III OSK 647/25

III OSK 647/25 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2025-06-05
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-04-07
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Ewa Kwiecińska /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6149 Inne o symbolu podstawowym 614
Hasła tematyczne
Szkolnictwo wyższe
Sygn. powiązane
VII SA/Wa 2716/24 - Postanowienie WSA w Warszawie z 2024-11-28
Skarżony organ
Minister Nauki i Szkolnictwa Wyższego
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 184, 201, 203, 204
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Ewa Kwiecińska po rozpoznaniu w dniu 5 czerwca 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej P. B. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 28 listopada 2024 r. sygn. akt VII SA/Wa 2716/24 w sprawie ze skargi P. B. na decyzję Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 29 sierpnia 2024 r., znak: DSW-WPS.8601.127.2024.WI.43 w przedmiocie ustalenia wynagrodzenia rektora postanawia: 1. oddalić skargę kasacyjną, 2. oddalić wniosek Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem
z dnia 28 listopada 2024 r., sygn. akt VII SA/Wa 2716/24, na podstawie
art. 58 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935; dalej zwanej p.p.s.a.), odrzucił skargę P. B. na decyzję Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z 29 sierpnia 2024 r., znak: DSW-WPS.8601.127.2024.WI.43 w przedmiocie ustalenia wynagrodzenia rektora.
W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia Sąd I instancji, przywołując treść przepisu art. 3 § 2, § 2a i § 3 p.p.s.a., stwierdził, że wniesiona skarga ze względu na jej przedmiot nie należała do kognicji sądu administracyjnego i z tego powodu podlegała odrzuceniu.
Sąd I instancji zaznaczył, że prawidłowość tego stanowiska wynika z przepisu art. 140 i art. 147 ustawy z 20 lipca 2018 r. – Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1571, dalej: p.s.w.n.). Jak bowiem wynika z treści tego przepisu, prawo do wynagrodzenia zasadniczego oraz dodatku funkcyjnego rektora uczelni publicznej stanowi element stosunku pracy między uczelnią i rektorem.
Dalej Sąd I instancji wyjaśnił, że do zakresu kompetencji Ministra nie należy zatem rozstrzyganie o prawie do wynagrodzenia w ogóle, lecz jedynie do określenia jego wysokości. W tym zakresie WSA w Warszawie podzielił stanowisko procesowe Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego wyrażone w odpowiedzi na skargę.
Dodatkowo Sąd I instancji wskazał, że zasadność powyższego stanowiska wynika z art. 147 ust. 1 p.s.w.n., ponieważ zgodnie z tym przepisem, w sprawach dotyczących stosunku pracy pracowników uczelni, nieuregulowanych w ustawie, stosuje się przepisy Kodeksu pracy. Ustalenie wysokości wynagrodzenia oraz dodatku funkcyjnego następuje w akcie indywidualnym Ministra, niebędącym decyzją administracyjną. Nie jest to również akt ani czynność z zakresu administracji publicznej dotycząca uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa. Akt ten nie mieści się więc w katalogu spraw rozpoznawanych przez sądy administracyjne.
Z tych powodów Sąd I instancji odrzucił skargę.
Skargę kasacyjną od powyższego postanowienia wniósł skarżący (sprawujący funkcję rektora uczelni publicznej – [...]), reprezentowany przez radcę prawnego. Skarżący kasacyjnie zaskarżył postanowienie w całości. Wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji. Wystąpił o rozpoznanie sprawy na rozprawie. Skarżący kasacyjnie wystąpił ponadto o zasądzenie na jego rzecz kosztów postępowania, w tym kosztów wynagrodzenia pełnomocnika wg norm przepisanych za wszystkie instancje.
Na wezwanie Sądu I instancji skarżący kasacyjnie uzupełnił braki formalne skargi kasacyjnej w ten sposób, że oświadczył, że zrzeka się prawa do rozprawy.
Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił naruszenie przepisów prawa procesowego, mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
I. naruszenie art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a, w związku z art. 2 p.p.s.a oraz art. 3 § 2 ust. 1 p.p.s.a., w związku z art. 140 ust. 1 p.s.w.n. poprzez odrzucenie skargi, wobec uznania, iż akt ustalający wysokość dodatku funkcyjnego rektora, wydany przez ministra w ramach kompetencji przyznanych art. 140 ust. 1 p.s.w.n., nie jest decyzją administracyjną, lecz czynnością ze stosunku pracy, w sytuacji gdy zarówno brzmienie normy przepisu art. 140 ust. 1 p.s.w.n., jak i jej wykładnia na tle systemu prawa, oraz wykładania uwzględniająca brzmienie innych norm tej ustawy - chociażby art. 121, art. 48 i innych p.s.w.n., a także ugruntowane orzecznictwo sądów cywilnych i administracyjnych przemawia za traktowaniem tego rodzaju rozstrzygnięcia ministra jako decyzji administracyjnej, ze wszelkimi tego konsekwencjami; wbrew tezom WSA, sprawa znajduje się w katalogu spraw, rozpoznawanych przez sądy administracyjne;
II. naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez niezawarcie w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia podstawy prawnej orzeczenia i jej wyjaśnienia, a jedynie powołanie nieadekwatnego orzeczenia zapadłego na gruncie innych niż obowiązujące przepisów prawa, oraz niedokonanie opisu operacji myślowej, która doprowadziła Sąd do zastosowania określonych norm prawnych w rozstrzyganej sprawie, co uniemożliwia lub znacząco utrudnia ocenę samego orzeczenia merytorycznie.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną Minister Nauki i Szkolnictwa Wyższego, reprezentowany przez radcę prawnego, wniósł o jej oddalenie, o zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych oraz o rozpoznanie sprawy na rozprawie. Stwierdził, że zaskarżone postanowienie w pełni odpowiada prawu.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 182 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny może rozpoznać na posiedzeniu niejawnym skargę kasacyjną od postanowienia wojewódzkiego sądu administracyjnego kończącego postępowanie w sprawie. Taka sytuacja ma miejsce w niniejszej sprawie, albowiem skarga kasacyjna została wniesiona od postanowienia odrzucającego skargę. Jednakże o tym, czy w tego rodzaju sprawie skarga kasacyjna zostanie rozpoznana na posiedzeniu niejawnym, czy na rozprawie, decyduje Naczelny Sąd Administracyjny. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego orzekającego w niniejszej sprawie, okoliczności sprawy oraz przytoczone w skardze kasacyjnej zarzuty nie uzasadniają przekazania sprawy do rozpoznania na rozprawie.
Wniesiona skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie i podlega oddaleniu z poniższych względów.
Sąd I instancji prawidłowo uznał, że skarga nie podlega kognicji sądów administracyjnych z uwagi na unormowanie zamieszczone przez ustawodawcę w treści art. 140 p.s.w.n., a przede wszystkim w jego ustępie pierwszym. W myśl tego przepisu, wynagrodzenie zasadnicze i dodatek funkcyjny rektora uczelni publicznej ustala minister na wniosek rady uczelni. Co więcej, słusznie Sąd I instancji wskazał, że przepisu tego nie można odczytywać bez unormowania zmieszczonego w treści przepisu art. 147 p.s.w.n. Ten z kolei przepis stanowi, że w sprawach dotyczących stosunku pracy pracowników uczelni, nieuregulowanych w ustawie, stosuje się przepisy ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy (ust. 1), a spory o roszczenia ze stosunku pracy pracownika uczelni rozpatrują sądy pracy (ust. 2).
To zatem łącznie z obydwu regulacji wynika, że wynagrodzenie rektora uczelni publicznej określane przez ministra, na mocy art. 140 p.s.w.n., jest wyjątkowo czynnością wykonywaną przez ten organ ze stosunku pracy, mimo że zasadą p.s.w.n. jest sprawowanie przez ministra właściwego do spraw szkolnictwa wyższego i nauki nadzoru nad uczelniami (art. 426 p.s.w.n.). Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznający skargę kasacyjną w niniejszej sprawie podziela w tym zakresie stanowisko NSA wyrażone w uzasadnieniu cytowanego przez Sąd I instancji wyroku z dnia 1 października 2013 r., sygn.. akt I OSK 1677/13 (Legalis nr 915760). NSA wskazał w nim, że "wprawdzie właściwy minister nie jest pracodawcą ani przełożonym służbowym rektora uczelni publicznej, ale w określonych sytuacjach m.in. wskazanych wyżej ze stosunku pracy pełni taką rolę, gdyż żaden inny organ uczelni publicznej nie posiada w tym zakresie ustawowych uprawnień, a takie zostały przyznane właściwemu ministrowi. Poza więc funkcjami nadzorczymi, właściwy minister posiada również określone uprawnienia wynikające ze stosunku pracy rektora uczelni publicznej".
Mimo że wyrok ten został wydany na gruncie poprzednio obowiązującej ustawy, to z uwagi na tożsame brzmienie przepisów zachowuje on aktualność.
Ponadto nie bez przyczyny ustawodawca zamieścił zarówno przepis art. 140, jak też przepis art. 147 p.s.w.n. w Dziale II. ("Szkolnictwo wyższe"), Rozdziale II. ("Pracownicy uczelni") tejże ustawy. To zatem sam ustawodawca potwierdził, że rektor jest nie tylko organem uczelni, ale też jej pracownikiem, a ta jego szczególna rola i pozycja w uczelni publicznej wymagają, żeby określoną wiązkę uprawnień z zakresu prawa pracy wykonywał wobec niego podmiot zewnętrzny – w tym przypadku normatywnym - minister właściwy do spraw szkolnictwa wyższego i nauki.
Wbrew zatem twierdzeniom skargi kasacyjnej, nie można w tej sytuacji prawnej mówić o jakiejkolwiek właściwości sądów administracyjnych, skoro kwestia ustalenia wynagrodzenia zasadniczego i dodatku funkcyjnego rektora uczelni publicznej ustawodawca przypisał sądom pracy (art. 147 ust. 2 p.s.w.n.).
Z powyższego wynika również niezasadność drugiego z postawionych zarzutów – zarzutu naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. Uzasadnienie zaskarżonego postanowienia jest jasne i czytelne. Pozwala na pełną kontrolę instancyjną. Wynika
z niego jaką podstawę prawną rozstrzygnięcia przyjął Sąd I instancji (vide powołane przepisy prawa procesowego i materialnego). Sąd I instancji wyjaśnił również dlaczego zastosował te właśnie przepisy. Natomiast przytoczenie przez Sąd I instancji ww. orzeczenia NSA wydanego w poprzednio obowiązującym stanie prawnym było wyłącznie wzmocnieniem wyjaśnienia przyjętej podstawy prawnej przy konsekwentnym utrzymaniu przez ustawodawcę kwestii sposobu i trybu ustalania wynagrodzenia rektora również na gruncie nowej ustawy, tzn. p.s.w.n.
Mając na uwadze powyższe wywody, Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw, dlatego na mocy art. 184 p.p.s.a. ją oddalił.
Odnosząc się natomiast do zawartego w odpowiedzi na skargę kasacyjną wniosku organu o zasądzenie kosztów postępowania stwierdzić należy, iż brak było podstaw prawnych do uwzględnienia tego wniosku. W myśl uchwały NSA z 4 lutego 2008 r. sygn. akt I OPS 4/07, LEX nr 341205, przepisy art. 203 i 204 p.p.s.a. nie mają zastosowania, gdy przedmiotem skargi kasacyjnej jest postanowienie sądu pierwszej instancji kończące postępowanie w sprawie. Zgodnie z p.p.s.a., wniosek strony o zwrot kosztów sąd rozstrzyga w każdym orzeczeniu uwzględniającym skargę oraz w orzeczeniu, o którym mowa w art. 201, art. 203 i art. 204 p.p.s.a. Żaden z tych przepisów nie znajduje zastosowania w sytuacji, gdy przedmiotem skargi kasacyjnej jest postanowienie wojewódzkiego sądu administracyjnego kończące postępowanie w sprawie.