III OSK 6235/21

III OSK 6235/21 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2025-04-24
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-08-24
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Maciej Kobak /sprawozdawca/
Mirosław Wincenciak
Teresa Zyglewska /przewodniczący/
Symbol z opisem
6139 Inne o symbolu podstawowym 613
Hasła tematyczne
Ochrona środowiska
Sygn. powiązane
II SA/Sz 238/21 - Wyrok WSA w Szczecinie z 2021-06-02
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2021 poz 735
art. 145 § 1 pkt 7, art. 145aa
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
Dz.U. 2019 poz 2325
art. 145 § 3 i 145a § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Teresa Zyglewska Sędziowie: sędzia NSA Mirosław Wincenciak sędzia del. WSA Maciej Kobak (spr.) Protokolant: asystent sędziego Marita Sikora po rozpoznaniu w dniu 24 kwietnia 2025 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Samorządowego Kolegium Odwoławczego w (...) od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 2 czerwca 2021 r. sygn. akt II SA/Sz 238/21 w sprawie ze skargi E. sp. z o.o. z siedzibą w (...) na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w (...) z dnia 15 stycznia 2021 r. nr SKO.4170.2295.2020 w przedmiocie odmowy uchylenia, w wyniku wznowienia postępowania, decyzji w sprawie środowiskowych uwarunkowań realizacji przedsięwzięcia 1. Oddala skargę kasacyjną, 2. Zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w (...) na rzecz E. sp. z o.o. z siedzibą w (...) kwotę 360 (trzysta sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 2 czerwca 2021 r. sygn. akt II SA/Sz 238/21 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie po rozpoznaniu sprawy ze skargi E. Spółki z o.o. w (...) (dalej: "skarżąca") na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w (...) (dalej: "organ") z dnia 15 stycznia 2021 r.
nr SKO.4170.2295.2020 w przedmiocie odmowy uchylenia, w wyniku postępowania, decyzji w sprawie środowiskowych uwarunkowań realizacji przedsięwzięcia uchylił zaskarżoną decyzję (pkt 1) oraz zasądził zwrot kosztów postępowania sądowego
(pkt 2).
Powyższy wyrok został wydany w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy.
W dniu 7 września 2020 r. do urzędu Gminy (...) wpłynął wniosek skarżącej w przedmiocie wznowienia postępowania zakończonego decyzją organu
z 18 stycznia 2017 r. wydaną na skutek rozpoznania odwołania od decyzji w sprawie odmowy określenia środowiskowych uwarunkowań dla realizacji przedsięwzięcia pn: "Budowa farmy wiatrowej w rejonie miejscowości B. w gminie (...), wraz z niezbędną infrastrukturą towarzyszącą".
Decyzją z 15 stycznia 2021 r. organ po przeprowadzeniu postępowania orzekł o odmowie uchylenia ostatecznej decyzji z 18 stycznia 2017 r. W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia organ podał, iż decyzja z 18 stycznia 2017 r. na skutek jej zaskarżenia była kontrolowana przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie. Sąd ten wyrokiem z dnia 1 czerwca 2017 r., sygn. akt. II SA/Sz 283/17 oddalił skargę. Dalej zaś Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną skarżącej na powyższy wyrok.
Powyższe rozstrzygnięcie zostało zaskarżone do WSA w Szczecinie.
W odpowiedzi na skargę organ zawnioskował o jej oddalenie.
Opisanym na wstępie wyrokiem WSA w Szczecinie uwzględnił skargę. Orzekając w sprawie Sąd przyjął, iż ustawodawca poprzez nowelizację wprowadzającą do ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 735 z późn. zm., dalej: "K.p.a.") z dniem 26 stycznia 2021 roku art. 145aa nie wprowadził całkiem nowej przesłanki wznowienia postępowania, lecz ujął w odrębny przepis jedną z możliwości zainicjowania postępowania wznowieniowego na podstawie art. 145 § 1 pkt 7 K.p.a. określając dla niej wyraźnie wymogi co do skutków publikacji orzeczenia w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej i związanego z tym granicznego terminu na wystąpienie ze skargą o wznowienie. W realiach niniejszej sprawy należało zatem uznać, że wyrok Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z dnia 28 maja 2020 r., sygn. akt C-727/17, wydany w trybie pytania prejudycjalnego może być podstawą wznowienia postępowania.
Wobec powyższego pominięcie przez Kolegium merytorycznej oceny znaczenia wyroku TSUE dla decyzji ostatecznej tylko z tej przyczyny, iż zapadł on
w trybie prejudycjalnym stanowiło w ocenie Sądu pierwszej instancji naruszenie przepisów postępowania (art. 145 § 1 pkt 7 K.p.a.), które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Organ winien był zweryfikować, czy istnieje związek między treścią orzeczenia TSUE a treścią wydanej decyzji oraz czy orzeczenie miało charakter precedensowy. Istotne bowiem znaczenie ma to, czy wskazywany przez wnioskodawcę wyrok TSUE nie stanowi kontynuacji wytyczonej linii orzeczniczej, odwołującej się do wcześniejszych, analogicznych orzeczeń TSUE i niewprowadzającej odstępstw od poglądów prawnych w nich wyrażonych.
Sąd uznał, że zaskarżona decyzja organu powinna być uchylona, jednak stwierdzenie opisanego wyżej uchybienia nie daje podstaw do wnioskowanego przez skarżącą uchylenia przez Sąd na podstawie art. 135 ustawy dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przez sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325, dalej: "P.p.s.a.") także decyzji SKO z 2017 r. będącej przedmiotem wznowionego postępowania oraz poprzedzającej ją decyzji Wójta. Skoro w dotychczasowym toku postępowania kwestia znaczenia wskazywanego we wniosku wyroku TSUE nie była rozpatrywana pod względem merytorycznym jako okoliczność dająca podstawę do wzruszenia decyzji ostatecznej, taki wniosek skarżącej jawi się jako zbyt daleko idący. Skarżąca zainicjowała postępowanie administracyjne mające za przedmiot ocenę znaczenia wyroku TSUE dla podstaw wzruszenia decyzji objętej wnioskiem. Zatem stosowna ocena powinna nastąpić w pierwszej kolejności właśnie w postępowaniu administracyjnym.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł organ zaskarżając go w całości i zarzucając mu naruszenie:
1. przepisów postępowania:
- art. 145 § 1 pkt 1 lit c P.p.s.a. w związku z art. 151 P.p.s.a. w związku
z art. 145 § 1 pkt 7 K.p.a., w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy poprzez zastosowanie normy przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. i uwzględnienie skargi strony na skutek błędnego przyjęcia, iż organ uznał, że wyrok TSUE sygn. akt C-727/17 z dnia 28 maja 2020 r. nie został oceniony pod względem merytorycznego wpływu na ostateczną decyzję z dnia 18 stycznia 2017 r., znak SKO. 4170.2999.2016 objętą wnioskiem o wznowienie postępowania, podczas gdy ten wyrok został oceniony w kontestowanej decyzji Kolegium, co znalazło wyraz w uzasadnieniu decyzji z dnia 15 stycznia 2021r.; przy czym naruszenie przepisów postępowania przez Sąd pierwszej instancji miało istotny wpływ na wynik sprawy, w sytuacji, gdy skarga strony, jako niezasadna, podlegała oddaleniu na podstawie art. 151 P.p.s.a.;
- art. 151 P.p.s.a. w związku z art. 147 K.p.a., w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy poprzez zastosowanie normy przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. i uwzględnienie skargi strony na skutek błędnego przyjęcia, iż organ administracji publicznej prowadząc postępowanie z wniosku strony z zakreślonymi przyczynami wznowienia, może rozszerzać przesłanki wznowienia na podstawę nie wymienioną przez stronę - art. 145aa K.p.a., podczas, gdy przesłanka ta może być przywołana jedynie na wniosek strony, nadto Kolegium oceniło wpływ wyroku TSUE na podstawie przesłanki z art. 145 § 1 pkt 7 K.p.a. przy czym naruszenie przepisów postępowania przez Sąd pierwszej instancji miało istotny wpływ na wynik sprawy, w sytuacji, gdy skarga strony, jako niezasadna, podlegała oddaleniu na podstawie art. 151 P.p.s.a.;
2. prawa materialnego, tj.:
- art. 7 ustawy z dnia 2 kwietnia 1997 r. Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej w związku z art. 6 K.p.a., poprzez przyjęcie, iż organy administracji publicznej, wbrew zasadzie legalizmu oraz zasadzie praworządności są uprawnione i zobowiązane do podejmowania rozstrzygnięć wbrew wnioskowi strony i przyjętej przez nią taktyce procesowej, w sytuacji gdy norma prawna art. 145aa kpa nie obowiązywała na dzień wydania orzeczenia przez Kolegium,
co w konsekwencji doprowadziło do uchylenia zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w (...) z dnia 15 stycznia 2021 r. nr SK0.4170.2295.2020 na podstawie 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a., w sytuacji gdy skarga podlegała oddaleniu w całości na podstawie art. 151 P.p.s.a.
Na podstawie powyższych zarzutów wniesiono o uwzględnienie skargi i rozpoznanie sprawy poprzez uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i oddalenie skargi strony, z uwagi na fakt, że istota sprawy jest dostatecznie wyjaśniona, ewentualnie w przypadku nieprzychylenia się do powyższego wniosku, o uchylenie w całości zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji, zasądzenie na rzecz organu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego.
Na podstawie art. 176 § 2 P.p.s.a. wniesiono o rozpoznanie sprawy na rozprawie "odmiejscowionej", tj. przy użyciu urządzeń technicznych umożliwiających przeprowadzenie posiedzenia na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną wniesiono o jej oddalenie w całości, zasądzenie na rzecz skarżącej kosztów postępowania w tym kosztów zastępstwa procesowego, i oświadczono o zrzeczeniu się rozprawy.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Stosownie do art. 183 § 1 P.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania. W rozpoznawanej sprawie nie zachodzi żadna z okoliczności skutkujących nieważnością postępowania, o jakich mowa w art. 183 § 2 P.p.s.a. i nie zachodzi żadna z przesłanek, o których mowa w art. 189 P.p.s.a., które Naczelny Sąd Administracyjny rozważa z urzędu dokonując kontroli zaskarżonego skargą kasacyjną wyroku. Wobec tego Naczelny Sąd Administracyjny przeszedł do zbadania zarzutów kasacyjnych.
Skarga kasacyjna jest sformalizowanym środkiem zaskarżenia wyznaczającym granice kontroli instancyjnej sprawowanej przez Naczelny Sąd Administracyjny. Na podmiocie wnoszącym skargę kasacyjną spoczywa obowiązek wyznaczenia jej granic poprzez prawidłowe sformułowanie podstaw zaskarżenia - zarzutów. Naczelny Sąd Administracyjny kontroluje zaskarżone skargą kasacyjną orzeczenie sądu pierwszej instancji przez pryzmat podniesionych w niej naruszeń prawa. Możliwość przeprowadzenia tej kontroli uzależniona jest od identyfikowalności tych naruszeń. Innymi słowy, Naczelny Sąd Administracyjny może przeprowadzić kontrolę orzeczenia Sądu pierwszej instancji, jeżeli w skardze kasacyjnej powołano konkretne przepisy prawa, które w ocenie wnoszącego ten środek zaskarżenia zostały naruszone.
Dokonując kontroli wyroku Sądu pierwszej instancji przez pryzmat podniesionych zarzutów Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że skarga kasacyjna pomimo częściowo błędnego uzasadnienia wyroku Sądu I instancji podlega oddaleniu.
Okolicznością istotną z perspektywy oceny zasadności wniesionej skargi kasacyjnej jest potwierdzenie przez jej autora, że art. 145 § 1 pkt 7 K.p.a. może stanowić postawę wznowienia postępowania administracyjnego na gruncie sprawy zakończonej decyzją SKO z 18 stycznia 2017 r. w sprawie odmowy określenia środowiskowych uwarunkowań dla realizacji przedsięwzięcia pn: "Budowa farmy wiatrowej w rejonie miejscowości B. w gminie (...), wraz z niezbędną infrastrukturą towarzyszącą". Tym samym Naczelny Sąd Administracyjny pozostaje związany oceną WSA, że fakt wydania przez Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej (dalej: "TSUE") wyroku z dnia 28 maja 2020 r., sygn. akt C-727/17 powinien być rozważany w kontekście odmiennego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego od oceny przejętej w decyzji SKO z 18 stycznia 2017 r.
Powołanym wyrokiem wydanym w sprawie C-727/17 TSUE udzielił odpowiedzi na pytanie prejudycjalne zadane przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach postanowieniem z 12 października 2017 r. sygn. akt II SA/Ke 337/17. Wniosek
o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym dotyczył wykładni art. 1 ust. 1 lit. f dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2015/1535, art. 15 ust. 2 lit. a dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2006/123/WE, a także art. 3 ust. 1 akapit pierwszy oraz art. 13 ust. 1 akapit pierwszy dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2009/28/WE. Trybunał orzekł, że z art. 1 ust. 1 lit. f dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2015/1535 wynika, że wymóg zachowania minimalnej odległości usytuowania elektrowni wiatrowych od budynków mieszkalnych nie stanowi przepisu technicznego, który jest objęty obowiązkiem notyfikacji w rozumieniu art. 5 tej dyrektywy, o ile jego ustanowienie nie skutkuje jedynie marginalnym użytkowaniem turbin wiatrowych, czego sprawdzenie należy do sądu odsyłającego. Ponadto art. 15 ust. 2 lit. a dyrektywy 2006/123/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z 12 grudnia 2006 r. dotyczącej usług na rynku wewnętrznym należy interpretować w ten sposób, że uregulowanie ustanawiające wymóg zachowania minimalnej odległości usytuowania elektrowni wiatrowych od budynków mieszkalnych nie należy do przepisów, które uzależniają podejmowanie lub prowadzenie działalności usługowej od ograniczenia terytorialnego, zwłaszcza w postaci limitów ustalonych w związku z minimalną odległością geograficzną pomiędzy usługodawcami, które to przepisy państwo członkowskie powinno notyfikować Komisji Europejskiej zgodnie z art. 15 ust. 7 tej dyrektywy. Trybunał orzekł także, że art. 3 ust. 1 akapit pierwszy i art. 13 ust. 1 akapit pierwszy dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2009/28/WE nie sprzeciwiają się uregulowaniu, które wprowadza wymóg zachowania minimalnej odległości usytuowania elektrowni wiatrowych od budynków mieszkalnych, jeśli to uregulowanie jest niezbędne i proporcjonalne w świetle wiążącego dane państwo członkowskie obowiązkowego krajowego celu ogólnego, którego sprawdzenie należy do sądu odsyłającego.
Jak wynika z treści zacytowanego wyroku TSUE, co do zasady przepisy ustawy o inwestycjach w zakresie elektrowni wiatrowych nie są przepisami o charakterze technicznym. Jednocześnie TSUE zastrzegł, że w pewnych sytuacjach kwestia notyfikacji tych przepisów może być konieczna, ale wymaga to dokonania wykładni tych przepisów przez sąd krajowy.
Jak wyjaśnił NSA w wyroku z 18 lutego 2025 r. III OSK 5454/21 wyrok TSUE
z 28 maja 2020 r. C-727/17 podjęty w trybie prejudycjalnym, nie wywiera skutku erga omnes, jest jednak wiążący dla sądu, który zwrócił się z pytaniem oraz dla wszystkich sądów krajowych orzekających następnie w danej sprawie. Orzeczenie wstępne formułuje bowiem zasadę (motif) wyroku, pozostawiając sądowi krajowemu rozstrzygnięcie sprawy (dispositif). Związanie takie nie wynika wprost z art. 267 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (Dz. U. z 2004 r. Nr 90, poz. 864 ze. zm.), ale zostało przesądzone w orzecznictwie (postanowienie z 5 marca 1986 r., C-69/85 Wünsche vs. Niemcy). Wykładnia prawa unijnego zawarta w wyroku prejudycjalnym TSUE jest skuteczna z mocą wsteczną (ex tunc). Należy jednak pamiętać, że zgodnie z doktryną acte éclairé z wykładni dokonanej przez TSUE w odpowiedzi na pytanie prejudycjalne mogą korzystać wszystkie inne sądy krajowe, także sądy innych państw członkowskich (por. postanowienie Sądu Najwyższego z 25 stycznia 2018 r. IV CSK 664/14, OSNC 2018/11/109 oraz wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 26 października 2007 r. I FSK 1301/06).
Obowiązek uwzględnienia wytycznych wynikających z prawa unijnego oraz orzeczeń Trybunału Sprawiedliwości przy podejmowaniu przez organy administracyjne rozstrzygnięć jest również powszechnie akcentowany w orzecznictwie zarówno TS jak i polskich sądów administracyjnych (zob. np. wyrok TS z dnia 22 czerwca 1989 r. w sprawie Fratelli Constanzo, C-103/88, ECLI:EU:C:1989:256, zob. także A. Sołtys, Obowiązek wykładni prawa krajowego zgodnie z prawem unijnym jako instrument zapewniania efektywności prawa Unii Europejskiej, Warszawa 2015). Realizacja tego obowiązku zakłada, co do zasady, podjęcie wszelkich dostępnych w prawie krajowym środków procesowych, w celu zapewnienia zgodności podejmowanego rozstrzygnięcia z prawem unijnym (zob. np. wyrok TS z dnia 12 czerwca 1990 r. w sprawie Niemcy przeciwko Komisji, C-8/88 ECLI:EU:C:1990:241; wyrok TS z dnia 27 marca 1980 r. w sprawie Denkavit Italiana, C-61/79, ECLI:EU:C:1980:100; wyrok TS z dnia 10 lutego 2000 r. w sprawie Schröder, C-50/96, ECLI:EU:C:2000:72). Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem sąd krajowy, do którego należy w ramach jego kompetencji stosowanie przepisów prawa Unii, zobowiązany jest zapewnić pełną skuteczność tych norm, w razie konieczności z własnej inicjatywy nie stosując wszelkich sprzecznych z nimi przepisów prawa krajowego (zob. np. wyroki TS: z dnia 9 marca 1978 r. w sprawie Simmenthal,106/77, ECLI:EU:C:1978:49, pkt 24; z dnia 19 listopada 2009 r. w sprawie Filipiak, C-314/08, ECLI:EU:C:2009:719, pkt 81).
Naczelny Sąd Administracyjny podziela utrwalone w orzecznictwie stanowisko, zgodnie z którym w prawie unijnym obowiązuje zasada autonomii proceduralnej państw członkowskich. Państwa członkowskie mają więc, co do zasady, swobodę
w zakresie określania w prawie krajowym sposobu realizacji określonych obowiązków bądź uprawnień wynikających z prawa unijnego. W związku z tym orzeczenie przez TSUE, że sprawdzenie technicznego charakteru zastosowanych w sprawie przepisów ustawy o inwestycjach w zakresie elektrowni wiatrowych, a także niezbędności i proporcjonalności wprowadzonych w tej ustawie regulacji z punktu widzenia realizacji wiążącego Polskę krajowego celu ogólnego w zakresie odsetka produkcji energii ze źródeł odnawialnych - należy do sądu odsyłającego, trzeba odczytywać przez pryzmat specyfiki działania polskich sądów administracyjnych, sprawujących kontrolę działalności administracji publicznej. Kompetencje merytoryczne należą bowiem do organów administracji publicznej, do których przy rozstrzyganiu indywidualnych spraw administracyjnych należy w tej sytuacji w pierwszej kolejności wykładnia prawa w procesie rozpatrywania takich spraw. Sąd administracyjny jedynie kontroluje stosowanie prawa, a więc również wykładnię prawa dokonaną przez organ. Nie jest rolą sądu administracyjnego ustalanie stanu faktycznego sprawy oraz dokonywanie własnych ustaleń poprzedzonych oceną dowodów. Takie działanie prowadziłoby, bowiem do nieuprawnionego zastępowania organów administracji publicznej w ich działalności (por. wyroki NSA z 18 września 2013 r., II GSK 89/11, 25 września 2013 r., II GSK 380/11 i II GSK 760/11, 19 listopada 2013 r., II GSK 1751/12 i 14 marca 2014 r., II GSK 1527/12). W postępowaniu sądowoadministracyjnym nie dokonuje się ponownego ustalenia stanu faktycznego sprawy administracyjnej, lecz jedynie ocenia, czy właściwe w sprawie organy ustaliły ten stan zgodnie z regułami obowiązującymi w postępowaniu administracyjnym, a następnie czy prawidłowo zastosowały przepisy prawa materialnego odpowiadającego poczynionym ustaleniom (wyrok NSA z 8 listopada 2017 r., I OSK 1043/17 i z 13 lipca 2018 r., I OSK 2113/16). Sądy administracyjne nie mogą zatem przejmować na siebie tych zadań, które należą do organów administracji publicznej. Jedynie w wąskim zakresie określonym w art. 145 § 3 i 145a § 1 P.p.s.a. sąd administracyjny ma możliwość albo umorzenia postępowania administracyjnego, albo zobowiązania organu do wydania decyzji lub postanowienia ze wskazaniem sposobu załatwienia sprawy lub jej rozstrzygnięcia, chyba że rozstrzygnięcie pozostawiono uznaniu organu. Ta ostatnia możliwość zachodzi jednak w przypadku, o którym mowa w art. 145 § 1 pkt 1 lit. a lub pkt 2 P.p.s.a. oraz gdy jest to uzasadnione okolicznościami sprawy, co w tej sprawie nie miało miejsca.
Odczytując w tym kontekście stanowisko Sądu pierwszej instancji, że SKO nie
dokonało merytorycznej oceny wpływu treści wyroku TSUE na prawidłowość decyzji
z 18 stycznia 2017 r., należy uznać je za prawidłowe.
Z powołanego wyroku TSUE z 28 maja 2020 r. C-727/17 wynika, że rozstrzygnięcie co do technicznego charakteru zastosowanych w sprawie przepisów ustawy o inwestycjach w zakresie elektrowni wiatrowych zależy od oceny, czy wprowadzony w tej ustawie wymóg zachowania minimalnej odległości usytuowania elektrowni wiatrowych od budynków mieszkalnych nie skutkuje jedynie marginalnym użytkowaniem turbin wiatrowych, czego sprawdzenie należy do sądu odsyłającego. Również do sądu odsyłającego należy sprawdzenie, czy uregulowanie ustawy
o inwestycjach w zakresie elektrowni wiatrowych wprowadzające wymóg zachowania minimalnej odległości usytuowania elektrowni wiatrowych od budynków mieszkalnych jest niezbędne i proporcjonalne z punktu widzenia wiążącego Polskę krajowego celu ogólnego polegającego na dbaniu o to, aby udział energii ze źródeł odnawialnych
w końcowym zużyciu energii brutto w 2020 r. osiągał co najmniej próg minimalny wynoszący dla Polski 15% końcowego zużycia energii w 2020 r., a w konsekwencji czy jest zgodne z art. 13 ust. 1 akapit pierwszy w związku z art. 3 ust. 1 akapit pierwszy dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2009/28/WE z 23 kwietnia 2009 r. w sprawie promowania stosowania energii ze źródeł odnawialnych zmieniającej i w następstwie uchylającej dyrektywy 2001/77/WE oraz 2003/30/WE (Dz.Urz.UE.L 140 z 5 czerwca 2009 r., s. 16). Konieczne zatem jest ustalenie, czy wymóg zachowania minimalnej odległości usytuowania elektrowni wiatrowych od budynków mieszkalnych skutkuje marginalnym użytkowaniem turbin wiatrowych. Konsekwencją pozytywnej odpowiedzi będzie uznanie przepisu art. 4 ust. 1 ustawy o elektrowniach wiatrowych za przepis techniczny w związku z postanowieniem zawartym w punkcie 1 rozstrzygnięcia Trybunału. Biorąc pod uwagę model postępowania sądowoadmionistracyjnego, ustalenia stanu faktycznego w tym zakresie należą do organów administracji. Jak wyżej wyjaśniono, sąd administracyjny nie jest uprawniony do zastępowania organów administracji publicznej w procesie stosowania prawa, lecz wyłącznie do kontroli zgodności z prawem tego procesu – analogiczne stanowisko wyraził NSA w wyrokach z 18 lutego 2025 r., III OSK 5454/21 i z 17 grudnia 2024 r., III OSK 4895/21.
SKO nie dokonało merytorycznej oceny wpływu wyroku C-727/17 na treść decyzji z 18 stycznia 2017 r., albowiem a limine założyło, że nie rozstrzygał on zagadnienia wstępnego w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 7 K.p.a., gdyż nie został wydany "na podstawie art. 258 Traktatu o Funkcjonowaniu Unii Europejskiej", tj. TSUE nie stwierdził niezgodności prawa krajowego z dyrektywą unijną. Zgodnie
z kwestionowanym wyrokiem WSA organ ma obowiązek zweryfikować kwestie wynikające z wyroku C-727/17 (in genere: ustalić czy wymóg zachowania minimalnej odległości usytuowania elektrowni wiatrowych od budynków mieszkalnych skutkuje marginalnym użytkowaniem turbin wiatrowych) i rozważyć ich wpływ na treść decyzji z 18 stycznia 2017 r. Wzmiankowanej oceny organ nie przeprowadził.
Eksponowana w skardze kasacyjnej okoliczność pozytywnej weryfikacji sądowoadministracyjnej decyzji z 18 stycznia 2017 r. przez wyrok WSA z 1 czerwca 2017 r., II SA/Sz 283/17 a następnie przez wyrok NSA z 26 września 2019 r., II OSK 2646/17 nie ma w sprawie znaczenia. Wyrażone w tych wyrokach oceny prawne, że przepisy ustawy z dnia 20 maja 2016 r. o inwestycjach w zakresie elektrowni wiatrowych nie stanowią przepisów technicznych w rozumieniu art. 1 ust. 1 lit. f dyrektywy (UE) Parlamentu Europejskiego i Rady nr 2015/1535 utraciły swój wiążący charakter wobec wyroku TSUE C-727/17.
Ten sposób rozumienia konsekwencji wyroku TSUE C-727/17 potwierdził NSA w wyroku 14 października 2021 r., III OSK 3537/21, którym wznowiono postępowanie sądowoadministracyjne i uchylono prawomocne wyroki NSA i WSA w analogicznej sprawie. W uchylonych wyrokach sądy administracyjne obu instancji również wyraziły stanowisko, że w sprawie nie mamy do czynienia z przepisami technicznymi
w rozumieniu dyrektywy (UE) Parlamentu Europejskiego i Rady nr 2015/1535.
Z wyłożonych względów Naczelny Sąd Administracyjny nie uwzględnił zarzutu naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit c P.p.s.a. w związku z art. 151 P.p.s.a. w związku
z art. 145 § 1 pkt 7 K.p.a.
Zasadny okazał się natomiast zarzut naruszenia art. 145aa K.p.a. w zw.
z art. 145 § 1 pkt 1 lit c P.p.s.a., choć nie mógł wywrzeć oczekiwanych skutków procesowych. Trzeba zgodzić się z organem, że na dzień wydania kwestionowanej skargą decyzji art. 145aa K.p.a. nie obowiązywał. Konsekwentnie, nie był również wskazany we wniosku jako podstawa wznowieniowa. Artykuł 145aa K.p.a. zgodnie
z art. 147 K.p.a. może być podstawą wznowienia postępowania administracyjnego wyłącznie na wniosek, a zatem formułowany wobec organu zarzut naruszenia tego przepisu, w układzie procesowym, w którym nie został powołany we wniosku, jako podstawa wznowieniowa, nie jest uzasadniony.
Z wyłożonych względów Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 184 in fine P.p.s.a., pomimo błędnego uzasadnienia wyroku WSA w części dotyczącej naruszenia przez SKO art. 145aa K.p.a., oddalił skargę kasacyjną.
Rozpoznając ponownie sprawię organ weźmie pod uwagę, że wyrokiem z 17 marca 2022 r. sygn. akt II SA/Sz 1214/21 WSA uchylił decyzję SKO z 18 stycznia 2017 roku, a wyrokiem z 2 czerwca 2021 r. sygn. akt II SA/Sz 238/21 WSA uchylił decyzję SKO z 15 stycznia 2021 o odmowie uchylenia tej decyzji we wznowionym postępowaniu administracyjnym. Przedmiot zaskarżenia w obu sprawach jest odmienny. Wyrokiem z 24 kwietnia 2025 roku, sygn. akt III OSK 1387/22 Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną od wyroku WSA w Szczecinie z 17 marca 2022 r. sygn. akt II SA/Sz 1214/21 uchylającego decyzję SKO z 18 stycznia 2017 roku. Wydanie w wyroków w sprawach II SA/Sz 1214/21 i III OSK 1387/22 będzie miało wpływ na prowadzone przez SKO postępowanie wznowieniowe, albowiem eliminuje z obrotu prawnego decyzję, której ono dotyczy.
O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 204 pkt 2
i art. 205 § 2 P.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. a rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. 2023 r. poz. 1935 ze zm.).