają się na związkach sędziego z przedmiotem lub podmiotami postępowania (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 30 czerwca 2021 r., III FSK 64/21). W przypadku gdy ma miejsce którakolwiek podstawa wyłączenia wyliczona w art. 18 § 1 p.p.s.a., wyłączenie zachodzi z mocy prawa, a konsekwencją orzekania przez sędziego, co do którego taka okoliczność zachodzi, jest nieważność postępowania uregulowana w art. 183 § 2 pkt 4 p.p.s.a. Natomiast następstwa orzekania przez sędziego, co do którego zachodziłaby podstawa wyłączenia z art. 19 p.p.s.a. nie zostały zakwalifikowane jako podstawy nieważności postępowania (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 27 sierpnia 2019 r., I OSK 2627/17).
W niniejszej sprawie w odniesieniu do sędziego Tomasza Szmydta nie wystąpiła przesłanka wyłączenia sędziego z mocy prawa, o której mowa w art. 18 p.p.s.a. Skarżący kasacyjnie nie zwrócił uwagi na żadne okoliczności świadczące o wystąpieniu takiej przesłanki, ani też nie złożył żadnego wniosku dowodowego ukierunkowanego na udowodnienie zaistnienia przesłanki nieważności postępowania. Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu nie są znane z urzędu żadne okoliczności, o których mowa w art. 183 § 2 pkt 4 p.p.s.a. Ponieważ art. 18 p.p.s.a. przewiduje zamknięty katalog przesłanek wyłączenia sędziego z urzędu, tym samym nawet okoliczności powszechnie znane, jak powoływane przez skarżącego kasacyjnie okoliczności związane ze zwróceniem się przez Tomasza Szmydta do władz Republiki Białorusi o azyl polityczny, czy zrzeczeniem się przez ww. stanowiska sędziego WSA, nie świadczą o zaistnieniu okoliczności wskazanych w art. 18 p.p.s.a. Okoliczności te mogłyby być rozważane wyłącznie jako okoliczność świadcząca o braku bezstronności w sprawie, a więc w ramach wniosku o wyłączenie sędziego, o którym mowa w art. 19 p.p.s.a.
Jednocześnie jako spóźniony, a tym samym niedopuszczalny, należało ocenić złożony w piśmie z 26 marca 2025 r. wniosek o wyłączenie od udziału w postępowaniu sędziego Tomasza Szmydta. Wniosek ten złożony został dopiero na etapie postępowania kasacyjnego. Jakkolwiek trafnie wskazuje skarżący kasacyjnie na dopuszczalność złożenia wniosku o wyłączenie od udziału sędziego już po wydaniu wyroku, to uprawnienie do złożenia wniosku o wyłączenie sędziego orzekającego w I instancji wygasa wraz z przekazaniem skargi kasacyjnej do Naczelnego Sądu Administracyjnego. W postępowaniu kasacyjnym toczącym się przed Naczelnym Sądem Administracyjnym, wojewódzki sąd administracyjny, który wydał zaskarżony wyrok, nie posiada żadnych kompetencji, takich jak umorzenie postępowania, odrzucenie skargi kasacyjnej lub jej uwzględnienie w trybie autokontroli (art. 178 – 179a p.p.s.a.). Tym samym w postępowaniu kasacyjnym niedopuszczalne jest złożenie wniosku o wyłączenie od udziału w postępowaniu sędziego WSA, który brał udział w wydaniu orzeczenia w I instancji.
W tych okolicznościach w sprawie badaniu podlegały wyłącznie zarzuty podniesione w skardze kasacyjnej na uzasadnienie przytoczonych podstaw kasacyjnych.
Odnosząc się w pierwszej kolejności do zarzutu naruszenia art. 19 p.p.s.a. należy wskazać, że zarzut ten został sformułowany po upływie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej i jako taki nie podlega on rozpoznaniu. Zgodnie z art. 177 § 1 p.p.s.a. skargę kasacyjną wnosi się do sądu, który wydał zaskarżony wyrok lub postanowienie, w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia stronie odpisu orzeczenia z uzasadnieniem. W orzecznictwie jednoznacznie wskazuje się, że zmiana lub rozszerzenie podstaw kasacyjnych ograniczone jest natomiast, określonym w art. 177 § 1 p.p.s.a., terminem do wniesienia skargi kasacyjnej. Rozwiązaniu temu towarzyszy równolegle uprawnienie strony postępowania do przytoczenia nowego uzasadnienia podstaw kasacyjnych sformułowanych w skardze. Wywołane skargą kasacyjną postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym podlega więc zasadzie dyspozycyjności i nie polega na ponownym rozpoznaniu sprawy w jej całokształcie, lecz ogranicza się do rozpatrzenia poszczególnych zarzutów przedstawionych w skardze kasacyjnej w ramach wskazanych podstaw kasacyjnych. Istotą tego postępowania jest bowiem weryfikacja zgodności z prawem orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego oraz postępowania, które doprowadziło do jego wydania (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 16 maja 2023 r., II GSK 410/20, wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 22 marca 2024 r., II FSK 792/21). Tym samym bezprzedmiotowa jest podnoszona przez stronę argumentacja związana z brakiem możliwości podniesienia zarzutu naruszenia art. 19 p.p.s.a. w terminie do wniesienia skargi kasacyjnej.
Natomiast trafnie zarzucono w skardze kasacyjnej naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a. Przepis ten wskazuje wymogi, jakim winno odpowiadać uzasadnienie wyroku. Zgodnie z tym przepisem sąd powinien w uzasadnieniu wyroku przedstawić zwięźle stan sprawy, zarzuty podniesione w skardze, stanowiska pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. W przypadku uwzględnienia skargi trzeba też zawrzeć w nim wskazówki co do dalszego postępowania. Uzasadnienie powinno pozwolić na prześledzenie toku rozumowania sądu, które doprowadziło go do sformułowania oceny o zasadności bądź bezzasadności skargi. Strona winna po jego lekturze mieć pewność, że sąd przeanalizował każdy z podniesionych przez nią zarzutów, konfrontując je z zebranym materiałem dowodowym, wnioskami organów co do faktów wynikających z tych dowodów, prześledził tok postępowania administracyjnego pod kątem jego zgodności z prawem i zbadał zgodność wydanego aktu administracyjnego lub działania organu z prawem. Sąd nie może więc ograniczyć się do ogólnikowych stwierdzeń czy też tylko do przytoczenia wszystkich istotnych zarzutów bez odniesienia się do każdego z nich z osobna. Winien wyjaśnić stronie, dlaczego w świetle przepisów prawa jej stanowisko jest prawidłowe bądź nieprawidłowe (por. poglądy wyrażone w wyrokach Naczelnego Sądu Administracyjnego z 13 lutego 2008 r., sygn. akt I FSK 195/07, pub. w Lex pod nr 464095, z 29 stycznia 2008 r., sygn. akt I FSK 142/07, pub. w Lex pod nr 462963, z 18 września 2007 r., sygn. akt I FSK 1206/06, pub. w Lex pod nr 65407 i z 26 lipca 2007 r., sygn. akt I OSK 1281/06, pub. w Lex pod nr 362061). Wadliwość uzasadnienia wyroku może stanowić przedmiot skutecznego zarzutu kasacyjnego szczególnie w sytuacji, gdy nie zawiera stanowiska odnośnie do stanu faktycznego przyjętego, jako podstawa zaskarżonego rozstrzygnięcia (uchwała 7 sędziów NSA z 15 lutego 2010 r., sygn. akt II FPS 8/09, pub. www.nsa.orzeczenia.gov.pl), jak również, gdy sporządzone jest w sposób uniemożliwiający instancyjną kontrolę zaskarżonego wyroku (por. np.: wyrok NSA z 12 października 2010 r., sygn. akt II OSK 1620/10; wyrok NSA z 5 kwietnia 2012 r., sygn. akt I FSK 1002/11, pub. www.nsa.orzeczenia.gov.pl). Uchybieniem, niepozostającym bez wpływu na rezultat kontroli kasacyjnej zaskarżonego orzeczenia, jest bowiem uzasadnienie, w którym ocena o zgodności/niezgodności z prawem zaskarżonego aktu lub działania organu formułowana jest bez odniesienia się do okoliczności konkretnego stanu faktycznego sprawy, albowiem w tego rodzaju sytuacji nie jest możliwe zrekonstruowanie przebiegu operacji logicznej, rezultatem której jest przyjęcie konkretnego kierunku interpretacji i zastosowania konkretnych przepisów prawa w okolicznościach konkretnego stanu faktycznego sprawy (por. np. wyrok NSA z 11 stycznia 2011 r., sygn. akt I GSK 685/09, pub. www.nsa.orzeczenia.gov.pl).
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego uzasadnienie zaskarżonego wyroku jest sporządzone w sposób uniemożliwiający jego instancyjną kontrolę. Słusznie zarzuca skarżący kasacyjnie organ, że w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku Sąd I instancji nie wskazał podstawy materialnoprawnej rozstrzygnięcia i jej nie wyjaśnił. Nie wyjaśnił bowiem na jakiej podstawie prawnej uznał, że żądane we wniosku z 14 marca 2023 r. skarżącego ekspertyzy i opinie prawne uznał za informacje publiczne. Tymczasem kwestia ta stanowiła istotę rozstrzygnięcia niniejszej sprawy. Bowiem organ broniąc się przed zarzutem bezczynności twierdził, że żądana w punkcie pierwszym wniosku informacja nie stanowi informacji publicznej, ponieważ dotyczy dokumentów wewnętrznych a to uwalniałoby organ od tego zarzutu.
Sąd I instancji ograniczył swoje uzasadnienie w tym zakresie do wskazania, że podziela wykładnię zaprezentowaną w wyroku NSA z 2 kwietnia 2014 r. sygn. akt I OSK 1741/13, iż umowy o pracę lub innego rodzaju umowy zawierane z osobami zatrudnionymi w sądzie stanowią informację publiczną, które to rozważania, jak trafnie podnosi skarżący kasacyjnie organ, są całkowicie nieuzasadnione, jako, że nie są związane z przedmiotem niniejszej sprawy. Wniosek skarżącego z 14 marca 2023 r. nie obejmował umów zawieranych przez organ z autorami ekspertyz i opinii, a ekspertyzy i opinie są dokumentami dalece odmiennymi od umów o ich wykonanie.
Nadto Sąd I instancji nie odniósł się do treści skargi i odpowiedzi na skargę w zakresie niezbędnym do przeprowadzenia kontroli zaskarżonego wyroku, w szczególności z uwagi na fakt, iż nie skonfrontował treści informacji objętej punktem 1 wniosku z normami definiującymi pojęcie informacji publicznej, wyrażonymi w art. 61 ust. 1 i 2 Konstytucji RP oraz art. 1 ust. 1 i art. 6 ust 1 i 2 u.d.i.p., ani z dorobkiem judykatury i doktryny w zakresie pojęcia dokumentu wewnętrznego, na które to powołuje się organ. Sąd I instancji zaniechał wskazania jakichkolwiek cech dokumentów objętych wnioskiem przemawiających za odmową ich kwalifikacji jako dokumentów wewnętrznych. Co prawda Sąd I instancji stwierdził, że objęte wnioskiem ekspertyzy i opinie prawne stanowią informację publiczną (bez wskazania podstawy prawnej) z uwagi na ocenę stacji [...] dokonaną przez ten Sąd, jednak trudno dociec z jaką podstawą prawną Sąd wiąże swoje rozważania dotyczące profilu stacji i społeczeństwa śledzącego jej programy jako mającymi wpływ na kwalifikację żądnych ekspertyz i opinii jako informacji publicznych.
Kwestią sporną w sprawie było również to, czy organ prawidłowo rozpoznał punkt 2 wniosku z 14 marca 2023 r. Organ twierdził, że nie mógł udzielić tych informacji ponieważ akta sprawy przekazał do sądu. Natomiast skarżący był zdania, że nie była to przeszkoda do udzielenia informacji z punktu 2 wniosku i przedstawił swoją argumentację. Sąd I instancji odniósł się do tej kwestii jednym zdaniem. Stwierdził bowiem, że "to, iż w pozostałym zakresie informacja nie może zostać udostępniona bowiem dokumenty zostały przekazane do innej sprawy w WSA w Warszawie (pismo z dnia 28 marca 2023 r.) oznacza, że Organ uchybił ustawowemu – 14 dniowemu terminowi." To doprowadziło Sąd I instancji do wniosku, iż "zachodzą podstawy do stwierdzenia, że pozostaje on (organ) w bezczynności". Trudno doszukać się w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku jakiejkolwiek argumentacji faktycznej i prawnej na poparcie tego stanowiska. Co prawda skarżący w odpowiedzi na skargę kasacyjną podaje okoliczności świadczące o tym, że organ w chwili rozpoznania wniosku dysponował już aktami, bowiem zostały już zwrócone przez Sąd ale są to okoliczności niezweryfikowane przed Sądem I instancji.
Wskazane wyżej braki uzasadnienia zaskarżonego wyroku uniemożliwiają ocenę pozostałych zarzutów podniesionych w skardze kasacyjnej przez Naczelny Sąd Administracyjny.
Mając na uwadze powyższe wywody, Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że skarga kasacyjna zawiera usprawiedliwione podstawy, dlatego na mocy art. 185 § 1 p.p.s.a. uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji.
O kosztach postępowania kasacyjnego od P. A. na rzecz Przewodniczącego Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji orzeczono na podstawie art. 203 pkt 2 p.p.s.a.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI