III OSK 6458/21

Naczelny Sąd Administracyjny2024-01-16
NSAAdministracyjneWysokansa
policjaekwiwalent za urlopprawo pracysłużby munduroweTrybunał KonstytucyjnyorzecznictwoNSAustawa nowelizującaprawo intertemporalne

NSA oddalił skargę kasacyjną Komendanta Wojewódzkiego Policji, potwierdzając prokonstytucyjną wykładnię przepisów dotyczących ekwiwalentu za niewykorzystany urlop dla policjantów zwolnionych przed 6 listopada 2018 r.

Sprawa dotyczyła odmowy wypłaty wyrównania ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop dla policjanta zwolnionego ze służby przed 6 listopada 2018 r. Sąd I instancji uchylił decyzję organu, wskazując na błędną wykładnię przepisów. Skarga kasacyjna organu kwestionowała tę wykładnię, argumentując, że nowelizacja ustawy o Policji wyłącza stosowanie przepisów w brzmieniu korzystniejszym dla policjanta. NSA oddalił skargę, potwierdzając, że przepisy przejściowe nie mogą ograniczać skutków wyroku Trybunału Konstytucyjnego i należy stosować zasady zgodne z Konstytucją.

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną Komendanta Wojewódzkiego Policji w Rzeszowie od wyroku WSA w Rzeszowie, który uchylił decyzję o odmowie wypłaty wyrównania ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop dla policjanta Z.G. Sąd I instancji uznał, że organy Policji błędnie zinterpretowały art. 115a ustawy o Policji w związku z art. 9 ust. 1 ustawy nowelizującej oraz wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z 30 października 2018 r. (sygn. K 7/15). Skarga kasacyjna zarzucała błędną wykładnię art. 9 ust. 1 ustawy nowelizującej, która miała wyłączać stosowanie art. 115a ustawy o Policji w brzmieniu korzystniejszym dla policjantów zwolnionych przed 6 listopada 2018 r. NSA oddalił skargę kasacyjną, podkreślając, że przepisy przejściowe nie mogą ograniczać skutków wyroku Trybunału Konstytucyjnego. Sąd przyjął prokonstytucyjną wykładnię, zgodnie z którą ekwiwalent za urlop przed 6 listopada 2018 r. należy ustalać na zasadach obowiązujących przed tą datą, ale z uwzględnieniem orzeczenia TK. Sąd uznał, że stosowanie współczynnika 1/21 jest zgodne z zasadą sprawiedliwości społecznej i realizuje konstytucyjne prawo do urlopu. Zarzut naruszenia art. 107 ust. 1 ustawy o Policji również nie został uwzględniony, gdyż sąd I instancji jedynie dokonał wykładni przepisu w kontekście sprawy. NSA uzasadnił również brak podstaw do zawieszenia postępowania, wskazując na stanowiska Prokuratora Generalnego i Sejmu RP w podobnej sprawie przed TK oraz orzecznictwo ETPCz dotyczące prawa do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Nie, przepisy przejściowe nie mogą ograniczać skutków wyroku Trybunału Konstytucyjnego. Należy stosować zasady zgodne z Konstytucją.

Uzasadnienie

NSA potwierdził, że przepisy przejściowe (art. 9 ust. 1 ustawy nowelizującej) nie mogą ograniczać skutków wyroku Trybunału Konstytucyjnego (K 7/15). Ekwiwalent za niewykorzystany urlop przed 6 listopada 2018 r. należy obliczać na zasadach obowiązujących przed tą datą, ale z uwzględnieniem orzeczenia TK, co oznacza stosowanie współczynnika 1/21 jako ekwiwalentu za dzień urlopu.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

odrzucono_skargę

Przepisy (13)

Główne

u.o. Policji art. 115a

Ustawa z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji

Przepis w brzmieniu obowiązującym przed 6 listopada 2018 r., z wyłączeniem części uznanej za niekonstytucyjną przez TK, powinien być stosowany do obliczania ekwiwalentu za niewykorzystany urlop za okres przed tą datą. Współczynnik 1/21 jest uznawany za ekwiwalentny.

ustawa nowelizująca art. 9 § ust. 1

Ustawa z dnia 14 sierpnia 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach dotyczących wsparcia służb mundurowych nadzorowanych przez ministra właściwego do spraw wewnętrznych, o zmianie ustawy o Służbie Więziennej oraz niektórych innych ustaw

Przepis ten, regulujący zasady stosowania art. 115a ustawy o Policji, nie może ograniczać skutków wyroku Trybunału Konstytucyjnego i musi być interpretowany prokonstytucyjnie.

Pomocnicze

Konstytucja RP art. 190 § ust. 3 zd. pierwsze i ust. 4

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Przepisy te określają skutki orzeczeń Trybunału Konstytucyjnego, w tym konieczność dostosowania prawa i możliwość wznowienia postępowań.

Konstytucja RP art. 66 § ust. 2

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Prawo do urlopu.

Konstytucja RP art. 81

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Konstytucja RP art. 2

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Zasada sprawiedliwości społecznej.

Konstytucja RP art. 45 § ust. 1

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Prawo do sprawiedliwego i jawnego rozpatrzenia sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki.

p.p.s.a. art. 183 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Zakres rozpoznania sprawy przez NSA.

p.p.s.a. art. 174

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawy skargi kasacyjnej.

p.p.s.a. art. 193 § zd. 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Zakres uzasadnienia wyroku oddalającego skargę kasacyjną.

p.p.s.a. art. 184

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

k.p.a. art. 145a

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Nadzwyezajny tryb wznowienia postępowania.

u.o.t.p. TK art. 59 § ust. 1 pkt 2

Ustawa z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym

Podstawa umorzenia postępowania przed TK.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Prokonstytucyjna wykładnia przepisów przejściowych, zgodnie z którą nie mogą one ograniczać skutków wyroku Trybunału Konstytucyjnego. Zasada powszechnej mocy obowiązującej wyroków Trybunału Konstytucyjnego. Prawo do ekwiwalentu za niewykorzystany urlop powinno być realizowane zgodnie z Konstytucją RP.

Odrzucone argumenty

Argumentacja organu o wyłączeniu stosowania art. 115a ustawy o Policji w korzystniejszym brzmieniu dla policjantów zwolnionych przed 6 listopada 2018 r. na podstawie art. 9 ust. 1 ustawy nowelizującej. Argumentacja organu dotycząca naruszenia art. 107 ust. 1 ustawy o Policji.

Godne uwagi sformułowania

przepisy przejściowe nie mogą ograniczać skutków wyroku Trybunału Konstytucyjnego wtórna niekonstytucyjność prokonstytucyjna wykładnia niekonstytucyjny przepis stracił moc obowiązującą i nie może być podstawą orzeczenia zabieg taki implicite prowadzi do wtórnej niekonstytucyjności

Skład orzekający

Przemysław Szustakiewicz

przewodniczący

Jerzy Stelmasiak

sprawozdawca

Arkadiusz Windak

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Ustalanie ekwiwalentu za niewykorzystany urlop dla funkcjonariuszy służb mundurowych zwolnionych przed datą publikacji wyroku Trybunału Konstytucyjnego (6 listopada 2018 r.), interpretacja przepisów przejściowych w kontekście orzeczeń TK."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji policjantów zwolnionych przed 6 listopada 2018 r. i sposobu obliczania ekwiwalentu za niewykorzystany urlop.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia prawnego związanego z prawami funkcjonariuszy służb mundurowych i interpretacją przepisów przejściowych w kontekście orzeczeń Trybunału Konstytucyjnego, co ma znaczenie praktyczne dla wielu osób.

