III OSK 6256/21

III OSK 6256/21 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2022-12-20
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-08-25
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Jerzy Stelmasiak
Mariusz Kotulski /sprawozdawca/
Mirosław Wincenciak /przewodniczący/
Symbol z opisem
6249 Inne o symbolu podstawowym 624
Hasła tematyczne
Inne
Sygn. powiązane
II SA/Wa 2131/20 - Wyrok WSA w Warszawie z 2021-04-27
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2019 poz 2325
arr. 135, art. 141 § 4, art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Dz.U. 2020 poz 256
art. 7, art. 80
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
Dz.U. 2019 poz 1541
art. 134a ust. 1, 2 i 5
Ustawa z dnia 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej - t.j.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Mirosław Wincenciak Sędziowie: Sędzia NSA Jerzy Stelmasiak Sędzia del. WSA Mariusz Kotulski (spr.) po rozpoznaniu w dniu 20 grudnia 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Szefa Sztabu Generalnego Wojska Polskiego od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 27 kwietnia 2021 r. sygn. akt II SA/Wa 2131/20 w sprawie ze skargi [...] Sp. z o.o. z siedzibą w [...] na decyzję Szefa Sztabu Generalnego Wojska Polskiego z dnia [...] września 2020 r. znak: [...] w przedmiocie odmowy wypłaty świadczenia pieniężnego dla pracodawcy 1. oddala skargę kasacyjną, 2. zasądza od Szefa Sztabu Generalnego Wojska Polskiego na rzecz [...] Sp. z o.o. z siedzibą w [...] kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 27 kwietnia 2021 r. sygn. akt II SA/Wa 2131/20 w sprawie ze skargi [...] Sp. z o.o. z siedzibą w [...] na decyzję Szefa Sztabu Generalnego Wojska Polskiego z dnia 4 września 2020 r. znak: 24/2020/RP w przedmiocie odmowy wypłaty świadczenia pieniężnego dla pracodawcy: uchylił zaskarżoną decyzję oraz zasądził od Szefa Sztabu Generalnego Wojska Polskiego na rzecz strony skarżącej zwrot kosztów postępowania.
Wyrok zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.
Zaskarżoną decyzją - przywołując art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2020 r., poz. 256 ze zm.), zwanej dalej "k.p.a." - utrzymano w mocy orzeczenie Szefa Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego w Rzeszowie z 27 kwietnia 2018 r., którym odmówiono [...] sp. z o.o., wypłaty świadczenia pieniężnego za okres pełnienia w marcu 2018 roku terytorialnej służby wojskowej (dalej jako "TSW") rotacyjnie przez p. A. K., zwanego dalej "żołnierzem".
W sprawie ustalono, że żołnierz - od 10 marca 2018 r. - pełnił TSW i pozostawał w czynnej służbie wojskowej do 30 czerwca 2022 r. Zatem w momencie orzekania przez organ I instancji nie uzyskał jeszcze statusu żołnierza rezerwy.
[...] Sp. z o.o. z siedzibą w [...] wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie.
W odpowiedzi na skargę organ administracji wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasową argumentację.
W dodatkowym piśmie procesowym (k. 33-41) Spółka przyznała, że w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji w istocie nie wskazywano, jako warunku wypłaty świadczenia, posiadania przez pracownika powołanego do TSW statusu żołnierza rezerwy. Jednak organ mylnie przyjął, jakoby warunkiem wypłaty świadczenia było uzyskanie takiego statusu na dzień zwolnienia z odbywania służby w ramach TSW pełnionej rotacyjnie.
W replice do tego stanowiska (k. 56-58), organ podtrzymał swoje stanowisko.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w powołanym wyżej wyroku zaznaczył, że skarga zasługuje na uwzględnienie, gdyż wydając zaskarżoną decyzję organy obu instancji wadliwie wyłożyły znaczenie przepisów prawa materialnego.
Uzasadniając swoje stanowisko Sąd I instancji zaznaczył, że brzmienie art. 134a ust. 5 ustawy z 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej (t.j. Dz.U. z 2019 r., poz. 1541, dalej: u.p.o.o.RP) nie wskazuje jednoznacznie - wbrew wywodom organu - na prawidłowość zajmowanego przezeń w sprawie stanowiska. Z regulacji tej wynika mianowicie - przy rozumieniu wprost - że wniosek należy złożyć w określonym terminie, którego początek zaczyna biec od dnia zwolnienia żołnierza rezerwy z ćwiczeń wojskowych, zakończenia okresowej służby wojskowej lub pełnienia TSW. Rozumiejąc przepis zgodnie z dosłownym brzmieniem, należałoby uznać – odmiennie od stanowiska organu odwoławczego - że dana regulacja nie obejmie nigdy rozpoznawalnego przypadku. Jak wynika z ustaleń zamieszczonych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, nie dojdzie w realiach tej sprawy do zwolnienia żołnierza rezerwy z ćwiczeń wojskowych, zakończenia okresowej służby wojskowej lub pełnienia TSW. Żołnierz, któremu pracodawca wypłacił wcześniej odprawę nie będzie jeszcze - na dzień zwolnienia z pełnienia TSW - przeniesiony do rezerwy. Nastąpi to dopiero w dniu następnym - po zakończenie pełnienia TSW. Pomimo to, organ wskazał słusznie, że - w myśl przywołanych regulacji - Spółka jest generalnie uprawniona do świadczenia z tytułu uprzedniego wypłacenia odprawy żołnierzowi, przeniesionemu następnie do rezerwy.
Uznanie sposobu rozumienia przepisów, jak to proponuję organ, prowadziłoby mianowicie do sytuacji, gdy - przy bezspornym obowiązku wypłaty odprawy, spoczywającym na pracodawcy w momencie powołania określonej osoby do TSW - zwrot poniesionych w związku z tym kosztów przysługiwałby dopiero po zakończeniu TSW przez żołnierza OT i przeniesieniu go do rezerwy. Jak zauważył organ, TSW rotacyjna – do której pełnienia pracownik może być wzywany kilkakrotnie - może trwać nawet kilka lat. W przypadku żołnierza, jego przeniesienie do rezerwy nastąpi prawdopodobnie dopiero po dniu 30 czerwca 2022 r. (tak: Karta Powołania), zaś pierwotne powołanie do TSW pełnionej rotacyjnie – 10 marca 2018 r. Woli przyjęcia takich rozwiązanie nie sposób przepisać racjonalnemu prawodawcy, mając na uwadze, że w okresie kilkuletnim określona osoba może zmieniać miejsce pracy (np. z własnej woli), zaś jego pierwotny pracodawca - który uczynił zadość obowiązkowi wypłaty odprawy na dzień powołania do TSW - nie miałby nawet informacji, kiedy określonego żołnierza OT przeniesiono do rezerwy (wynika to wprawdzie z Karty Powołania, lecz określoną tam datę końcową można zmienić w stosownych trybach). Determinuje to natomiast bieg przewidzianego ustawą o obronie terminu (w myśl art. 134a ust. 5), który zresztą - zdaniem organu - ma charakter materialnoprawny (nieprzywracalny).
Sąd I instancji zaznaczył, że brzmienie części końcowej art. 134a ustęp 5 u.p.o.o. RP może nastręczać trudności przy odkodowaniu, kiedy termin na złożenie wniosku rozpoczyna bieg, w przypadku żołnierzy OT powołanych do TSW, gdy nie są oni żołnierzami rezerwy. Wskazano tam bowiem expressis verbis, że datą początkową jest zdarzenie w postaci zwolnienia żołnierza rezerwy z ćwiczeń bądź z pełnienia TSW rotacyjnie. W tym zakresie jednak - jak zauważono w orzecznictwie – wyłożenie danej normy wymaga zastosowania wykładni systemowej i celowościowej, z uwzględnieniem tego, że - z mocy ust. 1 – prawo do świadczenia dotyczy także bezpośrednio pracodawców, zatrudniających żołnierzy OT, nie zaś tylko rezerwy. W tej sytuacji termin na wystąpienie przez pracodawcę o oświadczenie może być więc liczony od dnia zwolnienia żołnierza OT, odbywającego TSW rotacyjnie z konkretnych ćwiczeń (analogicznie jak dla żołnierza, który jest już w rezerwie), gdy - wobec powołania na nie - wypłacono mu wymaganą art. 125 u.p.o.o. RP, choć - z dosłownego brzmienia przepisu – uprawnienie to zastrzeżono wyłącznie względem pracodawcy, zatrudniającego żołnierza rezerwy. Takie rozumienie wskazanej regulacji znajduje obecnie aprobatę w judykaturze.
Skargę kasacyjną od tego wyroku wniósł Szef Sztabu Generalnego Wojska Polskiego, zaskarżając wyrok w całości i zarzucając mu naruszenie:
1) przepisów prawa postępowania, tj. art. 135 w zw. z art. 141 § 4 p.p.s.a. przez brak wyjaśnienia podstawy prawnej rozstrzygnięcia oraz błędne zobowiązanie organu do uzupełnienia materiału dowodowego w sprawie wypłaty odprawy pracownikowi a jednocześnie żołnierzowi OT w sytuacji, kiedy z okoliczności sprawy wynika, że - ze względu na niespełnianie jednej z łącznie występujących przesłanek - nie ma potrzeby prowadzenia postępowania dowodowego, ponieważ już niespełnienie jednej przesłanki jest wystarczające do odmowy wypłaty świadczenia rekompensującego odprawę i nie zachodzi konieczność oceny przedłożonych przez Pracodawcę dowodów.
2) przepisów prawa postępowania, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. przez brak wskazania naruszenia przez organ prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, a także naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. przez niewskazanie naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Wobec powyższego niezasadne jest przyjęcie rzez Sąd, że organ naruszył art. 7 i 80 k.p.a. Artykuł 7 k.p.a. nakazuje bowiem organowi podejmowanie "wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy", a nie "wszelkich czynności". Sąd zaś stwierdził, że "Organ trafnie wprawdzie opisał istotne okoliczności faktyczne spawy i przywołał treść znajdujących w niej zastosowanie regulacji materialnoprawnych", ale dalej krytykując, polemizując z wykładnią organ sam jej nie dokonał w taki sposób, żeby można się z nią zgodzić. Natomiast w okolicznościach niewystąpienia jednej z dwóch, czy nawet kilku przesłanek, które muszą wystąpić łącznie, nie ma potrzeby dokonywania oceny dowodów;
3) przepisów prawa materialnego przez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie art. 134a ust. 1, 2 i 5 u.p.o.o.RP oraz brak wyjaśnienia w uzasadnieniu wyroku podstaw rozstrzygnięcia, ale zastosowanie konstrukcji polemicznej uzasadnienia, a zatem w sposób niezrozumiały, bowiem nieuwzględniający istoty pełnienia TSW, co do zasady i na podstawie wiążącej decyzji administracyjnej - karty powołania, z uwzględnieniem pełnienia jej rotacyjnie i dyspozycyjnie oraz znaczenia pojęcia "żołnierza rezerwy", a także znaczenia umacniania obronności państwa (art. 2 u.p.o.o.RP) w ramach powszechnego obowiązku obrony. Zatem Sąd, de facto, nie dokonał wykładni przepisów, a jedynie opowiedział się za jednym z wielu poglądów rozumienia prawa.
4) uprawnione jest przyjęcie, że pozostawienie w art. 134a ust. 2 wyłącznie określenia "żołnierza rezerwy" jest swoistym niedopatrzeniem legislacyjnym.
Naruszenie przepisów prawa procesowego i materialnego, to jest wyżej wskazanych, wynika z faktu ich niewyjaśnienia, niewłaściwego zastosowania przepisów posługujących się określonymi formami wyrażenia językowego, nierozumienia i nierozróżnienia istoty pełnienia służby wojskowej w ramach jej rodzajów wymienionych w art. 134a ust. 1 w zw. z art. 59 ust. 1 u.p.o.o.RP. Niewyjaśnienie przesłanek i niewłaściwość zastosowania wyżej wskazanych przepisów p.p.s.a. i terminu prawa materialnego z art. 134a ust. 5 u.p.o.o.RP miały istotny wpływ na wynik postępowania sądowo administracyjnego, gdyż skutkowały uchyleniem decyzji organu drugiej instancji w sposób nieuzasadniony oraz obciążeniem organu kosztami postępowania. Wojewódzki Sąd Administracyjny, uchylając decyzje Szefa SG WP, nie odkodował przepisów prawa w celu ustanowienia normy prawnej przez zastosowanie i uzasadnienie wykładni językowej, systemowej (w wąskim i szerokim znaczeniu) oraz celowościowej (teleologicznej).
Bezsporny jest jednak fakt, że - co do zasady - "Pracodawcy zatrudniającemu pracownika będącego (...) żołnierzem OT przysługuje świadczenie pieniężne za okres (...) pełnienia (...) terytorialnej służby wojskowej rotacyjnie przez tego żołnierza" (art. 134a ust. 1 u.p.o.o.RP), "Świadczenie obejmuje (...), a także wypłaty żołnierzowi rezerwy odprawy, o której mowa w art. 125" (art. 134a ust. 2 u.p.o.o.RP), jednakże: "Pracodawca przesyła wniosek w sprawie wypłaty świadczenia wraz z dokumentami potwierdzającymi poniesione koszty, o których mowa w ust. 2, szefowi wojewódzkiego sztabu wojskowego właściwemu ze względu na siedzibę pracodawcy nie później niż przed upływem dziewięćdziesięciu dni od dnia zwolnienia żołnierza rezerwy z (...) z pełnienia (...) terytorialnej służby wojskowej rotacyjnie". Pracodawca złożył wniosek, co może zrobić w każdym czasie, ale to na Organie ciążył obowiązek ustalenia spełnienia przesłanek i czy został złożony w terminie określonym w art. 134a ust. 5 u.p.o.o.RP.
Mając powyższe na uwadze skarżący kasacyjnie wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i orzeczenie co do istoty sprawy przez dokonanie wykładni przepisów w sposób uwzględniający istotę pełnienia TSW oraz cele powszechnego obowiązku obronnego oraz w jego ramach umacniania obronności Rzeczypospolitej Polskiej i pełnienia służby wojskowej, ewentualnie uchylenie wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie. Ponadto skarżący kasacyjnie wniósł o rozpoznanie skargi kasacyjnej na posiedzeniu w postępowaniu uproszczonym niejawnym w myśl art. 182 § 2 p.p.s.a., jednakże w razie zaistnienia wątpliwości i potrzeby złożenia dodatkowego wyjaśnienia - skierowanie sprawy na rozprawę w celu ustnego wyjaśnienia przez pełnomocnika procesowego oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przypisanych.
Powyższe zarzuty rozwinięto w uzasadnieniu skargi kasacyjnej.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną [...] spółka z o.o. z siedzibą w [...] wniosła o jej oddalenie, zasądzenie kosztów postępowania.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skoro w niniejszej sprawie pełnomocnik strony skarżącej kasacyjnie – na podstawie art. 176 § 2 p.p.s.a. – zrzekł się rozprawy, a strona przeciwna w ustawowym terminie nie zawnioskowała o jej przeprowadzenie, to rozpoznanie skargi kasacyjnej nastąpiło na posiedzeniu niejawnym, zgodnie z art. 182 § 2 i 3 p.p.s.a.
Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny przy rozpatrywaniu sprawy na skutek wniesienia skargi kasacyjnej związany jest granicami tej skargi, a z urzędu bierze pod rozwagę tylko nieważność postępowania w wypadkach określonych w § 2, z których żaden w rozpoznawanej sprawie nie zachodzi. Oznacza to, że przytoczone w skardze kasacyjnej przyczyny wadliwości prawnej zaskarżonego orzeczenia determinują zakres kontroli dokonywanej przez Naczelny Sąd Administracyjny. Sąd ten, w odróżnieniu od wojewódzkiego sądu administracyjnego, nie bada całokształtu sprawy, lecz tylko weryfikuje zasadność zarzutów postawionych w skardze kasacyjnej.
Podstawy, na których można oprzeć skargę kasacyjną zostały określone w art.174 p.p.s.a. Przepis art. 174 pkt 1 p.p.s.a. przewiduje dwie postacie naruszenia prawa materialnego, a mianowicie błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie. Przez błędną wykładnię należy rozumieć niewłaściwe zrekonstruowanie treści normy prawnej wynikającej z konkretnego przepisu, natomiast przez niewłaściwe zastosowanie, dokonanie wadliwej subsumcji przepisu do ustalonego stanu faktycznego. Również druga podstawa kasacyjna wymieniona w art. 174 pkt 2 p.p.s.a. – naruszenie przepisów postępowania – może przejawiać się w tych samych postaciach, co naruszenie prawa materialnego, przy czym w wypadku oparcia skargi kasacyjnej na tej podstawie skarżący powinien nadto wykazać istotny wpływ wytkniętego uchybienia na wynik sprawy.
Jeśli skarga kasacyjna oparta jest na obydwu podstawach kasacyjnych, co do zasady rozpatrzeniu w pierwszej kolejności podlegać powinny zarzuty dotyczące naruszenia przepisów postępowania, albowiem zarzuty dotyczące naruszenia prawa materialnego mogą być oceniane przez Naczelny Sąd Administracyjny wówczas, gdy stan faktyczny sprawy i motywy rozstrzygnięcia nie budzą wątpliwości. W tej sprawie jednak zarzuty powołane w ramach obydwu podstaw kasacyjnych muszą zostać rozpoznane łącznie, bowiem pozostają ze sobą w ścisłym związku i koncentrują się wokół jednego zagadnienia - a mianowicie wykładni przepisu art. 134a u.p.o.o.RP.
Przechodząc do merytorycznej oceny zarzutów sformułowanych skargą kasacyjną należy odnotować, że sprawy o analogicznym stanie faktycznym i prawnym były już przedmiotem rozstrzygnięć Naczelnego Sądu Administracyjnego – vide wyroki z dnia 20 stycznia 2022 r., III OSK 1020/21 i III OSK 971/21 oraz z dnia 29 kwietnia 2022 r., III OSK 1109/21 i III OSK 1096/21. Naczelny Sąd Administracyjny orzekając w niniejszej sprawie w pełni podziela zaprezentowane w nich oceny prawne.
W uzasadnieniu wywiedzionej skargi kasacyjnej (s. 2) organ zarzucił, że Sąd I instancji dokonał błędnej wykładni, a tym samym błędnej kontroli decyzji administracyjnej, uznając, że rekompensata odprawy przysługuje pracodawcy zatrudniającemu żołnierza rezerwy i w czynnej służbie wojskowej, a w tym przypadku żołnierzowi OT, podczas gdy w ocenie organu w rzeczywistości prawidłowo dokonana prosta wykładnia językowa i systemowa daje możliwość odkodowania znaczenia przepisu prawa art. 134a u.p.o.o.RP w odniesieniu do TSW. Tym samym, zdaniem organu, w aktualnym, na dzień wydania zaskarżonej decyzji, stanie prawnym brak jest podstaw do wypłacenia pracodawcy tytułem świadczenia odprawy wypłaconej na podstawie art. 125 u.p.o.o. RP osobie powołanej do odbycia terytorialnej służby wojskowej nie posiadającej jednocześnie statusu żołnierza rezerwy.
Tytułem wyjaśnienia - stosownie do treści art. 99 ust. 1 i ust. 2 u.p.o.o.RP, żołnierzem rezerwy jest osoba, która złożyła przysięgę wojskową i została przeniesiona do rezerwy po zwolnieniu z czynnej służby wojskowej, w tym z zawodowej służby wojskowej lub ze służby kandydackiej, jeżeli w dalszym ciągu podlega obowiązkowi służby wojskowej. Osobie takiej przysługuje tytuł żołnierza rezerwy. W sprawie bezsporna jest okoliczność, że pracownik strony skarżącej przed Sądem I instancji, w chwili powołania do odbycia terytorialnej służby wojskowej rotacyjnie, jak i w chwili wydania zaskarżonej decyzji, nie posiadał statusu żołnierza rezerwy.
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie orzekającym w niniejszej sprawie nie podziela tezy zawartej w skardze kasacyjnej, na której oparto podniesiony zarzut naruszenia przepisów prawa materialnego, polegający na błędnej wykładni i niewłaściwym zastosowaniu art. 134a ust. 1, 2 i 5 2 u.p.o.o.RP, zgodnie z którym wykładnię tego przepisu należy ograniczyć do prostej wykładni językowo-systemowej, która prowadzi do jednoznacznego stwierdzenia, że pracodawcy w aktualnym stanie prawnym nie przysługuje zwrot wypłaconej na podstawie art. 125 tej u.p.o.o.RP odprawy pracownikowi powołanemu do odbycia terytorialnej służby wojskowej rotacyjnie, nie będącego jednocześnie żołnierzem rezerwy w rozumieniu art. 99 ust. 1 u.p.o.o.RP. Podzielić należy stanowisko WSA, zgodnie z którym brak było w niniejszej sprawie podstaw do ograniczenia wykładni art. 134a ust. 2 i 5 do prostej wykładni językowej i systemowej, zaproponowanej przez organ. W przedmiotowej sprawie nie budzi wątpliwości i jest poza sporem, że ustawodawca ustanowił w art. 125 u.p.o.o.RP zasadę wypłacania przez pracodawcę odprawy dla osób powołanych zarówno do zasadniczej i okresowej, jak i terytorialnej służby wojskowej. Przepis ten stanowi, że pracownik powołany do zasadniczej służby wojskowej, okresowej służby wojskowej lub terytorialnej służby wojskowej otrzymuje od pracodawcy odprawę w wysokości dwutygodniowego wynagrodzenia obliczonego według zasad określonych dla ustalenia ekwiwalentu za urlop wypoczynkowy oraz, że odprawa nie przysługuje w razie ponownego powołania do tej samej służby. Nie ogranicza więc prawa do otrzymania odprawy do żołnierzy rezerwy, nie wyłącza z kręgu podmiotów uprawnionych do jej otrzymania osób powołanych do odbycia terytorialnej służby wojskowej rotacyjnie nie będących żołnierzami rezerwy. Równocześnie w art. 134a ust. 1 u.p.o.o.RP wyrażono zasadę wypłacenia tzw. świadczenia pieniężnego na rzecz pracodawcy, który poniósł określone ciężary, związane z powołaniem do służby wojskowej zatrudnionych przezeń osób. Przepis ten wprowadza zasadę zwrotu pracodawcy poniesionych kosztów, związanych z powołaniem pracownika będącego żołnierzem rezerwy, jak i żołnierzem Obrony Terytorialnej do odbywania ćwiczeń wojskowych, pełnienia okresowej służby wojskowej lub terytorialnej służby wojskowej rotacyjnie przez tego żołnierza. Dotyczy to zarówno żołnierzy rezerwy, jak i żołnierzy obrony terytorialnej powołanych do odbycia terytorialnej służby wojskowej rotacyjnie. Natomiast w ust. 2 tegoż artykułu ustawodawca określił reguły wypłaty tego świadczenia pieniężnego, czyli jakie koszty poniesione przez pracodawcę świadczenie to obejmuje, a które to wydatki zgodnie z ust. 11 pokrywane są z budżetu państwa z części, której dysponentem jest Minister Obrony Narodowej. Ratio legis interpretowanych przepisów jest zwrot poniesionych przez pracodawcę kosztów, jakie poniósł w związku z powołaniem jego pracownika do odbywania ćwiczeń wojskowych, pełnienia okresowej służby wojskowej lub terytorialnej służby woskowej rotacyjnie i to niezależnie, czy pracownik ten był jednocześnie żołnierzem rezerwy w rozumieniu art. 99 ust. 1 ustawy. Do kosztów tych niewątpliwie należy wypłacona na podstawie art. 125 tej ustawy przez pracodawcę takiemu pracownikowi odprawa. Jednocześnie ustawodawca nie wskazał przesłanek uzasadniających wyłączenie z zakresu poniesionych przez pracodawcę kosztów podlegających zwrotowi przez Skarb Państwa odprawy wypłaconej żołnierzowi Obrony Terytorialnej, przy jednoczesnym zaliczeniu do takich kosztów odprawy wypłaconej żołnierzowi rezerwy. Takich racjonalnych przesłanek u podstaw, których ległyby akceptowalne wartości w demokratycznym państwie nie dopatruje się także Naczelny Sąd Administracyjny w składzie orzekającym w niniejszej sprawie. Nie zostały one wskazane również przez organ wnoszący skargę kasacyjną, który powołuje się jedynie na wykładnię językową. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego wyłączenie z kosztów, których zwrot przysługuje pracodawcom odprawy wypłaconej na podstawie art. 125 u.p.o.o.RP, żołnierzom Obrony Terytorialnej, stanowiłoby naruszenie konstytucyjnej zasady równości, o której mowa w art. 32 Konstytucji, zgodnie z którą wszystkie podmioty prawa charakteryzujące się daną cechą istotną (relewantną) mają być traktowane równo, a więc według równej miary, bez zróżnicowań dyskryminujących, jak i faworyzujących. Brak jest podstaw do przyjęcia, aby pracodawców, o których mowa w art. 134a u.p.o.o.RP zróżnicować poprzez zrekompensowanie wypłaconej odprawy tylko tym, którzy wypłacili to świadczenie żołnierzom rezerwy w rozumieniu art. 99 ust. 1 u.p.o.o.RP. Takie ewentualne zróżnicowanie nie posiada uzasadnionego charakteru. W konsekwencji, skoro ustawodawca w art. 134a ust. 1 u.p.o.o.RP wyraził wolę wypłaty pracodawcy świadczenia pieniężnego obejmującego także zwrot wypłaconej odprawy żołnierzowi Obrony Terytorialnej i świadczenie to ma stanowić rekompensatę poniesionych przez niego kosztów, a z drugiej zaś strony w ust. 2 uczynił to w sposób niedoskonały, pozostawiając regulację prowadzącą ostatecznie do odmowy zwrotu tego świadczenia, to wbrew stanowisku organu wyrażonemu w skardze kasacyjnej, przy założeniu racjonalności ustawodawcy należało zastosować obok wykładni językowej, wykładnię historyczną i celowościową, tak aby usunąć oczywiste sprzeczności i wyeliminować rozstrzygnięcie, które w świetle powszechnie akceptowalnych wartości zostałoby uznane za rażąco niesłuszne, niesprawiedliwe, niweczące ratio legis interpretowanych przepisów. Historia nowelizacji ustawy o powszechnym obowiązku obrony Rzeczpospolitej Polskiej, w szczególności dokonana ustawą z dnia 27 sierpnia 2009 r. o zmianie ustawy o powszechnym obowiązku obrony Rzeczpospolitej Polskiej oraz zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 161, poz. 1278) oraz ustawą z dnia 16 listopada 2016 r. o zmianie ustawy o powszechnym obowiązku obrony Rzeczpospolitej Polskiej oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2016 r., poz. 2138), może bowiem świadczyć o tzw. oczywistym błędzie legislacyjnym. Pierwszą z tych ustaw dodano art. 134a dotyczący wyłącznie świadczeń przysługujących pracodawcy zatrudniającemu pracownika będącego żołnierzem rezerwy posiadającym nadany przydział kryzysowy (art. 1 pkt 73), a drugą wprowadzono do ustawy o powszechnym obowiązku obrony, w związku z wprowadzeniem instytucji wojsk obrony terytorialnej, zmianę w art. 125, który przyznawał prawo do odprawy także pracownikom powołanym do terytorialnej służby wojskowej, przy jednoczesnym znowelizowaniu w tym samym kierunku art. 134a ust. 1 poprzez poszerzenie kręgu uprawnionych do świadczenia pieniężnego o pracodawców zatrudniających pracowników będących żołnierzami Obrony Terytorialnej. Powyższe zmiany doprowadziły do sytuacji, że unormowania dwóch jednostek redakcyjnych tj. ust. 1 i 2 art. 134a nie są, jak wyżej wykazano ze sobą spójne w zakresie odprawy. Nie daje się to pogodzić z zasadą racjonalnego ustawodawcy. Tą oczywistą niespójność należało zatem wyeliminować wykorzystując inne metody wykładni.
Odnośnie zatem zarzutu naruszenia prawa materialnego przez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie art. 134 a ust. 1, 2 i 5 u.p.o.o.RP oraz braku wyjaśnienia w uzasadnieniu wyroku podstawy do rozstrzygnięcia, co czyni zdaniem skarżącego kasacyjnie wyrok niezrozumiałym podnieść należy, mając na uwadze powyższe ugruntowane już stanowisko judykatury, że zarzut ten jest chybiony. Fakt, że Sąd I instancji opowiedział się za jedynym z dotychczas reprezentowanych w orzecznictwie poglądów, który nie jest akceptowany przez stronę skarżąca kasacyjnie sam w sobie, nie może być podstawą skutecznego wniesienia skargi kasacyjnej. W szczególności, gdy w skardze tej nie wskazano okoliczności uzasadniających przyjęcie odmiennego stanowiska. Realizacji podstawowego celu ustawy określonego w art. 2 ustawy, jaki jest umacnianie obronności państwa nie może przemawiać za przyjęciem za organem, że pracodawca może wnioskować o zwrot wypłaconej odprawy dopiero z chwilą przeniesienia żołnierza do rezerwy. Pracodawca jest obowiązany umożliwić odbycie przez pracownika służby wojskowej i wypłacić określone w ustawie z tego tytułu świadczenia i ponieść związane z tym inne koszty. Jednocześnie ustawodawca przyznał mu uprawnienie do żądania od państwa ich zwrotu na określonych w ustawie zasadach.
Zasadnie zatem Sąd I instancji, powołując się na orzecznictwo sądów wojewódzkich i NSA (np. wyr. z 26 maja 2020 r., sygn. akt II OSK 3027/19 – dostępny w CBOSA), wskazał, "powołując się na względy wykładni celowościowej i systemowej, że - wprawdzie nowelizując art. 134a ustawy o obronie nie dodano w ust. 2 i 5 sformułowania "żołnierz OT" - to jednak - w świetle brzmienia art. 134a ust. 1 danego aktu - nie może budzić wątpliwości prawo do tego świadczenia dla pracodawcy, także gdy zatrudniana osoba powołana do TSW, której wypłacono odprawę w myśl art. 125 ustawy o obronie, a nie jest jeszcze żołnierzem rezerwy. Stanowisko to i szczegółowa argumentacja znane są organowi i Spółce (strona skarżąca je powoływała)." (...) "Także więc rozumienie przepisów art. 134a, uznawane przez organ za właściwe, wymagało uprzedniej ich wykładni, w kierunku zapewniającym uwzględnienie reguły, wyrażonej jednoznacznie art. 134a ust. 1 – prawa do świadczenia dla pracodawcy zatrudniającego żołnierza OT pełniącego TSW. Wykładnia proponowana przez organ nie może być jednak zaaprobowana, jako właściwa. Prowadzi bowiem do odkodowania rozwiązań, których intencji wprowadzenia nie sposób przypisać racjonalnemu prawodawcy."
Nie zasługuje również na uwzględnienie zarzut procesowy dotyczący braku wskazania przez Sąd I instancji przepisów prawa materialnego, których naruszenie miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a.), oraz przepisów postępowania, których naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. Z treści uzasadnienia zaskarżonego wyroku jednoznacznie wynika, że naruszenie przepisów prawa materialnego Sąd upatruje w błędnej wykładni art. 134a ust. 2 i ust. 5 u.p.o.o.RP. Natomiast naruszenie przepisów postępowania, o którym mowa w art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. wiąże z niewyjaśnieniem sprawy przez organ administracyjny, co również zgodnie z art. 141 § 4 p.p.s.a. zostało zawarte w uzasadnieniu zaskarżonego rozstrzygnięcia. Sąd I instancji wskazał bowiem, że: w następstwie błędnej wykładni przepisów prawa materialnego, w szczególności art. 134a ust. 5, "wobec błędnego uznania, jakoby warunkiem prawa do świadczenia dla pracodawcy było uzyskanie przez będącego jego pracownikiem powołanego do TSW żołnierza OT statusy żołnierza rezerwy - nie zbadano w istocie sprawy w kontekście możliwość uwzględnienia wniosku Spółki. (...) Organ odwoławczy będzie obowiązany zająć w tej kwestii jednoznacznie stanowisko, mając na uwadze, że jest on także uprawniony do uzupełnienia materiału dowodowego, poprzez żądanie od strony uzupełnienia braków formalnych wniosku (gdy wymaganie przedłożenia dokumentu wynika z mocy prawa) bądź przedłożenia dokumentów niezbędnych do dokonania ustaleń faktycznych, istotnych w sprawie."
Uznając z powyższych powodów skargę kasacyjną za nieuzasadnioną, na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzeczono jak w pkt 1 sentencji wyroku.
O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono w pkt 2 wyroku na podstawie art. 204 pkt 2 p.p.s.a. w zw. z art. 14 ust. 1 pkt 2 lit. b rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (t.j. Dz. U. z 2015 r., poz. 1800 z późn. zm.).