III OSK 6394/21

Naczelny Sąd Administracyjny2024-05-21
NSAochrona środowiskaWysokansa
ochrona środowiskadecyzja środowiskowaRDOŚSKOprawo procesoweodwołaniewystąpienieNSA

NSA oddalił skargę kasacyjną SKO, potwierdzając prawo RDOŚ do złożenia odwołania w sprawie środowiskowej bez wcześniejszego wystąpienia.

Sprawa dotyczyła prawa Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska (RDOŚ) do złożenia odwołania od decyzji Burmistrza w sprawie środowiskowych uwarunkowań, mimo braku wcześniejszego formalnego 'wystąpienia' do organu. Samorządowe Kolegium Odwoławcze (SKO) uznało odwołanie RDOŚ za niedopuszczalne. WSA uchylił postanowienie SKO, uznając, że RDOŚ miał prawo złożyć odwołanie, które można utożsamić z wystąpieniem. NSA oddalił skargę kasacyjną SKO, potwierdzając, że RDOŚ może skorzystać z uprawnień strony poprzez odwołanie, jeśli stwierdzi nieprawidłowości, nawet bez formalnego wystąpienia.

Sprawa rozpatrywana przez Naczelny Sąd Administracyjny dotyczyła kwestii proceduralnej związanej z prawem Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska (RDOŚ) do wniesienia odwołania od decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach. Burmistrz, po zasięgnięciu opinii, wydał decyzję stwierdzającą brak potrzeby przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko dla budowy elektrowni fotowoltaicznej. RDOŚ złożył odwołanie od tej decyzji, zarzucając naruszenie prawa. Samorządowe Kolegium Odwoławcze (SKO) uznało jednak odwołanie RDOŚ za niedopuszczalne, argumentując, że RDOŚ nie jest stroną postępowania w sprawie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, chyba że wcześniej skieruje formalne 'wystąpienie' do organu pierwszej instancji, zgodnie z art. 76 ust. 1 ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy uchylił postanowienie SKO, uznając, że RDOŚ miał prawo złożyć odwołanie, które może być traktowane jako forma wystąpienia, a Sąd pierwszej instancji nie naruszył przepisów. SKO wniosło skargę kasacyjną, zarzucając WSA błędną wykładnię przepisów prawa materialnego i procesowego, w tym art. 76 ust. 1 ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku, oraz wadliwe uzasadnienie wyroku. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną SKO. Sąd podkreślił, że RDOŚ, na podstawie art. 76 ust. 1 ustawy, może skierować wystąpienie do organów wskazanych w art. 75 ust. 1 pkt 2-4 lub organów wyższego stopnia, na każdym etapie postępowania. Sąd uznał, że wystąpienie może przyjąć formę odwołania, a celem tej instytucji jest nie tylko eliminacja wadliwych decyzji, ale także zapobieganie im w przyszłości. NSA odrzucił również zarzuty dotyczące naruszenia przepisów przejściowych oraz wadliwości uzasadnienia wyroku WSA, uznając, że uzasadnienie było wystarczające do kontroli instancyjnej. W konsekwencji, skarga kasacyjna została oddalona.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Tak, RDOŚ jest uprawniony do wniesienia odwołania, które może być traktowane jako forma wystąpienia, nawet jeśli nie zostało poprzedzone formalnym wnioskiem o stwierdzenie nieważności.

Uzasadnienie

Ustawa o udostępnianiu informacji o środowisku pozwala RDOŚ na skierowanie 'wystąpienia' w przypadku stwierdzenia nieprawidłowości. Sformułowanie 'w szczególności' oznacza, że wystąpienie może przyjąć różne formy, w tym odwołanie, a celem jest eliminacja wadliwych decyzji i zapobieganie im w przyszłości. RDOŚ uzyskuje prawa strony po skierowaniu wystąpienia.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (15)

Główne

ustawa o udostępnianiu informacji o środowisku art. 76 § ust. 1 i ust. 8

Ustawa z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko

RDOŚ może skierować wystąpienie w przypadku stwierdzenia nieprawidłowości w zakresie wydawania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, a wystąpienie to może przyjąć formę odwołania. Po skierowaniu wystąpienia RDOŚ przysługują prawa strony.

Pomocnicze

ustawa o udostępnianiu informacji o środowisku art. 75 § ust. 1 pkt 2-4

Ustawa z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko

Określa organy, do których RDOŚ może kierować wystąpienie.

ustawa o udostępnianiu informacji o środowisku art. 84 § ust. 1a

Ustawa z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko

Określa warunki korzystania ze środowiska w fazie realizacji, eksploatacji i likwidacji przedsięwzięcia.

ustawa o udostępnianiu informacji o środowisku art. 74 § ust. 3 lit. a

Ustawa z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko

Definiuje strony postępowania o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach.

P.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. c

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa do uchylenia zaskarżonego postanowienia przez WSA.

P.p.s.a. art. 174 § pkt 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa skargi kasacyjnej - naruszenie prawa materialnego.

P.p.s.a. art. 174 § pkt 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa skargi kasacyjnej - naruszenie przepisów postępowania.

P.p.s.a. art. 141 § § 4

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Wymogi dotyczące uzasadnienia wyroku.

P.p.s.a. art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Oddalenie skargi.

P.p.s.a. art. 183 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Związanie NSA granicami skargi kasacyjnej.

P.p.s.a. art. 184

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa orzekania przez NSA.

P.p.s.a. art. 204 § pkt 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa orzeczenia o kosztach postępowania kasacyjnego.

K.p.a. art. 156 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Przesłanki stwierdzenia nieważności decyzji.

ustawa z dnia 19 lipca 2019 r. o zmianie ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku art. 4 § ust. 1

Ustawa z dnia 19 lipca 2019 r. o zmianie ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko oraz niektórych innych ustaw

Dotyczy spraw wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie ustawy nowelizującej.

ustawa z dnia 19 lipca 2019 r. o zmianie ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku art. 5 § ust. 1

Ustawa z dnia 19 lipca 2019 r. o zmianie ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko oraz niektórych innych ustaw

Dotyczy spraw wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie ustawy nowelizującej.

Argumenty

Skuteczne argumenty

RDOŚ ma prawo wnieść odwołanie od decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, które może być traktowane jako forma wystąpienia, nawet bez wcześniejszego formalnego wniosku o stwierdzenie nieważności. Przepis art. 4 ust. 1 ustawy nowelizującej z 2019 r. nie miał zastosowania do sprawy, ponieważ postępowanie zostało wszczęte po dacie wejścia w życie tej ustawy.

Odrzucone argumenty

SKO zarzuciło WSA błędną wykładnię art. 76 ust. 1 ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku, twierdząc, że RDOŚ nie był uprawniony do złożenia odwołania bez wcześniejszego wystąpienia. SKO zarzuciło WSA naruszenie przepisów postępowania, w tym art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c P.p.s.a., poprzez bezpodstawne uchylenie postanowienia. SKO zarzuciło WSA naruszenie art. 141 § 4 P.p.s.a. poprzez wadliwe uzasadnienie wyroku.

Godne uwagi sformułowania

Wystąpienie może przyjąć również postać odwołania od decyzji organu I instancji ustawodawca dopuszcza możliwość skorzystania nawet z najdalej idącego w skutkach środka, jakim jest wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji Użycie przez ustawodawcę zwrotu: 'w szczególności' oznacza, że podstawa wystąpienia może zawierać nie tylko wniosek o stwierdzenie nieważności. Celem wystąpienia jest bowiem nie tylko wyeliminowanie wadliwej decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, ale także zapobieżenie wydawaniu takich decyzji na przyszłość.

Skład orzekający

Mirosław Wincenciak

przewodniczący

Małgorzata Masternak - Kubiak

sprawozdawca

Beata Jezielska

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja art. 76 ust. 1 ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku w kontekście uprawnień RDOŚ do wnoszenia odwołań oraz stosowania przepisów przejściowych."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej procedury administracyjnej związanej z decyzjami o środowiskowych uwarunkowaniach.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy ważnej kwestii proceduralnej w prawie ochrony środowiska, która może mieć wpływ na zakres uprawnień organów i przebieg postępowań administracyjnych.

Czy RDOŚ może odwołać się od decyzji środowiskowej bez formalnego 'wystąpienia'? NSA rozstrzyga.

Sektor

ochrona środowiska

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
III OSK 6394/21 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2024-05-21
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-09-06
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Beata Jezielska
Małgorzata Masternak - Kubiak /sprawozdawca/
Mirosław Wincenciak /przewodniczący/
Symbol z opisem
6133 Informacja o środowisku
Hasła tematyczne
Ochrona środowiska
Sygn. powiązane
II SA/Bd 858/20 - Wyrok WSA w Bydgoszczy z 2021-03-24
Skarżony organ
Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2020 poz 283
art. 76 ust. 1 i ust. 8
Ustawa z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz  o ocenach oddziaływania na środowisko - t.j.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Mirosław Wincenciak Sędziowie sędzia NSA Małgorzata Masternak – Kubiak (spr.) sędzia del. WSA Beata Jezielska Protokolant starszy asystent sędziego Łukasz Mazur po rozpoznaniu w dniu 21 maja 2024 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Bydgoszczy od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 24 marca 2021 r. sygn. akt II SA/Bd 858/20 w sprawie ze skargi Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w Bydgoszczy na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Bydgoszczy z dnia 3 lipca 2020 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności odwołania 1) oddala skargę kasacyjną; 2) zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Bydgoszczy na rzecz Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w Bydgoszczy kwotę 360 (słownie: trzysta sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy wyrokiem z dnia 24 marca 2021 r., sygn. akt II SA/Bd 858/20, po rozpoznaniu skargi Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w Bydgoszczy na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Bydgoszczy z dnia 3 lipca 2020 r., nr [...], w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności odwołania – uchylił zaskarżone postanowienie.
Jak wskazał Sąd pierwszej instancji Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Bydgoszczy - dalej "SKO", na podstawie art. 134 w zw. z art. 127 § 1 K.p.a. w zw. z art. 74 ust. 3a oraz 76 ust. 1 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (tekst jedn. Dz. U. z 2020 r. poz. 283 ze zm.) – dalej: "ustawa o udostępnianiu informacji o środowisku", stwierdziło niedopuszczalność odwołania.
W uzasadnieniu organ wskazał, że decyzją z dnia 20 kwietnia 2020 r., nr [...] Burmistrz S., po zasięgnięciu opinii Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w Bydgoszczy - dalej: "RDOŚ", Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w M. i Dyrektora Zarządu Zlewni Wody Polskie w I., stwierdził brak potrzeby przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko dla przedsięwzięcia polegającego na: "budowie elektrowni fotowoltaicznej o mocy do 27,5 MW wraz z niezbędną infrastrukturą techniczną (...)" i w oparciu o treść art. 84 ust. 1a ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku, określił warunki korzystania ze środowiska w fazie realizacji, eksploatacji i likwidacji przedsięwzięcia.
Od powyższej decyzji odwołanie złożył RDOŚ, zarzucając jej rażące naruszenie przepisów prawa mające istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy.
W uzasadnieniu wskazanego na wstępie postanowienia SKO w Bydgoszczy podało, że zgodnie z art. 74 ust. 3 lit. a ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku, stroną postępowania o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach jest wnioskodawca oraz podmiot, któremu przysługuje prawo rzeczowe do nieruchomości znajdującej się w obszarze, na który będzie oddziaływać przedsięwzięcie w wariancie zaproponowanym przez wnioskodawcę, z zastrzeżeniem art. 81 ust. 1. Mając na uwadze treść ww. przepisu, SKO uznało, że RDOŚ nie jest i nie był stroną postępowania dotyczącego środowiskowych uwarunkowań.
Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy na powyższe postanowienie złożył RDOŚ.
W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie.
Wskazanym na wstępie wyrokiem Sąd pierwszej instancji uznał wniesioną skargę za zawierającą usprawiedliwione podstawy. Wskazał, że zgodnie z art. 76 ust. 1 ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku, w przypadku stwierdzenia nieprawidłowości w sprawach dotyczących wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach przez organy, o których mowa w art. 75 ust. 1 pkt 2-4, lub organy wyższego stopnia w stosunku do tych organów, właściwy regionalny dyrektor ochrony środowiska kieruje wystąpienie, którego treścią może być w szczególności wniosek o stwierdzenie nieważności tej decyzji. Zdaniem Sądu Wojewódzkiego skarżący organ posiada w niniejszej sprawie prawo skierowania wystąpienia. Wystąpienie może przyjąć również postać odwołania od decyzji organu I instancji, co właśnie miało miejsce w niniejszej sprawie. Skoro ustawodawca użył sformułowania "w szczególności", to niewątpliwie wystąpienie może przyjąć postać inną niż wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji.
Dodatkowo Sąd Wojewódzki wskazał, że wystąpienie w postaci złożenia wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji kierowane jest do organu drugiej instancji, tym samym argumentacja SKO, co do konieczności jego składania zawsze do organu pierwszej instancji, jest tym bardziej nieprawidłowa. Postępowanie administracyjne jest ze swej istoty dwuinstancyjne i jeśli ustawodawca umożliwia regionalnemu dyrektorowi ochrony środowiska złożenie w jego toku wystąpienia, to lege non distinguente może on to uczynić w toku całego postępowania administracyjnego.
Sąd Wojewódzki wskazał również, że orzecznictwo sądów administracyjnych cytowane przez SKO odnosiło się do zupełnie innej kwestii, tj. możliwości złożenia skargi do wojewódzkiego sądu administracyjnego przez organ ochrony środowiska bez wcześniejszego skierowania wystąpienia w toku postępowania administracyjnego.
Mając na uwadze powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy uznał, że zaskarżone postanowienie podlegało uchyleniu stosownie do art. 145 § 1 pk1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325) – dalej: "P.p.s.a.".
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosło Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Bydgoszczy. Zaskarżając rozstrzygnięcie Sądu pierwszej instancji w całości, zarzuciło:
I. w ramach podstawy skargi kasacyjnej z art. 174 pkt 1 P.p.s.a., naruszenie prawa materialnego, tj.:
1) naruszenie przepisu art. 76 ust. 1 i ust. 8 ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku, poprzez dokonanie ich niewłaściwej wykładni wyrażającej się poglądem, że RDOŚ jest uprawniony do kierowania wystąpień w przypadku stwierdzenia nieprawidłowości w zakresie wydawania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach przez organy, o których mowa w art. 75 ust. 1 pkt 2-4 ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku, które można utożsamiać z odwołaniem, a więc przyjęcie, że RDOŚ jest uprawniony do złożenia odwołania w tych sprawach, bez uprzedniego skierowania wystąpienia do właściwego organu,, a więc uznanie, iż wystąpienie może przyjąć również postać odwołania;
2) naruszenie przepisu art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 19 lipca 2019 r. o zmianie ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2019 r., poz. 1712) – dalej: "ustawa z dnia 19 lipca 2019 r. o zmianie ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku", poprzez błędne przyjęcie, że przepis ten w przedmiotowej sprawie stanowił podstawę zaskarżonego postanowienia;
3) naruszenie art. 5 ust. 1 ustawy zmieniającej poprzez jego błędną wykładnię wyrażającą się poglądem, że RDOŚ w przedmiotowej sprawie był uprawniony do złożenia odwołania, które można było utożsamić z wystąpieniem, o którym mowa w art. 76 ust. 1 ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku;
II. w ramach podstawy skargi kasacyjnej z art. 174 pkt 2 P.p.s.a.:
1) naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a P.p.s.a. w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, poprzez uwzględnienie skargi i uchylenie postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Bydgoszczy pomimo braku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, wskutek:
a) bezpodstawnego uznania, że naruszone zostały przepisy art. 76 ust. 1 i 8 ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku, art. 4 ust. 1 oraz art. 5 ust. 1 ustawy zmieniającej;
b) bezpodstawnego uznania, że organ odwoławczy dokonał błędnej wykładni wskazanych przepisów prawa materialnego;
2) naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, poprzez uwzględnienie skargi i uchylenie postanowienia SKO w Bydgoszczy pomimo braku naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wskutek:
a) bezpodstawnego uznania, że naruszone zostały przepisy postępowania, pomimo, że Sąd Wojewódzki nie wskazał, które z przepisów prawa procesowego zostały naruszone;
3) naruszenie art. 141 § 4 P.p.s.a., w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, poprzez wadliwe uzasadnienie wyroku, nieodpowiadające wymogom tego przepisu, polegające na:
a) braku prawidłowego i pełnego wyjaśnienia, poprzedzonego dogłębną analizą rozstrzygnięcia w kwestii uznania, że zdaniem Sądu doszło do naruszenia prawa materialnego, tj. art. 76 ust. 1 i 8 ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku, art. 4 ust. 1 oraz art. 5 ust. 1 ustawy zmieniającej, w sytuacji, gdy bezspornym w niniejszej sprawie jest fakt, że odwołanie wniesione przez RDOŚ nie zostało poprzedzone stosownym wystąpieniem tegoż organu, o którym mowa w art. 76 ust. 1, a tym samym w momencie wnoszenia odwołania - RDOŚ nie przysługiwał przymiot strony;
b) braku dostatecznego wyjaśnienia rozstrzygnięcia w kwestii stwierdzenia naruszenia przepisów postępowania, (Sąd nie wskazał bowiem żadnego przepisu prawa procesowego, który w jego ocenie został naruszony) oraz sporządzenia uzasadnienia wyroku w sposób polegający na ograniczeniu się Sądu do akceptacji stanowiska zajętego przez RDOŚ w Bydgoszczy;
c) pominięciu w rozważaniach uzasadnienia i nieodniesieniu się przy ocenie prawnej rozstrzygnięcia faktu, że WSA w Bydgoszczy w podobnych przedmiotowo sprawach (wyrok z dnia 8 kwietnia 2020 r., sygn. akt II SA/Bd 173/20 oraz wyrok z dnia 20 lipca 2020 r., sygn. akt II SA/Bd 520/20) oddalił skargę RDOŚ uznając słuszność stanowiska SKO w Bydgoszczy, które orzekło w pierwszej sprawie niedopuszczalność odwołania, a w drugiej utrzymało w mocy postanowienie organu I instancji, odmawiające RDOŚ wznowienia postępowania w sprawie wydania decyzji środowiskowej przede wszystkim ze względu na brak legitymacji do złożenia wniosku o wznowienie postępowania;
d) błędnym przyjęciu, że prawomocny wyrok WSA w Lublinie z dnia 24 czerwca 2020 r., II SA/Lu 245/20, dotyczący tożsamej przedmiotowo sprawy, "nie może mieć żadnego zastosowania w niniejszej sprawie, ponieważ przedmiotem analizy jest kwestia tego, co należy rozumieć przez pojęcie "wystąpienia", a nie rozstrzyganie kwestii związanych z możliwością składania przez organ uzgadniający lub opiniujący odwołania od decyzji, w której dokonywał on takowego uzgodnienia lub opiniowania";
e) nie odniesieniu się przez WSA w Bydgoszczy w żaden sposób do stanowiska uczestnika postępowania - X S.A., wyrażonego w pismach procesowych z dnia: 13 października, 19 października oraz 26 października 2020 r.;
f) zbyt jednostronnym i ogólnikowym uzasadnieniu wyroku, pozbawiającym stronę informacji o przesłankach rozstrzygnięcia, bez uwzględnienia jego precedensowego charakteru i znaczenia dla prawidłowości i efektywności postępowań w przedmiocie wydawania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach;
g) nieuprawnionym przyjęciu, jako zasady, że możliwe jest złożenie odwołania przez RDOŚ w sprawach dotyczących wydawania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, a więc uzyskania uprawnień analogicznych z uprawnieniami strony bez uprzedniego skierowania wystąpienia do właściwego w sprawie organu;
h) braku niezbędnych i jednoznacznych wskazań co do dalszego postępowania;
4) naruszenie art. 151 P.p.s.a. w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, poprzez niezastosowanie tego przepisu w sytuacji, gdy skarga powinna być oddalona, co było konsekwencją naruszenia przez Sąd wskazanych wyżej przepisów prawa procesowego i materialnego.
W oparciu o powyższe zarzuty skarżący kasacyjnie organ wniósł o:
1) uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Bydgoszczy,
albo
2) uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i rozpoznanie sprawy we własnym zakresie przez NSA w Warszawie;
3) zasądzenie na rzecz SKO w Bydgoszczy kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa radcowskiego według norm przepisanych,
4) rozpoznanie skargi na rozprawie.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej powyższe zarzuty szerzej umotywowano.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną RDOŚ w Bydgoszczy wniósł o jej oddalenie oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych, w tym kosztów zastępstwa procesowego.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw.
Na wstępie należy wskazać, że Naczelny Sąd Administracyjny związany jest podstawami skargi kasacyjnej, bowiem według art. 183 § 1 P.p.s.a., rozpoznaje sprawę w jej granicach, biorąc z urzędu pod uwagę jedynie nieważność postępowania. W niniejszej sprawie żadna z wymienionych w art. 183 § 2 P.p.s.a. przesłanek nieważności postępowania nie zaistniała, wobec czego kontrola Naczelnego Sądu Administracyjnego ograniczyła się wyłącznie do zbadania zawartych w skargach zarzutów sformułowanych w granicach podstawy kasacyjnej.
Podstawy, na które można się powołać w skardze kasacyjnej, zostały sprecyzowane w art. 174 P.p.s.a. Przepis art. 174 pkt 1 tej ustawy przewiduje dwie postacie naruszenia prawa materialnego, a mianowicie błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie. Błędna wykładnia oznacza nieprawidłowe zrekonstruowanie treści normy prawnej wynikającej z konkretnego przepisu, czyli mylne rozumienie określonej normy prawnej, natomiast niewłaściwe zastosowanie to dokonanie wadliwej subsumcji przepisu do ustalonego stanu faktycznego, czyli niezasadne uznanie, że stan faktyczny sprawy odpowiada hipotezie określonej normy prawnej. Również druga podstawa kasacyjna wymieniona w art. 174 pkt 2 P.p.s.a. - naruszenie przepisów postępowania - może przejawiać się w tych samych formach, co naruszenie prawa materialnego, przy czym w tym wypadku ustawa wymaga, aby skarżący wykazał możliwość istotnego wpływu wytkniętego uchybienia na wynik sprawy.
Skarżący kasacyjnie organ formułuje zarzuty wskazujące zarówno na naruszenie prawa materialnego, jak też na naruszenie przepisów postępowania. Przedmiot obu rodzajów zarzutów, jak i kierunek ich argumentacji pozostaje jednak w ścisłym związku, koncentrując się zasadniczo wokół wadliwej wykładni postanowień art. 76 ust. 1 ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku, która doprowadziła do nieprawidłowej oceny przez Sąd pierwszej instancji ustaleń faktycznych. Mając zatem na względzie powyższy związek treściowy, sformułowane w niniejszej skardze kasacyjnej zarzuty poddane zostaną kontroli kasacyjnej łącznie, w kontekście naruszenia prawa materialnego. Dopiero wynik tego aspektu kontroli kasacyjnej może zostać nałożony na ocenę zarzutu naruszenia przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy.
Zgodnie z art. 76 ust. 1 ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku, w przypadku stwierdzenia nieprawidłowości w zakresie wydawania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach przez starostów, dyrektorów regionalnych dyrekcji Lasów Państwowych lub organów wykonawczych gmin (wójtów, burmistrzów, prezydentów miast), regionalny dyrektor ochrony środowiska kieruje wystąpienie, którego treścią może być w szczególności wniosek o stwierdzenie nieważności tej decyzji. W ustępie 2 wskazanego przepisu zagwarantowano natomiast, że w razie skierowania ww. wystąpienia regionalnemu dyrektorowi ochrony środowiska przysługują prawa strony w postępowaniu administracyjnym i postępowaniu przed sądem administracyjnym.
Skład orzekający Naczelnego Sądu Administracyjnego w pełni aprobuje i przyjmuje jako swoje, stanowisko zawarte w wyroku NSA z dnia 10 lutego 2022 r., sygn. III OSK 4634/21 (ONSAiWSA 2022 r., nr 3, poz. 49), że: "na podstawie art. 76 ust. 1 ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku, regionalny dyrektor ochrony środowiska może skierować wystąpienie do organów wskazanych w art. 75 ust. 1 pkt 2-4 tej ustawy, lub organów wyższego stopnia w stosunku do tych organów, na każdym etapie zwyczajnego i nadzwyczajnego postepowania administracyjnego.".
W świetle art. 76 ust. 1 ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku wystąpienie powinno być skierowane do właściwego organu, którego właściwość powinna być zależna od charakteru wystąpienia. "Brzmienie powołanego przepisu wskazuje, że ustawodawca tak ukształtował uprawnienia organu powołanego do ochrony środowiska, aby wybór rodzaju środka zaskarżenia (etapu jego składania) pozostawić właśnie temu organowi. Wykładnia celowościowa tego przepisu prowadzi do wniosku, że w przypadku stwierdzenia nieprawidłowości, ustawodawca dopuszcza możliwość skorzystania nawet z najdalej idącego w skutkach środka, jakim jest wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji. Oczywistym jest natomiast, że stwierdzenie nieważności może nastąpić tylko na podstawie przesłanek wymienionych w art. 156 § 1 K.p.a. Wybór działania - środka zaskarżenia powinien być uzależniony od indywidualnej oceny nieprawidłowości, do których doszło w sprawie oraz etapu, na jakim znajduje się postępowanie administracyjne (środowiskowe)." (wyrok NSA z dnia 10 lutego 2022 r., sygn. III OSK 4634/21).
Celem wystąpienia jest bowiem nie tylko wyeliminowanie wadliwej decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, ale także zapobieżenie wydawaniu takich decyzji na przyszłość. Instytucja wystąpienia w przypadku stwierdzenia nieprawidłowości jest szersza niż wniosku o stwierdzenie nieważności rozstrzygnięcia. Użycie przez ustawodawcę zwrotu: "w szczególności" oznacza, że podstawa wystąpienia może zawierać nie tylko wniosek o stwierdzenie nieważności. Nie chodzi tu zatem jedynie o przypadki rażącego naruszenia prawa, gdyż ustawodawca posługuje się szerokim pojęciem "nieprawidłowości", co oznacza, że dąży do objęcia dyspozycją ww. przepisu każdego rodzaju naruszenia prawa przez organ wydający decyzję. Nie są to, więc tylko nieprawidłowości uzasadniające żądanie wszczęcia trybu nadzwyczajnego, ale również te, które uzasadniają wniesienie odwołania. Trzeba mieć też na uwadze, że wystąpienie jest pierwszą czynnością jaka musi zostać podjęta przez organ ochrony środowiska w konkretnej sprawie, jeszcze na etapie postępowania administracyjnego. Oznacza to, że aby organ ochrony środowiska uzyskał uprawnienia analogiczne z uprawnieniami strony musi przede wszystkim skierować wystąpienie w trakcie toczącego się postępowania administracyjnego (środowiskowego). W postanowieniu z dnia 12 marca 2013 r. sygn. II OSK 470/13 (LEX nr 1305561) NSA przyjął, że jeżeli dyrektor ochrony środowiska nie wniósł wystąpienia, o którym mowa w art. 76 ust. 1 ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku, to brak po stronie organu uprawnienia do wniesienia skargi do wojewódzkiego sądu administracyjnego.
Chybiony jest zarzut naruszenie przepisu art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 19 lipca 2019 r. o zmianie ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku, poprzez błędne przyjęcie, że przepis ten w przedmiotowej sprawie stanowił podstawę zaskarżonego postanowienia. W okolicznościach kontrolowanej sprawy nie znajdował zastosowania przepis art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 19 lipca 2019 r. o zmianie ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku. Zakres zastosowania normy zakodowanej we wskazanym przepisie nie przystaje bowiem do okoliczności tej sprawy. Przepis art. 4 ust. 1 powołanej ustawy dotyczy bowiem: "spraw wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie ustawy", czyli obejmuje toczące się na dzień 24 września 2019 r. postępowania administracyjne w sprawach wszczętych na podstawie:
- ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. - Prawo ochrony środowiska (Dz. U. z 2019 r. poz. 1396, z późn. zm.);
- ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (Dz. U. z 2018 r. poz. 2081 oraz z 2019 r. poz. 630, 1501 i 1589). Postępowanie administracyjne w przedmiotowej sprawie zostało wszczęte pismem strony z dnia 10 października 2019 r., a zakończyło się wydaniem decyzji z dnia 20 kwietnia 2020 r.
Jako wadliwe należy uznać podniesienie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a P.p.s.a., zarzutu naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, w ramach podstawy kasacyjnej wskazanej w art. 174 pkt 2 P.p.s.a tj. naruszenia przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Nie może też odnieść zamierzonego skutku zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. Naruszenie tego przepisu należy przede wszystkim wiązać z naruszeniami przepisów postępowania, których dopuściły się organy orzekające w sprawie, jeżeli naruszenia te mogły mieć istotny wpływ na jej wynik. Samo powołanie wymienionego artykułu nie ma żadnego znaczenia prawnego, bowiem przepis ten określa jedynie sposób rozstrzygnięcia sprawy przez sąd w sytuacji, gdy organy dopuszczą się naruszeń konkretnych przepisów postępowania, co powinno zostać ustalone w postępowaniu sądowym. W skardze kasacyjnej, z uwagi na związanie Naczelnego Sądu Administracyjnego jej zarzutami, należy wskazać konkretne przepisy procesowe, których stosowanie przez organy administracyjnie wadliwie zostało ocenione przez sąd pierwszej instancji i powiązać te przepisy z powołanym art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. Zatem konstrukcja zarzutu opartego na podstawie kasacyjnej przewidzianej w art. 174 pkt 2 P.p.s.a., ale ograniczająca tylko do art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a., jest nieprawidłowa i nie pozwala na przeprowadzenie kontroli zaskarżonego wyroku w ramach tej podstawy.
Naczelny Sąd Administracyjny nie podziela również zarzutu skargi naruszenia przez Sąd Wojewódzki art. 141 § 4 P.p.s.a. poprzez wadliwe uzasadnienie wyroku, nieodpowiadające wymogom tego przepisu. Zgodnie z art. 141 § 4 P.p.s.a. uzasadnienie wyroku powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym przyjmuje się, że zarzut naruszenia art. 141 § 4 P.p.s.a. może być skutecznie postawiony w dwóch przypadkach: gdy uzasadnienie wyroku nie zawiera wszystkich elementów wymienionych w tym przepisie, i gdy w ramach przedstawienia stanu sprawy, wojewódzki sąd administracyjny nie wskaże, jaki i dlaczego stan faktyczny przyjął za podstawę orzekania. Naruszenie to musi być przy tym na tyle istotne, aby mogło mieć wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 P.p.s.a.). Za jego pomocą nie można natomiast skutecznie zwalczać prawidłowości przyjętego przez sąd stanu faktycznego, czy też stanowiska sądu, co do wykładni bądź zastosowania prawa materialnego (por. uchwała składu siedmiu sędziów NSA z dnia 15 lutego 2010 r., sygn. II FPS 8/09, ONSAiWSA 2010 r., nr 3, poz. 39).
W ocenie składu orzekającego Naczelnego Sądu Administracyjnego uzasadnienie zaskarżonego wyroku zawiera przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowiska strony przeciwnej, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej dogłębne wyjaśnienie; poddaje się zatem kontroli instancyjnej, tj. pozwala w wystarczającym stopniu na ustalenie sposobu rozumowania przez Sąd pierwszej instancji i jego ocenę. Zresztą jak pokazuje lektura skargi kasacyjnej, postawione w jej petitum zarzuty, a także ich uzasadnienie dobitnie dowodzą, że stanowisko Sądu pierwszej instancji wyrażone zostało w sposób na tyle zrozumiały, iż pozwoliło skarżącemu kasacyjnie na polemikę i jego negowanie. Polemika ze stanowiskiem Sądu pierwszej instancji nie może jednak usprawiedliwiać zarzutu naruszenia art. 141 § 4 P.p.s.a.
W konsekwencji niezasadny jest również zarzut naruszenia art. 151 P.p.s.a. Przepis ten jest tzw. przepisem wynikowym, który dla skuteczności zarzutu jego naruszenia, powinien być powiązany z naruszeniem innych przepisów, mających zastosowanie w sprawie, które naruszył Sąd, a które to powodowały niezasadność skargi i konieczność jej oddalenia. Dodatkowo należy zauważyć, że Sąd pierwszej instancji nie stosował art. 151 P.p.s.a. ponieważ uwzględnił skargę na podstawie art. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a.
Z tych względów, na podstawie art. 184 P.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji wyroku.
O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 204 pkt 2 P.p.s.a.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI