III OSK 6109/21

Naczelny Sąd Administracyjny2024-11-14
NSAAdministracyjneWysokansa
wznowienie postępowaniaterminprawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymikodeks postępowania administracyjnegofunkcjonariusz policjiuposażeniezwolnienie lekarskieorzecznictwoNSA

NSA uchylił wyrok WSA, uznając, że wniosek o wznowienie postępowania administracyjnego został złożony po terminie, gdyż bieg terminu należy liczyć od dnia ogłoszenia wyroku sądu niższej instancji, a nie od daty jego odbioru czy uprawomocnienia.

Sprawa dotyczyła odmowy wznowienia postępowania administracyjnego w przedmiocie prawa do 100% uposażenia za okres zwolnienia lekarskiego. WSA uchylił postanowienie organów Policji, uznając wniosek o wznowienie za złożony w terminie, licząc bieg terminu od daty złożenia przez skarżącego wniosku o odpis prawomocnego wyroku sądu. NSA uchylił wyrok WSA, stwierdzając, że termin do złożenia wniosku o wznowienie postępowania należy liczyć od dnia ogłoszenia wyroku sądu niższej instancji, a nie od daty jego odbioru czy uprawomocnienia, co skutkowało oddaleniem skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił postanowienie Komendanta Głównego Policji odmawiające wznowienia postępowania administracyjnego, które dotyczyło prawa funkcjonariusza do 100% uposażenia za okres zwolnienia lekarskiego. WSA uznał, że wniosek o wznowienie postępowania został złożony w terminie, ponieważ przyjął, że bieg miesięcznego terminu do jego złożenia należy liczyć od daty, w której skarżący dowiedział się o prawomocności wyroku sądu cywilnego, a za taką datę uznał dzień złożenia przez niego wniosku o odpis wyroku ze stwierdzeniem prawomocności. Naczelny Sąd Administracyjny, rozpoznając skargę kasacyjną Komendanta Głównego Policji, uchylił wyrok WSA. NSA uznał, że WSA błędnie zinterpretował przepis art. 148 § 1 K.p.a. dotyczący terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania. Zdaniem NSA, termin ten należy liczyć od dnia, w którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę wznowienia, co w tym przypadku nastąpiło w dniu ogłoszenia wyroku przez Sąd Rejonowy, a nie od daty jego odbioru czy uprawomocnienia. NSA podkreślił, że ciężar udowodnienia daty dowiedzenia się o okoliczności spoczywa na stronie wnioskującej o wznowienie. W związku z tym NSA uznał skargę kasacyjną za zasadną, uchylił zaskarżony wyrok i oddalił skargę, zasądzając jednocześnie koszty postępowania kasacyjnego.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Termin do złożenia wniosku o wznowienie postępowania należy liczyć od dnia, w którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia, co w przypadku wyroku sądu oznacza dzień jego ogłoszenia, a nie dzień jego uprawomocnienia się lub odbioru odpisu.

Uzasadnienie

NSA uznał, że kluczowe jest obiektywne dowiedzenie się o nowej okoliczności, a nie subiektywne przekonanie strony o jej znaczeniu czy prawomocności orzeczenia. Dzień ogłoszenia wyroku jest dniem, w którym strona mogła zapoznać się z jego treścią i potencjalnie zidentyfikować podstawę do wznowienia postępowania.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (9)

Główne

P.p.s.a. art. 188

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa prawna orzekania przez NSA w przypadku uwzględnienia skargi kasacyjnej i rozpoznania sprawy co do istoty.

K.p.a. art. 148 § § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Termin do wniesienia podania o wznowienie postępowania – jeden miesiąc od dnia, w którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia.

Pomocnicze

P.p.s.a. art. 141 § § 4

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Uzasadnienie wyroku powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów, stanowisk stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia i jej wyjaśnienie. W przypadku uchylenia decyzji i konieczności ponownego rozpatrzenia sprawy przez organ, uzasadnienie powinno zawierać wskazania co do dalszego postępowania. Naruszenie tego przepisu może stanowić samodzielną podstawę kasacyjną, jeśli uzasadnienie jest niepełne, niejasne lub uniemożliwia kontrolę instancyjną.

P.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. c

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa kasacyjna dotycząca naruszenia przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy.

P.p.s.a. art. 145a § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Obowiązek sądu administracyjnego rozważenia, czy okoliczności sprawy uzasadniają wydanie orzeczenia wskazującego sposób załatwienia sprawy lub jej rozstrzygnięcia, gdy uchyla decyzję lub postanowienie.

K.p.a. art. 145 § § 1 pkt 5

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Podstawa wznowienia postępowania w przypadku odkrycia nowych faktów lub dowodów, które mogłyby mieć wpływ na wynik sprawy.

K.p.a. art. 149 § § 3

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Odmowa wznowienia postępowania następuje w drodze postanowienia, w tym w przypadku wniesienia żądania po upływie terminu.

K.p.a. art. 149 § § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Wznowienie postępowania następuje w drodze postanowienia.

K.p.a. art. 149 § § 2

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Po wydaniu postanowienia o wznowieniu postępowania, prowadzone jest postępowanie co do przyczyn wznowienia oraz co do rozstrzygnięcia istoty sprawy.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Termin do złożenia wniosku o wznowienie postępowania należy liczyć od dnia ogłoszenia wyroku sądu niższej instancji, a nie od daty jego uprawomocnienia lub odbioru odpisu. Wyrok WSA naruszył art. 141 § 4 P.p.s.a. poprzez brak wskazania co do dalszego postępowania i błędne rozstrzygnięcie sprawy co do istoty. WSA błędnie zinterpretował art. 148 § 1 K.p.a. w zakresie początku biegu terminu do wznowienia postępowania.

Odrzucone argumenty

Argumentacja WSA, że termin do złożenia wniosku o wznowienie postępowania należy liczyć od daty złożenia przez skarżącego wniosku o odpis wyroku ze stwierdzeniem prawomocności.

Godne uwagi sformułowania

Istota sporu w niniejszej sprawie jest określenie początku biegu jednomiesięcznego terminu do wniesienia podania o wznowienie postępowania. Mając na uwadze, że istota unormowania z art. 148 § 1 K.p.a. polega na dowiedzeniu się o nowej okoliczności, a więc dotarciu do strony wiadomości o wydaniu orzeczenia przez sąd... Zatem mając na uwadze, że o ustaleniu początku biegu terminu przewidzianego przez art. 148 § 1 K.p.a. nie decyduje subiektywne przekonanie strony o tym, kiedy powzięła wystarczającą wiedzę, by zażądać wznowienia postępowania, lecz obiektywna możliwość zapoznania się z okolicznością uzasadniającą wznowienie postępowania...

Skład orzekający

Małgorzata Pocztarek

przewodniczący-sprawozdawca

Przemysław Szustakiewicz

członek

Maciej Kobak

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Ustalenie momentu rozpoczęcia biegu terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania administracyjnego, gdy podstawą jest orzeczenie sądu."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji wznowienia postępowania administracyjnego na podstawie wyroku sądu, z uwzględnieniem przepisów K.p.a. i P.p.s.a.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia proceduralnego – jak liczyć terminy w postępowaniu administracyjnym, co jest kluczowe dla praktyków. Wyrok NSA wyjaśnia istotne wątpliwości interpretacyjne.

Kiedy naprawdę zaczyna biec termin na wznowienie postępowania administracyjnego? NSA rozwiewa wątpliwości.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
III OSK 6109/21 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2024-11-14
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-08-16
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Maciej Kobak
Małgorzata Pocztarek /przewodniczący sprawozdawca/
Przemysław Szustakiewicz
Symbol z opisem
6192 Funkcjonariusze Policji
Hasła tematyczne
Inne
Sygn. powiązane
II SA/Wa 2032/20 - Wyrok WSA w Warszawie z 2021-04-15
Skarżony organ
Komendant Policji
Treść wyniku
Uchylono zaskarżony wyrok i oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 1634
art. 141 § 4
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Dz.U. 2022 poz 2000
art. 148 § 1, art. 149 § 3
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Małgorzata Pocztarek (spr.) sędzia NSA Przemysław Szustakiewicz sędzia del. WSA Maciej Kobak Protokolant starszy asystent sędziego Marcin Rączka po rozpoznaniu w dniu 14 listopada 2024 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Komendanta Głównego Policji od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 15 kwietnia 2021 r. sygn. akt II SA/Wa 2032/20 w sprawie ze skargi W.D. na postanowienie Komendanta Głównego Policji z dnia 10 sierpnia 2020 r. nr 15/SWA/BF/2020 w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania 1. uchyla zaskarżony wyrok i oddala skargę; 2. zasądza od W.D. na rzecz Komendanta Głównego Policji kwotę 460 (czterysta sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 15 kwietnia 2021 r. sygn. akt II SA/Wa 2032/20 uchylił postanowienie Komendanta Głównego Policji (zwanego dalej KGP lub organem odwoławczym) z dnia 10 sierpnia 2020 r. nr 15/SWA/BF/2020 utrzymujące w mocy postanowienie Komendanta Stołecznego Policji (zwanego dalej KSP lub organem I instancji) z dnia 2 marca 2020 r. nr 7 o odmowie wznowienia postępowania zakończonego rozkazem personalnym Komendanta Stołecznego Policji z dnia 28 września 2017 r. nr 6413 o odmowie ustalenia W.D. prawa do wypłaty 100% uposażenia za okres przebywania na zwolnieniu lekarskim od dnia 10 stycznia 2017 r. do dnia 8 lutego 2017 r.
Z uzasadnienia zaskarżonego wyroku wynika, że skarżący zwrócił się do KSP podaniem z dnia 22 grudnia 2019 r. (data złożenia w organie: 23 grudnia 2019 r.) o wznowienie postępowania zakończonego rozkazem personalnym KSP z dnia 28 września 2017 r. nr 6413 na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a. Skarżący wskazał, że Sąd Rejonowy dla Warszawy-Śródmieścia w Warszawie VIII Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych (zwany dalej Sądem Rejonowym) w wyroku z dnia 8 października 2019 r. sygn. akt: VIII U 19/18 potwierdził, że skarżący przebywał na zwolnieniu lekarskim od dnia 10 stycznia 2017 r. do dnia 8 lutego 2017 r. z powodu choroby pozostającej w związku ze szczególnymi warunkami lub właściwościami służby, stąd też przysługuje mu prawo do 100% uposażenia za ww. okres.
Z akt sprawy wynika, że skarżący był obecny na rozprawie w dniu 8 października 2019 r., na której został ogłoszony wyrok (pismo Sądu Rejonowego z dnia 23 stycznia 2020 r.). Z kolei pismem z dnia 14 lutego 2020 r. Sąd Rejonowy poinformował organ I instancji, że nie posiada informacji, kiedy dokładnie skarżący dowiedział się o prawomocności wyroku z dnia 8 października 2019 r. Jednocześnie poinformowano, że w dniu 2 grudnia 2019 r. skarżący złożył wniosek o wydanie odpisu wyroku ze stwierdzeniem jego prawomocności, a odebrał go osobiście w dniu 6 grudnia 2019 r.
Wobec powyższego organ I instancji przyjął, że o okoliczności mogącej stanowić podstawę do wznowienia postępowania, określonej w art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a. – nowym dowodzie, czyli wyroku Sądu Rejonowego z dnia 8 października 20219 r., skarżący powziął informację w dniu jego ogłoszenia podczas rozprawy. W związku z powyższym złożony w dniu 23 grudnia 2019 r. wniosek o wznowienie postępowania KSP ocenił jako złożony po terminie określonym w art. 148 § 1 K.p.a. Organ I instancji zaznaczył jednocześnie, że nawet jeśli przyjąć za początek biegu terminu do wznowienia postępowania termin prawomocności wskazanego wyroku, czyli dzień 19 listopada 2019 r., to i tak należałoby uznać, że wniosek o wznowienie postępowania strona złożyła po terminie określonym w art. 148 § 1 K.p.a., ponieważ wniosek wpłynął do Komendy Stołecznej Policji w dniu 23 grudnia 2020 r. (choć datowany jest na dzień 22 grudnia 2020 r.).
W skardze na postanowienie KGP z dnia 10 sierpnia 2020 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skarżący wskazał, że datą, od której biegnie termin do złożenia wniosku o wznowienie postępowania jest dzień otrzymania prawomocnego wyroku, tj. 6 grudnia 2020 r. Podnosił, iż dopiero na prawomocny wyrok sądu można powoływać się przy dochodzeniu na jego podstawie roszczeń.
Komendant Główny Policji w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia.
Wyrokiem z dnia 15 kwietnia 2021 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał skargę za uzasadnioną i uchylił zaskarżone postanowienie oraz utrzymane nim w mocy postanowienie Komendanta Stołecznego Policji z dnia 2 marca 2020 r. nr 7.
Sąd I instancji przyjął, że podstawą wznowienia postępowania w przedmiotowej sprawie jest niewątpliwie wyrok z dnia 8 października 2019 r., ale w dacie, w której uzyskał on walor prawomocności (od dnia 19 listopada 2019 r.). Natomiast datą, w której skarżący dowiedział się o okoliczności stanowiącej podstawę wznowienia postępowania, jest data w której skarżący miał świadomość, iż ww. wyrok jest prawomocny. Sąd I instancji podniósł, że choć Sąd Rejonowy ani skarżący nie wskazują tej daty, a jedyną datą pewną w powyższym zakresie jest data złożenia przez skarżącego wniosku o odpis wyroku ze stwierdzeniem prawomocności (dnia 2 grudnia 2019 r.), to tę datę należy przyjąć jako datę, w której skarżący dowiedział się okolicznościach stanowiących podstawę wznowienia postępowania. Wobec powyższego Sąd I instancji przyjął, że skoro pismem wniesionym w dniu 23 grudnia 2019 r. skarżący zwrócił się do KSP o wznowienie postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a., to, skarżący dochował terminu określonego w art. 148 § 1 K.p.a., a to ustalenie stanowi z kolei podstawę do uchylenia postanowień organów Policji obydwu instancji, jako naruszających dyspozycję wskazanego przepisu.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wywiódł Komendant Główny Policji, zarzucając wyrokowi Sądu I instancji naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na jego wynik, tj.:
1. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w związku z art. 148 § 1 K.p.a. poprzez bezpodstawne przyjęcie, iż na gruncie niniejszej sprawy termin jednego miesiąca od dnia, którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania, należy liczyć od dnia 2 grudnia 2019 r., tj. daty złożenia wniosku przez skarżącego o odpis wyroku ze stwierdzeniem prawomocności w sytuacji, gdy z przepisu art. 148 § 1 K.p.a. wprost wynika, iż termin ten należy liczyć od dnia, kiedy strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania, a zatem na gruncie niniejszej sprawy od dnia 8 października 2019 r., tj. od dnia wydania przez Sąd Rejonowy wyroku o sygn. akt VIII U 19/18, a najpóźniej od dnia 19 listopada 2019 r., tj. od dnia kiedy ww. wyrok Sądu Rejonowego stał się prawomocny, co doprowadziło do uchylenia prawidłowych postanowień organów Policji obydwu instancji;
2. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w związku z art. 145a § 1 P.p.s.a. w związku z art. 141 § 4 P.p.s.a. i art. 148 § 1 K.p.a. poprzez de facto rozstrzygnięcie sprawy co do istoty i uznanie wbrew obowiązującym w danym zakresie przepisom prawa, iż "(...) skarżący dochował terminu określonego w art. 148 § 1 K.p.a.(...)", mimo iż Sąd na gruncie niniejszej sprawy nie zastosował art. 145a § 1 P.p.s.a., a prawidłowe rozumienie terminu "wskazania co do dalszego postępowania", które zostało zawarte w art. 141 § 4 P.p.s.a. nie oznaczają narzucenia z góry sposobu rozstrzygnięcia konkretnych kwestii związanych z treścią przyszłego rozstrzygnięcia sprawy;
3. art. 141 § 4 P.p.s.a. w związku z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. poprzez niewyjaśnienie podstawy prawnej rozstrzygnięcia, a także nie zawarcie w wyroku "wskazań co do dalszego postępowania", co wyklucza możliwość prawidłowego wykonania kwestionowanego wyroku, jak również dokonania kontroli instancyjnej danego orzeczenia z uwagi na jego lakoniczność.
Wskazując na ww. zarzuty, organ skarżący kasacyjnie wniósł na podstawie art. 188 P.p.s.a. o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i rozpoznanie skargi poprzez jej oddalenie, w przypadku uznania, że istota sprawy jest dostatecznie wyjaśniona.
Względnie na podstawie art. 185 § 1 P.p.s.a. organ skarżący kasacyjnie wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie w tym zakresie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji.
Nadto organ skarżący kasacyjnie wniósł o rozpoznanie sprawy na rozprawie. a także o zasądzenie od skarżącego na rzecz organu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
Odpowiedzi na skargę kasacyjną nie udzielono.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Stosownie do art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2024 r. poz. 935 z późn. zm.) - zwanej dalej: P.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę przesłanki uzasadniające nieważność postępowania wymienione w art. 183 § 2 P.p.s.a. oraz przesłanki uzasadniające odrzucenie skargi bądź umorzenie postępowania przed wojewódzkim sądem administracyjnym, stosownie do treści art. 189 P.p.s.a. Żadna z powyższych przesłanek w tej sprawie nie zaistniała, z tego też względu przy rozpoznaniu sprawy Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej. Oznacza to, że przytoczone w skardze kasacyjnej przyczyny wadliwości prawnej zaskarżonego orzeczenia determinują zakres kontroli dokonywanej przez Naczelny Sąd Administracyjny. Sąd ten, w odróżnieniu od wojewódzkiego sądu administracyjnego, nie bada całokształtu sprawy, lecz tylko weryfikuje zasadność zarzutów postawionych w skardze kasacyjnej.
W rozpoznawanej sprawie skarga kasacyjna została oparta na podstawie określonej w art. 174 pkt 2 P.p.s.a. Istota podniesionych w niej zarzutów naruszenia określonych przepisów postępowania sprowadza się do zakwestionowania stanowiska Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku stwierdził, że skarżący dochował terminu do wniesienia wniosku o wznowienie postępowania, uznając, że datą, w której skarżący dowiedział się o okoliczności stanowiącej podstawę wznowienia postępowania, jest data, w której miał świadomość, iż ww. wyrok jest prawomocny, a jedyną datą pewną w powyższym zakresie jest data złożenia przez skarżącego wniosku o odpis wyroku ze stwierdzeniem prawomocności, czyli 2 grudnia 2019 r.
Istotą sporu w niniejszej sprawie jest określenie początku biegu jednomiesięcznego terminu do wniesienia podania o wznowienie postępowania. Zdaniem organu skarżącego kasacyjnie termin ten należy w sprawie liczyć od dnia ogłoszenia wyroku Sądu Rejonowego z dnia 8 października 2019 r., natomiast zdaniem skarżącego oraz Sądu I instancji termin ten biegnie od daty złożenia przez skarżącego wniosku o odpis wyroku ze stwierdzeniem prawomocności (dnia 2 grudnia 2019 r.).
W myśl art. 148 § 1 K.p.a. podanie o wznowienie postępowania wnosi się do organu administracji publicznej, który wydał w sprawie decyzję w pierwszej instancji, w terminie jednego miesiąca od dnia, w którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania. Odmowa wznowienia postępowania administracyjnego, zgodnie z art. 149 § 3 K.p.a., następuje w drodze postanowienia. Postanowienie takie organ może wydać w tych wypadkach, gdy z żądaniem wystąpiła osoba, która nie jest stroną albo która wprawdzie stroną jest, ale wniosła żądanie po upływie terminu określonego w art. 148 § 1 i § 2 K.p.a., a nie ma podstaw do jego przywrócenia.
Mając na uwadze treść powołanego art. 149 § 3 K.p.a., a także treść art. 149 § 1 K.p.a., zgodnie z którym wznowienie postępowania następuje w drodze postanowienia, wskazać należy, iż postępowanie w sprawie wznowienia postępowania zakończonego decyzją ostateczną można podzielić na dwie fazy. Pierwsza z nich polega na badaniu formalnych podstaw wznowienia, a w efekcie wydaniu postanowienia o wznowieniu postępowania (art. 149 § 1 K.p.a.) lub o odmowie wznowienia postępowania (art. 149 § 3 K.p.a.). Ocena formalnych podstaw wznowienia sprowadza się do badania, czy żądanie wznowienia postępowania zostało zgłoszone przez stronę, czy powołuje ona podstawy wznowienia wymienione w art. 145 § 1 K.p.a. oraz czy został zachowany termin do wniesienia podania o wznowienie postępowania, określony w art. 148 § 1 K.p.a. W toku drugiej fazy postępowania, prowadzonej po wydaniu postanowienia o jego wznowieniu, zgodnie z uregulowaniem zawartym w art. 149 § 2 K.p.a., prowadzone jest postępowanie co do przyczyn wznowienia oraz co do rozstrzygnięcia istoty sprawy. Tylko na tym etapie możliwy jest wgląd w materialnoprawny przedmiot sprawy, której wznowienie dotyczy (vide: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 września 1999 r. sygn. akt IV SA 2564/98, LEX nr 47856).
Wobec powyższego stwierdzić należy, że Naczelny Sąd Administracyjny w pełni podziela stanowisko organu skarżącego kasacyjnie, zawarte w zaskarżonym do Sądu I instancji postanowieniu, co do ustalenia początku biegu terminu przewidzianego w art. 148 § 1 K.p.a. Biorąc pod uwagę fakt, że skarżący był obecny w Sądzie Rejonowym w dniu 8 października 2019 r. na rozprawie, po zamknięciu której ogłoszono wyrok w sprawie o sygn. akt VIII U 19/18, powoływany przez skarżącego jako źródło wiedzy o przesłankach wznowienia, należy stwierdzić, że dniem, w którym skarżący dowiedział się o okolicznościach stanowiących podstawę do wznowienia postępowania w rozumieniu art. 148 § 1 K.p.a. był dzień tej rozprawy, to jest 8 października 2019 r. Pogląd taki koresponduje z utrwalonym orzecznictwem sądów administracyjnych w zakresie postępowania w przedmiocie wznowienia postępowania. Judykatura wskazuje między innymi, że istota unormowania z art. 148 § 1 K.p.a. polega na dowiedzeniu się o nowej okoliczności, a więc dotarciu do strony wiadomości o wydaniu orzeczenia przez sąd.
Wobec powyższego nie można tym samym podzielić stanowiska skarżącego ani też Sądu I instancji, że dopiero po uprawomocnieniu się wyroku z dnia 8 października 2019 r. skarżący mógł skutecznie wnieść podanie o wznowienie postępowania. Mając na uwadze, że istota unormowania z art. 148 § 1 K.p.a. polega na dowiedzeniu się o nowej okoliczności, a więc dotarciu do strony wiadomości o wydaniu orzeczenia przez sąd, należy wyjaśnić, że uprawomocnienie się tego orzeczenia jest kwestią podlegającą badaniu, lecz w toku postępowania o wznowienie postępowania, to znaczy już po wydaniu postanowienia na podstawie art. 149 § 1 K.p.a. (vide: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 października 1999 r., sygn. akt IV SA 1676/97, LEX nr 48747).
Ponadto należy wskazać, że to strona żądająca wznowienia postępowania administracyjnego musi udowodnić, kiedy dowiedziała się o okolicznościach stanowiących podstawę wznowienia, ze ścisłością dostateczną do ustalenia, że jej podanie o wznowienie wpłynęło przed upływem terminu jednomiesięcznego od dnia, w którym dowiedziała się o okolicznościach stanowiących podstawę wznowienia postępowania. Stanowisko to znajduje odzwierciedlenie w utrwalonym już orzecznictwie sądów administracyjnych (vide: np. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 maja 2000 r. sygn. akt I SA/Wr 1038/97, LEX nr 43046). Zatem mając na uwadze, że o ustaleniu początku biegu terminu przewidzianego przez art. 148 § 1 K.p.a. nie decyduje subiektywne przekonanie strony o tym, kiedy powzięła wystarczającą wiedzę, by zażądać wznowienia postępowania, lecz obiektywna możliwość zapoznania się z okolicznością uzasadniającą wznowienie postępowania, należy stwierdzić, że w zaskarżonym wyroku błędnie uznano, że żądając wznowienia postępowania w dniu 22 grudnia 2019 r., skarżący uczynił to w terminie przewidzianym przez art. 148 § 1 K.p.a. zaś rozstrzygnięcie wydane na podstawie art. 149 § 3 K.p.a. należy uznać za niezgodne prawem.
Wobec powyższego w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego skarga kasacyjna zasługiwała na uwzględnienie.
Odnosząc się do pozostałych zarzutów skargi kasacyjnej Naczelny Sąd Administracyjny również uznał je za uzasadnione. Przypomnieć należy, że ustawodawca w art. 141 § 4 P.p.s.a. określił niezbędne elementy uzasadnienia, czyli: zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Jeżeli w wyniku uwzględnienia skargi sprawa ma być ponownie rozpatrzona przez organ administracji, uzasadnienie powinno ponadto zawierać wskazania co do dalszego postępowania. W orzecznictwie sądów administracyjnych konsekwentnie przyjmuje się, że naruszenie art. 141 § 4 P.p.s.a. może stanowić samodzielną podstawę kasacyjną w dwóch przypadkach: po pierwsze, jeżeli uzasadnienie orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego nie zawiera stanowiska co do stanu faktycznego przyjętego za podstawę zaskarżonego rozstrzygnięcia (por. uchwała składu siedmiu sędziów NSA z dnia 15 lutego 2010 r. sygn. II FPS 8/09, publ. ONSAiWSA z 2010 r. nr 3, poz. 39), po drugie, gdy uzasadnienie zaskarżonego wyroku zostało sporządzone w sposób uniemożliwiający przeprowadzenie jego kontroli przez Naczelny Sąd Administracyjny.
Ponadto, podnoszone w ramach podstawy kasacyjnej określonej w art. 174 pkt 2 P.p.s.a. naruszenie art. 141 § 4 P.p.s.a. przez Sąd I instancji może zostać uwzględnione przez Naczelny Sąd Administracyjny, jeśli zawarta w uzasadnieniu relacja jest niepełna, niejasna, niespójna lub zawierająca innego rodzaju wadę, która nie pozwala na dokonanie kontroli kasacyjnej (por. wyroki NSA z dnia 13 stycznia 2012 r. sygn. I FSK 1696/11; z dnia 16 sierpnia 2012 r. sygn. II GSK 285/12; z dnia 19 grudnia 2013 r. sygn. II GSK 2321/13). Funkcja uzasadnienia orzeczenia wyraża się bowiem i w tym, że jego adresatem, oprócz stron, jest także Naczelny Sąd Administracyjny. Tworzy to więc po stronie wojewódzkiego sądu administracyjnego obowiązek wyjaśnienia motywów podjętego rozstrzygnięcia w taki sposób, który umożliwi przeprowadzenie kontroli instancyjnej zaskarżonego orzeczenia w sytuacji, gdy strona postępowania zażąda, poprzez wniesienie skargi kasacyjnej, jego kontroli. Dzieje się tak wówczas, gdy nie ma możliwości jednoznacznej rekonstrukcji podstawy rozstrzygnięcia (por. wyrok NSA z dnia 11 października 2018 r. sygn. I OSK 2730/16, LEX nr. 250091 ).
Niewątpliwie podstawowym warunkiem możliwości kontroli instancyjnej jest zawarcie w uzasadnieniu wyroku wszystkich elementów wymienionych w art. 141 § 4 P.p.s.a., wśród których szczególne znaczenie należy przypisać ustaleniu stanu faktycznego sprawy oraz wskazaniu podstawy prawnej rozstrzygnięcia i jej wyjaśnieniu.
Zaznaczyć trzeba, że w świetle konstytucyjnego modelu sądowej kontroli działalności publicznej sąd administracyjny nie posiada co do zasady kompetencji do dokonywania ustaleń stanu faktycznego w będącej przedmiotem jego rozpoznania sprawie administracyjnej. Obowiązkiem sądu administracyjnego jest zatem zbadanie, czy organ administracji publicznej, dokonując ustalenia stanu faktycznego, nie naruszył przepisów postępowania administracyjnego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy oraz zajęcie stanowiska, jaki stan faktyczny został przez sąd przyjęty. Zwrócić należy uwagę, że kontrola decyzji administracyjnych wydawanych w ramach postępowań nadzwyczajnych, dokonywana przez sąd administracyjny, sprowadza się do sprawdzenia prawidłowości tylko postępowania poprzedzającego, nie zaś postępowania zakończonego decyzją lub postanowieniem wydanym w postępowaniu administracyjnym zwyczajnym.
Natomiast na podstawę prawną rozstrzygnięcia składają się zarówno normy zawarte w przepisach upoważniających Sąd do podjęcia orzeczenia określonej treści – które zatem należy przytoczyć i wyjaśnić – jak i normy zawarte w przepisach stosowanych przez organ, którego działanie lub bezczynność została zaskarżona, a których prawidłowość zastosowania lub niezastosowania została przez sąd administracyjny zaakceptowana lub zanegowana w stopniu determinującym treść rozstrzygnięcia podjętego na podstawie norm zawartych w P.p.s.a. Jak podkreśla się w piśmiennictwie i orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego podstawę prawną wyroku sądu administracyjnego stanowią te przepisy P.p.s.a., które określają sposób rozstrzygnięcia sprawy w zależności od wyników postępowania sądowego (zwłaszcza art. 145–150 P.p.s.a.). Wobec tego jednak, że przepisy określające tę podstawę (zwłaszcza art. 145–150 P.p.s.a.) łączą konkretne rodzaje rozstrzygnięć ze stosowaniem wskazanych w nich przepisów prawa materialnego lub procesowego, to w celu pełnego wyjaśnienia podstawy prawnej rozstrzygnięcia niezbędne jest odniesienie się także do tych wymienionych przepisów. W uzasadnieniu orzeczenia sąd administracyjny powinien wskazać, jakie przepisy uprawniały organ administracji publicznej do wyciągnięcia określonych konsekwencji prawnych z dokonanych w sprawie ustaleń (zob. A. Kabat, w: B. Dauter, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Lex 2016, Komentarz do art. 141, teza 11; wyrok NSA z dnia 3 czerwca 2005 r. sygn. FSK 1823/04, OSP 2006, z. 6, poz. 65). W konsekwencji należy przyjąć, że opierając orzeczenie na treści art. 145 P.p.s.a. – jak to miało miejsce w niniejszej sprawie – należy wskazać te przepisy postępowania przed organem, na podstawie których wydane zostało zaskarżone orzeczenie oraz tok rozumowania Sądu I instancji w zakresie dokonanej wykładni tych przepisów oraz oceny stanu faktycznego przez pryzmat zastosowanych przepisów. Uzasadnienie zaskarżonego wyroku wprawdzie wskazuje te przepisy, jednak błędnie je interpretuje, a dotyczy to zwłaszcza art. 148 § 1 K.p.a. w zakresie początku biegu terminu, w którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania, co zostało już wyżej wyjaśnione.
Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego za uzasadniony należy również uznać zarzut naruszenia przez Sąd I instancji art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w związku z art. 145a § 1 P.p.s.a. w związku z art. 141 § 4 P.p.s.a. i art. 148 § 1 K.p.a. poprzez de facto rozstrzygnięcie sprawy co do istoty i uznanie wbrew obowiązującym w danym zakresie przepisom prawa, iż "(...) skarżący dochował terminu określonego w art. 148 § 1 K.p.a.(...)", mimo iż Sąd na gruncie niniejszej sprawy nie zastosował art. 145a § 1 P.p.s.a., a prawidłowe rozumienie terminu "wskazania co do dalszego postępowania", które zostało zawarte w art. 141 § 4 P.p.s.a. nie oznaczają narzucenia z góry sposobu rozstrzygnięcia konkretnych kwestii związanych z treścią przyszłego rozstrzygnięcia sprawy. Zgodnie z treścią art. 145a § 1 P.p.s.a. sąd administracyjny, uchylając decyzję lub postanowienie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a lub pkt 2 P.p.s.a., obowiązany jest rozważyć, czy okoliczności sprawy uzasadniają wydanie orzeczenia wskazującego sposób załatwienia sprawy lub jej rozstrzygnięcia. Stwierdzenie, że okoliczności takie występują, oznacza obowiązek sądu wydania orzeczenia przewidzianego w § 1 wyjaśnianego przepisu, chyba że rozstrzygnięcie pozostawiono uznaniu organu. Jednak przewidziane w ww. przepisie zobowiązanie organu administracji publicznej do wydania w określonym terminie decyzji lub postanowienia, ze wskazaniem sposobu załatwienia sprawy musi być elementem sentencji wyroku, a takiego elementu zaskarżony wyrok Sądu I instancji nie zawierał. Natomiast rozważania zawarte w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku wprost wskazują sposób rozstrzygnięcia sprawy przez organ administracji publicznej, zamiast pozostawić ten zakres uznaniu organów administracji publicznej.
W związku z powyższym, należy również zgodzić się z zarzutami skargi kasacyjnej wskazującymi na brak zawarcia w wyroku Sądu I instancji wskazań co do dalszego postępowania. Pomimo treści sentencji zaskarżonego wyroku Sąd I instancji faktycznie nie pozostawił bowiem rozstrzygnięcia uznaniu organowi, wskazując sposób rozstrzygnięcia sprawy poprzez jednoznaczne określenie daty, od której w niniejszej sprawie należy liczyć jednomiesięczny termin przewidziany w art. 148 § 1 K.p.a.
Z tych powodów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 188 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.
O kosztach postępowania orzeczono w punkcie 2. sentencji wyroku na podstawie art. 203 pkt 1, art. 200, 205 § 2 oraz 209 P.p.s.a. Na zasądzone koszty złożyły się poniesione przez skarżący kasacyjnie organ:
­ kwota wpisu od skargi kasacyjnej wynosząca 100 zł ustalona na podstawie § 3 w zw. z § 2 ust. 6 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 535 z późn. zm.),
­ wynagrodzenie pełnomocnika będącego adwokatem przysługujące w kwocie 360 zł odpowiadające stawce wynagrodzenia określonej w § 14 ust. 2 lit. a rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1935).

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI