II SAB/Lu 174/22

II SAB/Lu 174/22 - Wyrok WSA w Lublinie
Data orzeczenia
2023-02-07
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-12-09
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Sędziowie
Jerzy Drwal
Joanna Cylc-Malec /przewodniczący sprawozdawca/
Marcin Małek
Symbol z opisem
6133 Informacja o środowisku
658
Hasła tematyczne
Ochrona środowiska
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
Zobowiązano do dokonania czynności
Powołane przepisy
Dz.U. 2017 poz 1405
art. 3 pkt 9 lit a, b, art. 9 ust. 1 pkt 3, atr. 20 ust.1, art. 8 ust.1, 2, art. 15a, art. 14
Ustawa z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz  o ocenach oddziaływania na środowisko.
Dz.U. 2023 poz 259
art. 149 par 1 pkt 1,3, par 1a
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Cylc – Malec (sprawozdawca) Sędziowie Sędzia WSA Jerzy Drwal Asesor sądowy Marcin Małek po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 7 lutego 2023 r. sprawy ze skargi Fundacji [...] z siedzibą w W. na bezczynność Nadleśniczego Nadleśnictwa Łuków w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej I. zobowiązuje Nadleśniczego Nadleśnictwa Łuków do załatwienia wniosku Fundacji [...] z siedzibą w W. z dnia 15 lutego 2022 r. w terminie miesiąca od dnia otrzymania odpisu prawomocnego wyroku; II. stwierdza, że bezczynność Nadleśniczego Nadleśnictwa Łuków nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; III. zasądza od Nadleśniczego Nadleśnictwa Łuków na rzecz Fundacji [...] z siedzibą w W. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
Pismem z 22 listopada 2022r. Fundacja [...] w W. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie skargę na bezczynność Nadleśniczego Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasy Państwowe Nadleśnictwo Łuków polegającą na nierozpoznaniu wniosku Fundacji z dnia 15 lutego 2022r.
We wniosku tym, Fundacja powołując się na art. 3 ustawy z dnia 3 października 2008r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (Dz. U. z 2022 r., poz. 1029 ze zm.), dalej jako "u.i.o.ś." domagała się udostępnienia informacji związanej z procesem konsultacji społecznych, zgłaszania uwag, wniosków i petycji oraz współuczestniczenia strony społecznej w decyzjach dotyczących gospodarki leśnej. Wnioskowała o "przesłanie listy przypadków z okresu od 1 stycznia 2018 r. do momentu udzielenia odpowiedzi, gdy przedstawiciele strony społecznej zgłaszali postulaty, pytania, wnioski i uwagi dotyczące prowadzenia gospodarki leśnej na terenie Nadleśnictwa? W szczególności o podanie:
a. Kto zgłaszał postulaty, pytania, wnioski i uwagi dotyczące prowadzenia gospodarki leśnej na terenie Nadleśnictwa?
b. Zagadnień, których dotyczyły pytania, wnioski i uwagi zgłaszane przez stronę społeczną.
c. Rezultatów zgłaszania pytań, postulatów, wniosków i uwag przez stronę społeczną, w szczególności informacji czy w wyniku zaangażowania strony społecznej Nadleśnictwo zmodyfikowało swoje plany prowadzenia gospodarki leśnej i jeżeli tak, to w jaki sposób.
d. Dokumentacji komunikacji Nadleśnictwa ze stroną społeczną".
Pismem z 1 marca 2022r. organ wezwał skarżącą do wskazania, czy wniosek należy traktować jako wniosek o dostęp do informacji publicznej w rozumieniu ustawy o dostępie do informacji publicznej, czy też jako wniosek o dostęp do informacji o środowisku w rozumieniu u.i.o.ś., czy też pismo innej kategorii.
W odpowiedzi z 9 marca 2022r. skarżąca wskazała, że domaga się udostępnienia informacji w trybie przepisów powołanej we wniosku ustawy u.i.o.ś., zaś stanowisko organu, że żądane informacje nie dotyczą środowiska, uznała za błędne.
Pismem z 15 marca 2022r. organ pozostawił wniosek skarżącej bez rozpoznania, wskazując, że sporna informacja nie stanowi informacji o środowisku i ochronie w rozumieniu art. 8 ust. 1 u.i.o.ś.
W skardze na bezczynność organu Fundacja zarzuciła organowi naruszenie:
1) art. 74 ust. 3 Konstytucji RP w zakresie, w jakim przepis ten stanowi podstawę prawa do uzyskiwania informacji o stanie i ochronie środowiska poprzez pominięcie tego przepisu, co doprowadziło do nieudostępnienia wnioskowanych informacji;
2) art. 8 ust. 1 i art. 9 ust. 1 pkt 3 u.i.o.ś.
3) art. 74 ust. 4 Konstytucji RP oraz art. 8 ust. 2 u.i.o.ś. poprzez działanie wbrew obowiązkowi wynikającemu z tych przepisów;
4) art. 14 ust. 1 u.i.o.ś. w zakresie, w jakim przepis ten stanowi, że udostępnianie informacji na wniosek następuje bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w ciągu miesiąca od dnia złożenia wniosku, poprzez brak udostępnienia informacji we wskazanym terminie.
Wniosła o zobowiązanie organu do załatwienia jej wniosku z 15 lutego 2022 r., o stwierdzenie, że organ dopuścił się bezczynności oraz o zasądzenie od organu na jej rzecz kosztów postępowania według norm przepisanych.
Uzasadniając podniesione zarzuty podniosła, że przedmiot wniosku dotyczy gospodarki leśnej. Pytania dotyczyły zarówno środowiska, jak i jego ochrony. Środowisko to ogół elementów przyrodniczych, w tym przekształconych w wyniku ludzkiej działalności, a w szczególności powierzchnia ziemi, kopaliny, wody, powietrze, krajobraz, klimat oraz pozostałe elementy różnorodności biologicznej, a także wzajemne oddziaływania pomiędzy tymi elementami. Przepisy u.i.o.ś. określają natomiast zasady i tryb postępowania w sprawach udostępniania informacji o środowisku i jego ochronie. Z jej przepisów jasno wynika, że udostępnienie żądanych informacji jest regułą, a odstępstwa od niej mają charakter wyjątkowy i powinny wprost wynikać z przepisów prawa jednoznacznie określających, jakiego rodzaju informacje nie podlegają udostępnieniu. Plan urządzenia lasu to podstawowy dokument gospodarki leśnej opracowywany dla określonego obiektu, zawierający opis i ocenę stanu lasu oraz cele, zadania i sposoby prowadzenia gospodarki leśnej, według którego prowadzi się trwałą zrównoważoną gospodarkę leśną prowadzoną również z zachowaniem m.in. zasad: powszechnej ochrony lasów, trwałości ich utrzymania oraz ciągłości i zrównoważonego wykorzystania wszystkich funkcji lasów. Każde zatem działanie związane z realizacją planu urządzenia lasu, ma związek ze środowiskiem oraz jego ochroną.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko, że sporne informacje nie mieszczą się w pojęciu "informacji o środowisku", o której mowa w art. 8 i 9 u.i.o.ś.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:
W pierwszej kolejności należy wyjaśnić, że sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2022r., poz. ze zm.), dalej jako p.p.s.a.
Stosownie do treści art. 3 § 1 p.p.s.a. sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki przewidziane w ustawie, zaś kontrola tej działalności, zgodnie z § 2 pkt 8 tego artykułu, obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1 - 4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a. W tym zakresie przedmiotem sądowej kontroli nie jest określony akt lub czynność organu administracji, lecz ich brak, w sytuacji gdy organ miał obowiązek podjąć działanie w danej formie i w określonym przez prawo terminie. Instytucja skargi na bezczynność organu ma na celu ochronę praw strony przez doprowadzenie do wydania w sprawie rozstrzygnięcia lub podjęcia innej czynności dotyczącej uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa.
Z bezczynnością organu administracji publicznej mamy do czynienia w sytuacji, gdy w prawnie określonym terminie organ nie podejmuje żadnych czynności w sprawie i mimo istnienia ustawowego obowiązku nie zakończył postępowania wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub też innego aktu lub nie podjął stosownej czynności. Celem skargi na bezczynność organu jest zwalczanie braku działania (zwłoki) w załatwianiu sprawy administracyjnej. Skarga na bezczynność czy przewlekłość organu ma bowiem na celu przede wszystkim wymuszenie na organie administracji załatwienie sprawy. Przy badaniu zasadności takiej skargi Sąd bierze pod uwagę stan sprawy istniejący w chwili orzekania.
W niniejszej sprawie skarżąca domagała się udostępnienia informacji o środowisku w trybie przepisów u.i.o.ś.
Zgodnie z art. 8 ust. 1 u.i.o.ś, władze publiczne są obowiązane do udostępniania każdemu informacji o środowisku, które są informacjami znajdującymi się w posiadaniu władz publicznych lub informacjami przeznaczonymi dla władz publicznych, w zakresie, w jakim nie dotyczy to ich działalności ustawodawczej. Nie ulega przy tym wątpliwości, że na zasadzie art. 3 pkt 9 lit. a i b oraz pkt 15a u.i.o.ś, do podmiotów powołanych na mocy prawa do wykonywania zadań publicznych dotyczących środowiska i jego ochrony, należą jednostki organizacyjne Państwowego Gospodarstwa Leśnego - Lasy Państwowe, realizujące zadania publiczne związane z ochroną lasów na podstawie ustawy z dnia 28 września 1991 r. o lasach (Dz. U. z 2020 r., poz. 1463 ze zm.) dalej jako "u.l.". Jak bowiem stanowi art. 4 ust. 1 u.l., lasami stanowiącymi własność Skarbu Państwa zarządza Państwowe Gospodarstwo Leśne Lasy Państwowe. Z kolei według art. 32 ust. 1 u.l. - Lasy Państwowe jako państwowa jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej reprezentują Skarb Państwa w zakresie zarządzanego mienia. Zadania nadleśniczego określa art. 35 u.l., stanowiący w ust. 1, że nadleśniczy prowadzi samodzielnie gospodarkę leśną w nadleśnictwie na podstawie planu urządzenia lasu oraz odpowiada za stan lasu, a w szczególności: reprezentuje Skarb Państwa w stosunkach cywilnoprawnych, w zakresie swojego działania (pkt 1); kieruje nadleśnictwem jako podstawową jednostką organizacyjną Lasów Państwowych (pkt 2); bezpośrednio zarządza lasami, gruntami i innymi nieruchomościami Skarbu Państwa, pozostającymi w zarządzie Lasów Państwowych (pkt 2a). Przedstawione regulacje nie pozostawiają wątpliwości co do tego, że Nadleśniczy, któremu powierzono realizację zadań publicznych w zakresie ochrony środowiska, to podmiot wymieniony w art. 8 ust. 1 u.i.o.ś., zobowiązany zasadniczo do udostępniania informacji o środowisku i jego ochronie.
Nie ulega wątpliwości, że nadleśniczy jest organem zobowiązanym do udzielenia informacji o środowisku w trybie u.i.o.ś.
Sporne w niniejszej sprawie jest natomiast to, czy informacje objęte wnioskiem skarżącej Fundacji mieszczą się w pojęciu "informacji o środowisku".
Zakres takiej informacji został określony natomiast art. 9 ust. 1 u.i.o.ś. W myśl tego przepisu udostępnieniu podlegają m.in. informacje dotyczące: stanu elementów środowiska, takich jak: powietrze, woda, powierzchnia ziemi, kopaliny, klimat, krajobraz i obszary naturalne, w tym bagna, obszary nadmorskie i morskie, a także rośliny, zwierzęta i grzyby oraz inne elementy różnorodności biologicznej (pkt 1); środków, takich jak: środki administracyjne, polityki, przepisy prawne dotyczące środowiska i gospodarki wodnej, plany, programy oraz porozumienia w sprawie ochrony środowiska, a także działań wpływających lub mogących wpłynąć na elementy środowiska, o których mowa w pkt 1, oraz na emisje i zanieczyszczenia, o których mowa w pkt 2, jak również środków i działań, które mają na celu ochronę tych elementów (pkt 3); raportów na temat realizacji przepisów dotyczących ochrony środowiska (pkt 4); analiz kosztów i korzyści oraz innych analiz gospodarczych i założeń wykorzystanych w ramach środków i działań, o których mowa w pkt 3 (pkt 5).
W piśmiennictwie oraz orzecznictwie podnosi się, że skoro w świetle art. 74 ust. 3 Konstytucji RP każdy ma prawo do informacji o stanie i ochronie środowiska, to prawo to powinno być interpretowane możliwie szeroko, a nie ograniczać się wyłącznie do elementów wymienionych w art. 9 ust. 1 u.i.o.ś. (por. m.in. wyrok WSA w Gorzowie Wielkopolskim z 21 kwietnia 2021 r., II SA/Go 147/21 oraz wyrok NSA z 9 stycznia 2020 r., sygn. akt I OSK 3483/18). Udostępnieniu podlega bowiem każda informacja o środowisku, niezależnie od tego, czy została ona wymieniona w art. 9 ust. 1 u.i.o.ś, chyba, że organ ochrony środowiska, na podstawie przepisów ustawy wykaże, że w konkretnej sprawie nie ma możliwości udostępnienia informacji o środowisku i jego ochronie (por. B. Rakoczy, u.i.o.ś. Komentarz, LexisNexis 2010, t. 1 do art. 9). Ustalając przedmiotowy zakres informacji o środowisku, które mają być udostępnione, należy zatem mieć na względzie, że prawo do tych informacji jest gwarantowane konstytucyjnie, co potwierdza art. 4 u.i.o.ś, stanowiący o powszechnym dostępie do informacji o środowisku i jego ochronie. Oznacza to, że udostępnienie tego rodzaju informacji jest regułą, a odstępstwa od niej mają charakter wyjątkowy i powinny wprost wynikać z przepisów prawa jednoznacznie określających, jakiego rodzaju informacje nie podlegają udostępnieniu (art. 16 u.i.o.ś.).
W niniejszej sprawie wniosek skarżącej dotyczył postulatów, wniosków i uwag, zgłoszonych w określonym okresie do Nadleśnictwa Łuków przez stronę społeczną, w kwestiach związanych z realizacją planów urządzenia lasów, rezultatów działań podjętych przez organ w następstwie tych postulatów (wniosków, uwag) oraz planowanych zmian w zakresie komunikacji ze stroną społeczną, a więc kwestii odnoszących się wprost do stanu elementów środowiska i jego ochrony. Plan urządzenia lasu to podstawowy dokument gospodarki leśnej opracowywany dla określonego obiektu, zawierający opis i ocenę stanu lasu oraz cele, zadania i sposoby prowadzenia gospodarki leśnej (art. 6 ust. 1 pkt 6 u.l.), według którego prowadzi się trwale zrównoważoną gospodarkę leśną (art. 7 ust. 1 u.l.), prowadzoną również z zachowaniem m.in. zasad: powszechnej ochrony lasów, trwałości ich utrzymania oraz ciągłości i zrównoważonego wykorzystania wszystkich funkcji lasów (art. 8 pkt 1-3 u.l.). Każde więc działanie związane z realizacją planu urządzenia lasu, ma związek ze środowiskiem oraz jego ochroną. Oceny tej nie zmienia to, że plan obejmuje również pozyskiwanie drewna, żywicy, choinek, karpiny, kory, igliwia, zwierzyny oraz płodów runa leśnego oraz realizację pozaprodukcyjnych funkcji lasu, jako elementów gospodarki leśnej zgodnie z art. 6 ust. 1 pkt 1 u.l. Te działania nie są wprawdzie wprost nakierowane na ochronę środowiska, jednak mają wpływ na jego stan. (por. wyrok WSA we Wrocławiu z 3 grudnia 2021 r., IV SAB/Wr 259/21; wyrok WSA w Opolu z 23 marca 2021 r., II SA/Op 40/21).
W związku z tym należy uznać, że informacje o podjętych przez stronę społeczną działaniach w postaci postulatów, wniosków i uwag, dotyczących realizacji planów urządzenia lasów oraz informacje o związanych z nimi działaniach podjętych w ich następstwie przez organ, mieszczą się w pojęciu "informacji o środowisku i jego ochronie", o której mowa w art. 9 ust. 1 pkt 3 u.i.o.ś.
Organ powinien zatem udostępnić skarżącej sporne informacje w formie czynności materialno-technicznej albo wydać decyzję o odmowie ich udostępnienia na podstawie art. 20 ust. 1 u.i.o.ś., czego dotychczas nie uczynił, błędnie pozostawiając wniosek bez rozpoznania. Gdy zaś chodzi o terminy załatwienia wniosku w trybie u.i.o.ś, to zostały one określone w art. 14 u.i.o.ś., zgodnie z którym władze publiczne udostępniają informację o środowisku i jego ochronie bez zbędnej zwłoki, nie później niż w ciągu miesiąca od dnia otrzymania wniosku (ust. 1). Termin, o którym mowa w ust. 1, może zostać przedłużony do 2 miesięcy ze względu na stopień skomplikowania sprawy. W tym przypadku przepisy art. 35 § 5 i art. 36 Kodeksu postępowania administracyjnego stosuje się odpowiednio (ust. 2). W przypadku odmowy udostępnienia informacji, przepisy ust. 1 i 2 stosuje się odpowiednio (ust. 5).
W niniejszej sprawie niezachowanie tych terminów jest bezsporne, skoro wniosek skarżącej w ogóle nie został załatwiony w żaden ze wskazanych wyżej sposobów; świadczy to o bezczynności organu.
W związku z tym Sąd uwzględnił skargę, zobowiązując organ do rozpoznania wniosku skarżącej z 15 lutego 2022r. zgodnie z art. 14 u.i.o.ś.
W ocenie Sądu bezczynność organu nie miała charakteru rażącego, bowiem nie wynikała z lekceważącego stosunku organu do powierzonych mu ustawowo obowiązków, lecz z błędnej interpretacji przepisów prawa.
Wobec powyższego, Sąd na podstawie art. 149 § 1 pkt 1, pkt 3, § 1a p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji.
O kosztach postępowania, obejmujących wpis od skargi, orzekł natomiast na podstawie art. 200 p.p.s.a.