III OSK 637/23

III OSK 637/23 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2024-11-19
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-03-29
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Hanna Knysiak - Sudyka
Piotr Korzeniowski /sprawozdawca/
Rafał Stasikowski /przewodniczący/
Symbol z opisem
6091 Przywrócenie stosunków wodnych na gruncie lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom
Hasła tematyczne
Wodne prawo
Sygn. powiązane
II SA/Łd 696/22 - Wyrok WSA w Łodzi z 2022-12-16
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono zaskarżony wyrok i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art.141 par.4, art.185 par.1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Dz.U. 2022 poz 2625
art.234 ust.5
Ustawa z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (t. j.)
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Rafał Stasikowski Sędziowie: sędzia NSA Piotr Korzeniowski (spr.) sędzia WSA (del.) Hanna Knysiak-Sudyka po rozpoznaniu w dniu 19 listopada 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 16 grudnia 2022 r., sygn. akt II SA/Łd 696/22 w sprawie ze skargi L.K., L.K. i Z.K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi z dnia 31 maja 2022 r., nr SKO.4173.11-12.2022 w przedmiocie odmowy wydania nakazu przywrócenia stanu poprzedniego terenu oraz wykonania urządzeń zapobiegających powstaniu szkód I. uchyla zaskarżony wyrok w całości i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Łodzi; II. odstępuje od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego w całości.
Uzasadnienie
Wyrokiem z 16 grudnia 2022 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi (dalej też: Sąd I instancji), sygn. akt II SA/Łd 696/22 po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 16 grudnia 2022 r. sprawy ze skargi Ł.K., L.K. i Z.K. (dalej też: skarżący) na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi (dalej: SKO w Łodzi) z 31 maja 2022 r., nr SKO.4173.11-12.2022 w przedmiocie odmowy wydania nakazu przywrócenia stanu poprzedniego terenu oraz wykonania urządzeń zapobiegających powstaniu szkód, w pkt 1. uchylił zaskarżoną decyzję; w pkt 2. zasądził od SKO w Łodzi na rzecz skarżących solidarnie kwotę 300 złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
W uzasadnieniu wyroku Sąd I instancji wskazał, że decyzją z 27 kwietnia 2022 r. Burmistrz Miasta B. (dalej: Burmistrz), po ponownym rozpatrzeniu sprawy, odmówił wydania nakazu przywrócenia stanu poprzedniego terenu oraz wykonania urządzeń zapobiegających powstawaniu szkód.
Odwołanie od powyższej decyzji wnieśli L.K. i Ł.K.
Decyzją z 31 maja 2022 r. nr SKO.4173.11-12.2022 SKO w Łodzi uchyliło w całości zaskarżoną decyzję organu I instancji i umorzyło postępowanie I instancji w całości.
Skargę na powyższą decyzję do WSA w Łodzi złożyli skarżący, wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji wraz z decyzją organu I instancji.
W odpowiedzi na skargę SKO w Łodzi wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zaprezentowane w zaskarżonej decyzji.
Sąd I instancji uchylając zaskarżoną decyzję w uzasadnieniu wyroku wskazał, że dokonując wykładni przepisu art. 234 ust. 5 Prawa wodnego należy wziąć pod uwagę obowiązujący wcześniej stan prawny oraz aspekt rozwiązań intertemporalnych. W pierwszej kolejności podkreślono, że obecnie obowiązująca ustawa z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne weszła w życie dnia 1 stycznia 2018 r. Do dnia 31 grudnia 2017 r. obowiązywała ustawa z dnia 18 lipca 2001 r. - Prawo wodne (t.j. Dz. U. z 2017 r., poz. 1121 ze zm.). Co istotne, w przepisach Prawa wodnego z 2001 r. zawarte były w art. 29 analogiczne rozwiązania prawne. Zasadnicza różnica w stosunku do obecnie obowiązującego stanu prawnego sprowadza się do tego, że możliwość wszczęcia postępowania administracyjnego we wskazanym wyżej zakresie na podstawie Prawa wodnego z 2001 r. nie była ograniczona żadnym terminem.
Według Sądu I instancji, przepisy obecnie obowiązującego Prawa wodnego nie zawierają niestety regulacji o charakterze intertemporalnym, które dawałyby podstawę do wstecznego stosowania przepisów tej ustawy oraz do przyjęcia, że stany faktyczne zaistniałe przed jej wejściem w życie Prawa wodnego z 2017 r. będą miały wpływ na ocenę biegu pięcioletniego terminu określonego w art. 234 ust. 5 Prawa wodnego. Interpretacja art. 234 ust. 5 Prawa wodnego przyjęta przez organ II instancji oparta została na językowej wykładni tego przepisu, co zasadniczo nie jest błędem. Jednakże w ocenie Sądu przyjęta przez organ II instancji wykładnia, stoi w sprzeczności z jedną z podstawowych reguł prawa - lex retro non agit, czyli zasadą niedziałania prawa wstecz.
Biorąc pod uwagę wskazaną wyżej zmianę przepisów Prawa wodnego z 2017 w stosunku do Prawa wodnego z 2001 r., to niewątpliwie należy uznać, że wprowadzenie przez ustawodawcę w art. 234 ust. 5 Prawa wodnego z 2017 r. terminu ograniczającego możliwość wszczęcia postępowania w sprawie wydania decyzji, o której mowa w art. 234 ust. 3 Prawa wodnego, doprowadziło do pogorszenia sytuacji właściciela, który na gruncie art. 29 Prawa wodnego z 2001 r. takim terminem ograniczony nie był, postępowanie w powyższym zakresie mogło bowiem być wszczęte w każdym czasie.
Przenosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy, zdaniem Sądu, brak jest podstaw do stosowania normy z art. 234 ust. 5 Prawa wodnego do stanu faktycznego sprzed wejścia tego przepisu w życie.
Co za tym idzie, złożenie wniosku w 2020 r., było skuteczne i otwierało skarżącym drogę do ubiegania się o ochronę ich praw. Organ II instancji nie uwzględnił natomiast kwestii intertemporalności i konsekwencji płynących z braku stosownych regulacji w tym zakresie zakładając a priori, że cyt. wyżej przepis Prawa wodnego swoją hipotezą obejmuje również stany faktyczne istniejące przed wejściem w życie ustawy, z czym Sąd się nie zgadza. Wobec braku przepisów intertemporalnych uznać należy, że bieg terminu wskazanego w art. 234 ust. 5 Prawa wodnego rozpoczął się dopiero 1 stycznia 2018 r., a więc w dniu wejścia Prawa wodnego z 2017 r. w życie. Co więcej, przyjęta przez organ przez organ II instancji interpretacja art. 234 ust. 5 Prawa wodnego jest także sprzeczna z art. 7 i art. 8 § 1 k.p.a.
W skardze kasacyjnej SKO w Łodzi na podstawie art. 173 w zw. z art. 174 p.p.s.a., zaskarżyło w całości wyrok Sądu I instancji, zarzucając mu:
1. naruszenie prawa materialnego:
a) art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. — Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn.: Dz.U. z 2022 r., poz. 2492, dalej: p.u.s.a.) przez niewłaściwe zastosowanie, gdyż dokonano oceny dowolnej, która to nie przystaje do stanu prawnego i zebranego materiału dowodowego, co spowodowane było błędną wykładnią norm prawa materialnego,
b) art. 234 ust. 5 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. - Prawo wodne (tekst jednolity Dz.U. z 2022 r., poz. 2625, dalej: Prawo wodne) przez jego błędną wykładnię polegającą na uznaniu, że:
A) przepis ten należy interpretować w sposób rozszerzający - w związku z zasadą lex retro non agit i w taki sposób, że nie ma on zastosowania do stanów faktycznych sprzed wejścia w życie ustawy - Prawo wodne, choć ustawodawca nie przewidział:
1) ani przepisów intertemporalnych, z których wynikałoby, że przepis ten nie ma zastosowania do stanów faktycznych sprzed wejścia w życie ustawy - Prawo wodne, ani;
2) odmiennego terminu wejścia w życie tego przepisu tj. po upływie 5 lat od wejścia w życie pozostałych przepisów ustawy - Prawo wodne, choć w art. 574 — Prawa wodnego przewidziano odrębne terminy wejścia w życie wybranych przepisów tej ustawy;
B) jest to nowy przepis, który reguluje materię, która przed wejściem w życie - Prawa wodnego nie była regulowana, a zatem prawo nie wiązało dotąd z upływem określonego terminu żadnych skutków prawnych, podczas gdy w na podstawie wcześniej obowiązujących przepisów ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. - Prawo wodne wypracowano i z powodzeniem stosowano w orzecznictwie pojęcie "utrwalenia stosunków wodnych", które skutkowało odmową nałożenia na właściciela nieruchomości obowiązków w związku ze zmianą stosunków wodnych, a zatem obecnie obowiązujący przepis art. 234 ust. 5 – Prawa wodnego ma jedynie charakter czysto techniczny, porządkujący i ze względu na ekonomikę procesową ma zapobiegać prowadzeniu długotrwałych i kosztownych postępowań, w przypadku których ograniczona (z uwagi na upływ czasu) jest możliwość prowadzenia postępowania dowodowego i których skutkiem będzie odmowa nałożenia obowiązków na właściciela nieruchomości, który co prawda zmienił stosunki wodne, ale nastąpiło już ich utrwalenie;
C) zamiarem ustawodawcy było niedziałanie wskazanego przepisu wstecz czyli niestosowanie go do stanów faktycznych sprzed wejścia w życie - Prawa wodnego podczas gdy:
1) ustawodawca świadomie i celowo w art. 574 określił późniejsze daty wejścia w życie wybranych przepisów - Prawa wodnego i nie zawarł w znajdującym się tam katalogu przepisów art. 234 ust. 5 tej ustawy;
2) ustawodawca po wejściu w życie - Prawa wodnego przepisami ustawy z dnia 28 lutego 2018 r. o zmianie ustawy - Prawo wodne (Dz.U. z 2018 r., poz. 710) również świadomie i celowo zmienił brzmienie przepisów art. 545 - Prawa wodnego i to - częściowo - z mocą wsteczna bowiem nowe brzmienie wybranych przepisów obowiązywało od 1 stycznia 2018 r. choć ustawę zmieniającą opublikowano 11 kwietnia 2018 r.
- nie zmieniono jednak brzmienia przepisów art. 234 ust. 5 – Prawa wodnego, a zatem intencją ustawodawcy nie mogło być stosowanie tego przepisu jedynie do stanów faktycznych, które zaistniały po wejściu w życie tego przepisu, ponieważ z przepisu tego to nie wynika, a gdyby ustawodawca chciał, żeby tak było - wyraziłby to wprost - czy to w tekście pierwotnym aktu, czy też zmienił treść przepisu w ramach jednej z licznych nowelizacji - Prawa wodnego czy określił późniejszy termin wejścia w życie tego przepisu.
D) do dnia wydania zaskarżanego wyroku przepis ten nie został jeszcze poddany wnikliwej, wystarczającej analizie, przez co dokonano nowej jego wykładni odbiegającej w sposób znaczący od dotychczas dokonywanej przez sądy administracyjne, z których orzeczeń (m.in. wyrok NSA z 9 września 2020 r., sygn. akt II OSK 1110/20; wyrok WSA w Szczecinie z 26 listopada 2020 r., sygn. akt II SA/Sz 722/20; wyrok WSA w Krakowie z 4 grudnia 2020 r., sygn. akt II SA/Kr 1001/20; wyrok WSA w Gliwicach z 18 lutego 2021 r., sygn. akt II SA/G1 1289/20) wynika, że art. 234 ust. 5 - Prawa wodnego ma zastosowanie do stanów faktycznych sprzed wejścia w życie ustawy.
E) SKO w Łodzi zastosowało przepisy wstecz — wbrew zasadzie lex retro non agit - podczas, gdy w dniu wydania decyzji przez Kolegium obowiązywał stan prawny wprowadzony przepisami ustawy z 20 lipca 2017 r. - Prawo wodne, a z przepisów art. 574 wskazanej ustawy wynika, że ustawa weszła w życie 1 stycznia 2018 r. (z wyjątkami, które jednakże nie mają zastosowania w niniejszej sprawie). Zatem organ nie orzekł na podstawie ustawy przed jej wejściem w życie, lecz w czasie gdy przepis art. 234 ust. 5 obowiązywał.
c) art. 2 w zw. z art. 10 ust 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz. U. Nr 78, poz. 483 ze zm.) przez ich błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że w gestii sądów administracyjnych pozostaje wypełnianie "luki legislacyjnej", która powstała – zdaniem Sądu - na skutek niewprowadzenia przepisu intertemporalnego, podczas gdy zgodnie z zasadą trójpodziału władzy to rolą ustawodawcy jest uchwalanie i zmiana obowiązujących przepisów prawa, zaś wobec nieistnienia przepisu prawa, z którego mogłaby wynikać możliwość niestosowania przepisów art. 234 ust. 5 - Prawa wodnego do stanów faktycznych sprzed wejścia w życie ustawy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi wykroczył zarówno poza granice swoich kompetencji wynikające w szczególności z przepisów ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. — Prawo o ustroju sądów administracyjnych oraz wskazanych wyżej przepisów Konstytucji RP jak również poza granice przepisów Prawa wodnego, o których mowa w powyższych akapitach. Tym bardziej, że istnieją inne środki prawne, które Sąd mógł zastosować, jak chociażby możliwość zwrócenia się przez Sąd z pytaniem do Trybunału Konstytucyjnego mającym na celu zweryfikowanie zgodności aktu normatywnego z Konstytucją (zgodnie z art. 193 Konstytucji RP).
2. naruszenie przepisów postępowania:
- art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a. poprzez uchylenie ostatecznej decyzji, podczas gdy stanowisko organu administracji jest zgodne z literalną, celowościową i systemową wykładnią przepisów prawa materialnego i procesowego - tj. art. 234 ust. 5 - Prawa wodnego w zw. z art. 105 k.p.a., a nieprzywołanie w treści decyzji stanowiska przedstawicieli doktryny i orzecznictwa nie stanowi jeszcze o naruszeniu przepisów art. 7 i 8 k.p.a. - z żadnych przepisów prawa materialnego ani proceduralnego nie wynika bowiem, że obligatoryjnym elementem decyzji administracyjnej jest przedstawienie poglądów doktryny i orzecznictwa. Co więcej, Sąd I instancji nie wykazał jak uchybienia proceduralne tj. rzekome naruszenia przepisów art. 7 i 8 k.p.a. wpłynęły na wynik postępowania, w sytuacji, gdy rzekome uchybienia proceduralne związane z przeprowadzeniem dowodu z opinii biegłego w ogóle nie mogły wpłynąć na wynik postępowania, skoro w sposób bezsprzeczny ustalono, że konieczne jest umorzenie postępowania w związku z treścią przepisów art. 234 ust. 5 - Prawa wodnego. W tej sytuacji prawidłowość przeprowadzenia czynności dowodowych, które mogłyby zaważyć o nałożeniu obowiązku lub jego odmowie nie miała wpływu na treść rozstrzygnięcia. Należy tu podkreślić, że Sąd nie zakwestionował ustaleń odnośnie daty, gdy właściciel sąsiedniej nieruchomości dowiedział się o szkodliwym oddziaływaniu zmiany stanu wody na sąsiednim gruncie, a jedynie samą możliwość umorzenia postępowania w przypadku stanów faktycznych - naruszeń, które miały miejsce przed wejściem w życie ustawy.
- art. 141 § 4 p.p.s.a. w zw. z art. 153 p.p.s.a. przez niepełne przedstawienie stanu faktycznego i prawnego, przedstawienie oceny prawnej niespójnej i nielogicznej w zakresie własnych rozważań, schematyzm uzasadnienia.
Wskazując na powyższe wniesiono o: 1. uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i oddalenie skargi, a w przypadku, gdyby wniosek powyższy nie zasługiwał na uwzględnienie: 2. uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Łodzi do ponownego rozpatrzenia, 3. orzeczenie o kosztach postępowania kasacyjnego, 4. rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym, wobec zrzeczenia się prawa do rozprawy.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej przedstawiono argumentację na poparcie zarzutów skargi kasacyjnej.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną uczestnicy postępowania: M.H., G.D., K.H., reprezentowani przez r.pr. wnieśli o: 1. uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i oddalenie skargi. 2. w przypadku nie uwzględnienia wniosku zawartego w pkt 1 – uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA w Łodzi.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje:
Niniejsza sprawa podlegała rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym.
Skarga kasacyjna jest zasadna.
Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. W niniejszej sprawie podstawy nieważności wskazane w art. 183 § 2 p.p.s.a. nie zachodzą, zaś granice skargi kasacyjnej zostały wyznaczone przez jej podstawy, czyli wskazane naruszenia przepisów prawa. Rozpoznając zatem skargę kasacyjną w tak określonych granicach NSA uznał, że zawiera usprawiedliwioną podstawę.
Przechodząc do rozważenia zasadności postawionych w skardze kasacyjnej zarzutów, w pierwszej kolejności oceną Naczelnego Sądu Administracyjnego objęty został zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a., bowiem jego zasadność, wyklucza możliwość merytorycznego odniesienia się do pozostałych zarzutów skargi kasacyjnej.
Przypomnieć zatem należy, że art. 141 § 4 p.p.s.a. określa elementy, które powinny znaleźć się w uzasadnieniu wyroku. Zgodnie z dyspozycją przywołanej powyżej regulacji uzasadnienie wyroku powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Jeżeli w wyniku uwzględnienia skargi sprawa ma być ponownie rozpatrzona przez organ administracji, uzasadnienie powinno ponadto zawierać wskazania, co do dalszego postępowania. W orzecznictwie przyjmuje się, że wadliwość uzasadnienia wyroku może stanowić przedmiot skutecznego zarzutu kasacyjnego, jeżeli nie wiadomo, jaki stan faktyczny Sąd pierwszej instancji przyjął, jako podstawę wyrokowania, a także w sytuacji, gdy uzasadnienie sporządzone jest w taki sposób, że niemożliwa jest kontrola instancyjna zaskarżonego wyroku. Przepis art. 141 § 4 p.p.s.a. może być podstawą uwzględnienia skargi kasacyjnej, gdy wada uzasadnienia nie pozwala na kontrolę instancyjną orzeczenia lub gdy uzasadnienie obejmuje rozstrzygnięcie, którego nie ma w sentencji orzeczenia. Funkcja uzasadnienia wyroku wyraża się, bowiem w tym, że jego adresatem, oprócz stron, jest także Naczelny Sąd Administracyjny. Tworzy to więc po stronie wojewódzkiego sądu administracyjnego obowiązek wyjaśnienia motywów podjętego rozstrzygnięcia w taki sposób, który umożliwi przeprowadzenie kontroli instancyjnej zaskarżonego orzeczenia w sytuacji, gdy strona postępowania zażąda, poprzez wniesienie skargi kasacyjnej, jego kontroli (vide uchwała składu siedmiu sędziów NSA z 15 lutego 2010 r. sygn. akt II FPS 8/09, wyrok NSA z 12 października 2010 r. sygn. akt II OSK 1620/10). Sąd ma także obowiązek ustosunkowania się do wszystkich zgłoszonych zarzutów. Uzasadnienie wyroku powinno być tak sporządzone, aby wynikało z niego, dlaczego sąd uznał zaskarżone orzeczenie za zgodne lub niezgodne z prawem, dlaczego nie stwierdził czy stwierdził w rozpatrywanej sprawie naruszenia przez organy administracji przepisów prawa materialnego, czy też przepisów procedury w stopniu, który mógłby mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia (por. wyrok NSA z 4 stycznia 2011 r., sygn. akt II OSK 1985/09).
Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że uzasadnienie zaskarżonego wyroku Sądu I instancji nie spełnia wymogów i standardów, o których mowa w art. 141 § 4 p.p.s.a. Sąd, bowiem nie zastosował się w pełni do dyspozycji art. 141 § 4 p.p.s.a., gdyż uzasadnienie zaskarżonego wyroku nie zawiera wszystkich elementów, na jakie wskazuje ustawa. Nie daje to rękojmi, że sąd administracyjny dołożył należytej staranności przy podejmowaniu zaskarżonego rozstrzygnięcia. Uniemożliwia to również Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu ocenę zasadności przesłanek, na których oparto zaskarżone orzeczenie.
Zgodzić należy się ze skarżącym kasacyjnie organem, że w uzasadnieniu zabrakło analizy orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego dotyczącego wykładni art. 234 ust. 5 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 2233 ze zm., dalej: p.w.). W skardze kasacyjnej trafnie zarzucono, że Sąd I instancji przyjął, że SKO w Łodzi zastosowało przepisy wstecz - wbrew zasadzie lex retro non agit - podczas, gdy w dniu wydania decyzji przez Kolegium obowiązywał stan prawny wprowadzony przepisami ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. - Prawo wodne, a z przepisów art. 574 wskazanej ustawy wynika, że ustawa weszła w życie 1 stycznia 2018 r. (z wyjątkami, które jednakże nie mają zastosowania w niniejszej sprawie). Kolegium nie mogło zatem zastosować prawa wstecz, skoro zastosowało przepis prawa obowiązujący w dacie orzekania. Zgodzić należy się z Kolegium, że nie są również zrozumiałe zarzuty Sądu I instancji w zakresie postępowania organu I instancji przy jednoczesnym braku uchylenia tej decyzji przez Sąd I instancji. Nie została uzasadniona ocena Sądu I instancji, że dokonana przez organ II instancji wykładnia art. 234 ust. 5 p.w., stoi w sprzeczności z jedną z podstawowych reguł prawa - lex retro non agit, czyli zasadą niedziałania prawa wstecz.
Sąd I instancji na str. 14 uzasadnienia wyroku nie podzielił poglądu SKO w Łodzi, że "wskazany w art. 234 ust. 5 Prawa wodnego pięcioletni termin upłynął, gdyż zgłoszenie szkodliwego oddziaływania zostało dokonane po upływie 5 lat od pierwszego zalania nieruchomości, co w ocenie organu II instancji stanowiło podstawę do umorzenia postępowania jako bezprzedmiotowego". Sąd I instancji jako uzasadnienie swojego stanowiska na temat wykładni art. 234 ust. 5 p.w. odwołał się do wyroku WSA w Łodzi z 12 października 2022 r., sygn. akt II SA/Łd 519/22 i nie prowadził wywodów dotyczących treści art. 234 ust. 5 p.w.
Nie są zrozumiałe wywody Sądu I instancji przedstawione na str. 16 uzasadnienia wyroku Sądu I instancji, że "Biorąc pod uwagę wskazaną wyżej zmianę przepisów Prawa wodnego z 2017 w stosunku do Prawa wodnego z 2001 r., to niewątpliwie należy uznać, że wprowadzenie przez ustawodawcę w art. 234 ust. 5 Prawa wodnego z 2017 r. terminu ograniczającego możliwość wszczęcia postępowania w sprawie wydania decyzji, o której mowa w art. 234 ust. 3 Prawa wodnego, doprowadziło do pogorszenia sytuacji właściciela, który na gruncie art. 29 Prawa wodnego z 2001 r. takim terminem ograniczony nie był, postępowanie w powyższym zakresie mogło bowiem być wszczęte w każdym czasie".
W judykaturze przyjmuje się, że orzeczenie sądu I instancji uchyla się spod kontroli instancyjnej w przypadku braku wymaganych prawem części (np. nieprzedstawienia stanu sprawy, czy też niewskazania lub niewyjaśnienia podstawy prawnej rozstrzygnięcia), a także wówczas, gdy będą one co prawda obecne, niemniej jednak obejmować będą treści podane w sposób niejasny, czy też nielogiczny, uniemożliwiający jednoznaczne ustalenie stanu faktycznego i prawnego, stanowiącego podstawę kontrolowanego wyroku sądu. Przy czym tylko wówczas, gdy konstrukcja uzasadnienia nie pozwala na odtworzenie toku myślowego Sądu I instancji, można mówić o skutkującym ewentualnym wzruszeniem orzeczenia uchybieniu art. 141 § 4 p.p.s.a. w sposób mogący mieć istotny wpływ na wynik sprawy (por. wyrok NSA z 5 kwietnia 2022 r., sygn. akt I OSK 30/21).
W niniejszej sprawie rozważania Sądu I instancji obejmujące wyjaśnienie podstawy prawnej rozstrzygnięcia dotyczące wykładni art. 234 ust. 5 p.w. zostały dokonane w sposób niejasny, nielogiczny, uniemożliwiający jednoznaczne ustalenie stanu faktycznego i prawnego. Konstrukcja przedmiotowego uzasadnienia nie pozwala na odtworzenie toku myślowego Sądu I instancji. Spowodowało to naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a. w sposób mogący mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Sąd administracyjny ma nie tylko obowiązek wskazania swojego rozstrzygnięcia (wypowiedzenia się w przedmiocie zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego), ale i umotywowania swojego stanowiska w tym zakresie, tj. przedstawienia toku rozumowania, który doprowadził do podjęcia rozstrzygnięcia, w tym wskazania przyczyn zajęcia danego stanowiska. Z naruszeniem art. 141 § 4 p.p.s.a. mamy do czynienia m.in. wówczas, gdy uzasadnienie orzeczenia nie pozwala jednoznacznie ustalić przesłanek, jakimi kierował się sąd, podejmując zaskarżone orzeczenie, a wada ta nie zapewnia możliwości kontroli instancyjnej orzeczenia lub brak jest uzasadnienia któregokolwiek z rozstrzygnięć sądu. Taka właśnie sytuacja występuje w rozpoznanej sprawie.
Bezsprzecznie z uzasadnienia zaskarżonego wyroku nie wynika ani powód uchylenia decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi z 31 maja 2022 r. nr SKO.4173.11-12.2022 w przedmiocie odmowy wydania nakazu przywrócenia stanu poprzedniego terenu oraz wykonania urządzeń zapobiegających powstaniu szkód, ani nie została wyjaśniona podstawa rozstrzygnięcia w tym przedmiocie. Brak stanowiska Sądu I instancji w istotnych dla wyniku sprawy kwestiach dotyczących stosowania przez SKO w Łodzi art. 234 ust. 5 p.w. i co szczególnie ważne, istotnych dla dalszego procedowania przez organ odwoławczy oraz niewyjaśnienie podstawy prawnej rozstrzygnięcia z pominięciem treści art. 234 ust. 5 p.w., wypełnia znamiona naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy i powoduje, że wyrok uchyla się spod kontroli Naczelnego Sądu Administracyjnego.
Mając na uwadze powyższe rozważania, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.
Na podstawie art. 207 § 2 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny, odstąpił od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego w całości, uznając, iż zachodzi szczególnie uzasadniony przypadek, o którym mowa w tym przepisie. W istocie rzeczy bowiem w rozpatrywanej sprawie wyłączną przyczyną sprawiającą, że doszło do postępowania kasacyjnego, było wadliwe orzeczenie Sądu I instancji, które spowodowało wniesienie skargi kasacyjnej uwzględnionej przez Naczelny Sąd Administracyjny. Brak zatem dostatecznych podstaw do tego, by obciążyć stronę, która wniosła skargę do Sądu I instancji, kosztami postępowania kasacyjnego.