III OSK 6057/21
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNaczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną w sprawie odmowy ustalenia środowiskowych uwarunkowań dla budowy instalacji do chowu świń, uznając raport oddziaływania na środowisko za niewystarczający.
Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej R. S. od wyroku WSA w Warszawie, który oddalił skargę na decyzję SKO odmawiającą ustalenia środowiskowych uwarunkowań dla budowy chlewni. NSA uznał, że raport oddziaływania na środowisko był wadliwy, ponieważ nie zawierał wystarczająco szczegółowego opisu analizowanych wariantów przedsięwzięcia, w tym racjonalnego wariantu alternatywnego. Sąd pierwszej instancji prawidłowo ocenił, że brak wystarczającego wariantowania uniemożliwia pozytywne rozstrzygnięcie. W konsekwencji, NSA oddalił skargę kasacyjną.
Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną R. S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który utrzymał w mocy decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Płocku odmawiającą ustalenia środowiskowych uwarunkowań dla realizacji przedsięwzięcia polegającego na budowie instalacji do chowu świń. Sąd pierwszej instancji podzielił stanowisko organów administracji, że przedłożony przez inwestora raport o oddziaływaniu na środowisko był wadliwy. W szczególności, raport nie zawierał wystarczająco szczegółowego opisu analizowanych wariantów przedsięwzięcia, w tym racjonalnego wariantu alternatywnego, a przedstawione porównanie wariantów było ogólnikowe i lakoniczne. Raport pomijał również istotne kwestie, takie jak emisja gazów cieplarnianych, wpływ na środowisko glebowe, zagospodarowanie gnojowicy oraz oddziaływanie na zabytki. Skarżący kasacyjnie zarzucał naruszenie przepisów prawa materialnego i procesowego, kwestionując ocenę raportu przez Sąd pierwszej instancji. Naczelny Sąd Administracyjny, rozpoznając sprawę w granicach skargi kasacyjnej, uznał zarzuty za nieuzasadnione. Sąd podkreślił, że raport o oddziaływaniu na środowisko musi kompleksowo analizować warianty przedsięwzięcia, w tym wariant proponowany przez wnioskodawcę, racjonalny wariant alternatywny oraz wariant najkorzystniejszy dla środowiska. W ocenie NSA, raport przedstawiony w tej sprawie nie spełniał tych wymogów, a inwestor odmówił uzupełnienia braków. W związku z tym, NSA oddalił skargę kasacyjną, podzielając stanowisko Sądu pierwszej instancji i organów administracji.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Nie, raport nie zawierał wystarczającego opisu wariantów, a przedstawiony wariant alternatywny był niewystarczający i stanowił jedynie pozorne różnicowanie.
Uzasadnienie
Raport powinien zawierać opis i analizę co najmniej trzech wariantów (proponowanego, racjonalnego alternatywnego, najkorzystniejszego dla środowiska) z zachowaniem jednolitych proporcji. Przedstawione warianty były zbyt ogólnikowe, nie uwzględniały wszystkich istotnych kryteriów oceny oddziaływania na środowisko, a inwestor odmówił ich uzupełnienia.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
odrzucono_skargę
Przepisy (12)
Główne
u.u.i.ś. art. 66 § ust. 1 pkt 5
Ustawa o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko
Raport o oddziaływaniu na środowisko powinien zawierać opis analizowanych wariantów, w tym wariantu proponowanego przez wnioskodawcę, racjonalnego wariantu alternatywnego oraz wariantu najkorzystniejszego dla środowiska, wraz z uzasadnieniem ich wyboru. Opisy wariantów muszą być szczegółowe, porównywalne i odzwierciedlać rzeczywiste oddziaływanie na środowisko.
u.u.i.ś. art. 80 § ust. 1
Ustawa o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko
Organ odmawia ustalenia środowiskowych uwarunkowań dla realizacji przedsięwzięcia, jeżeli nie zostały spełnione ustawowe przesłanki do wydania decyzji pozytywnej.
Pomocnicze
P.p.s.a. art. 151
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
W razie nieuwzględniania skargi sąd skargę oddala.
P.p.s.a. art. 183 § § 1
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej z urzędu biorąc pod rozwagę wystąpienie przesłanek nieważności postępowania.
P.p.s.a. art. 174
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Skargę kasacyjną można oprzeć na naruszeniu prawa materialnego lub przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
P.p.s.a. art. 145 § ust. 1 pkt 1 lit. c
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd uwzględniając skargę uchyla zaskarżony akt, jeśli stwierdzi naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
P.p.s.a. art. 141 § § 4
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Uzasadnienie wyroku powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie.
P.p.s.a. art. 147 § § 1
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd uwzględniając skargę na uchwałę lub akt, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 5 i 6, stwierdza nieważność tej uchwały lub aktu w całości lub w części albo stwierdza, że zostały wydane z naruszeniem prawa, jeżeli przepis szczególny wyłącza stwierdzenie ich nieważności.
k.p.a. art. 77 § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 80
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 107 § § 3
Kodeks postępowania administracyjnego
Konstytucja RP art. 74 § ust. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Argumenty
Skuteczne argumenty
Raport o oddziaływaniu na środowisko nie zawierał wystarczającego opisu analizowanych wariantów przedsięwzięcia, w tym racjonalnego wariantu alternatywnego. Inwestor odmówił uzupełnienia raportu o brakujące informacje dotyczące wariantowania. Sąd pierwszej instancji prawidłowo ocenił, że raport był wadliwy i nie spełniał wymogów formalnych.
Odrzucone argumenty
Raport przedstawiony przez skarżącego spełniał wymogi art. 66 ust. 1 pkt 5 u.u.i.ś. Decyzja odmawiająca ustalenia środowiskowych uwarunkowań została wydana z naruszeniem art. 80 ust. 1 u.u.i.ś. Sąd pierwszej instancji nieprawidłowo przyjął, że organy uzasadniły odmowę ustalenia środowiskowych uwarunkowań. Sąd pierwszej instancji naruszył przepisy postępowania (art. 145 ust. 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 80 K.p.a. w zw. z art. 107 § 3 K.p.a.). Sąd pierwszej instancji naruszył przepisy postępowania (art. 147 § 1 w zw. z art. 141 § 4 oraz art. 133 § 1 P.p.s.a.).
Godne uwagi sformułowania
Raport nie zawiera odpowiednio przedstawionego wariantowania realizacji inwestycji, co stanowi poważne uchybienie formalne. Wątpliwości budzi przedstawiony przez inwestora wariant alternatywny. Nie można bowiem uznać, że stanowi on rzeczywistą alternatywę dla wariantu wybranego przez inwestora. W ocenie Sądu pierwszej instancji trafnie oceniły organy, że porównanie to jest bardzo ogólne, nie wykazuje rzeczywistego oddziaływania wariantu alternatywnego na ww. składniki środowiska naturalnego, co powinno być wyjaśnione, rozwinięte i doprecyzowane przez inwestora. W opisie poszczególnych wariantów powinny być zachowane jednakowe proporcje. Nie jest dopuszczalna sytuacja, w której raport obejmuje przede wszystkim analizę oddziaływania na środowisko wariantu proponowanego przez wnioskodawcę i marginalnie analizuje pozostałe warianty. Środowisko stanowi dobro publiczne, zaś jego ochrona, zgodnie z art. 74 ust. 2 Konstytucji RP, jest obowiązkiem władz publicznych.
Skład orzekający
Rafał Stasikowski
przewodniczący
Małgorzata Masternak - Kubiak
sprawozdawca
Dariusz Chaciński
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja wymogów dotyczących raportów o oddziaływaniu na środowisko, w szczególności w zakresie analizy wariantów przedsięwzięcia, oraz konsekwencji ich wadliwości w postępowaniu administracyjnym."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji braku uzupełnienia raportu przez inwestora i odmowy wykonania czynności przez organ. Może być mniej bezpośrednio stosowalna w przypadkach, gdy raport jest kompletny, ale jego treść budzi wątpliwości merytoryczne.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy ważnego aspektu ochrony środowiska i procesu inwestycyjnego, pokazując, jak kluczowe jest prawidłowe przygotowanie dokumentacji technicznej i środowiskowej. Pokazuje również rolę sądów administracyjnych w kontroli decyzji administracyjnych.
“Wadliwy raport o środowisku zablokował budowę chlewni. NSA potwierdza: brak analizy wariantów to poważny błąd.”
Sektor
rolnictwo
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyIII OSK 6057/21 - Wyrok NSA Data orzeczenia 2022-11-15 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2021-08-13 Sąd Naczelny Sąd Administracyjny Sędziowie Dariusz Chaciński Małgorzata Masternak - Kubiak /sprawozdawca/ Rafał Stasikowski /przewodniczący/ Symbol z opisem 6139 Inne o symbolu podstawowym 613 Hasła tematyczne Ochrona środowiska Sygn. powiązane IV SA/Wa 2658/20 - Wyrok WSA w Warszawie z 2021-03-09 Skarżony organ Samorządowe Kolegium Odwoławcze Treść wyniku Oddalono skargę kasacyjną Powołane przepisy Dz.U. 2017 poz 1405 art. 66 ust. 1 pkt 5, art. 80 ust. 1 Ustawa z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko. Sentencja Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Rafał Stasikowski Sędziowie: sędzia NSA Małgorzata Masternak-Kubiak (spr.) sędzia del. WSA Dariusz Chaciński po rozpoznaniu w dniu 15 listopada 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej R. S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 9 marca 2021 r. sygn. akt IV SA/Wa 2658/20 w sprawie ze skargi R. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Płocku z dnia 8 października 2020 r. nr [...] w przedmiocie odmowy ustalenia środowiskowych uwarunkowań dla realizacji przedsięwzięcia oddala skargę kasacyjną. Uzasadnienie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 9 marca 2021r., sygn. akt IV SA/Wa 2658/20, oddalił skargę R. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Płocku z dnia 8 października 2020 r., nr [...], w przedmiocie odmowy ustalenia środowiskowych uwarunkowań dla realizacji przedsięwzięcia. Jak wskazał Sąd pierwszej instancji Burmistrz Miasta i Gminy D., po rozpatrzeniu wniosku R. S. o wydanie decyzji o ustalającej środowiskowe uwarunkowania zgody na realizację przedsięwzięcia pn.: "Budowa instalacji do chowu świń - chlewni rusztowej o liczbie stanowisk 1980 wraz z infrastrukturą towarzyszącą na działce nr ewid. [...], obręb [...] w miejscowości K., gm. D." - odmówił ustalenia środowiskowych uwarunkowań na realizację wnioskowanego przedsięwzięcia. Odwołanie od ww. decyzji wniósł inwestor – R. S. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P., decyzją z dnia 28 lutego 2020 r., uchyliło zaskarżoną decyzję i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. Ponownie rozpoznając sprawę Burmistrz Miasta i Gminy D., decyzją z dnia 31 lipca 2020 r. odmówił ustalenia środowiskowych uwarunkowań na realizację ww. przedsięwzięcia. W uzasadnieniu organ wskazał, że kierując się wytycznymi określonymi w decyzji organu odwoławczego wezwał inwestora do uzupełnienia raportu o oddziaływaniu na środowisko przedmiotowego przedsięwzięcia w zakresie prawidłowego opisu wariantów przedsięwzięcia. W odpowiedzi na wezwanie organu pełnomocnik inwestora stwierdził, że warianty opisane w raporcie zostały zaproponowane prawidłowo i co za tym idzie, nie ma potrzeby uzupełnienia raportu o kolejny wariant. Organ I instancji zwrócił uwagę, że raport nie zawiera odpowiednio przedstawionego wariantowania realizacji inwestycji, co stanowi poważne uchybienie formalne. Wątpliwości budzi przedstawiony przez inwestora wariant alternatywny. Nie można bowiem uznać, że stanowi on rzeczywistą alternatywę dla wariantu wybranego przez inwestora. Od powyższej decyzji odwołanie wniósł R. S. Decyzją z dnia 8 października 2020 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Płocku uznało, że odwołanie nie zasługuje na uwzględnienie. W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że w sytuacji, gdy wezwany przez organ wnioskodawca do uzupełnienia raportu w zakresie przedstawienia wariantów, jednoznacznie odmówił wykonania tej czynności, nie można uznać, że decyzja odmawiająca ustalenia środowiskowych uwarunkowań dla przedmiotowego zamierzenia, została wydana z naruszeniem art. 80 ust. 1 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (tekst jedn. Dz.U. z 2017 r. poz. 1405 ze zm.) - dalej: "u.u.i.ś.". Skarżący wniósł skargę na ww. decyzję ostateczną. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wskazanym na wstępie wyrokiem Sąd pierwszej instancji uznał wniesioną skargę za pozbawioną usprawiedliwionych podstaw. Zdaniem tego Sądu organ odwoławczy w zaskarżonej decyzji prawidłowo wykazał, że przeprowadzona ocena raportu sporządzonego w niniejszej sprawie, potwierdza konieczność jego uzupełnienia. W konsekwencji zasadnie organ wezwał skarżącego do uzupełnienia raportu. Sąd meriti zgodził się z orzekającymi w niniejszej sprawie organami, że raport nie zawiera odpowiednio przedstawionego wariantowania realizacji inwestycji i wątpliwości budzi przedstawiony przez inwestora wariant alternatywny. Wariant ten jest niewystarczający dla uznania, że stanowi on rzeczywistą alternatywę dla wariantu wybranego przez inwestora. Inwestor wskazał na dwa różne systemy technologiczne tuczu trzody chlewnej, przedstawiając skutki wprowadzenia wariantu alternatywnego w zakresie potencjalnych ilości i rodzajów odchodów tuczu, a także emisji azotu w wytwarzanych odchodach. Zdaniem Sądu Wojewódzkiego w sposób ogólnikowy i lakoniczny przedstawiono zestawienie dwóch wariantów w stosunku do kryteriów tj. np. oddziaływania na glebę, wodę, ludzi, powietrze, zwierzęta, grzyby i siedliska przyrodnicze, dobra materialne, zabytki i krajobraz. W wyniku tego zestawienia, inwestor wskazał, że realizacja wariantu alternatywnego spowodowałaby jedynie zwiększoną ilość wytworzonego amoniaku, przenikającego do powietrza, co ma świadczyć o tym, że wariant alternatywny stanowiłby większe zagrożenie dla środowiska naturalnego. W ocenie Sądu pierwszej instancji trafnie oceniły organy, że porównanie to jest bardzo ogólne, nie wykazuje rzeczywistego oddziaływania wariantu alternatywnego na ww. składniki środowiska naturalnego, co powinno być wyjaśnione, rozwinięte i doprecyzowane przez inwestora. Sąd meriti zauważył, że w aktach sprawy znajduje się raport o oddziaływaniu na środowisko dotyczący przedmiotowego przedsięwzięcia (marzec 2019). Na s. 30 raportu w pkt 7 zatytułowanym: "Opis analizowanych wariantów przedsięwzięcia" w ppkt 7.1. wskazano "wariant niepodejmowania budowy instalacji". Oznacza to, że jednym z wariantów przedstawionych w raporcie jest "wariant niepodejmowania budowy instalacji". Wskazać należy, że ustawodawca w przepisach u.u.i.ś. nie uregulował takiego wariantu przedsięwzięcia. Opisując racjonalny wariant alternatywny, autor tego dokumentu wskazał, że "Racjonalnym wariantem alternatywnym", który był analizowany w toku opracowywania raportu ooś, przy zachowaniu tego samego rodzaju przedsięwzięcia i jego skali zgodnie z wnioskiem inwestora, było zastosowanie innego rozwiązania technologicznego w zakresie systemu chowu. Odmienny system chowu w tym wariancie zakładał chów ściółkowy w projektowanej chlewni. Szczegółową analizę wpływu wariantu alternatywnego na środowisko przeprowadzono w dalszej części raportu (pkt. 8.4.). Na s. 31 raportu w pkt. 7.4. zatytułowanym "Wariant racjonalny najkorzystniejszy dla środowiska" autor raportu wskazał, że: "Wariant inwestorski jest korzystniejszy dla środowiska niż alternatywny wariant racjonalny, który został przeanalizowany w dalszej części raportu (pkt. 8.4).". W ocenie Sądu Wojewódzkiego, z analizy treści raportu wynika, że wskazane dwa warianty (chów świni w systemie rusztowym i ściółkowym), będą różnić się technologicznie, jednak w sposób tak nieznaczny, że Kolegium miało podstawy aby stwierdzić, że wariant proponowany jako racjonalny wariant alternatywny wcale go nie stanowi. Sąd pierwszej instancji zgodził się z organem odwoławczym, że w raporcie pominięto całkowicie emisję gazów cieplarnianych, takich jak metan, podtlenek azotu. Z chowu zwierząt i magazynowania gnojownicy w zbiornikach podrusztowych wykazano tylko emisję amoniaku i siarkowodoru. Nie rozważono i nie odniesiono się do stanu środowiska glebowego oraz wpływu planowanego zagospodarowania gnojowicy poprzez wykorzystanie jej do nawożenia pól uprawnych. Z kolei w punkcie dotyczącym bilansu azotu, autor raportu stwierdził, że gnojowica będzie przekazywana uprawnionemu odbiorcy do przetwarzania w biogazowni (odzysk energii). Jednakże w dalszej części raportu nie wskazano konkretnej takiej biogazowni, jak również jej lokalizacji. Ilości gnojowicy ma szczególne znaczenie dla oceny skali oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko oraz życie i zdrowie ludzi. O wadliwości raportu świadczy również brak odniesienia się do celów środowiskowych wynikających z dokumentów strategicznych istotnych z punktu widzenia realizacji przedsięwzięcia (art. 66 ust. 1 pkt 11a u.u.i.ś.), jak również nie uwzględnienie informacji o środowisku wynikających ze strategicznej oceny oddziaływania na środowisko (art. 66 ust. 7 u.u.i.ś.). Ponadto, jak wskazał Sąd meriti, z pisma Mazowieckiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków - Kierownika Delegatury w P. z dnia 16 maja 2019., znajdującego się w aktach sprawy wynika, że planowane przedsięwzięcie zlokalizowane jest w obrębie nieruchomości wpisanej do rejestru zabytków, jako dwór murowany, zbudowany w roku 1859, klasycyzujący wraz z parkiem krajobrazowym z polowy XIX wieku, o powierzchni ok. 6,5 ha w miejscowości K. wraz ze strefą ochrony konserwatorskiej 150 m od granic parku. W ocenie Konserwatora budowa instalacji do chowu świń - chlewni rusztowej będzie miała negatywny wpływ na wymieniony zabytek i zabytkowy drzewostan parku, co może doprowadzić do szybszego zamierania cennego drzewostanu, a tym samym do zniszczenia zabytku. Ponadto organ wskazał, że zanieczyszczenia powietrza mogą negatywnie wpłynąć na atrakcyjność turystyczną terenu. W raporcie stwierdzono, że w sąsiedztwie inwestycyjnej działki i oddziaływania projektowanego przedsięwzięcia nie występują obiekty podlegające ochronie przyrodniczej, jak również nie ma zabytków chronionych na podstawie przepisów o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami. Z przedstawionych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.) - dalej: "P.p.s.a.", oddalił skargę. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł R. S. Zaskarżając rozstrzygnięcie Sądu pierwszej instancji w całości zarzucił: I. na podstawie art. 174 pkt 1 P.p.s.a.: 1) naruszenie art. 66 ust. 1 pkt 5 u.u.i.ś., tj. przez uznanie, że przedmiotowy raport nie zawiera wszystkich wymaganych elementów i przedłożony przez inwestora raport zawiera braki w postaci nieprzedstawienia opisu wariantów uwzględniających szczególne cechy przedsięwzięcia lub jego oddziaływania, to jest wariantu proponowanego przez wnioskodawcę oraz racjonalnego wariantu alternatywnego wraz z uzasadnieniem ich wyboru, gdzie raport przedstawiony przez skarżącego spełniał powyższe wymogi, 2) naruszenie art. 80 ust. 1 u.u.i.ś., poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, a co za tym idzie wydanie decyzji odmawiającej ustalenia środowiskowych uwarunkowań dla realizacji przedsięwzięcia będącego przedmiotem niniejszego postępowania, podczas gdy w przedmiotowej sprawie zostały spełnione wszelkie ustawowe przesłanki do wydania decyzji pozytywnej. II. na podstawie art. 174 pkt 2 P.p.s.a. naruszenie przepisów postępowania, które mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: 1) art. 145 ust. 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 80 K.p.a. w zw. z art. 107 § 3 K.p.a. poprzez bezzasadne przyjęcie za prawidłowe ustaleń organu co do tego, że przedłożony przez skarżącego raport oddziaływania na środowisko nie spełnia ustawowych wymagań wynikających z art. 66 ust. 1 pkt 5 u.u.i.ś. pomimo tego, że poszczególne warianty zostały opisane w przedłożonym wraz z uzasadnieniem wyboru, a także nie uwzględniono postanowienia [...] z dnia 19 września 2019 r. uzgadniającego realizację przedsięwzięcia inwestycyjnego określającego warunki jego realizacji, wydanego przez Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w W. oraz postanowienia [...] z dnia 24 września 2019 r. uzgadniającego realizację przedsięwzięcia inwestycyjnego i określającego warunki jego realizacji, wydanego przez Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w W.; 2) naruszenie art. 147 § 1 w zw. z art. 141 § 4 oraz art. 133 § 1 P.p.s.a. poprzez nieprawidłowe przyjęcie przez Sąd pierwszej instancji, że organ I i II instancji prawidłowo i w sposób wyczerpujący uzasadnił z jakich powodów odmówiono ustalenia środowiskowych uwarunkowań wyrażenia zgody na realizację przedsięwzięcia, podczas gdy w rzeczywistości nie przedstawiono żadnych treściwych argumentów przemawiających za przedmiotowym rozwiązaniem. W oparciu o powyższe zarzuty skarżący kasacyjnie wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie; ewentualnie w przypadku stwierdzenia przez Naczelny Sąd Administracyjny, że zachodzą przesłanki do zastosowania art. 188 P.p.s.a., wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i wydanie decyzji ustalającej środowiskowe uwarunkowania i wyrażenie zgody na realizację przedsięwzięcia pod nazwą "Budowa instalacji do chowu świń - chlewni rusztowej o liczbie stanowisk 1980 sztuk wraz z infrastrukturą towarzyszącą na działce o nr ew. [...], obręb [...], m. K., gm. D. Nadto skarżący kasacyjnie wniósł o zasądzenie od organu kosztów postępowania sądowego za obie instancje, w tym kosztów zastępstwa prawnego według norm przepisanych. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej powyższe zarzuty szerzej umotywowano. W piśmie z dnia 25 maja 2021 r. pełnomocnik skarżącego kasacyjnie oświadczył, że zrzeka się w imieniu swojego mocodawcy przeprowadzenia rozprawy w niniejszej sprawie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie ma usprawiedliwionych podstaw. Stosownie do treści art. 183 § 1 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej z urzędu biorąc pod rozwagę wystąpienie przesłanek nieważności postępowania. W tej sprawie Sąd nie stwierdza wystąpienia jakiejkolwiek przesłanki nieważności postępowania. Związanie granicami skargi oznacza związanie podstawami zaskarżenia wskazanymi w skardze kasacyjnej oraz jej wnioskami. Naczelny Sąd Administracyjny bada przy tym wszystkie podniesione przez stronę skarżącą kasacyjnie zarzuty naruszenia prawa (por. uchwała pełnego składu NSA z dnia 26 października 2009 r. sygn. akt I OPS 10/09, ONSAiWSA 2010 z. 1 poz. 1). Zgodnie z art. 174 P.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie, a także 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zgodnie z art. 176 P.p.s.a. strona skarżąca kasacyjnie ma obowiązek przytoczyć podstawy skargi kasacyjnej wnoszonej od wyroku Sądu pierwszej instancji i szczegółowo je uzasadnić wskazując, które przepisy ustawy zostały naruszone, na czym to naruszenie polegało i jaki miało wpływ na wynik sprawy. Rola Naczelnego Sądu Administracyjnego w postępowaniu kasacyjnym ogranicza się do skontrolowania i zweryfikowania zarzutów wnoszącego skargę kasacyjną. Sprawa ta podlega, na podstawie art. 182 § 2 P.p.s.a., rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym, ponieważ strona wnosząca skargę kasacyjną po jej wniesieniu zrzekła się rozprawy, a strona przeciwna po doręczeniu odpisu skargi kasacyjnej nie sprzeciwiła się temu oświadczeniu. Skarga zawiera zarzuty wskazujące zarówno na naruszenie prawa materialnego, jak również na naruszenie przepisów postępowania. Przedmiot obu rodzajów zarzutów, jak i kierunek ich argumentacji pozostaje jednak w ścisłym związku, koncentrując się zasadniczo wokół postanowień art. 66 ust. 1 pkt 1, pkt 5 u.u.i.ś, których niewłaściwe zastosowanie doprowadziło do wadliwej oceny zaskarżonej decyzji. Biorąc pod uwagę powyższy związek treściowy, sformułowane w niniejszej skardze kasacyjnej zarzuty poddane zostaną kontroli łącznie, w kontekście naruszenia prawa materialnego. Dopiero wynik tego aspektu kontroli kasacyjnej zostanie nałożony na ocenę zarzutu naruszenia przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy. Wbrew zarzutom i argumentom skargi trafna jest ocena zawarta w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, że raport nie spełnia wymagania z art. 66 ust. 1 pkt 5 u.u.i.ś. Zgodnie z tym przepisem raport o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko powinien zawierać opis analizowanych wariantów, w tym: a) wariantu proponowanego przez wnioskodawcę oraz racjonalnego wariantu alternatywnego, b) wariantu najkorzystniejszego dla środowiska - wraz z uzasadnieniem ich wyboru. Raport powinien zawierać opis i analizę trzech wariantów. W opisie poszczególnych wariantów powinny być zachowane jednakowe proporcje. Nie jest dopuszczalna sytuacja, w której raport obejmuje przede wszystkim analizę oddziaływania na środowisko wariantu proponowanego przez wnioskodawcę i marginalnie analizuje pozostałe warianty. W takim przypadku organ przeprowadzający procedurę oceny oddziaływania na środowisko powinien wezwać wnioskodawcę do przedstawienia pełnej analizy wariantowej planowanego przedsięwzięcia. Jeżeli analiza taka okaże się niewystarczająca organ powinien wezwać wnioskodawcę do przedstawienia analizy porównawczej wariantu wybranego do realizacji z racjonalnym wariantem alternatywnym, w tym określenia przewidywanego oddziaływania na środowisko. Co istotne opis wariantów przedsięwzięcia musi znajdować swoje odzwierciedlenie w materiale dowodowym postępowania, w ten sposób, aby spełniał wymagania określone w art. 66 ust. 1 pkt 5 u.u.i.ś. W opisach wariantów powinno znaleźć się jednoznaczne wskazanie sposobu funkcjonowania przedsięwzięcia, zgodnie z parametrami technicznymi opisującymi przedsięwzięcie. Należy także pamiętać, że uwarunkowania środowiskowe, nie są jedynymi, które mogą przesądzać o ostatecznym wyborze wariantu przewidzianego do realizacji. Zgodnie z zasadą zrównoważonego rozwoju w opisie, a następnie w analizie wariantów należy uwzględnić kwestie: ekonomiczne, społeczne, techniczne, i prawne (zob. wyrok NSA z dnia 21 lutego 2015 r., sygn. akt II OSK 1472/15, LEX nr 2267795). Raport poprzedzający wydanie decyzji o uwarunkowaniach środowiskowych powinien mieć charakter kompleksowy i odnosić się do wszystkich możliwych zagrożeń związanych z realizacją przedsięwzięcia oraz wskazywać, jakie w tym zakresie obowiązują standardy ochrony środowiska oraz czy zamierzona inwestycja mieści się w ich ramach. Środowisko stanowi dobro publiczne, zaś jego ochrona, zgodnie z art. 74 ust. 2 Konstytucji RP, jest obowiązkiem władz publicznych. Dlatego inwestor jest obowiązany przedłożyć taki raport o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko, w którym zostanie rzetelnie przedstawiona analiza wszystkich wariantów, o których mowa w art. 66 ust. 1 pkt 5 u.u.i.ś., a nie tylko wariantu, którym z przyczyn oczywistych inwestor jest zainteresowany (por. wyrok NSA z dnia 17 listopada 2015 r., sygn. akt II OSK 602/14, LEX nr 1990884). Raport, chociaż jest dokumentem prywatnym oraz opracowanym przez osoby posiadające wiadomości specjalne, musi być jednak spójny i rzetelny. Oznacza to, że raport powinien uwzględniać wszystkie wymagania nałożone przez ustawodawcę, ponieważ jest także kluczowym dowodem w tym postępowaniu administracyjnym. Z postanowień art. 66 ust. 1 pkt 5 u.u.i.ś. wynika, że powinny zostać uwzględnione trzy warianty: proponowany przez wnioskodawcę, racjonalny wariant alternatywny oraz wariant najkorzystniejszy dla środowiska. Nie można jednak wykluczyć sytuacji, w której wariant zaproponowany przez wnioskodawcę będzie również wariantem najkorzystniejszym dla środowiska. Innymi słowy, jeżeli wariant przedstawiony do realizacji przez wnioskodawcę nie jest wariantem najkorzystniejszym, to w zasadzie w raporcie powinny być omówione co najmniej trzy różne warianty planowanego przedsięwzięcia. Należy wyraźnie podkreślić, że wariantowość przedstawionych rozwiązań nie może mieć charakteru pozornego - sytuacja taka mogłaby wystąpić przy wariantach przedsięwzięcia, zakładających jego realizację dokładnie w tym samym miejscu i z technicznego punktu widzenia niewiele różniących się od siebie (por. K. Gruszecki, Komentarz do ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko, Lex/el). Przekładając powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy należy zgodzić się z Sądem Wojewódzkim, że przedłożony przez inwestora raport nie zawiera odpowiednio przedstawionego wariantowania realizacji inwestycji, a zwłaszcza budzi wątpliwości przedstawiony wariant alternatywny. Jest on bowiem niewystarczający dla uznania, że stanowi rzeczywistą alternatywę dla wariantu wybranego przez inwestora. Sąd Wojewódzki trafnie ocenił, że w sposób ogólnikowy i lakoniczny przedstawiono zestawienie dwóch wariantów w stosunku do kryteriów tj. np. oddziaływania na glebę, wodę, ludzi, powietrze, zwierzęta, grzyby i siedliska przyrodnicze, dobra materialne, zabytki i krajobraz. W wyniku tego zestawienia, inwestor wskazał, że realizacja wariantu alternatywnego spowodowałaby jedynie zwiększoną ilość wytworzonego amoniaku, przenikającego do powietrza, co ma świadczyć o tym, że wariant alternatywny stanowiłby większe zagrożenie dla środowiska naturalnego. Sąd Wojewódzki zasadnie stwierdził, że wskazane w raporcie dwa warianty (chów świni w systemie rusztowym i ściółkowym), technologicznie będą się nieznacznie różnić, co oznacza, że organ orzekający miał podstawy, aby uznać, że proponowany, jako racjonalny wariant alternatywny jest nim tylko pozornie. Z treści raportu wynika, że na działce nr ewid. [...] sąsiadującej z działką, na której ma być zlokalizowane przedmiotowe przedsięwzięcie, planowane jest analogiczne przedsięwzięcie, także o obsadzie 1980 sztuk. Jak wskazał autor raportu, oddziaływania z tych przedsięwzięć będą się kumulować. Analiza treści raportu prowadzi do konstatacji, że przedmiotem skumulowanego oddziaływania ww. przedsięwzięć objęte zostały w sposób wybiórczy niektóre tylko emisje na wybrane elementy środowiska Wbrew zarzutom i argumentom skargi trzeba podzielić ocenę zawartą w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, że w raporcie pominięto całkowicie emisję gazów cieplarnianych, takich jak metan, podtlenek azotu. Nie rozważono i nie odniesiono się do stanu środowiska glebowego oraz wpływu planowanego zagospodarowania gnojowicy poprzez jej wykorzystanie do nawożenia pól uprawnych. Tym samym nie można podzielić zarzutu naruszenia art. 80 ust. 1 u.u.i.ś. W przedmiotowej sprawie nie zostały bowiem spełnione wszelkie ustawowe przesłanki do wydania decyzji pozytywnej. W sytuacji, gdy wnioskodawca, wezwany przez organ do uzupełnienia raportu w zakresie przedstawienia wariantów, jednoznacznie odmówił wykonania tej czynności, nie można uznać, że decyzja odmawiająca ustalenia środowiskowych uwarunkowań dla przedmiotowego zamierzenia, została wydana z naruszeniem art. 80 ust. 1 u.u.i.ś. Przechodząc do rozpoznania podniesionych w skardze kasacyjnej zarzutów naruszenia przepisów natury procesowej wskazać należy, że podstawą orzekania przez sąd jest materiał dowodowy zgromadzony przez organy administracji publicznej w toku całego postępowania toczącego się przed organami (art. 133 § 1 P.p.s.a.). Powyższe oznacza, że sąd administracyjny rozpoznaje sprawę na podstawie stanu faktycznego istniejącego w dniu wydania zaskarżonego aktu. Skoro Sąd wydaje wyrok na podstawie akt sprawy, to tym samym badając legalność zaskarżonej decyzji Sąd ocenia jej zgodność z prawem materialnym i procesowym w aspekcie całości zgromadzonego w postępowaniu administracyjnym materiału dowodowego. I tak też w niniejszej sprawie postąpił Sąd pierwszej instancji. Do kompetencji Sądu administracyjnego nie należy, bowiem rozstrzyganie sprawy administracyjnej, co do jej meritum. Zadaniem Sądu administracyjnego jest wymierzanie sprawiedliwości poprzez ocenę zgodności z prawem zaskarżonego aktu i przeprowadzonego postępowania administracyjnego, w tym ocena, czy organ administracji publicznej w sposób wyczerpujący zebrał i rozpatrzył cały materiał dowodowy. Sąd pierwszej instancji nie ustalał stanu faktycznego sprawy, a oceniał prawidłowość jego wyjaśnienia i ustalenia przez organy administracji publicznej. Wbrew zarzutom skargi kasacyjnej, Sądowi pierwszej instancji w tym zakresie nie można skutecznie zarzucić wadliwości postępowania i twierdzić, że powinien uwzględnić skargę, gdyż organ ustalił stan faktyczny niezgodnie ze stanem rzeczywistym. Sąd Wojewódzki zasadnie uznał, że postępowanie administracyjne w niniejszej sprawie zostało przeprowadzone w sposób prawidłowy, z poszanowaniem zasad ogólnych uregulowanych w K.p.a. Organy zgromadziły wymagany przepisami prawa materiał dowodowy, dokonały jego wszechstronnej oceny, a zawarta w uzasadnieniu decyzji argumentacja jest logiczna i przekonująca. Organy w wyniku dokonanych ustaleń i prawidłowej wykładni przepisów prawa materialnego, zasadnie zastosowały art. 66 ust. 1 pkt 5 u.u.i.ś. Wyjaśniły dokładnie przesłanki jakimi się kierowały przy rozstrzygnięciu sprawy, poddając przedmiotowy raport wnikliwej analizie, zasadnie przyjmując, że brak prawidłowo przedstawionego (opisanego) racjonalnego wariantu alternatywnego, przesądził o decyzji odmownej. W realiach sprawy na treść negatywnego rozstrzygnięcia, wbrew stanowisku skarżącego kasacyjnie, nie miało wpływu postanowienie z dnia 19 września 2019 r. uzgadniające realizację przedsięwzięcia inwestycyjnego określającego warunki jego realizacji, wydane przez Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w W. oraz postanowienie z dnia 24 września 2019 r. uzgadniającego realizację przedsięwzięcia inwestycyjnego i określającego warunki jego realizacji, wydane przez Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w W. Nie może odnieść zamierzonego skutku zarzut naruszenia art. 145 ust. 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. Podkreślić należy, że w przypadku oddalenia skargi można zarzucić Sądowi pierwszej instancji naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c, P.p.s.a. tylko wówczas, gdy Sąd ten stwierdzi naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a mimo to nie spełni dyspozycji tej normy prawnej i nie uchyli zaskarżonego postanowienia. Natomiast, jeśli z zaskarżonego wyroku wynika, że Sąd nie dopatrzył się naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, to Naczelny Sąd Administracyjny nie może zarzucić oddalającemu skargę Sądowi pierwszej instancji naruszenia omawianego przepisu, gdyż rozstrzygnięcie jest zgodne z dyspozycją, stosowanej przez Wojewódzki Sąd Administracyjny, normy prawnej. W rozpoznanej sprawie Sąd Wojewódzki nie stosował art. 145 § 1 pkt 1 lit. c. P.p.s.a. Podstawą prawną zaskarżonego wyroku był art. 151 P.p.s.a., zgodnie z którym w razie nieuwzględniania skargi sąd skargę oddala. Okoliczność oddalenia skargi nie mogła, więc stanowić bezpośrednio argumentu mającego świadczyć o naruszeniu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. Przy tym podobnie, jak przepis art. 145 § 1 pkt 1 lit. c, P.p.s.a., również przepis art. 151 tej ustawy stanowią jedynie wynik kontroli przez sąd zaskarżonego aktu. Warunkiem ich zastosowania jest spełnienie hipotezy w postaci odpowiednio stwierdzenia czy niestwierdzenia przez sąd naruszeń prawa przez organ administracji publicznej. Naruszenie tych przepisów - powoływanych odrębnie, jak i wspólnie - jest zawsze następstwem złamania innych przepisów. W przedmiotowej sprawie Sąd Wojewódzki nie stwierdził naruszenia art. 7 K.p.a., art. 75 § 1 K.p.a., art. 77 § 1 K.p.a. i art. 80 K.p.a., dlatego prawidłowo oddalił skargę. Skoro zatem, Sąd nie stwierdzi naruszenia przepisów postępowania przez organ administracji publicznej, to nie miał podstaw do zastosowania art. 145 § 1 pkt 1 lit. c. P.p.s.a. Jak już podniesiono wyżej rozstrzygnięcie oparte na podstawie art. 151 P.p.s.a. oznacza, że zainicjowany skargą strony proces kontroli zgodności z prawem zaskarżonego aktu nie ujawnił wad postępowania, które obligowałyby sąd do wydania innego rozstrzygnięcia w sprawie. Wobec powyższego uzasadnieniem (wyjaśnieniem) dla rozstrzygnięcia wynikającego z art. 151 P.p.s.a. są przede wszystkim te oceny Sądu, w których zawarta jest aprobata dla poczynań organu odwoławczego. Oddalenie skargi na podstawie art. 151 P.p.s.a. oznacza przede wszystkim, że Sąd dokonujący kontroli legalności zaskarżonego aktu nie stwierdził żadnej kwalifikowanej wady skutkującej sankcją nieważności oraz że nie wystąpiło takie naruszenie przepisów postępowania, które uzasadniałoby uchylenie postanowienia na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. Nie można zatem zgodzić się z twierdzeniem skarżącego o przekroczeniu przez Sąd pierwszej instancji zasady prawdy obiektywnej i związanej z nią zasadą swobodnej oceny dowodów. Jak podniesiono wyżej przyjęta w sprawie faktyczna podstawa rozstrzygnięć ustalona została z uwzględnieniem wymogów wynikających z przepisów art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a. Sąd zasadnie uznał, że organ ustalił wszystkie istotne do załatwienia sprawy okoliczności faktyczne i prawne, a zgromadzony w sprawie materiał dowodowy ma walor kompletności, zaś jego ocena nie nosi znamion dowolności. Na gruncie reguł i norm procesowych wyprowadził logicznie uprawnione i merytorycznie trafne wnioski. Trafnie też ocenił, że orzekające w sprawie organy prawidłowo uzasadniły z jakich powodów odmówiono ustalenia środowiskowych uwarunkowań wyrażenia zgody na realizację przedmiotowego przedsięwzięcia. Nie można również uznać za usprawiedliwiony zarzut naruszenia art. 141 § 4 P.p.s.a. Uwzględniając normatywną treść przepisu art. 141 § 4 P.p.s.a., prawidłowo sporządzone uzasadnienie wyroku powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Należy przy tym podnieść, że w świetle uchwały składu siedmiu sędziów NSA z dnia 15 lutego 2010 r. sygn. akt II FPS 8/09 (ONSAiWSA 2010, nr 3, poz. 39) przepis art. 141 § 4 P.p.s.a. może stanowić samodzielną podstawę kasacyjną, jeżeli uzasadnienie orzeczenia wojewódzkiego sądu nie zawiera stanowiska, co do stanu faktycznego przyjętego za podstawę zaskarżonego rozstrzygnięcia, co w tej sprawie oczywiście nie wystąpiło. Sąd pierwszej instancji prawidłowo przeprowadził kompleksową kontrolę ustalonego przez właściwe organy stanu faktycznego w przedmiotowej sprawie, jak i zastosowania przepisów prawa materialnego w ramach kontroli działalności administracji publicznej. Uzasadnienie wyroku odpowiada wymaganiom formalnym, a nadto pozwala na przeprowadzenie kontroli przed Naczelnym Sądem Administracyjnym. Wynikają z niego bowiem zasadnicze powody, które legły u podstaw wydania wyroku stwierdzającego, że zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem. Całkowicie chybiony jest zarzut naruszenia art. 147 § 1 P.p.s.a. Przepis ten przewiduje, że: "Sąd uwzględniając skargę na uchwałę lub akt, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 5 i 6, stwierdza nieważność tej uchwały lub aktu w całości lub w części albo stwierdza, że zostały wydane z naruszeniem prawa, jeżeli przepis szczególny wyłącza stwierdzenie ich nieważności.". W przedmiotowej sprawie Sąd Wojewódzki nie miał podstaw do zastosowania art. 147 § 1 P.p.s.a., albowiem nie kontrolował uchwały lub aktu, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 5 i 6 P.p.s.a., ale decyzję administracyjną, o której mowa w art. 3 § 2 pkt 1 P.p.s.a. Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny uznając, że skarga kasacyjna nie została oparta na uzasadnionych podstawach, orzekł o jej oddaleniu na podstawie art. 184 P.p.s.a.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI