III OSK 6497/21

III OSK 6497/21 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2025-04-24
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-09-10
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Maciej Kobak
Mirosław Wincenciak /sprawozdawca/
Teresa Zyglewska /przewodniczący/
Symbol z opisem
6135 Odpady
Hasła tematyczne
Odpady
Sygn. powiązane
II SA/Kr 329/20 - Wyrok WSA w Krakowie z 2020-10-29
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2019 poz 701
art. 64 ust. 1 pkt 3
Ustawa z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach - t.j.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Teresa Zyglewska Sędziowie: sędzia NSA Mirosław Wincenciak (spr.) sędzia del. WSA Maciej Kobak Protokolant: asystent sędziego Marita Sikora po rozpoznaniu w dniu 24 kwietnia 2025 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej przy udziale prokuratora Prokuratury Rejonowej [...] skargi kasacyjnej Syndyka Masy Upadłości A. Sp. z o.o. w upadłości z siedzibą w [...] od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 29 października 2020 r. sygn. akt II SA/Kr 329/20 w sprawie ze skargi Syndyka Masy Upadłości A. Spółki z o.o. w upadłości z siedzibą w [...] na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia 30 stycznia 2020 r. znak SKO.OŚ/4170/435/2019 w przedmiocie wykreślenia działalności objętej obowiązkiem wpisu do rejestru w zakresie wytwarzania i transportu odpadów oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wyrokiem z dnia 29 października 2020 r. sygn. akt II SA/Kr 329/20 oddalił skargę Syndyka masy upadłości A. Sp. z o.o. w upadłości z siedzibą w [...] na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia 30 stycznia 2020 r. znak: SKO.OŚ/4170/435/2019 w przedmiocie wykreślenia działalności objętej obowiązkiem wpisu do rejestru w zakresie wytwarzania i transportu odpadów.
U podstaw rozstrzygnięcia Sądu pierwszej instancji legły następujące ustalenia oraz ocena prawna.
Marszałek Województwa [...] decyzją z dnia 13 listopada 2019 r., na podstawie art. 64 ust. 2 w zw. z art. 64 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach (t.j.: Dz. U. z 2019 r., poz. 701 ze zm., dalej w skrócie: "u.o."), orzekł o zmianie wpisu w rejestrze podmiotów wprowadzających produkty, produkty w opakowaniach i gospodarujących odpadami podmiotu A. Sp. z o.o. w upadłości z siedzibą w [...], posiadającego numer rejestrowy: [...], poprzez wykreślenie działalności objętej obowiązkiem wpisu do rejestru na wniosek w zakresie wytwarzania i transportu odpadów oraz prowadzenia działalności wynikającej z ustawy z dnia 11 września 2015 r. o zużytym sprzęcie elektrycznym i elektronicznym (t.j.: Dz. U. z 2018 r., poz. 1466 ze zm., dalej w skrócie: "u.z.s.e.e."), jako zbierający zużyty sprzęt. W uzasadnieniu decyzji podał, że postępowanie w sprawie zostało wszczęte w związku z pismem Prokuratury Rejonowej [...]. Następnie organ szczegółowo przedstawił podjęte w sprawie czynności zmierzające do zebrania materiału dowodowego niezbędnego dla poczynienia ustaleń stanu faktycznego. W wyniku powyższego ustalił, że A. Sp. z o.o. prowadzi działalność gospodarczą na podstawie wpisu do rejestru podmiotów wprowadzających produkty, produkty w opakowaniach i gospodarujących odpadami, o którym mowa w art. 49 u.o., w zakresie zbierania zużytego sprzętu, wytwarzania i transportu odpadów oraz na mocy i warunkach określonych w decyzji Starosty [...] z dnia 13 lutego 2015 r. znak: OS.I.6233.88.2014.AM, a także w decyzjach Prezydenta Miasta [...] z dnia 10 lutego 2017 r. znak: OŚ-ŚR.6233.2.2017 i z dnia 24 marca 2017 r. znak: OŚ-ŚR.6233.5.2017. Ponadto wspomniany wpis zawierał informację na temat posiadania przez podmiot wpisu do rejestru działalności regulowanej w zakresie odbierania odpadów komunalnych od właścicieli nieruchomości, jednak okazało się, że wpis tej treści został dokonany omyłkowo i wymagał korekty dokonanej przez organ (dokonano usunięcia wpisu w zakresie Gminy [...] w Dziale XI w punkcie 4 w/w rejestru).
Spółka uzyskała dostęp do indywidualnego konta w rejestrze stanowiącym pierwszą część Bazy danych o produktach i opakowaniach oraz o gospodarce odpadami (dalej w skrócie: "BDO"). Dodatkowo, w dniu 13 marca 2018 r. podmiot otrzymał zawiadomienie o nadaniu numeru rejestrowego. Jednocześnie, stosownie do treści art. 233 ust. 1 u.o., zezwolenia na transport odpadów wydane przed dniem wejścia w życie ustawy zachowały ważność na czas na jaki zostały wydane, nie dłużej jednak niż do czasu upływu terminu do złożenia wniosku o wpis do rejestru, o którym mowa w art. 49 ust. 1 u.o., a w przypadku uzyskania dostępu w terminie wcześniejszym straciły ważność z dniem wpisu do tego rejestru. Mając na uwadze powyższe, decyzja z dnia 19 stycznia 2015 r., wydana przez Starostę [...] w sprawie zezwolenia na transport odpadów znak: OS.l.6233.3.2015.AM straciła moc z dniem 6 marca 2018 r. Według stanu na dzień wydania decyzji wpis do w/w rejestru dokonywany przez Marszałka Województwa [...] obejmuje:
1) dział VII – Transportujący odpady – 887 pozycji sześciocyfrowych kodów odpadów określonych w rozporządzeniu Ministra Środowiska z dnia 9 grudnia 2014 r. w sprawie katalogu odpadów (Dz. U. z 2014 r., poz. 1923);
2) dział IV – Zbierający zużyty sprzęt – II grupę sprzętu, tj. ekrany, monitory i sprzęt zawierający ekrany o powierzchni większej niż 100 cm2, ze wskazaniem adresu miejsca, w którym jest zbierany zużyty sprzęt, tj. województwo [...], powiat [...], gmina [...] (miasto), miejscowość [...], ulica [...], nr domu [...], kod pocztowy [...];
3) oświadczenie o wytwarzaniu odpadów niepodlegających obowiązkowi uzyskania pozwolenia na wytwarzanie odpadów albo pozwolenia zintegrowanego;
4) informację na temat posiadanej decyzji związanej z gospodarką odpadami – zezwolenie na zbieranie odpadów na podstawie u.o. Starosty [...] znak: OS.l.6233.88.2014.AM z dnia 13 lutego 2015 r. z terminem obowiązywania do dnia 13 lutego 2025 r.
Organ ustalił, że w dniu 8 października 2018 r. na terenie nasypu kolejowego "[...]", użytkowanym przez B. Sp. z o.o. z siedzibą w [...] doszło do próby niezgodnego z przepisami u.o. usunięcia odpadów niebezpiecznych transportowanych z terenu podmiotu Spółki A. Zamierzenie to zostało udaremnione przez Policję. Dodatkowo stwierdzono, że dokumenty przewozowe nie zawierały żadnych podpisów – jedynie pieczęć firmową Spółki A. Pracownicy Wojewódzkiego Inspektoratu Ochrony Środowiska w [...] w trakcie kontroli stwierdzili, że odpady były transportowane niezgodnie z wymaganiami ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (t.j.: Dz. U. z 2019 r., poz. 58 ze zm.). Jednocześnie ustalono, że pojazdy były nieoznakowane oraz że według informacji udzielonych przez kierowców – nadmiernie obciążone. Organ szczegółowo opisał dalsze czynności dowodowe przeprowadzone przez właściwe organy, tj. Policję, Urząd Miasta [...] i Wojewódzki Inspektorat Ochrony Środowiska, przedstawiając zeznania słuchanych na tą okoliczność świadków. Ustalono, że odpady w przedmiotowej sprawie stanowią prawdopodobnie odpady komunalne zmieszane z odpadami pochodzącymi z przemysłu chemicznego, petrochemicznego, farbiarskiego i lakierniczego. Badania wykazały, że próbki odpadów w całości charakteryzowały się obecnością substancji decydujących o tym, że odpad jest niebezpieczny. Ponadto, w dniu 31 października 2018 r., Policja zatrzymała transport odpadów pochodzących ze Spółki A., realizowany przed firmę [...] z siedzibą w [...]. Zgodnie z oświadczeniem kierowcy, odpady miały trafić do bazy transportowej w [...], zarządzanej przez wspomnianą firmę. Z okazanej przez transportującego karty przekazania odpadów wynikało, że przedmiotem transportu jest odpad o kodzie 15 01 02 – opakowania z tworzyw sztucznych. Podczas oględzin zawartości naczepy stwierdzono, że ładunek składa się ze zmieszanych odpadów w postaci szmat, czyściwa ze śladami farb, folii, fragmentów materiałów tekstylnych, worków z niewiadomą zawartością, węży gumowych i rękawiczek jednorazowych. Transportowane odpady wydzielały charakterystyczny zapach rozpuszczalników. Na podstawie oględzin stwierdzono błędną klasyfikację przewożonego odpadu. Ponadto sprawdzono, że firma [...] nie posiada wpisu w rejestrze podmiotów wprowadzających produkty, produkty w opakowaniach i gospodarujących odpadami. W kontekście powyższego organ wyjaśnił, że w zakresie działalności Spółki A. ujawniono liczne nieprawidłowości, które skutkowały wszczęciem postępowań administracyjnych i sądowoadministracyjnych.
Od w/w decyzji odwołanie wniósł Syndyk masy upadłości A. Sp. z o.o. w upadłości z siedzibą w [...], zarzucając naruszenie wskazanych przepisów ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.: Dz. U. z 2018 r., poz. 2096 ze zm.; dalej w skrócie: "k.p.a.") oraz art. 144 ust. 1 i ust. 2 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe (t.j.: Dz. U. z 2019 r., poz. 498 ze zm., dalej w skrócie: "p.u."), poprzez niewłaściwe oznaczenie strony postępowania administracyjnego.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z dnia 30 stycznia 2020 r. znak: SKO.OŚ/4170/435/2019, na podstawie art. 64 ust. 2 w zw. z art. 64 ust. 1 pkt 3 u.o. oraz art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ odwoławczy wyjaśnił, że podstawę prawną badanej decyzji organu pierwszej instancji stanowi art. 64 ust. 2 w zw. z art. 64 ust. 1 pkt 3 u.o. Stosownie do powyższych przepisów, marszałek województwa dokonuje z urzędu, w drodze decyzji, wykreślenia podmiotu z rejestru m.in. w przypadku stwierdzenia rażących nieprawidłowości w wykonywaniu obowiązków określonych w przepisach ustawy (pkt 3). Przewidziane w art. 64 ust. 1 u.o. wykreślenie podmiotu z rejestru z urzędu jest m.in. środkiem prawnym będącym sankcją administracyjną za rażące nieprawidłowości w wykonywaniu obowiązków określonych w u.o. Zdaniem Kolegium, wbrew twierdzeniom odwołania, naruszenia wykonywania obowiązków określonych w przepisach u.o. z uwagi na ich skalę, oczywistość i wagę (gospodarowanie odpadami niebezpiecznymi) mają właśnie charakter nieprawidłowości rażących, które organ pierwszej instancji szczegółowo przedstawił w wydanej decyzji.
Powyższa decyzja Kolegium z dnia 30 stycznia 2020 r. stała się przedmiotem skargi Syndyka masy upadłości A. Sp. z o.o. w upadłości z siedzibą w [...] do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, w której zarzucił naruszenie art. 64 ust. 1 pkt 3 u.o. oraz art. 144 ust. 1 i 2 p.u. (poprzez niewłaściwe oznaczenie strony postępowania administracyjnego) oraz wskazanych przepisów k.p.a.
W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. W motywach powołanego na wstępie wyroku wskazał, że w niniejszej sprawie właściwie oznaczono stronę postępowania. Organ pierwszej instancji został zawiadomiony o ogłoszeniu upadłości w dniu 30 września 2019 r. (k. 135, t. 2 akt adm.). Od tego momentu wszystkie pisma i rozstrzygnięcia były doręczane Syndykowi masy upadłości A. Sp. z o.o. w upadłości z siedzibą w [...]. Wobec tego Sąd pierwszej instancji nie znalazł uchybień, o których mowa w skardze. Nie doszło także do naruszenia art. 7 i art. 77 w zw. z art. 80 k.p.a., bowiem materiał dowodowy w sprawie jest wyczerpujący i prawidłowo oceniony. Chybione okazały się również zarzuty naruszenia prawa materialnego. Zgodnie z dyspozycją art. 64 ust. 1 pkt 3 u.o., marszałek województwa dokonuje z urzędu, w drodze decyzji, wykreślenia podmiotu z rejestru w przypadku stwierdzenia rażących nieprawidłowości w wykonywaniu obowiązków określonych w przepisach ustawy. W ocenie WSA w Krakowie, o rażącym naruszeniu przepisów u.o. można mówić, jeżeli dany podmiot postąpił w sposób oczywiście sprzeczny z zapisami tej ustawy, a skutki tego działania (z powodów gospodarczych, społecznych, majątkowych) nie mogą być tolerowane przez organy praworządnego państwa. Sąd pierwszej instancji podzielił ocenę organów, że stwierdzone w sprawie nieprawidłowości mają charakter rażący. Podmiot gospodarujący odpadami, czyli Spółka A., postąpiła bowiem w sposób oczywiście sprzeczny z przepisami u.o., zaś skutki jej działania, w tym zanieczyszczenie środowiska, niebezpieczeństwo dla życia i zdrowia ludzi, przy ukrywaniu okoliczności gospodarowania odpadami niebezpiecznymi, nie mogą być społecznie i gospodarczo akceptowalne. Wobec tego ocena organów w zakresie zastosowania przepisów prawa materialnego jest całkowicie zasadna.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku do Naczelnego Sądu Administracyjnego wywiódł Syndyk masy upadłości A. Sp. z o.o. w upadłości z siedzibą w [...]. Zaskarżając wyrok w całości, na podstawie art. 174 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej w skrócie: "p.p.s.a.") zarzucił:
1) naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 64 ust. 1 pkt 3 u.o., zgodnie z którym marszałek województwa dokonuje z urzędu, w drodze decyzji, wykreślenia podmiotu z rejestru, w przypadku stwierdzenia rażących nieprawidłowości w wykonywaniu obowiązków określonych w przepisach ustawy, poprzez jego błędną wykładnię oraz uznanie, że Spółka dopuściła się takich rażących nieprawidłowości, co miało przemawiać za słusznością wykreślenia z rejestru;
2) naruszenie przepisu prawa procesowego, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., poprzez oddalenie skargi w sytuacji, gdy skarżący w sposób należyty wykazał, że postępowanie organów administracji publicznej obarczone było wadami, które uniemożliwiły prawidłowe ustalenie stanu faktycznego.
Wskazując na powyższe zarzuty, skarżący kasacyjnie wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Krakowie do ponownego rozpoznania. Ponadto wniósł o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych oraz o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej przedstawił argumentację mającą wykazać zasadność podniesionych w niej zarzutów.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną Prokurator Prokuratury Rejonowej [...] wniósł o jej oddalenie.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
W świetle art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach:
1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie,
2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, ponieważ w świetle art. 183 § 1 p.p.s.a. rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. Jeżeli zatem nie wystąpiły przesłanki nieważności postępowania wymienione w art. 183 § 2 p.p.s.a., a w rozpoznawanej sprawie przesłanek tych brak, to Sąd związany jest granicami skargi kasacyjnej. Oznacza to, że Sąd nie jest uprawniony do samodzielnego dokonywania konkretyzacji zarzutów skargi kasacyjnej, a upoważniony jest do oceny zaskarżonego orzeczenia wyłącznie w granicach przedstawionych we wniesionej skardze kasacyjnej.
Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw.
Na uwzględnienie nie zasługiwał zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. Przepis ten jest tzw. przepisem wynikowym. Określa one przypadki, kiedy skarga na decyzję lub postanowienie podlega uwzględnieniu przez sąd administracyjny (sąd uchyla wówczas zaskarżoną decyzję lub postanowienie w całości lub w części, jeśli dopatrzy się naruszenia przepisów postępowania, o ile mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy). Strona skarżąca kasacyjnie, chcąc wykazać – jako zasadną podstawę skargi kasacyjnej – naruszenie tego przepisu, powinna wskazywać konkretne przepisy postępowania, którym uchybił organ, a którego to uchybienia miał nie dostrzec sąd pierwszej instancji.
Niezasadny okazał się również zarzut naruszenia przepisu art. 64 ust. 1 pkt 3 u.o. Zgodnie z tym przepisem, marszałek województwa dokonuje z urzędu, w drodze decyzji, wykreślenia podmiotu z rejestru w przypadku stwierdzenia rażących nieprawidłowości w wykonywaniu obowiązków określonych w przepisach ustawy. Podstawowy obowiązek podmiotów prowadzących gospodarkę odpadami określa art. 16 u.o., który stanowi, że gospodarkę odpadami należy prowadzić w sposób zapewniający ochronę życia i zdrowia ludzi oraz środowiska, w szczególności gospodarka odpadami nie może: 1) powodować zagrożenia dla wody, powietrza, gleby, roślin lub zwierząt; 2) powodować uciążliwości przez hałas lub zapach; 3) wywoływać niekorzystnych skutków dla terenów wiejskich lub miejsc o szczególnym znaczeniu, w tym kulturowym i przyrodniczym.
Oceny w tej sprawie wymagało zatem, czy pojęcie "rażących nieprawidłowości" w wykonywaniu przepisów u.o. zostało prawidłowo zinterpretowane przez organy i Sąd pierwszej instancji. Omawiana ustawa nie definiuje pojęcia "rażących nieprawidłowości" w zakresie naruszenia przepisów. WSA w Krakowie przyjął za organami, że o "rażących nieprawidłowościach" można mówić, jeżeli mają one charakter oczywisty, a ich skutki (np. społeczno-gospodarcze) nie dają się pogodzić z wymogami praworządności. Stanowisko Sądu pierwszej instancji należy podzielić – o rażących nieprawidłowościach świadczy nie tylko ich oczywistość, ale także konsekwencje, jakie powodują one w środowisku. Ponadto dodatkowym kwalifikatorem oceny owych nieprawidłowości może być sposób działania podmiotu prowadzącego działalność, tj. np. czy podmiotowi można przypisać intencjonalną nieprawidłowość w ocenianym działaniu – innymi słowy, czy można zarzucić nie tylko niewłaściwe działanie według wzorca starannego działania, dla danego rodzaju sprawy, ale również, czy w świetle okoliczności sprawy, powody i intencje owego niewłaściwego działania były nakierowane na naruszenie prawa. W rozpoznawanej sprawie dostatecznie wykazano, że określone działania nie tylko oczywiście naruszały prawo, ale były nacechowane złą wolą przedsiębiorcy.
Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a., orzekł, jak w sentencji wyroku.