Czy przepisy przejściowe mogą unieważnić wyrok Trybunału Konstytucyjnego? NSA wyjaśnia.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
III OSK 6458/21 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2024-01-16
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-09-08
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Arkadiusz Windak
Jerzy Stelmasiak /sprawozdawca/
Przemysław Szustakiewicz /przewodniczący/
Symbol z opisem
6192 Funkcjonariusze Policji
Hasła tematyczne
Policja
Sygn. powiązane
II SA/Rz 585/21 - Wyrok WSA w Rzeszowie z 2021-06-10
Skarżony organ
Komendant Policji
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2020 poz 1610
art. 9 ust 1
Ustawa z dnia 14 sierpnia 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach dotyczących wsparcia służb mundurowych nadzorowanych przez ministra  właściwego do spraw wewnętrznych, o zmianie ustawy o Służbie Więziennej oraz niektórych innych ustaw.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Przemysław Szustakiewicz Sędziowie sędzia NSA Jerzy Stelmasiak (spr.) sędzia del. WSA Arkadiusz Windak po rozpoznaniu w dniu 16 stycznia 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej Komendanta Wojewódzkiego Policji w Rzeszowie od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 10 czerwca 2021 r. sygn. akt II SA/Rz 585/21 w sprawie ze skargi Z.G. na decyzję Komendanta Wojewódzkiego Policji w Rzeszowie z dnia 10 lutego 2021 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wypłaty wyrównania ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
Wyrokiem z 10 czerwca 2021 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie, po rozpoznaniu skargi Z.G. (dalej: skarżący) uchylił decyzję Komendanta Wojewódzkiego Policji w Rzeszowie z 10 lutego 2021 r. oraz poprzedzającą ją decyzję Komendanta Powiatowego Policji w Przemyślu z 27 listopada 2020 r. o odmowie wypłaty wyrównania ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop.
W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że wydając zaskarżoną decyzję organ odwoławczy powołał się na art. 115a ustawy z 6 kwietnia 1990 r. o Policji (Dz.U. z 2020 r., poz. 360 ze zm.) oraz wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 30 października 2018 r., sygn. K 7/15, a także art. 9 ust. 1 ustawy z 14 sierpnia 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach dotyczących wsparcia służb mundurowych nadzorowanych przez ministra właściwego do spraw wewnętrznych, o zmianie ustawy o służbie więziennej oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2020 r., poz. 1610 – dalej: ustawa nowelizująca).
Skargę na powyższą decyzję wniósł skarżący.
Uwzględniając skargę Sąd I instancji wskazał, że decyzje podjęte w tej sprawie przez organy Policji naruszają art. 115a ustawy o Policji w związku z art. 9 ust. 1 ustawy nowelizującej przez błędną wykładnię normy zrekonstruowanej w oparciu o te przepisy.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł Komendant Wojewódzki Policji w Rzeszowie.
Organ zarzucił naruszenie prawa materialnego.
Po pierwsze, błędną wykładnię art. 9 ust. 1 ustawy nowelizującej przez nieuprawnione przyjęcie, że pomimo wyraźnego wyłączenia przez ten przepis możliwości stosowania art. 115a ustawy o Policji w brzmieniu obowiązującym od 1 października 2020 r. (wprowadzającym stawkę dzienną ekwiwalentu 1/21) do policjantów zwolnionych ze służby przed dniem 6 listopada 2018 r., orzekający w sprawie organ Policji powinien zrekonstruować z samego już wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 30 października 2018 r. i art. 190 ust. 3 zd. pierwsze i ust. 4 Konstytucji RP z 2 kwietnia 1997 r. (Dz.U. Nr 78, poz. 483 ze zm.), normę prawa materialnego, która dawałaby tytuł do ustalenia policjantowi zwolnionemu przed 6 listopada 2018 r. stawki dziennej ekwiwalentu w wysokości wyższej niż 1/30. W konsekwencji doszło do nakazania organowi konieczności pominięcia art. 9 ust. 1-2 ustawy nowelizującej.
Po drugie, niewłaściwe zastosowanie art.107 ust. 1 ustawy o Policji polegającej na przyjęciu, że wynik sprawy zależy od wykładni tego przepisu i jego zastosowania na tle zawisłej sprawy. Organy Policji nie podnosiły zarzutu przedawnienia w wydawanych decyzjach przy rozpoznawaniu żądania skarżącego, przyjmując, że to nie instytucja przedawnienia, ale przeszkoda zawarta w terminie uregulowanym w art. 9 ust. 1 ustawy nowelizującej była "zaporą" dla uwzględnienia żądania strony.
Organ wniósł o uchylenie wyroku Sądu I instancji w całości i oddalenie skargi, ewentualnie uchylenie wyroku Sądu I Instancji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Ponadto organ wniósł o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych, a ponadto oświadczył, że zrzeka się rozprawy.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej: p.p.s.a.), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W sprawie nie występują, enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 p.p.s.a., przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego. Z tego względu, przy rozpoznaniu sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej.
Skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach:
1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie,
2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 p.p.s.a.).
Stosowanie do art. 193 zd. 2 p.p.s.a., uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej, z tego względu w uzasadnieniu pominięto szczegółowy opis stanowiska zaprezentowanego w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku Sądu I instancji. Powołany przepis jest lex specialis wobec art. 141 § 4 p.p.s.a. i jednoznacznie określa zakres, w jakim Naczelny Sąd Administracyjny uzasadnia z urzędu wydany wyrok, w przypadku gdy oddala skargę kasacyjną.
Istota podniesionych w skardze kasacyjnej zarzutów naruszenia prawa materialnego sprowadza się do kwestionowania interpretacji skutków prawnych wejścia w życie wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 30 października 2018 r. sygn. akt K 7/15 przyjętej przez Sąd I instancji. Należy w związku z tym podkreślić, że od dnia opublikowania tego wyroku, czyli od 6 listopada 2018 r., część art. 115a ustawy o Policji (w brzmieniu uwzględniającym współczynnik ekwiwalentu pieniężnego w wysokości 1/30 części miesięcznego uposażenia zasadniczego wraz z dodatkami o charakterze stałym) została wyeliminowana z obrotu prawnego i nie może stanowić podstawy orzekania o wysokości ekwiwalentu za niewykorzystany urlop (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 23 lutego 2021 r., sygn. akt III OSK 2832/21, LEX nr 3146689). Oznacza to, że niekonstytucyjny przepis stracił moc obowiązującą i nie może być podstawą orzeczenia w procesie stosowania prawa niezależnie od tego, czy rozstrzygnięcie dotyczy stanu faktycznego sprzed ogłoszenia orzeczenia Trybunału czy też zaistniałego po tej dacie. Nie ulega bowiem wątpliwości, że orzeczenie Trybunału o niezgodności z Konstytucją RP, umową międzynarodową lub z ustawą aktu normatywnego, na podstawie którego zostało wydane prawomocne orzeczenie sądowe, ostateczna decyzja administracyjna lub rozstrzygnięcie w innych sprawach, stanowi podstawę do wznowienia postępowania, uchylenia decyzji lub innego rozstrzygnięcia na zasadach i w trybie określonych w przepisach właściwych dla danego typu postępowania. W przypadku derogacji przepisu prawa z powodu jego niezgodności z wzorcem konstytucyjnym, sytuację jednostki normuje bezpośrednio art. 190 ust. 4 Konstytucji RP.
Po wydaniu wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 30 października 2018 r., K 7/15, w dniu 1 października 2020 r. weszła w życie ustawa nowelizująca. Przepis art. 1 pkt 16 tej ustawy nadał następujące brzmienie art. 115a ustawy o Policji: "Ekwiwalent pieniężny za 1 dzień niewykorzystanego urlopu wypoczynkowego lub dodatkowego ustala się w wysokości 1/21 części miesięcznego uposażenia zasadniczego wraz z dodatkami o charakterze stałym należnego policjantowi na ostatnio zajmowanym stanowisku służbowym". Jednocześnie ustawodawca w art. 9 ust. 1 ustawy nowelizującej zawarł przepis o charakterze intertemporalnym, regulując zasady stosowania art. 115a ustawy o Policji w znowelizowanym brzmieniu. Przepis art. 115a ustawy o Policji w brzmieniu nadanym ustawą nowelizującą stosuje się do spraw dotyczących wypłaty ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy lub dodatkowy wszczętych i niezakończonych przed dniem 6 listopada 2018 r. oraz do spraw dotyczących wypłaty ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy lub dodatkowy policjantowi zwolnionemu ze służby od dnia 6 listopada 2018 r. Natomiast ekwiwalent pieniężny za niewykorzystany urlop wypoczynkowy lub dodatkowy za okres przed dniem 6 listopada 2018 r. ustala się na zasadach wynikających z przepisów ustawy o Policji w brzmieniu obowiązującym przed dniem 6 listopada 2018 r. Przy obliczaniu wysokości ekwiwalentu pieniężnego przysługującego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy lub dodatkowy za 2018 r. określa się proporcję liczby dni niewykorzystanego urlopu wypoczynkowego lub dodatkowego przysługującego przed dniem 6 listopada 2018 r. oraz od 6 listopada 2018 r.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, nieprawidłowa jest literalna wykładnia art. 9 ust. 1 ustawy nowelizującej, która uniemożliwia zastosowanie zgodnych z Konstytucją RP zasad obliczania ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy lub dodatkowy wobec funkcjonariuszy, którzy ubiegają się o ekwiwalent za okres przed dniem 6 listopada 2018 r. Skład orzekający w tej sprawie podziela prokonstytucyjną wykładnię art. 9 ust. 1 ustawy nowelizującej w związku z art. 115a ustawy o Policji, za którą opowiedział się w szczególności jej autor, tj. Sejm Rzeczypospolitej Polskiej (zob. stanowisko Sejmu RP z 9 czerwca 2022 r. nr BAS-WAK-842/21). Tego rodzaju wykładnia znajduje odzwierciedlenie w utrwalonym orzecznictwie sądów administracyjnych. Ekwiwalent pieniężny za niewykorzystany urlop wypoczynkowy lub dodatkowy za okres przed dniem 6 listopada 2018 r. ustala się na zasadach wynikających z przepisów ustawy o Policji w brzmieniu obowiązującym przed dniem 6 listopada 2018 r. Odwołanie się przez ustawodawcę do zasad, a nie do niekonstytucyjnego przelicznika w wysokości 1/30 części miesięcznego uposażenia zasadniczego wraz z dodatkami o charakterze stałym należnego policjantowi na ostatnio zajmowanym stanowisku służbowym nie może być interpretowane jako ponowne zastosowanie niekonstytucyjnych przepisów ustawy o Policji, wbrew wyrokowi Trybunału i nakazanie stosowania do obliczania ekwiwalentu za niewykorzystany urlop z okresu przed dniem 6 listopada 2018 r., (czyli sprzed daty publikacji orzeczenia Trybunału) uregulowań, które utraciły moc w wyniku tego wyroku. Przyjęcie wykładni przepisów przejściowych zastosowanej przez organ oznaczałoby, że w drodze regulacji intertemporalnych próbuje się ograniczyć zakres zastosowania wyroku Trybunału, co narusza konstytucyjną zasadę powszechnej mocy obowiązującej wyroków Trybunału, które wiążą również ustawodawcę. Zabieg taki implicite prowadzi do wtórnej niekonstytucyjności, czyli powtarzania przez ustawodawcę rozwiązań normatywnych (zakresu normowania) już raz uznanych za niekonstytucyjne.
Wyrok Trybunału pełni funkcję prejudykatu dla składu orzekającego, który związany jest nie tylko sentencją rozstrzygnięcia, lecz także jego uzasadnieniem. Uzasadnienie zawiera argumentację wskazującą przyczynę niekonstytucyjności ustawowej normy prawnej, a także przewidywane skutki wyroku dla obrotu prawnego. Ponadto, Trybunał "ustala przede wszystkim znaczenie zaskarżonego przepisu, a w szczególności jego zakres podmiotowy i przedmiotowy, lokując go w określonym otoczeniu normatywnym" (por. D. Lis-Staranowicz, M. Kopacz, Wtórna niekonstytucyjność przepisów ustawowych w orzecznictwie sądów administracyjnych, "Przegląd Sejmowy" z 2022 r., nr 6, s. 128-131). Oznacza to, że wykładnia art. 115a ustawy o Policji w związku z art. 9 ust. 1 ustawy nowelizującej dokonana przez Sąd I instancji jest prawidłowa.
W doktrynie wskazuje się, że stwierdzenie niekonstytucyjności danego przepisu zamyka drogę do stosowania normy po dacie jej derogowania z powodu niekonstytucyjności. Orzeczenie Trybunału w kwestii niekonstytucyjności przesądza bowiem o konieczności zastosowania in concreto tzw. supernormy intertemporalnej, która wyłącza stosowanie "zwykłych" norm intertemporalnych i decyduje o stosowaniu w orzeczeniu zapadającym po wyroku Trybunału prawa ukształtowanego tym wyrokiem. W przypadku tej ostatniej stosuje się "normalny" reżim intertemporalny, podczas gdy przy derogacji pierwszego typu stosować go nie wolno (por. K. Gonera, E. Łętowska, Wieloaspektowość następstw stwierdzania niekonstytucyjności, "Państwo i Prawo" 2008 r. nr 5, s. 23-37). Derogacja trybunalska, znajdująca swoje umocowane w Konstytucji RP, wyłącza ogólny reżim intertemporalny obejmujący zmiany przepisów dokonywane przez prawodawcę. Do jej przełamania nie wystarczy zwykła regulacja ustawowa, jaką w tym przypadku potencjalnie mógłby stanowić art. 9 ust. 1 ustawy nowelizującej. Oznacza to, że racjonalny ustawodawca, tworząc przepisy przejściowe, powinien je konstruować w taki sposób, aby uwzględniać skutki wyroku Trybunału.
Powyższe oznacza, że zasady, o których stanowi art. 9 ust. 1 ustawy nowelizującej, wymagają uwzględnienia przy wykładni art. 115a ustawy o Policji wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 30 października 2018 r., sygn. akt K 7/15, na co wielokrotnie już zwracały uwagę wojewódzkie sądy administracyjne oraz Naczelny Sąd Administracyjny, a także projektodawca w uzasadnieniu projektu ustawy nowelizującej, wskazując, że projekt przewiduje wprowadzenie rozwiązań prawnych mających na celu wdrożenie wyroku Trybunału. Skoro orzeczenie Trybunału usunęło z systemu prawnego niekonstytucyjne brzmienie art. 115a ustawy o Policji w zakresie współczynnika 1/30, to posłużenie się przez ustawodawcę w art. 9 ust. 1 ustawy nowelizującej sformułowaniem: "na zasadach wynikających z przepisów ustawy" oznacza, że należy stosować art. 115a ustawy o Policji w brzmieniu obowiązującym przed nowelizacją, jednak z wyłączeniem tej jego części (dotyczącej współczynnika ekwiwalentu w wysokości 1/30), która została uznana za sprzeczną z przepisami Konstytucji RP i którą należy wypełnić wykładnią zgodną z wyrokiem Trybunału. Z tej też przyczyny, na mocy art. 190 Konstytucji RP, nie tylko sądy, ale również organy administracji publicznej, powinny dokonywać wykładni art. 115a ustawy o Policji w związku z art. 9 ust. 1 ustawy nowelizującej zgodnie z Konstytucją RP. Przeciwne rozumienie tego przepisu ustawy nowelizującej prowadzi do stosowania wyroku Trybunału jedynie na przyszłość (od dnia jego publikacji), z wyłączeniem skutku retroaktywnego, co stanowi naruszenie art. 190 ust. 4 Konstytucji RP. Ponadto chociaż przyznanie (naliczenie w wymaganej wysokości) i wypłata ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany przez policjanta urlop stanowi czynność materialno-techniczną i nie wymaga wydania decyzji administracyjnej, a więc uruchomienia nadzwyczajnego trybu wznowienia postępowania z art. 145a z ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2021 r., poz. 735 ze zm., dalej: k.p.a.), to jednak nie uzasadnia odstąpienia od konieczności przywrócenia stanu zgodnego z prawem. Wówczas brak byłoby ekwiwalentności wypłaconego funkcjonariuszowi Policji przed 6 listopada 2018 r. świadczenia za niewykorzystany urlop, o czym rozstrzygnął Trybunał Konstytucyjny w powołanym wyżej wyroku, a tym samym o zrealizowaniu zagwarantowanego konstytucyjnie prawa do urlopu - art. 66 ust. 2 Konstytucji RP (por. wyrok Sądu Najwyższego z 20 października 2022 r., sygn. akt II PSKP 122/21, OSNP 2023 r., nr 4, poz. 42, dotyczący ekwiwalentu za niewykorzystany urlop wypoczynkowy z okresu sprzed dnia 6 listopada 2018 r. należnego funkcjonariuszowi Służby Ochrony Państwa).
Powyższe oznacza, że wysokość ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy lub dodatkowy za okres przed 6 listopada 2018 r. ustala się na zasadach wynikających z przepisów ustawy o Policji w brzmieniu obowiązującym przed 6 listopada 2018 r., co implikuje obowiązek obliczenia go według zasad podanych w tej ustawie w brzmieniu ukształtowanym wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z 30 października 2018 r., K 7/15. Świadczeniem ekwiwalentnym za przepracowany dzień urlopu jest zatem wynagrodzenie za 1 dzień roboczy, przy czym należy mieć na uwadze, iż przepis art. 115a ustawy o Policji odwołuje się do ostatniego uposażenia należnego policjantowi na ostatnio zajmowanym stanowisku służbowym, bez odniesienia do jakiegokolwiek okresu rozliczeniowego służby. W konsekwencji liczbę dni urlopu przysługującego skarżącemu za okres przed 6 listopada 2018 r. należy pomnożyć przez wysokość wynagrodzenia przysługującego mu za 1 dzień roboczy na dzień zwolnienia ze służby. Prawidłowe w tej sytuacji jest posłużenie się aktualnie obowiązującym współczynnikiem ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy wynoszącym 1/21, albowiem przyjęta przez ustawodawcę wartość średnia, jako odwołująca się do zasad, o których mowa w art. 9 ust. 1 ustawy nowelizującej, została uznana za ekwiwalentną względem 1 dnia urlopu wypoczynkowego i w pełni realizuje zasadę sprawiedliwości społecznej (art. 2 Konstytucji RP). Taki sposób ustalenia wysokości ekwiwalentu będzie zgodny z treścią przepisu art. 66 ust. 2 i art. 81 Konstytucji. Po ustaleniu wysokości przysługującego skarżącemu ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop według podanych powyżej zasad należy określić różnicę pomiędzy kwotą wymaganą a już wypłaconą.
Oznacza to, że zarzut skargi kasacyjnej podnoszący naruszenie przez Sąd I instancji art. 9 ust. 1 ustawy nowelizującej nie zasługiwał na uwzględnienie.
Organ zarzucił również naruszenie art. 107 ust. 1 ustawy o Policji. Sąd I instancji wskazał bowiem, że rozstrzygając o zasadności wniosku organ weźmie pod rozwagę art. 107 ust. 1 i 2 ustawy o Policji, zgodnie z którym roszczenia z tytułu prawa do uposażenia i innych świadczeń oraz należności pieniężnych ulegają przedawnieniu z upływem 3 lat od dnia, w którym roszczenie stało się wymagalne. Jednak organ właściwy do rozpatrywania roszczeń może nie uwzględnić przedawnienia, jeżeli opóźnienie w dochodzeniu roszczenia jest usprawiedliwione wyjątkowymi okolicznościami. Sąd I instancji podkreślił, że rozważając, czy w sprawie zaszły "wyjątkowe okoliczności", o jakich stanowi art. 107 ust. 2 ustawy o Policji, organ zobowiązany będzie uwzględnić wydanie przez Trybunał Konstytucyjny wyroku z 30 października 2018 r. Naczelny Sąd Administracyjny podziela stanowisko Sądu I instancji wyrażone w tym zakresie, przy czym stanowisko to zostało sformułowane w ramach dozwolonej kontroli legalności zaskarżonej decyzji. Sąd I instancji nie był bowiem związany granicami skargi i jej zarzutami, a zatem był zobowiązany uwzględnić całokształt regulacji prawnych dotyczących przedmiotowego świadczenia. Sąd I instancji nie wskazał, że doszło do naruszenia powołanego przepisu przez organ, a jedynie dokonał jego wykładni w ramach swoich uprawnień orzeczniczych uwzględniając stan faktyczny i prawny tej sprawy.
Odnosząc się z do wskazywanej przez organ w uzasadnieniu skargi kasacyjnej możliwości zawieszenia z urzędu niniejszego postępowania wskazać należy, że w sprawie zawisłej w Trybunale Konstytucyjnym o sygn. akt P 7/21, zainicjowanej pytaniem prawnym Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku: "Czy art. 9 ustawy z dnia 14 sierpnia 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach dotyczących wsparcia służb mundurowych nadzorowanych przez ministra właściwego do spraw wewnętrznych, o zmianie ustawy o Służbie Więziennej oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 1610) w zakresie, w jakim wyłącza stosowanie art. 115a ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (Dz. U. z 2020 r., poz. 360 ze zm.) w brzmieniu obowiązującym od 1 października 2020 r. do spraw dotyczących ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy lub dodatkowy wszczętych po 6 listopada 2018 r. w odniesieniu do policjantów zwolnionych ze służby przed 6 listopada 2018 r. jest zgodny z art. 2, art. 8 ust. 1, art. 32 ust. 1, art. 190 ust. 1, 3 i 4 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej", Prokurator Generalny przedstawił pisemne stanowisko z 29 marca 2022 r. nr PK VIII TK 19.2021, w którym wniósł o stwierdzenie niezgodności w zakresie wskazanym powyżej art. 9 ust. 1 powołanej ustawy z art. 190 ust. 4 Konstytucji RP i umorzenie postępowania w pozostałym zakresie. Z kolei w pisemnym stanowisku Sejmu RP z 9 czerwca 2022 r. Marszałek Sejmu wniósł o umorzenie postępowania na podstawie art. 59 ust. 1 pkt 2 ustawy z 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym (Dz.U. 2019 r., poz. 2393 ze zm), ze względu na niedopuszczalność wyroku. Uzasadniając swoje stanowisko Marszałek Sejmu RP wskazał m.in., że "wątpliwości konstytucyjne sądu pytającego mogą być rozstrzygnięte w drodze prokonstytucyjnej wykładni bez potrzeby uruchamiania pytania prawnego. Sądy stosują zaskarżone przepisy i nadają im treść zgodną z Konstytucją. (...) wypowiedzi sądów administracyjnych wskazują, że nie istnieje potrzeba interwencji TK w niniejszej sprawie, ponieważ sądy są zdolne usunąć istniejące wątpliwości konstytucyjne za pomocą prokonstytucyjnej wykładni prawa". Ponadto należy mieć na uwadze, że Europejski Trybunał Praw Człowieka (ETPCz) w wyroku z 21 lipca 2022 r. w sprawie Bieliński przeciwko Polsce (skarga nr 48762/19) zwrócił uwagę na kwestie istotne dla krajowej praktyki orzeczniczej. Zasygnalizował bowiem, że gdy długość postępowania sądowego uzależniona jest w znacznym stopniu od zwłoki w rozpoznaniu sprawy przez Trybunał Konstytucyjny, dochodzi do naruszenia praw obywatela do skutecznego środka odwoławczego. Biorąc zatem pod uwagę okoliczność, że od wydania przez Trybunał Konstytucyjny wyroku w sprawie o sygn. akt K 7/15 upłynął znaczny okres, a ponadto mając na względzie stanowisko Sejmu RP i Prokuratora Generalnego przedstawione w sprawie o sygn. akt P 7/21, jak i stanowisko ETPCz przedstawione w powołanym wyroku oraz brak terminu rozpoznania tej sprawy przez Trybunał Konstytucyjny, zawieszenie niniejszego postępowania byłoby nieuzasadnione i godziłoby w konstytucyjne gwarancje obywatela do sprawiedliwego i jawnego rozpatrzenia sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki przez właściwy, niezależny, bezstronny i niezawisły sąd (art. 45 ust. 1 Konstytucji RP).
Z tych względów i na podstawie art. 184 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji wyroku.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI