IV SA/WA 1920/20

Wojewódzki Sąd Administracyjny w WarszawieWarszawa2021-01-15
NSAochrona środowiskaŚredniawsa
postępowanie egzekucyjnezawieszenie postępowaniaochrona środowiskaGłówny Inspektor Ochrony ŚrodowiskaWojewódzki Sąd Administracyjnyniepieniężne obowiązkiawariabadaniaK.p.a.ustawa egzekucyjna

WSA w Warszawie oddalił skargę na postanowienie GIOŚ odmawiające zawieszenia postępowania egzekucyjnego, uznając, że wyrok uchylający wcześniejsze postanowienie nie powoduje automatycznego zawieszenia postępowania egzekucyjnego.

Sprawa dotyczyła skargi Miejskiego Przedsiębiorstwa Wodociągów i Kanalizacji na postanowienie Głównego Inspektora Ochrony Środowiska odmawiające zawieszenia postępowania egzekucyjnego. Skarżący argumentował, że wyrok WSA uchylający wcześniejsze postanowienie GIOŚ powinien skutkować zawieszeniem postępowania egzekucyjnego z mocy prawa. Sąd administracyjny oddalił skargę, stwierdzając, że przepisy dotyczące zawieszenia postępowania egzekucyjnego w administracji są autonomiczne i nie pozwalają na stosowanie przepisów K.p.a. o zagadnieniu wstępnym, a wyrok uchylający postanowienie nie wywołuje skutków prawnych do czasu uprawomocnienia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie rozpoznał skargę Miejskiego Przedsiębiorstwa Wodociągów i Kanalizacji w W. S.A. na postanowienie Głównego Inspektora Ochrony Środowiska (GIOŚ) z dnia [...] lipca 2020 r., które utrzymało w mocy postanowienie o odmowie zawieszenia postępowania egzekucyjnego. Postępowanie egzekucyjne dotyczyło obowiązków o charakterze niepieniężnym nałożonych na skarżącego decyzją z [...] sierpnia 2019 r., zobowiązującą do przeprowadzenia badań przyczyn awarii na instalacji doprowadzającej ścieki. Skarżący wniósł o zawieszenie postępowania egzekucyjnego, powołując się m.in. na wyrok WSA z 28 maja 2020 r. (sygn. akt IV SA/Wa 920/20), który uchylił wcześniejsze postanowienie GIOŚ dotyczące zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji. Sąd administracyjny oddalił skargę, uznając, że przepisy ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji dotyczące zawieszenia postępowania są autonomiczne i nie pozwalają na stosowanie art. 97 K.p.a. (zagadnienie wstępne). Sąd podkreślił, że wyrok uchylający postanowienie nie wywołuje skutków prawnych do czasu jego uprawomocnienia, a zatem nie stanowi podstawy do zawieszenia postępowania egzekucyjnego z mocy prawa na podstawie art. 35 § 1 ustawy egzekucyjnej. Sąd wskazał, że organ egzekucyjny zasadnie odmówił zawieszenia postępowania, gdyż nie zaszły przesłanki określone w art. 56 ustawy egzekucyjnej, a art. 35 tej ustawy reguluje zawieszenie z mocy prawa, które nie wymaga wydania postanowienia.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Nie, nieprawomocny wyrok uchylający postanowienie organu nie powoduje automatycznego zawieszenia postępowania egzekucyjnego z mocy prawa na podstawie art. 35 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że przepisy dotyczące zawieszenia postępowania egzekucyjnego w administracji są autonomiczne i nie pozwalają na stosowanie przepisów K.p.a. o zagadnieniu wstępnym. Ponadto, nieprawomocny wyrok uchylający postanowienie nie wywołuje skutków prawnych do czasu uprawomocnienia, co wyklucza jego zastosowanie jako podstawy do zawieszenia postępowania egzekucyjnego z mocy prawa.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (13)

Główne

u.p.e.a. art. 35 § 1

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

Zgłoszenie przez zobowiązanego zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej zawiesza postępowanie egzekucyjne do czasu wydania ostatecznego postanowienia w przedmiocie zgłoszonego zarzutu, o ile wierzyciel po otrzymaniu zarzutu nie wystąpi z uzasadnionym wnioskiem o podjęcie zawieszonego postępowania egzekucyjnego. Zawieszenie następuje z mocy prawa (ex lege).

u.p.e.a. art. 56 § 1

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

Określa przesłanki zawieszenia postępowania egzekucyjnego, które nie obejmują zagadnienia wstępnego z K.p.a.

p.p.s.a. art. 151

Postępowanie sądowo-administracyjne

Dz.U. 2019 poz 1438 art. 35 § 1

Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

Pomocnicze

u.p.e.a. art. 56 § 3

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

Dotyczy wydawania postanowienia w sprawie zawieszenia postępowania.

u.p.e.a. art. 18

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

Przewiduje odpowiednie stosowanie K.p.a. w kwestiach nieuregulowanych, ale nie w zakresie zawieszenia postępowania egzekucyjnego.

k.p.a. art. 97 § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Określa przesłanki zawieszenia postępowania administracyjnego (zagadnienie wstępne), które nie mają zastosowania w postępowaniu egzekucyjnym w administracji.

k.p.a. art. 15

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 7

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 77 § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 80

Kodeks postępowania administracyjnego

p.p.s.a. art. 152 § 1

Postępowanie sądowo-administracyjne

W razie uwzględnienia skargi na akt lub czynność, nie wywołują one skutków prawnych do chwili uprawomocnienia się wyroku, chyba że sąd postanowi inaczej.

Dz.U. 2018 poz 2096 art. 97

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Argumenty

Skuteczne argumenty

Przepisy ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji dotyczące zawieszenia postępowania są autonomiczne i nie pozwalają na stosowanie przepisów K.p.a. o zagadnieniu wstępnym. Nieprawomocny wyrok uchylający postanowienie organu nie wywołuje skutków prawnych do czasu uprawomocnienia, co wyklucza jego zastosowanie jako podstawy do zawieszenia postępowania egzekucyjnego z mocy prawa. Zawieszenie postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 35 § 1 ustawy egzekucyjnej następuje z mocy prawa (ex lege) i nie wymaga wydania odrębnego postanowienia.

Odrzucone argumenty

Wyrok WSA z 28 maja 2020 r. (nieprawomocny) powinien skutkować zawieszeniem postępowania egzekucyjnego z mocy prawa na podstawie art. 35 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Należy stosować przepisy K.p.a. dotyczące zawieszenia postępowania, w tym art. 97 § 1 pkt 4 K.p.a. (zagadnienie wstępne).

Godne uwagi sformułowania

Kwestie związane z zawieszeniem postępowania egzekucyjnego zostały określone w sposób autonomiczny w ustawie o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w stosunku do postępowania administracyjnego. Stanowi to o niedopuszczalności odwołania się w toku postępowania egzekucyjnego do przesłanek zawieszenia postępowania administracyjnego, o których mowa w art. 97 § 1 K.p.a. Zawieszenie postępowania egzekucyjnego na tej podstawie następuje zatem ex lege (z mocy prawa), z chwilą wniesienia przez zobowiązanego zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej.

Skład orzekający

Anna Sidorowska-Ciesielska

sprawozdawca

Jarosław Łuczaj

członek

Monika Barszcz

przewodniczący

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących zawieszenia postępowania egzekucyjnego w administracji, w szczególności autonomiczność tych przepisów względem K.p.a. oraz skutki nieprawomocnego wyroku uchylającego postanowienie organu."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji, gdy organ egzekucyjny jest jednocześnie wierzycielem i kwestii zawieszenia postępowania egzekucyjnego w kontekście nieprawomocnego wyroku sądu.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa dotyczy ważnej kwestii proceduralnej w postępowaniu egzekucyjnym, która może mieć znaczenie dla wielu podmiotów. Interpretacja przepisów jest kluczowa dla praktyki prawniczej.

Czy nieprawomocny wyrok sądu automatycznie zawiesza egzekucję? Wyjaśniamy kluczowe zasady postępowania egzekucyjnego.

Sektor

ochrona środowiska

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
IV SA/Wa 1920/20 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2021-01-15
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2020-09-09
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Anna Sidorowska-Ciesielska /sprawozdawca/
Jarosław Łuczaj
Monika Barszcz /przewodniczący/
Symbol z opisem
6139 Inne o symbolu podstawowym 613
638  Sprawy egzekucji administracyjnej;  egzekucja obowiązków o charakterze niepieniężnym
Hasła tematyczne
Ochrona środowiska
Sygn. powiązane
III OSK 6193/21 - Wyrok NSA z 2025-02-25
Skarżony organ
Inspektor Ochrony Środowiska
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2019 poz 1438
art. 35 par. 1
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.
Dz.U. 2018 poz 2096
art. 97
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Monika Barszcz Sędziowie: sędzia WSA Jarosław Łuczaj asesor WSA Anna Sidorowska-Ciesielska (spr.) po rozpoznaniu w dniu 15 stycznia 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi Miejskiego Przedsiębiorstwa [...] w [...] S.A. z siedzibą w [...] na postanowienie Głównego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia [...] lipca 2020 r., nr [...] w przedmiocie odmowy zawieszenia postępowania egzekucyjnego oddala skargę.
Uzasadnienie
Zaskarżonym postanowieniem z [...] lipca 2020 r. Główny Inspektor Ochrony Środowiska, po rozpatrzeniu zażalenia Miejskiego Przedsiębiorstwa Wodociągów i Kanalizacji w W. S.A. z siedzibą w W. (dalej: skarżący), utrzymał w mocy postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska z [...] kwietnia 2020 r. w przedmiocie odmowy zawieszenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego w stosunku do skarżącego dotyczącego obowiązków o charakterze niepieniężnym określonych w punkcie 1 decyzji Miejskiego Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska z [...] sierpnia 2019 r. zobowiązującej skarżącą do przeprowadzenia w terminie do 5 września 2019 r. właściwych badań, dotyczących przyczyn, przebiegu i skutków awarii, do której doszło w dniu 27 sierpnia 2019 r. na instalacji doprowadzającej ścieki do oczyszczalni "[...]".
Zaskarżone postanowienie zostało wydane w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy:
[...] Wojewódzki Inspektor Ochrony Środowiska decyzją z [...] sierpnia 2019 r. Nr [...], której nadano rygor natychmiastowej wykonalności, zobowiązał w pkt 1) Miejskie Przedsiębiorstwo Wodociągów i Kanalizacji w W. SA. do przeprowadzenia właściwych badań, dotyczących przyczyn, przebiegu i skutków awarii, do której doszło 27 sierpnia 2019 r. o godz. 5.00 na instalacji (rurociągach) doprowadzających ścieki do oczyszczalni "[...]". W wynikach tych badań należało przedstawić w szczególności wnioski wynikające z przestrzegania procedur/instrukcji dotyczących obsługi, nadzoru i kontroli stanu technicznego rurociągów przesyłowych ścieków, w tym odcinka przebiegającego w tunelu pod dnem [...]. Termin wykonania tego obowiązku upłynął 5 września 2019 r.
W związku z niewykonaniem wynikających z powyższej decyzji obowiązków wymienionych w pkt 1 [...] Wojewódzki Inspektor Ochrony Środowiska wszczął postępowanie egzekucyjne. Dnia 11 października 2019 r. do organu wpłynęło pismo Spółki zawierające zarzuty w sprawie prowadzonego postępowania egzekucji administracyjnej. [...] Wojewódzki Inspektor Ochrony Środowiska postanowieniem z [...] grudnia 2019 r., uznał zarzuty dotyczących postępowania egzekucyjnego za niezasadne, utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. Postanowieniem z [...] lutego 2020 r. Główny Inspektor Ochrony Środowiska po rozpatrzeniu zażalenia Miejskiego Przedsiębiorstwa Wodociągów i Kanalizacji w W. S.A. utrzymał w mocy postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska z [...] grudnia 2019 r.
Skarżący w piśmie z 25 marca 2020 r. wystąpił o zawieszenie postępowania egzekucyjnego i wstrzymanie czynności egzekucyjnych dotyczących obowiązków o charakterze niepieniężnym określonych w pkt 1 decyzji z [...] sierpnia 2019 r.
Postanowieniem z [...] kwietnia 2020 r., na podstawie art. 56 § 1, § 3 i § 4 w zw. z art. 18 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2019 r. poz. 1438 ze zm.), oraz art. 124 K.p.a., [...] Wojewódzki Inspektor Ochrony Środowiska odmówił zawieszenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego w stosunku do Spółki dotyczącego obowiązków o charakterze niepieniężnym określonych w pkt 1 decyzji z dnia [...] sierpnia 2019 r., zobowiązujących skarżącego do przeprowadzenia w terminie do dnia 5 września 2019 r. właściwych badań, dotyczących przyczyn, przebiegu i skutków awarii, do której doszło w dniu 27 sierpnia 2019 r. o godz. 5.00 na instalacji (rurociągach) doprowadzających ścieki do oczyszczalni "[...]". W wynikach tych badań Spółka zobowiązana jest do przedstawienia w szczególności wniosków wynikających z przestrzegania procedur/instrukcji dotyczących obsługi, nadzoru i kontroli stanu technicznego rurociągów przesyłowych ścieków, w tym odcinka przebiegającego w tunelu pod dnem [...]. Jak wskazał organ pierwszej instancji we wniosku o zawieszenie postępowania egzekucyjnego skarżący nie wykazał okoliczności, o których mowa w art. 56 § 1 pkt 1-3 i 5 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, zatem brak jest przesłanek do zawieszenia postępowania egzekucyjnego.
Skarżący wniósł zażalenie, wskazując, że postępowanie prowadzone przez organy ścigania w przedmiocie wykonania postanowienia Prokuratury Rejonowej (fizycznego udostępnienia Spółce zabezpieczonych przedmiotów) miało charakter zagadnienia wstępnego, które uzasadniało zawieszenie postępowania na mocy odpowiednio stosowanego art. 97 § 1 pkt 4 K.p.a.
Wyrokiem z 28 maja 2020 r., sygn. akt IV SA/Wa 920/20 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił postanowienie Głównego Inspektora Ochrony Środowiska z [...] lutego 2020 r. w przedmiocie uznania zarzutów skarżącego dotyczących postępowania egzekucyjnego za niezasadne. Od wyroku z 28 maja 2020 r. wpłynęła skarga kasacyjna.
Główny Inspektor Ochrony Środowiska postanowieniem z [...] lipca 2020 r. utrzymał w mocy postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska z [...] kwietnia 2020 r., podzielając stanowisko w nim wyrażone, że nie zachodziły podstawy do zawieszenia postępowania, o których mowa w art. 56 § 1 pkt 1-3 i 5 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Brak jest również podstaw do stosowania w zakresie instytucji zawieszenia postępowania egzekucyjnego przepisów art 97 K.p.a., z uwagi na to, że ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji zawiera samodzielne, charakterystyczne dla tego postępowania przesłanki jego zawieszenia, wskazane w przepisach art. 56 tej ustawy. To, że art. 18 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji przewiduje odpowiednie stosowanie K.p.a., w kwestiach nieuregulowanych w ustawie egzekucyjnej, to nie można zakładać, by racjonalny ustawodawca wprowadzał - dwukrotnie w tej samej ustawie - odesłanie do stosowania przepisów innej ustawy. Przyjąć zatem należy, że przewidziane w treści art. 56 § 1 pkt 5 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji odesłanie do przesłanek zawieszenia postępowania egzekucyjnego zwartych w innych ustawach, dotyczy uregulowań szczególnych, nie zaś unormowań zawartych w K.p.a. W konsekwencji, w postępowaniu egzekucyjnym nie stosuje się przepisów ogólnej procedury administracyjnej o zawieszeniu postępowania, w tym art. 97 K.p.a., określającego przesłanki takiego zawieszenia. W tej sprawie brak jest możliwości zastosowania art. 97 § 1 pkt 4 K.p.a.
Miejskiego Przedsiębiorstwa Wodociągów i Kanalizacji w W. S.A. z siedzibą w W. wniosło skargę na postanowienie Głównego Inspektora Ochrony Środowiska z [...] lipca 2020 r., zarzucając naruszenie:
art. 152 § 1 P.p.s.a. w zw. z art. 35 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji poprzez ich niezastosowanie polegające na wydaniu rozstrzygnięcia o odmowie zawieszenia postępowania egzekucyjnego w tej sprawie i stwierdzeniu przez GIOŚ, że "brak jest przesłanek do zawieszenia postępowania egzekucyjnego" w sytuacji, gdy wskutek wydania wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 28 maja 2020 r., sygn. akt IV SA/Wa 920/20, i uwzględnienia skargi MPWiK na postanowienie GIOŚ z [...] lutego 2020 r. postanowienie dotyczące zgłoszonych przez Spółkę zarzutów przestało wywoływać skutki prawne (art. 152 § 1 P.p.s.a.), a zatem (ponownie) ziścił się określony wart. 35 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji skutek w postaci zawieszenia postępowania egzekucyjnego w tej sprawie z mocy prawa (do czasu - ponownego - wydania ostatecznego postanowienia w przedmiocie zgłoszonych zarzutów);
art. 18 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w zw. z art. 15 K.p.a. poprzez jego niezastosowanie polegające na ograniczeniu postępowania w II instancji do kontroli prawidłowości postanowienia [...] Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska w świetle zarzutów przedstawionych przez Spółkę w zażaleniu na to postanowienie, w szczególności przejawiającego się w pominięciu zmian stanu prawnego i stanu faktycznego, jakie zaszły w sprawie w okresie między wydaniem postanowienia [...] Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska i zaskarżonego postanowienia, które prowadzą do zawieszenia postępowania egzekucyjnego z mocy prawa;
art. 18 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w zw. z art. 7 K.p.a. w zw. z art. 77 § 1 K.p.a. wzw. z art. 80 K.p.a. poprzez ich niezastosowanie polegające na niepodjęciu czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia okoliczności tej sprawy, w szczególności zawężenia badania wystąpienia przesłanek zawieszenia postępowania egzekucyjnego do okoliczności przewidzianych w art. 56 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, przy jednoczesnym nieprzeprowadzeniu weryfikacji statusu postępowania egzekucyjnego w tej sprawie w świetle art. 35 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji z uwagi na funkcjonowanie w obrocie prawnym wyroku WSA z 28 maja 2020 r. uwzględniającego skargę Spółki na postanowienie GIOŚ, który spowodował, że to postępowanie egzekucyjne (ponownie) uległo zawieszeniu z mocy prawa na podstawie art. 35 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (do czasu - ponownego - wydania ostatecznego postanowienia w przedmiocie zgłoszonych zarzutów).
Na gruncie art. 35 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji zgłoszenie przez zobowiązanego zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej zawiesza postępowanie egzekucyjne do czasu wydania ostatecznego postanowienia w przedmiocie zgłoszonego zarzutu, o ile wierzyciel po otrzymaniu zarzutu nie wystąpi z uzasadnionym wnioskiem o podjęcie zawieszonego postępowania egzekucyjnego. Potrzeba uzyskania stanowiska wierzyciela przed rozpatrzeniem przez organ egzekucyjny zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji nie występuje w sytuacji, gdy egzekucja została wszczęta z urzędu przez organ egzekucyjny będący zarazem wierzycielem, na podstawie wystawionego przez siebie tytułu wykonawczego, a więc przez jeden i ten sam podmiot, co oznacza też, iż nie zachodzą podstawy prawne do oddzielnego wypowiadania się przez ten podmiot o zasadności zgłoszonego zarzutu - najpierw jako wierzyciel i oddzielnie - jako organ egzekucyjny. Skutkiem tego, w postępowaniach, w których występuje tożsamość podmiotowa organu egzekucyjnego i wierzyciela, stan zawieszenia postępowania egzekucyjnego powstały w związku z wniesieniem zarzutów przez zobowiązanego (art. 35 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji) trwa do czasu wydania ostatecznego postanowienia w przedmiocie zgłoszonego zarzutu. Organ egzekucyjny (będący jednocześnie wierzycielem) nie jest w żaden sposób uprawniony do samodzielnego decydowania o tym, czy określony w art. 35 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji skutek prawny wniesienia zarzutów przez zobowiązanego - w postaci zawieszenia postępowania - miałby rzeczywiście mieć miejsce. Powyższe w sposób jednoznaczny wyklucza możliwość kontynuowania postępowania egzekucyjnego przez organ egzekucyjny (będący jednocześnie wierzycielem) pomimo wniesienia zarzutów przez zobowiązanego, ponieważ takie działanie stanowiłoby przykład "zdynamizowania" postępowania egzekucyjnego wskutek interpretacji contra legem. Innymi słowy, dopiero rozpatrzenie zarzutów zobowiązanego w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej w ostatecznym postanowieniu wydanym przez właściwy organ powoduje ustanie zawieszenia postępowania egzekucyjnego, do którego doszło z mocy prawa na podstawie art. 35 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.
Podnosząc powyższe zarzuty skarżący wniósł o uchylenie w całości zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienia organu pierwszej instancji oraz umorzenie w całości postępowania w niniejszej sprawie, alternatywnie uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia i poprzedzającego go postanowienia organu pierwszej instancji, alternatywnie uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia oraz o zasądzenie na rzecz Spółki zwrotu kosztów postępowania.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Skarga podlega oddaleniu.
Istota sporu w tej sprawie sprowadza się do oceny, czy wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 28 maja 2020 r., sygn. akt IV SA/Wa 920/20 uchylający postanowienie Głównego Inspektora Ochrony Środowiska z [...] lutego 2020 r. w przedmiocie uznania zarzutów skarżącego dotyczących postępowania egzekucyjnego za niezasadne stanowił okoliczność będącą podstawą do wydania przez postanowienia Głównego Inspektora Ochrony Środowiska o zawieszeniu postępowania egzekucyjnego prowadzonego w stosunku do skarżącego dotyczącego obowiązków o charakterze niepieniężnym określonych w punkcie 1 decyzji Miejskiego Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska z [...] sierpnia 2019 r. Jakkolwiek wyrok z 28 maja 2020 r. jest nieprawomocny, a zatem nie wywiera on skutku w postaci wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonego postanowienia Głównego Inspektora Ochrony Środowiska z [...] lutego 2020 r., to jednocześnie stosownie do art. 152 § 1 P.p.s.a. w razie uwzględnienia skargi na akt lub czynność, nie wywołują one skutków prawnych do chwili uprawomocnienia się wyroku, chyba że sąd postanowi inaczej. Oznacza to, że od 28 maja 2020 r. postanowienie Głównego Inspektora Ochrony Środowiska z [...] lutego 2020 r. nie wywołuje skutków prawnych. Tym samym powstał taka sytuacja, że po 28 maja 2020 r. nie można przyjąć, że postępowanie w przedmiocie zgłoszonych zarzutów zostało ostatecznie zakończone (ostatecznym postanowieniem). W konsekwencji powstaje pytanie, jakie znaczenie prawne dla rozpatrzenia przez Głównego Inspektora Ochrony Środowiska wniosku o zawieszenie postępowania egzekucyjnego dotyczącego obowiązków o charakterze niepieniężnym określonych w pkt 1 decyzji z [...] sierpnia 2019 r. ma okoliczność, że w dniu 28 maja 2020 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie nieprawomocnym wyrokiem uchylił postanowienie Głównego Inspektora Ochrony Środowiska z [...] lutego 2020 r. w przedmiocie uznania zarzutów skarżącego dotyczących postępowania egzekucyjnego za niezasadne.
Kwestie związane z zawieszeniem postępowania egzekucyjnego zostały określone w sposób autonomiczny w ustawie o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w stosunku do postępowania administracyjnego. Stanowi to o niedopuszczalności odwołania się w toku postępowania egzekucyjnego do przesłanek zawieszenia postępowania administracyjnego, o których mowa w art. 97 § 1 K.p.a. Poglądu tego nie podważa to, że katalog przesłanek zawieszenia postępowania egzekucyjnego nie ma charakteru zamkniętego. Przepis art. 56 § 1 pkt 5 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w swojej hipotezie odwołuje się do przypadków, w których w przepisach innego aktu prawnego (ustawy) zostały określone okoliczności, które stanowią przyczynę zawieszenia postępowania egzekucyjnego. Uznanie, że "innymi przypadkami przewidzianymi w ustawach", o czym mowa w art. 56 § 1 pkt 5 cyt. ustawy, są przyczyny zawieszenia postępowania określone w art. 97 § 1 k.p.a., w tym w szczególności wystąpienie w sprawie zagadnienia wstępnego (art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a.), stanowiłoby niedopuszczalne poszerzenie zakresu stosowania kodeksu postępowania administracyjnego w sprawie egzekucyjnej, któremu sprzeciwia się wiążąca treść art. 18 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Podobnie nie można przyjąć, że innym przypadkiem przewidzianym w ustawach jest okoliczność określona w art. 35 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji i że w tym zakresie ma zastosowanie art. 56 § 3 i 4 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.
Zgodnie z art. 35 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania zaskarżonego postanowienia, zgłoszenie przez zobowiązanego zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej na podstawie art. 33 § 1 pkt 1-7, 9 i 10 tej ustawy zawiesza postępowanie egzekucyjne do czasu wydania ostatecznego postanowienia w przedmiocie zgłoszonego zarzutu, o ile wierzyciel po otrzymaniu zarzutu nie wystąpi z uzasadnionym wnioskiem o podjęcie zawieszonego postępowania egzekucyjnego. Oznacza to, że wniesienie zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej powoduje z mocy prawa zawieszenie postępowania egzekucyjnego i to do czasu wydania ostatecznego postanowienia w przedmiocie zgłoszonego zarzutu. Zawieszenie postępowania egzekucyjnego w administracji z mocy prawa wywołane wniesieniem przez zobowiązanego zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej wywołuje skutek prawny polegający na tym, że do czasu wydania ostatecznego postanowienia w przedmiocie zgłoszonego zarzutu organ egzekucyjny nie może podejmować nowych czynności egzekucyjnych. Wniosek ten znajduje potwierdzenie na gruncie wykładni systemowej art. 35 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, zgodnie z którym zgłoszenie przez zobowiązanego zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej na podstawie art. 33 § 1 pkt 1-7, 9 i 10 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji zawiesza - z mocy prawa - postępowanie egzekucyjne do czasu wydania ostatecznego postanowienia w przedmiocie zgłoszonego zarzutu. Z jedynym zastrzeżeniem, że wierzyciel po otrzymaniu zarzutu nie wystąpi z uzasadnionym wnioskiem o podjęcie zawieszonego postępowania egzekucyjnego.
Zawieszenie postępowania egzekucyjnego na tej podstawie następuje zatem ex lege (z mocy prawa), z chwilą wniesienia przez zobowiązanego zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej. Organ nie ma zatem obowiązku wydać postanowienia o zawieszeniu postępowania. Skoro bowiem z mocy prawa następuje zawieszenie postępowania egzekucyjnego, to zbędne jest wydawanie w tym przedmiocie postanowienia na podstawie art. 56 § 3 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Stanowisko takie prezentowane było zarówno w orzecznictwie sądów administracyjnych (por. wyroki NSA z 6 kwietnia 2017 r., sygn. akt II GSK 5131/16 oraz z 23 listopada 2017 r., sygn. akt II GSK 2116/17), jak i doktrynie (R. Hauser, W. Piątek w: Postępowanie egzekucyjne w administracji. Komentarz, Warszawa 2014, s. 236). Sąd orzekający w tym składzie przychyla się do tego stanowiska, że zgłoszenie przez zobowiązanego zarzutu z mocy prawa zawiesza postępowanie egzekucyjne, nie istnieją podstawy ku temu, aby organ egzekucyjny miał wydawać w tym przedmiocie odrębne postanowienie.
Dopiero nowelizacja art. 35 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji wprowadziła podstawę do wydawania postanowienia w sprawie zawieszenia postępowania z uwagi na okoliczności określone w tym przepisie. Z dniem 30 lipca 2020 r. art. 35 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji otrzymał bowiem brzmienie: "wniesienie przez zobowiązanego zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej, nie później niż w terminie 7 dni od dnia doręczenia odpisu tytułu wykonawczego, zawiesza postępowanie egzekucyjne w całości albo w części z dniem doręczenia tego zarzutu organowi egzekucyjnemu do czasu zawiadomienia tego organu o wydaniu ostatecznego postanowienia w sprawie tego zarzutu. Przepisy art. 56 § 3, art. 57 § 1 i art. 58 stosuje się odpowiednio." U podstaw tej regulacji leżało wyeliminowanie wątpliwości w zakresie stosowania art. 35 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji poprzez doprecyzowanie terminu początkowego zawieszenia postępowania egzekucyjnego, uznając, że tym dniem jest dzień doręczenia zarzutu organowi egzekucyjnemu. Zmieniany przepis przewiduje, że w sprawie zawieszenia postępowania egzekucyjnego na skutek wniesionego zarzutu wydaje się postanowienie (odpowiednie stosowanie art. 56 § 3 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji) – druk 3753/VIII kadencja. Uzasadnia to przyjęcie, że wcześniej nie zachodziły podstawy do wydawania postanowienia w tym przedmiocie. Jednocześnie należy zwrócić uwagę, że art. 35 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w nowym brzmieniu nie przewiduje odpowiedniego stosowania art. 56 § 4 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, który stanowi, że na postanowienie organu egzekucyjnego o zawieszeniu postępowania lub o odmowie zawieszenia tego postępowania służy zażalenie. Może to wskazywać, że postanowienie, wydane na podstawie art. 35 ust. 1a ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, nie jest w obowiązującym stanie prawnym zaskarżalne do sądu administracyjnego.
Oznacza to, że w dacie wydania zaskarżonego postanowienia nie zachodziły podstawy do wydania postanowienia o zawieszeniu postępowania na podstawie art. 56 § 1 i 3 w związku z art. 35 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Skarżący nie przytoczył takich okoliczności, które stanowiłyby wypełnienie przesłanek, o których mowa w art. 56 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Niezasadne są zatem zarzuty naruszenia art. 152 § 1 P.p.s.a. w związku z art. 35 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz art. 18 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w związku z 15 K.p.a., a także art. 7, 77 § 1 i 80 K.p.a.
Mając powyższe względy na uwadze, należy uznać, że organ II instancji zasadnie utrzymał w mocy postanowienie o odmowie zawieszenia postępowania, albowiem nie zachodziły przesłanki o których mowa w art. 56 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Natomiast podstawą wydania postanowienie w przedmiocie zawieszenia postępowania egzekucyjnego nie mógł być art. 35, albowiem zawieszenie postępowania egzekucyjnego na tej podstawie następuje ex lege (z mocy prawa), z chwilą wniesienia przez zobowiązanego zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej i w dacie wydawania zaskarżonego postanowienia nie zachodziły podstawy do wydania postanowienia w tym przedmiocie.
Nie można jednak pominąć, że nieodzownym elementem współczesnego, respektującego wymagania demokratycznego państwa prawnego systemu sądowej kontroli administracji publicznej jest mechanizm ochrony tymczasowej, który pozwala wstrzymać wykonanie zaskarżonych aktów, czy też zawiesić ich moc do czasu prawomocnego rozpatrzenia sprawy przez sąd (por. Z. Kmieciak: Ochrona tymczasowa w postępowaniu sądowo administracyjnym, PiP 2003, nr 5, s. 27). Ochronę tę zapewnia m.in. przepis art. 152 P.p.s.a., który ma zastosowanie w razie uwzględnienia skargi przez Sąd pierwszej instancji. Skoro wyrok wojewódzkiego sądu administracyjnego jest nieprawomocny, to nie wywiera on skutku w postaci wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonego aktu lub czynności. Stosownie do art. 152 P.p.s.a. w razie uwzględnienia skargi na akt lub czynność, nie wywołują one skutków prawnych do chwili uprawomocnienia się wyroku, chyba że sąd postanowi inaczej. Tym samym wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 28 maja 2020 r., sygn. akt IV SA/Wa 920/20 uchylający postanowienie Głównego Inspektora Ochrony Środowiska z [...] lutego 2020 r. w przedmiocie uznania zarzutów skarżącego dotyczących postępowania egzekucyjnego prowadzonego w stosunku do skarżącego dotyczącego obowiązków o charakterze niepieniężnym określonych w punkcie 1 decyzji Miejskiego Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska z [...] sierpnia 2019 r. kształtuje sytuację stron w okresie po wydaniu wyroku przez sąd pierwszej instancji do czasu dopóki wyrok ten nie jest prawomocny. Tym samym od 28 maja 2020 r. postanowienie Głównego Inspektora Ochrony Środowiska z [...] lutego 2020 r. nie wywołuje skutków prawnych, a zatem powstał taka sytuacja, że po 28 maja 2020 r. nie można przyjąć, że postępowanie w przedmiocie zgłoszonych zarzutów zostało ostatecznie zakończone (ostatecznym postanowieniem). Okoliczność ta powinna zostać uwzględniona w toku postępowania egzekucyjnego przez organ egzekucyjny, a także ewentualnie może być rozważana w kontekście okoliczności, która może być podnoszona w ramach zarzutu w skardze na postanowienie w przedmiocie nałożenia grzywny w przypadku wydania ich z pominięciem reguły określonej w art. 35 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz art. 152 P.p.s.a. Celem obu tych regulacji jest tymczasowe zaniechanie prowadzenia postępowania egzekucyjnego do czasu wydania ostatecznego postanowienia w przedmiocie zgłoszonego zarzutu, a zatem zapewnia dłużnikowi, który wniósł w trybie ustawy egzekucyjnej zarzuty, które mogą okazać się zasadne, ochronę tymczasową.
W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI