III OSK 6247/21

Naczelny Sąd Administracyjny2022-11-24
NSAochrona środowiskaWysokansa
odpadyskładowiskozamknięcierekultywacjadecyzja środowiskowapostępowanie administracyjneNSABurmistrzMinister Klimatu

NSA oddalił skargę kasacyjną Burmistrza G. w sprawie zamknięcia składowiska odpadów, uznając, że decyzja o zamknięciu z urzędu nie wymaga poprzedzenia postępowaniem środowiskowym, a gmina jest właściwa do wykonania decyzji w przypadku braku identyfikowalnego zarządzającego składowiskiem.

NSA rozpoznał skargę kasacyjną Burmistrza G. od wyroku WSA w Warszawie, który oddalił skargę na decyzję Ministra Klimatu i Środowiska w przedmiocie zamknięcia składowiska odpadów. Burmistrz zarzucał m.in. naruszenie przepisów proceduralnych i materialnych, w tym brak przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko przed wydaniem decyzji o zamknięciu oraz błędne uznanie go za zobowiązanego do wykonania decyzji. Sąd kasacyjny oddalił skargę, stwierdzając, że decyzja o zamknięciu z urzędu na podstawie art. 148 u.o.o. nie wymaga poprzedzenia postępowaniem środowiskowym, a w przypadku braku identyfikowalnego zarządzającego składowiskiem, obowiązek wykonania decyzji może być nałożony na gminę.

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną Burmistrza G. dotyczącą decyzji Ministra Klimatu i Środowiska o zamknięciu składowiska odpadów poprodukcyjnych. Sąd pierwszej instancji (WSA w Warszawie) oddalił skargę Burmistrza, uznając, że decyzja o zamknięciu z urzędu, wydana na podstawie art. 148 ustawy o odpadach, jest uzasadniona w sytuacji, gdy poprzedni zarządzający składowiskiem (spółka) został zlikwidowany bez następcy prawnego, a gmina jest właściwa do wykonania decyzji. Burmistrz G. w skardze kasacyjnej podniósł zarzuty naruszenia przepisów prawa procesowego i materialnego, w tym kluczowy zarzut dotyczący braku przeprowadzenia procedury oceny oddziaływania na środowisko przed wydaniem decyzji o zamknięciu składowiska, co miało być obligatoryjne na gruncie przepisów o udostępnianiu informacji o środowisku. Zarzucono również błędne ustalenie braku możliwości identyfikacji zarządzającego składowiskiem i wadliwe zastosowanie art. 149 ust. 2 ustawy o odpadach. Naczelny Sąd Administracyjny, związany granicami skargi kasacyjnej, oddalił skargę. Sąd uznał, że decyzja o zamknięciu składowiska z urzędu, wydawana w trybie art. 148 u.o.o., nie musi być poprzedzona decyzją o środowiskowych uwarunkowaniach, ponieważ postępowanie to wszczyna się na wniosek, a w przypadku decyzji z urzędu, często wbrew woli zarządzającego, taki wniosek mógłby nie zostać złożony, co niweczyłoby możliwość podjęcia działań przez organ. Sąd podkreślił, że przepisy te mają na celu umożliwienie szybkiego działania w sytuacjach, gdy składowisko nie spełnia wymogów technicznych lub formalnych. NSA odrzucił również zarzut dotyczący błędnego ustalenia braku możliwości identyfikacji zarządzającego składowiskiem, wskazując, że zarządzający składowiskiem nie jest tożsamy z władającym nieruchomością, a w sytuacji likwidacji spółki i braku następców prawnych, brak jest identyfikowalnego podmiotu. W konsekwencji, nałożenie obowiązku wykonania decyzji na Burmistrza było zgodne z art. 149 ust. 2 u.o.o. Sąd nie dopatrzył się również naruszenia przepisów proceduralnych w zakresie oceny materiału dowodowego.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Nie, decyzja o zamknięciu składowiska z urzędu nie wymaga poprzedzenia postępowaniem środowiskowym, gdyż postępowanie to wszczyna się na wniosek, a w przypadku decyzji z urzędu, często wbrew woli zarządzającego, taki wniosek mógłby nie zostać złożony, co niweczyłoby możliwość podjęcia działań przez organ.

Uzasadnienie

Sąd wskazał, że art. 72 ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku określa decyzje, które muszą być poprzedzone decyzją środowiskową, a decyzja o zamknięciu z urzędu nie jest wśród nich. Ponadto, postępowanie środowiskowe wszczyna się na wniosek, a w sytuacji, gdy decyzja jest wydawana z urzędu, nie można oczekiwać od zarządzającego złożenia takiego wniosku.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

odrzucono_skargę

Przepisy (10)

Główne

u.o.o. art. 148

Ustawa z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach

Regulacja upoważniająca organ do wydania decyzji o zamknięciu składowiska z urzędu w określonych sytuacjach.

p.p.s.a. art. 183 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

NSA rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod uwagę jedynie nieważność postępowania.

p.p.s.a. art. 184

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa prawna orzekania przez NSA.

Pomocnicze

u.o.o. art. 149 § ust. 3

Ustawa z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach

Władający powierzchnią ziemi jest obowiązany umożliwić wykonanie decyzji o zamknięciu składowiska.

u.o.u.i.o.ś. art. 71 § ust. 2 pkt 2

Ustawa z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko

Rekultywacja składowiska odpadów może być przedsięwzięciem mogącym znacząco oddziaływać na środowisko.

u.o.u.i.o.ś. art. 72

Ustawa z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko

Określa decyzje, których wydanie musi być poprzedzone decyzją o środowiskowych uwarunkowaniach.

u.o.u.i.o.ś. art. 73 § ust. 1

Ustawa z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko

Postępowanie w sprawie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach wszczyna się na wniosek.

Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 10 września 2019 r. w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko art. § 3 § ust. 1 pkt 82

Rekultywacja składowisk odpadów została zaliczona do przedsięwzięć mogących potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko.

u.o.l. art. 4 § ust. 1

Ustawa z dnia 28 września 1991 r. o lasach

Państwowe Gospodarstwo Leśne Lasy Państwowe zarządza lasami stanowiącymi własność Skarbu Państwa.

Uchwała Nr 140 Rady Ministrów

w sprawie ustanowienia wieloletniego rządowego programu "Posiłek w szkole i w domu" na lata 2019-2023

Argumenty

Skuteczne argumenty

Decyzja o zamknięciu składowiska z urzędu nie wymaga poprzedzenia postępowaniem środowiskowym. W przypadku braku identyfikowalnego zarządzającego składowiskiem, obowiązek wykonania decyzji może być nałożony na gminę. Zarządzający składowiskiem nie jest tożsamy z władającym nieruchomością.

Odrzucone argumenty

Konieczność przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko przed wydaniem decyzji o zamknięciu składowiska. Błędne ustalenie braku możliwości identyfikacji zarządzającego składowiskiem. Wadliwe zastosowanie art. 149 ust. 2 u.o.o.

Godne uwagi sformułowania

W tych okolicznościach nie sposób uznać za zasadne twierdzenie organu, że decyzja ta musi być poprzedzona wydaniem decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach. Przyjęcie zatem poglądu, że postępowanie środowiskowe musi poprzedzać wydanie decyzji o zamknięciu składowiska odpadów z urzędu najczęściej w ogóle niweczyłoby możliwość podjęcia przez organ działań przewidzianych przez ustawodawcę. Skarżący kasacyjnie upatruje naruszenia przez Sąd I instancji przepisów postępowania art. 1 § 1 i 2 p.p.s.a. oraz art. 3 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 7, 8, 9, art. 77 § 1 k.p.a. oraz art. 80 k.p.a. poprzez oddalenie skargi zamiast jej uwzględnienia pomimo niezebrania – zdaniem skarżącego kasacyjnie - i nierozważenia całego materiału dowodowego...

Skład orzekający

Mirosław Wincenciak

przewodniczący

Beata Jezielska

sprawozdawca

Przemysław Szustakiewicz

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących zamknięcia składowisk odpadów z urzędu, w szczególności relacji między tym trybem a wymogiem uzyskania decyzji środowiskowej oraz identyfikacji podmiotu zobowiązanego."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji braku identyfikowalnego zarządzającego składowiskiem i wydania decyzji z urzędu.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy ważnego aspektu ochrony środowiska – zamknięcia składowiska odpadów – i wyjaśnia istotne kwestie proceduralne, które mogą mieć znaczenie dla organów administracji i podmiotów zarządzających terenami.

Czy zamknięcie składowiska odpadów zawsze wymaga decyzji środowiskowej? NSA wyjaśnia.

Sektor

ochrona środowiska

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
III OSK 6247/21 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2022-11-24
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-08-24
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Beata Jezielska /sprawozdawca/
Mirosław Wincenciak /przewodniczący/
Przemysław Szustakiewicz
Symbol z opisem
6135 Odpady
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Sygn. powiązane
IV SA/Wa 68/21 - Wyrok WSA w Warszawie z 2021-04-08
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
M.P. 2018 poz 1007 art. 184
Uchwała Nr 140 Rady Ministrów  z dnia 15 października 2018 r. w sprawie ustanowienia wieloletniego rządowego programu "Posiłek w szkole i  w domu" na lata 2019-2023
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Mirosław Wincenciak Sędziowie: sędzia NSA Przemysław Szustakiewicz sędzia del. WSA Beata Jezielska (spr.) po rozpoznaniu w dniu 24 listopada 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Burmistrza G. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 8 kwietnia 2021 r. sygn. akt IV SA/Wa 68/21 w sprawie ze skargi Burmistrza G. na decyzję Ministra Klimatu i Środowiska z dnia 7 grudnia 2020 r. Nr [...] w przedmiocie zamknięcia składowiska odpadów oddala skargę kasacyjną
Uzasadnienie
Wyrokiem z 8 kwietnia 2021 r. (sygn. akt IV SA/Wa 68/21) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, po rozpoznaniu skargi Burmistrza G. na decyzję Ministra Klimatu i Środowiska z 7 grudnia 2020 r. w przedmiocie zamknięcia składowiska odpadów, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity na dzień orzekania przez WSA Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej jako: p.p.s.a.), oddalił skargę.
W uzasadnieniu wyroku Sąd I instancji wskazał, że zaskarżona decyzja dotyczy składowiska odpadów poprodukcyjnych powstałego w wyniku działania [...], następnie [...] S.A. Podano, że zebrana w sprawie dokumentacja wskazuje, że podmiot ten eksploatował składowisko od co najmniej 1971 r. do końca 1997 r,., a następnie podejmował próby zrekultywowania obiektu. Rekultywacja nie doszła jednak do skutku, a Spółka została wykreślona z Krajowego Rejestru Sądowego w dniu 14 listopada 2006 r. w wyniku zakończenia postępowania upadłościowego, bez następcy prawnego. Wskazano, że o tym, że przedmiotowy teren przeznaczony był na składowisko odpadów poprodukcyjnych, świadczą decyzje Wojewody Opolskiego z 11 sierpnia 1975 r., Ministra Leśnictwa i Przemysłu Drzewnego z 31 stycznia 1978 r. oraz Wojewody Opolskiego z 21 listopada 1983 r. Podniesiono, że Składowisko odpadów, które nie spełnia wymogów technicznych lub formalnych określonych w przepisach prawa, a zarządzający składowiskiem nie wystąpił z wnioskiem o wyrażenie zgody na jego zamknięcie podlega procedurze zamknięcia z urzędu opisanej w art. 148 ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach (tekst jednolity Dz.U. z 2020 r. poz. 797 ze zm., dalej jako: u.o.o.) Wyjaśniono, że wprawdzie ustawa o odpadach nie zawiera definicji zarządzającego składowiskiem, ale należy przyjąć, że składowisko jest zarządzane przez podmiot, który faktycznie prowadzi składowisko, niezależnie od jego praw do nieruchomości, na której ono się znajduje, na co wskazuje na to art. 149 ust. 3 u.o.o. wyraźnie rozgraniczający pojęcie władającego powierzchnią ziemi i zarządzającego składowiskiem odpadów. Wskazano, że zgromadzony w sprawie materiał nie pozwala przyjąć Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasy Państwowe Nadleśnictwa [...] za spełniającego przesłanki zarządzającego składowiskiem, gdyż takim podmiotem były [...] i ich następca prawny [...] S.A. Z uwagi na zlikwidowanie Spółki i brak jej następcy prawnego, zastosowanie znajduje art. 148 ust. 2 u.o.o., zgodnie z którym w przypadku gdy zarządzającego składowiskiem odpadów nie można zidentyfikować lub egzekucja okazała się bezskuteczna, obowiązanym do wykonania decyzji, o których mowa w ust. 1, jest wójt, burmistrz lub prezydent miasta, właściwy ze względu na lokalizację składowiska odpadów. W ocenie WSA nie ma żadnego uzasadnienia twierdzenie, że w miejsce zlikwidowanego podmiotu gospodarczego, zarządzającym składowiskiem staje się władający powierzchnią ziemi, na której zlokalizowana jest instalacja. Wskazano, że Marszałek zebrał w pełni materiał dowodowy, a skarżący w żaden sposób nie wykazał, w jakim zakresie materiał nie został zebrany i uwzględniony oraz w jakim zakresie te zarzucane braki miały wpływ na niekorzystne dla skarżącego rozstrzygnięcie. Sąd nie znalazł także podstaw do umorzenia postępowania, gdyż nie zaistniały przesłanki bezprzedmiotowości.
Od wyroku tego skargę kasacyjną wywiódł Burmistrz G. zaskarżając go w całości i zarzucając:
- naruszenie przepisów prawa procesowego art. 174 pkt 2 p.p.s.a. przez błędną jego wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, a które miało istotny wpływ na wynik postępowania, polegające na pominięciu i nierozpoznaniu przez Sąd I instancji zarzutu strony co do braku przeprowadzeniu przez organ I instancji procedury oceny oddziaływania przedmiotowego przedsięwzięcia na środowisko tj. braku uzyskania dla planowanego przedsięwzięcia mogącego potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko tj. rekultywacji składowiska odpadów, wymaganej w związku z art. 71 ust. 2 pkt ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (Dz. U. z 2021 r. poz. 247 ze zm., dalej jako: u.o.u.i.o.ś.) decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach;
- naruszenia przepisów prawa procesowego art. 1 § 1 i 2 p.p.s.a. oraz art. 3 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 7, 8, 9, art. 77 § 1 k.p.a. oraz art. 80 k.p.a. polegające na oddaleniu zamiast uwzględnieniu skargi, a w konsekwencji nieuchyleniu decyzji organów administracji obu instancji, pomimo, iż nie zebrano i nie rozważono całego materiału dowodowego, w tym niewyjaśniono potrzeby uzyskania dla planowanego przedsięwzięcia mogącego potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko tj. rekultywacji składowiska odpadów decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, pomimo jej obligatoryjności, co skutkowało nienależytym i niewyczerpującym wyjaśnieniem w uzasadnieniach obu decyzji okoliczności faktycznych i prawnych, mających wpływ na ustalenie praw i obowiązków skarżącego, będących przedmiotem postępowania administracyjnego;
- naruszenie przepisów prawa materialnego art. 174 pkt 1 p.p.s.a. przez błędną jego wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, polegające na wadliwym zastosowaniu przez Sąd I instancji oraz poprzedzające go decyzje organów obu instancji - art. 149 ust. 2 u.o.o. poprzez nieuzasadnione przyjęcie, że zarządzającego składowiskiem odpadów nie można zidentyfikować, a w konsekwencji błędne uznanie Burmistrza G. za zobowiązanego do wykonania decyzji będącej przedmiotem odwołania, potwierdzonej zaskarżanym wyrokiem;
- naruszenie przepisów prawa procesowego tj. art. 174 pkt 2 p.p.s.a. poprzez brak wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego skutkującego błędnym ustaleniem, że zarządzającego składowiskiem odpadów nie można zidentyfikować, a w konsekwencji błędne uznanie Burmistrza G. za zobowiązanego do wykonania decyzji będącej przedmiotem odwołania oraz decyzji ją podtrzymującej.
W oparciu o powyższe zarzuty skarżący kasacyjnie wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania lub ewentualnie o zmianę zaskarżonego wyroku poprzez uchylenie poprzedzających go decyzji organów I i II instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi I instancji oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. Jednocześnie skarżący kasacyjnie zrzekł się rozprawy i wniósł o rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej zarzucono naruszenie przepisów prawa krajowego i prawodawstwa europejskiego z powodu braku należytego rozpoznania zagadnienia dotyczącego braku uzyskania dla planowanego przedsięwzięcia wymaganej decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach. Wskazano, że przedsięwzięcie polegające na rekultywacji składowiska odpadów, na podstawie art. 71 ust. 1 i ust. 2 pkt 2 u.o.u.i.o.ś. w związku z art. § 3 ust. 1 pkt 82 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 września 2019 r. w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko (Dz.U. z 2019 r. poz. 1839, dalej jako: rozporządzenie z 2019 r.), przed wydaniem decyzji o zamknięciu składowiska odpadów wraz z decyzją zatwierdzającą instrukcję prowadzenia składowiska odpadów, wymaga uzyskania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach. Organ odwoławczy powołał się jedynie na brak określenia w przepisach kolejności wydawania poszczególnych decyzji, lecz nie odniósł się do logiki i spójności przepisów, a WSA nie odniósł się do tej kwestii wcale. Ponadto zarzucono wadliwe uznanie Burmistrza za zobowiązanego do wykonania zaskarżanej decyzji, gdyż zdaniem skarżącego zarządzającego składowiskiem odpadów można zidentyfikować. W ocenie skarżącego identyfikowalnych podmiotów związanych z przedmiotowym terenem oraz jego funkcją, w prowadzonym postępowaniu, było aż nadto, w tym Lasy Państwowe, Wojewoda Opolski czy też Starosta K. Wskazano, że władającym formalnie i faktycznie tym terenem jest Państwowe Gospodarstwo Leśne Lasy Państwowe Nadleśnictwo [...], co potwierdzone jest wpisem w rejestrze gruntów. W ocenie skarżącego nie ma znaczenia, czy składowisko odpadów funkcjonuje czy nie, lecz istotny jest aktualny formalny status tego terenu oraz faktyczny zarząd. Wykonanie decyzji o zamknięciu składowiska odpadów przez Burmistrza byłoby możliwe w przypadku pełnego braku możliwości identyfikacji zobowiązanego i powinno być ono traktowane jako "wentyl bezpieczeństwa" środowiskowego, a nie sposób na pozbycie się problemu. Ponadto Nadleśnictwo byłoby jedynym beneficjentem określonego w zaskarżonej decyzji sposobu jej wykonania, a zdecydowaną część kosztów poniosłaby Gmina. Poza tym przepisy nie określają podmiotu zobowiązanego do poniesienia wydatków ani źródła środków finansowych do realizacji obowiązków rekultywacyjnych składowiska odpadów, a wydanie incydentalnej decyzji bez określenia źródła jej finansowania jest sprzeczne z ustawą o finansach publicznych. Wskazano, że wymóg poprzedzenia przedsięwzięcie polegającego na rekultywacji składowiska odpadów postępowaniem w sprawie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach wynika ze zobowiązań traktatowych Polski jako członka Unii Europejskiej. Pominięcie postępowania środowiskowego przed wydaniem decyzji o zamknięciu składowiska odpadów i jego rekultywacji jest nie tylko uchybieniem formalnym, ale również głęboko ingeruje w podstawy merytoryczne takiej właśnie kolejności uzyskiwania poszczególnych decyzji. Wskazano, że w przypadku rekultywacji składowiska odpadów "[...]", z powodu braku postępowania środowiskowego, nie przeanalizowano np. wpływu planowanego sposobu rekultywacji składowiska odpadów na występujące tam stanowiska roślin naczyniowych oraz siedliska ptaków. Nie przenalizowano również alternatywnego wariantu przeprowadzenia rekultywacji składowiska w kierunku przyrodniczym, opartym jedynie na zadarnieniu, w miejsce arbitralnie określonej przez organ I instancji rekultywacji w kierunku leśnym, która wynika jednie z umowy dzierżawy terenu od Lasów Państwowych. Ponadto organem właściwym do wydania decyzji środowiskowej dla tego przedsięwzięcia byłby Burmistrz G., co stawia pozycję tego organu w zupełnie innej orientacji administracyjnej, gdyż Burmistrz byłby w tym przypadku w pierwszej kolejności organem, który miałby na samym początku decydujący wpływ na warunki i wymagania oraz kierunek realizacji przedsięwzięcia. Stawianie Burmistrza od razu w pozycji jedynie wykonawcy decyzji innego organu nie dość, że nieuprawnione formalnie, jest jednocześnie naruszeniem jego władztwa terytorialnego nad środowiskowym formatowaniem realizacji przedsięwzięć, w celu niedopuszczenia do ich znaczącego lub ponadnormatywnego oddziaływania na środowisko.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod uwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania. W przedmiotowej sprawie nie zachodzą przesłanki nieważności postępowania określone w art. 183 § 2 p.p.s.a. W związku z tym Naczelny Sąd Administracyjny, przy rozpoznaniu sprawy, związany był granicami skargi kasacyjnej.
Wniesiona skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw.
W niniejszej sprawie strona skarżąca kasacyjnie oparła skargę kasacyjną zarówno na naruszeniu przepisów prawa materialnego poprzez niewłaściwe zastosowanie, jak i przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W związku z tym, co do zasady w pierwszej kolejności rozpatrzeniu powinny podlegać zarzuty dotyczące naruszenia przepisów postępowania. Dopiero wówczas, gdy zostanie przesądzone, że stan faktyczny przyjęty przez Sąd I instancji za podstawę orzekania jest prawidłowy albo nie został skutecznie podważony, można przejść do oceny zasadności zarzutów naruszenia prawa materialnego.
Skarżący kasacyjnie upatruje naruszenia przez Sąd I instancji przepisów postępowania art. 1 § 1 i 2 p.p.s.a. oraz art. 3 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 7, 8, 9, art. 77 § 1 k.p.a. oraz art. 80 k.p.a. poprzez oddalenie skargi zamiast jej uwzględnienia pomimo niezebrania – zdaniem skarżącego kasacyjnie - i nierozważenia całego materiału dowodowego, w tym niewyjaśnienia potrzeby uzyskania decyzji o rekultywacji składowiska odpadów decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, pomimo jej obligatoryjności, nieodniesieniu się do zarzutu strony co do braku przeprowadzenia przez organ I instancji procedury oceny oddziaływania przedmiotowego przedsięwzięcia na środowisko, a także pomimo błędnego ustalenia, że zarządzającego składowiskiem odpadów nie można zidentyfikować, a w konsekwencji błędnego uznania skarżącego za zobowiązanego do wykonania decyzji.
Należy zatem przede wszystkim zauważyć, że zgodnie z art. 146 ust. 1 i 2 u.o.o. zamknięcie składowiska odpadów lub jego wydzielonej części wymaga uzyskania zgody na zamknięcie składowiska odpadów lub jego wydzielonej części, która jest wydawana, w drodze decyzji, przez właściwy organ, na wniosek złożony przez zarządzającego składowiskiem odpadów. Natomiast decyzja, która była przedmiotem kontroli Sądu I instancji w niniejszej sprawie została wydana w trybie art. 148 u.o.o. Regulacja ta ma charakter szczególny, gdyż upoważnia właściwy organ do wydania decyzji o zamknięciu składowiska odpadów z urzędu, w przypadku zaistnienia okoliczności, wymienionych w art. 148 ust. 1 u.o.o. Wydanie takiej decyzji poprzedzone jest sporządzeniem ekspertyzy dotyczącej zamknięcia składowiska odpadów lub jego wydzielonej części, która w szczególności określa: techniczny sposób zamknięcia składowiska odpadów lub jego wydzielonej części wraz z harmonogramem prac związanych z tym zamknięciem, sposób rekultywacji składowiska odpadów lub jego wydzielonej części wraz z harmonogramem prac związanych z tą rekultywacją, sposób sprawowania nadzoru nad zrekultywowanym składowiskiem odpadów lub jego wydzieloną częścią, w tym monitoringu, oraz warunki wykonywania tego nadzoru. W tych okolicznościach nie sposób uznać za zasadne twierdzenie organu, że decyzja ta musi być poprzedzona wydaniem decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach. Należy bowiem zauważyć, że wprawdzie w myśl art. § 3 ust. 1 pkt 82 rozporządzenia z 2019 r. rekultywacja składowisk odpadów została zaliczona do przedsięwzięć mogących potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko, co do których obowiązek przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko może być nałożony w trybie art. 63 ust. 1 u.o.d.i.s. Jednakże to przepis art. 72 u.o.u.i.o.ś. określa decyzje, których wydanie musi być poprzedzone decyzją o środowiskowych uwarunkowaniach. Ponadto należy wskazać, że stosownie do art. 73 ust. 1 u.o.u.i.o.ś. postępowanie w sprawie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach wszczyna się na wniosek podmiotu planującego podjęcie realizacji przedsięwzięcia. W sytuacji, gdy decyzja o zamknięciu składowiska odpadów wydawana jest z urzędu, a w związku z tym nie na podstawie wniosku zarządzającego składowiskiem odpadów, lecz najczęściej wbrew stanowisku zarządzającego (bądź też wobec jego braku) nie sposób oczekiwać że wystąpi on z wnioskiem o wszczęcie postępowania w przedmiocie uwarunkowań środowiskowych. Przyjęcie zatem poglądu, że postępowanie środowiskowe musi poprzedzać wydanie decyzji o zamknięciu składowiska odpadów z urzędu najczęściej w ogóle niweczyłoby możliwość podjęcia przez organ działań przewidzianych przez ustawodawcę. Należy zaś podkreślić, że wydanie decyzji o zamknięciu składowiska odpadów z urzędu następuje np. w sytuacji, gdy składowisko odpadów lub jego wydzielona część nie spełniają wymogów technicznych lub formalnych określonych w przepisach prawa, a zatem w sytuacji, gdy konieczne jest dość szybkie podjęcie działań przez organ. Trudno zatem uznać, że celem racjonalnego ustawodawcy było wprowadzenie takiej regulacji, która nie mogłaby być zastosowana, pomimo gdy spełnione są przesłanki, dla których przepisy zostały wprowadzone.
Nie okazał się także skuteczny zarzut nieodniesienia się przez Sąd I instancji do podniesionej w skardze kwestii braku przeprowadzeniu przez organ I instancji procedury oceny oddziaływania przedmiotowego przedsięwzięcia na środowisko. Należy bowiem wskazać, że niezbędne elementy, jakie powinno zawierać prawidłowo sporządzone uzasadnienie wyroku, zawiera przepis art. 141 § 4 p.p.s.a., który określa ze uzasadnienie powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie, a ponadto, jeżeli w wyniku uwzględnienia skargi sprawa ma być ponownie rozpatrzona przez organ administracji – wskazania co do dalszego postępowania. W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a. może stanowić skuteczną samodzielną podstawę kasacyjną, gdy uzasadnienie wyroku nie zawiera wszystkich elementów wymienionych w tym przepisie, w tym gdy w ramach przedstawienia stanu sprawy nie zawiera stanowiska sądu odnośnie do stanu faktycznego przyjętego jako podstawa zaskarżonego rozstrzygnięcia (por. uchwała NSA z 15 lutego 2010 r., sygn. akt II FPS 8/09, ONSAiWSA 2010, nr 3, poz. 39; a także wyroki NSA: z 19 lutego 2019 r., sygn. akt II GSK 5379/16; z 20 sierpnia 2009 r., sygn. akt II FSK 568/08, LEX nr 513044). Jednakże skarżący kasacyjnie nie zarzucił Sądowi I instancji naruszenie powołanego przepisu. Należy zaś podkreślić, że skarga kasacyjna jest sformalizowanym środkiem odwoławczym, którego sporządzenie powierzone zostało profesjonalnym podmiotom. W związku z tym naruszony przez Sąd I instancji przepis musi być wyraźnie wskazany, gdyż w przeciwnym razie ocena zasadności skargi kasacyjnej nie jest możliwa. Naczelny Sąd Administracyjny jest związany granicami skargi kasacyjnej i nie ma w związku z tym kompetencji do dokonywania za wnoszącego skargę kasacyjną wyboru, który przepis prawa został naruszony i dlaczego. Stanowi to powinność autora skargi kasacyjnej, który jest profesjonalnym pełnomocnikiem strony (por. wyrok NSA z 20 sierpnia 2008 r., II FSK 557/07, wyrok NSA z 6 lutego 2014 r., II GSK 1669/12, wyrok NSA z 14 marca 2013 r., I OSK 1799/12, wyrok NSA z 23 stycznia 2014 r., II OSK 1977/12, dostępne w Internecie). Ponadto wskazać należy, że nawet gdyby wskazano na naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a., to musi być ono na tyle istotne, aby można było uznać, że mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.). Zatem skarżący kasacyjnie musiałby wykazać, że naruszenie to miało wpływ, i to istotny, na wynik sprawy, czego skarżący, w świetle powyższych rozważań, nie wykazał.
Niezasadne jest także twierdzenie skarżącego kasacyjnie odnośnie do błędnego jego zdaniem ustalenia co do braku możliwości identyfikacji zarządzającego składowiskiem. Należy bowiem zauważyć, że skarżący kasacyjnie utożsamia zarządzającego składowiskiem odpadów z zarządem sprawowanym w ramach wykonywania uprawnień właścicielskich w stosunku do nieruchomości, na której znajduje się składowisko odpadów. Stosownie do art. 4 ust. 1 ustawy z 28 września 1991 r. o lasach, Państwowe Gospodarstwo Leśne Lasy Państwowe zarządza lasami stanowiącymi własność Skarbu Państwa. W związku z tym podmiot ten włada nieruchomością w imieniu właściciela. Wprawdzie przepisy u.o.o. nie zawierają definicji zarządzającego składowiskiem odpadów, ale z regulacji zawartych w Dziale VIII rozdziale 1 u.o.o. można wywnioskować, że jest to podmiot, który zajmuje się działalnością polegającą na prowadzeniu składowiska odpadów, gdyż do niego adresowane są przepisy nakładające określone obowiązki, związane z prowadzeniem składowiska odpadów. Ponadto, jak słusznie wskazał Sąd I instancji, brak tożsamości pomiędzy zarządzającym składowiskiem odpadów i właścicielem nieruchomości wynika z treści art. 149 ust. 3 u.o.o., który stanowi, że władający powierzchnią ziemi jest obowiązany umożliwić wykonanie decyzji, o których mowa w ust. 1. W związku z tym prawidłowo uznał Sąd I instancji, że nie doszło do naruszenia przepisów postępowania w zakresie ustaleń co do podmiotu zarządzającego składowiskiem odpadów. W okolicznościach niniejszej sprawy, wobec likwidacji spółki prowadzącej składowisko odpadów i braku jej następców prawnych, nie ma wątpliwości, że takiego podmiotu nie można ustalić.
W świetle powyższego nie jest również zasadny zarzut naruszenia prawa materialnego poprzez wadliwe – w ocenie skarżącego kasacyjnie – zastosowanie art. 149 ust. 2 u.o.o. Skoro bowiem brak jest zarządzającego składowiskiem odpadów, to nałożenie obowiązku wykonania decyzji na skarżącego jest zgodne z dyspozycją powołanego przepisu. Przy czym wyjaśnić należy, że wydana decyzja nie skutkuje uznaniem, że skarżący kasacyjnie stal się zarządzającym składowiskiem odpadów, a jedynie nakłada obowiązek podjęcia działań określonych w decyzji w zastępstwie zarządzającego składowiskiem. Natomiast kwestia kosztów wykonania decyzji w ogóle pozostaje poza zakresem powołanego przepisu.
W tych okolicznościach nie zasługiwały na uwzględnienie zarzuty naruszenia prawa procesowego, jak i materialnego, wskazane w skardze kasacyjnej.
Z powyższych względów, na podstawie art. 184 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI