III OSK 6026/21
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNSA uchylił wyrok WSA i decyzje administracyjne dotyczące odmowy przydziału kwatery wojskowej, uznając, że pomoc finansowa uzyskana przez małżonkę żołnierza na cele mieszkaniowe na podstawie innej ustawy niż wskazana w art. 21 ust. 6 pkt 4 ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP nie stanowi przeszkody do przydziału kwatery.
NSA rozpoznał skargę kasacyjną żołnierza służby kontraktowej, któremu odmówiono przydziału kwatery, ponieważ jego żona wcześniej otrzymała pomoc finansową na cele mieszkaniowe. Sąd pierwszej instancji oddalił skargę, akceptując wykładnię organów administracji, że wcześniejsza pomoc finansowa wyklucza prawo do kwatery. Naczelny Sąd Administracyjny uchylił wyrok WSA i decyzje administracyjne, stwierdzając, że art. 21 ust. 6 pkt 4 ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP dotyczy wyłącznie pomocy finansowej udzielonej na podstawie konkretnie wskazanej ustawy, a nie pomocy uzyskanej na innej podstawie prawnej.
Sprawa dotyczyła odmowy przydziału kwatery wojskowej dla żołnierza służby kontraktowej, T.P. Organ administracji oraz Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznali, że prawo do zakwaterowania jest wyłączone, ponieważ małżonka skarżącego, pełniąc służbę w innej formacji, otrzymała w 2008 r. pomoc finansową na uzyskanie lokalu mieszkalnego. Interpretacja ta opierała się na art. 21 ust. 6 pkt 4 ustawy z dnia 22 czerwca 1995 r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej, który stanowi, że żołnierzowi nie przysługuje prawo do zakwaterowania, jeżeli on lub jego małżonek otrzymał pomoc finansową wypłaconą do 31 grudnia 1995 r. na podstawie ustawy z 20 maja 1976 r. WSA uznał, że wykładnia systemowa i celowościowa pozwala na objęcie tym przepisem również pomocy uzyskanej na innej podstawie prawnej. Naczelny Sąd Administracyjny, rozpoznając skargę kasacyjną, uznał zarzut naruszenia prawa materialnego za zasadny. Sąd podkreślił, że wykładnia językowa art. 21 ust. 6 pkt 4 ustawy prowadzi do wniosku, iż przepis ten dotyczy wyłącznie pomocy finansowej udzielonej na podstawie wskazanej w nim ustawy, a nie jakiejkolwiek innej pomocy mieszkaniowej. NSA stwierdził, że zastosowanie tego przepisu do sytuacji, gdy pomoc została uzyskana na innej podstawie prawnej, stanowi nieuprawnione rozszerzenie wyjątków od zasady. Sąd zaznaczył, że organy są zobowiązane do działania na podstawie wyraźnej podstawy prawnej i nie mogą dokonywać rozszerzającej interpretacji przepisów ograniczających prawa obywateli. W konsekwencji NSA uchylił zaskarżony wyrok WSA oraz decyzje administracyjne, zasądzając jednocześnie zwrot kosztów postępowania.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (1)
Odpowiedź sądu
Nie, pomoc finansowa uzyskana na podstawie ustawy innej niż wskazana w art. 21 ust. 6 pkt 4 ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP nie stanowi przesłanki negatywnej do przydziału kwatery wojskowej dla żołnierza.
Uzasadnienie
Sąd NSA oparł się na wykładni językowej art. 21 ust. 6 pkt 4 ustawy, stwierdzając, że przepis ten dotyczy wyłącznie pomocy finansowej udzielonej na podstawie konkretnie wskazanej ustawy. Rozszerzająca interpretacja, obejmująca pomoc uzyskaną na innej podstawie prawnej, jest nieuprawniona i stanowi naruszenie zasady exceptiones non sunt extendendae.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
uchylono_decyzję
Przepisy (14)
Główne
ustawa art. 21 § ust. 6 pkt 4
Ustawa z dnia 22 czerwca 1995 r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej
Przepis ten dotyczy wyłącznie pomocy finansowej udzielonej na podstawie ustawy z dnia 20 maja 1976 r. o zakwaterowaniu sił zbrojnych, a nie jakiejkolwiek innej pomocy finansowej na zaspokojenie potrzeb mieszkaniowych, z jakiegokolwiek innego tytułu prawnego.
Pomocnicze
k.p.a. art. 7
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 77 § § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 80
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
p.p.s.a. art. 134 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 135
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. c
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 174
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 183 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 188
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych art. 1 § § 1 i 2
Ustawa z dnia 10 lipca 2015 r. o Agencji Mienia Wojskowego art. 17 § ust. 4
Ustawa z dnia 10 lipca 2015 r. o Agencji Mienia Wojskowego art. 24 § ust. 1
Argumenty
Skuteczne argumenty
Naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnię art. 21 ust. 6 pkt 4 ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP poprzez uznanie, że pomoc finansowa uzyskana przez małżonkę na innej podstawie prawnej wyklucza prawo do kwatery.
Odrzucone argumenty
Zarzuty naruszenia przepisów prawa procesowego.
Godne uwagi sformułowania
wykładnia językowa art. 21 ust. 6 pkt 4 ustawy prowadzi do wniosku, że chodzi tu wyłącznie o pomoc finansową udzieloną żołnierzowi lub jego małżonkowi na podstawie wskazanej ustawy, a nie o jakąkolwiek inną pomoc finansową na zaspokojenie potrzeb mieszkaniowych, z jakiegokolwiek innego tytułu prawnego, udzieloną na podstawie innych ustaw. nie sposób przyjąć, że ustawodawcy w tym przepisie chodziło także o pomoc inną – uzyskaną na podstawie innych ustaw, których nie wymieniono w tym przepisie. exceptiones non sunt extendendae
Skład orzekający
Jerzy Stelmasiak
przewodniczący
Maciej Kobak
członek
Mirosław Wincenciak
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja art. 21 ust. 6 pkt 4 ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP i zasady wykładni przepisów ograniczających prawa obywateli."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji pomocy finansowej na cele mieszkaniowe dla żołnierzy i ich małżonków oraz konkretnego przepisu ustawy.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy ważnego uprawnienia żołnierzy i jego ograniczeń, a także pokazuje, jak kluczowa jest precyzyjna wykładnia przepisów prawa, zwłaszcza gdy dotyczy to praw obywatelskich.
“Czy pomoc mieszkaniowa dla małżonka zamyka drogę do kwatery wojskowej? NSA wyjaśnia.”
Sektor
obronność
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyIII OSK 6026/21 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2022-11-08
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-08-11
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Jerzy Stelmasiak /przewodniczący/
Maciej Kobak
Mirosław Wincenciak /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6213 Inne świadczenia finansowe związane z lokalem mieszkalnym
Hasła tematyczne
Inne
Sygn. powiązane
II SA/Wa 1808/20 - Wyrok WSA w Warszawie z 2021-02-02
Skarżony organ
Prezes Agencji Mienia Wojskowego
Treść wyniku
Uchylono zaskarżony wyrok oraz decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 1995 nr 86 poz 433
art. 21 ust. 6 pkt 4
Ustawa z dnia 22 czerwca 1995 r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej.
Sentencja
Dnia 8 listopada 2022 r. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Jerzy Stelmasiak sędzia NSA Mirosław Wincenciak (spr.) sędzia del. WSA Maciej Kobak po rozpoznaniu w dniu 8 listopada 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej T.P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 2 lutego 2021 r. sygn. akt II SA/Wa 1808/20 w sprawie ze skargi T.P. na decyzję Prezesa Agencji Mienia Wojskowego z dnia 20 lipca 2020 r. nr BP-DZ.410.39.2020/2 w przedmiocie odmowy przydziału kwatery 1) uchyla zaskarżony wyrok, zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Mienia Wojskowego w [...] z dnia 3 czerwca 2020 r. nr OW-DZ.4300.1867.2017/11; 2) zasądza od Prezesa Agencji Mienia Wojskowego na rzecz T.P. kwotę 737 (słownie: siedemset trzydzieści siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 2 lutego 2021 r. sygn. akt II SA/Wa 1808/20 oddalił skargę T.P. na decyzję Prezesa Agencji Mienia Wojskowego z dnia 20 lipca 2020 r. nr BP-DZ.410.39.2020/2 w przedmiocie odmowy przydziału kwatery.
Wyrok został wydany w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.
Prezes Agencji Mienia Wojskowego decyzją z dnia 20 lipca 2020 r. nr BP-DZ. 410.39.2020/2, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.: Dz. U. z 2020 r., poz. 256 ze zm., dalej w skrócie "k.p.a."), art. 17 ust. 4 ustawy z dnia 10 lipca 2015 r. o Agencji Mienia wojskowego (t.j.: Dz. U. z 2020 r., poz. 231 ze zm.) oraz art. 21 ust. 1, 2 i 4 i art. 24 ust. 1 w zw. z art. 21 ust. 6 pkt 4 ustawy z dnia 22 czerwca 1995 r. o zakwaterowaniu Sil Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej (t.j.: Dz. U. z 2018 r., poz. 2356 ze zm., dalej w skrócie "ustawa"), utrzymał w mocy decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Mienia Wojskowego [...] z dnia 3 czerwca 2020 r. nr OW-DZ. 4300.1867.2017/11 o odmowie przydziału T.P. kwatery albo innego lokalu mieszkalnego.
W uzasadnieniu rozstrzygnięcia podał, że T.P. pełni służbę kontraktową, natomiast jego żona, która pełniła służbę stałą w [...], otrzymała pomoc finansową na uzyskanie lokalu mieszkalnego lub domu. Istota sprawy w tak ustalonym stanie faktycznym sprowadza się do wykładni art. 21 ust. 6 pkt 4 w zw. z art. 21 ust. 4 ustawy. W niniejszej sprawie istnieje podstawa do zastosowania, obok wykładni językowej, również wykładni funkcjonalnej i systemowej w/w przepisu. Rezultaty tej wykładni i wzgląd na racjonalność ustawodawcy przemawia za przyjęciem zasady, że żołnierzowi zawodowemu i jego małżonkowi, którzy kiedykolwiek wcześniej uzyskali pomoc finansową na cele mieszkaniowe z tytułu pełnienia służby w innej formacji, nie przysługuje prawo do jej ponownego uzyskania od Państwa poprzez przydział kwatery albo innego lokalu mieszkalnego. Kategoryczny sposób sformułowania w art. 21 ust. 6 ustawy ("nie przysługuje prawo do zakwaterowania") oraz ogólne określenie negatywnych przesłanek realizacji prawa do zakwaterowania, z uwzględnieniem celowościowej i systemowej interpretacji powołanych przepisów, pozwala wyprowadzić wniosek, że tak wyjątkowe prawo, jak prawo do zaspokojenia potrzeb mieszkaniowych żołnierza i jego rodziny, można wykorzystać tylko jeden raz.
Powyższa decyzja stała się przedmiotem skargi T.P. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, w której zarzucił naruszenie art. 21 ust. 6 pkt 4 w zw. z art. 21 ust. 1 ustawy, poprzez ich błędna wykładnię i przyjęcie, że otrzymanie przez żonę skarżącego pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego wyczerpuje jedną z przesłanek negatywnych prawa do zakwaterowania w sytuacji, gdy otrzymanie tej pomocy nie jest równoznaczne z zaistnieniem którejkolwiek z przesłanek z art. 21 ust. 6 ustawy.
Prezes Agencji Mienia Wojskowego w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. W uzasadnieniu wyroku stwierdził, że prawo żołnierza zawodowego do świadczenia mieszkaniowego stanowi pochodną uprawnienia podstawowego, jakim jest prawo do zakwaterowania. Zgodnie bowiem z art. 21 ust. 1 i 2 ustawy, żołnierzowi zawodowemu od dnia wyznaczenia na pierwsze stanowisko służbowe do dnia zwolnienia z czynnej służby wojskowej przysługuje prawo do zakwaterowania na czas pełnienia służby wojskowej w miejscowości, w której żołnierz pełni służbę, albo w miejscowości pobliskiej albo za jego zgodą w innej miejscowości. Prawo do zakwaterowania żołnierza zawodowego jest realizowane w jednej z następujących form: 1) przydziału kwatery albo innego lokalu mieszkalnego; 2) przydziału miejsca w internacie albo kwaterze internatowej; 3) wypłaty świadczenia mieszkaniowego. Przy czym żołnierz służby stałej ma prawo wyboru jednej z trzech form zakwaterowania (art. 21 ust. 3 ustawy), natomiast żołnierzowi służby kontraktowej w pierwszej kolejności prawo do zakwaterowania realizowane jest w formie przydziału kwatery albo innego lokalu mieszkalnego (art. 21 ust. 4 ustawy). Dopiero w przypadku braku możliwości przydziału kwatery albo innego lokalu mieszkalnego, żołnierz służby kontraktowej ma prawo wyboru skorzystania z jednej z dwóch pozostałych form zakwaterowania, tj. przydziału miejsca w internacie lub kwaterze internatowej albo wypłaty świadczenia mieszkaniowego. Zgodnie z art. 24 ust. 1 ustawy, na wniosek żołnierza zawodowego poświadczony przez dowódcę jednostki wojskowej, w której żołnierz pełni służbę wojskową, dyrektor oddziału regionalnego właściwy dla garnizonu, w którym żołnierz pełni służbę wojskową, wydaje decyzję o przydziale kwatery albo innego lokalu mieszkalnego. Prawo do zakwaterowania przez przydział kwatery lokalu mieszkalnego może zostać zrealizowane w miejscowości, w której żołnierz pełni służbę albo w miejscowości pobliskiej albo za jego zgodą w innej miejscowości. Żołnierzowi zawodowemu nie przysługuje prawo do zakwaterowania, jeżeli on lub jego małżonek (art. 21 ust. 6 ustawy): 1) otrzymał ekwiwalent pieniężny w zamian za rezygnację z kwatery, wypłacony na podstawie przepisów ustawy obowiązujących do 30 czerwca 2004 r.; 2) otrzymał odprawę mieszkaniową wypłaconą albo zrealizowaną w formie rzeczowej na podstawie przepisów ustawy obowiązujących od 1 lipca 2004 r.; 3) nabył lokal mieszkalny od Skarbu Państwa, Agencji albo jednostki samorządu terytorialnego z bonifikatą lub z uwzględnieniem pomniejszenia w cenie nabycia; 4) otrzymał pomoc finansową wypłaconą w formie zaliczkowej lub bezzwrotnej do 31 grudnia 1995 r. na podstawie przepisów ustawy z 20 maja 1976 r. o zakwaterowaniu sił zbrojnych (Dz. U. z 1992 r. poz. 19 oraz z 1994 r. poz. 36); 5) nabył własnościowe spółdzielcze prawo do lokalu mieszkalnego od Agencji.
W rozpoznawanej sprawie ustalono, że skarżący w dniu 20 listopada 2017 r. wystąpił do Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Mienia Wojskowego [...]. Ponadto żona skarżącego, będąc funkcjonariuszem [...], otrzymała w 2008 r. pomoc finansową na uzyskanie lokalu mieszkalnego lub domu. Z art. 21 ust. 6 pkt 3 ustawy wynika, że żołnierzowi zawodowemu nie przysługuje prawo do zakwaterowania, jeżeli on lub jego małżonek nabył lokal mieszkalny od Skarbu Państwa, Agencji albo jednostki samorządu terytorialnego z bonifikatą lub z uwzględnieniem pomniejszenia w cenie nabycia. Natomiast w przepisie art. 21 ust. 6 pkt 4 ustawy mowa jest o pomocy finansowej wypłaconej w formie zaliczkowej lub bezzwrotnej do 31 grudnia 1995 r. na podstawie przepisów ustawy z 20 maja 1976 r. o zakwaterowaniu sił zbrojnych. Tym samym, skoro żona skarżącego otrzymała pomoc finansową od Skarbu Państwa na uzyskanie lokalu mieszkalnego lub domu, należało uznać, że uprawniona była dokonana przez organy obu instancji wykładnia systemowa i celowościowa przepisu art. 21 ust. 6 pkt 4 ustawy.
Sąd pierwszej instancji zwrócił również uwagę na kategoryczny sposób sformułowania w art. 21 ust. 6 ustawy o zakwaterowaniu – "nie przysługuje prawo do zakwaterowania", jak również na ogólne określenie przez ustawodawcę przesłanek negatywnych realizacji prawa do zakwaterowania. W konsekwencji zaaprobował pogląd organu o interpretacji art. 21 ust. 6 pkt 4 ustawy w sposób systemowy i celowościowy. W okolicznościach faktycznych sprawy skorzystanie przez żonę skarżącego z pomocy Skarbu Państwa w zakresie realizacji potrzeb mieszkaniowych powoduje niemożność pozytywnego rozpatrzenia kolejnego wniosku tej osoby, która jest żołnierzem kontraktowym, o przydział kwatery albo innego lokalu mieszkalnego. Powyższy przepis znajdzie zastosowanie, gdy Skarb Państwa udzielił już raz pomocy finansowej, która przyczyniła się do zaspokojenia potrzeb mieszkaniowych konkretnej osoby, bez względu na to, jaką służbę reprezentowała po udzieleniu tej pomocy. Zdaniem Sądu, argumentacja organu ma także wzmocnienie w treści powołanego w zaskarżonej decyzji przepisu art. 7a k.p.a.
W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej w skrócie "p.p.s.a."), orzekł, jak w sentencji wyroku.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniósł T.P. Zaskarżając wyrok w całości, na podstawie art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a. zarzucił naruszenie:
1) przepisów prawa materialnego, tj. art. 21 ust. 6 pkt 4 w zw. z art. 21 ust. 4 ustawy, poprzez ich błędną interpretację i uznanie pierwszeństwa stosowania wykładni systemowej i celowościowej przed wykładnią literalną oraz przyjęcie, że otrzymanie przez małżonkę skarżącego pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego wyczerpuje jedną z przesłanek negatywnych prawa do zakwaterowania w sytuacji, gdy otrzymanie tej pomocy nie jest równoznaczne z zaistnieniem którejkolwiek z przesłanek z art. 21 ust. 6 ustawy;
2) przepisów prawa procesowego, tj.:
a) art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j.: Dz. U. z 2018 r., poz. 2107 ze zm.) w zw. z art. 3 § 2 pkt 1 p.p.s.a., poprzez niewłaściwe przeprowadzenie kontroli decyzji Prezesa Agencji Mienia Wojskowego z dnia 20 lipca 2020 r. nr BP-DZ.410.39.2020/2 w niniejszej sprawie, czego skutkiem było oddalenie skargi;
b) art. 134 § 1 w zw. z art. 3 § 1 p.p.s.a., poprzez niedokonanie przez Sąd pierwszej instancji wszechstronnej oceny w zakresie stanu faktycznego sprawy, w szczególności w zakresie kwestii związanej z przedstawieniem przez skarżącego kasacyjnie okoliczności wykazujących prawo do uzyskania pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego, kwatery albo innego lokalu mieszkalnego w związku z pełnioną funkcją żołnierza kontraktowego, daty i podstaw uzyskania tej pomocy przez małżonkę skarżącego;
c) art. 135 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 6 i art. 8 k.p.a., ponieważ Sąd pierwszej instancji wydał orzeczenie stojące w sprzeczności z prawem, mimo powinności wyeliminowania rozstrzygnięć organów obu instancji, przez co naruszył zasadę praworządności oraz zasadę pogłębiania zaufania obywateli do organów Państwa wyrażoną w w/w przepisach;
d) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., polegające na wadliwym przyjęciu, że organy administracji publicznej podjęły wszelkie niezbędne działania w celu wyjaśnienia stanu faktycznego niniejszej sprawy, biorąc pod uwagę wszystkie podnoszone okoliczności i zgromadzone w toku postępowania dowody, odnosząc je do podstawy materialnoprawnej rozstrzygnięcia w granicach swobodnej oceny dowodów, podczas gdy w rzeczywistości należało uchylić zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji w całości, albowiem naruszyły one przepisy art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a. w sposób mający wpływ na wynik sprawy, polegający na błędnym przyjęciu, że skorzystanie przez żonę skarżącego kasacyjnie z pomocy od Skarbu Państwa w zakresie realizacji potrzeb mieszkaniowych powoduje niemożność pozytywnego rozpatrzenia wniosku żołnierza kontraktowego o przydział kwatery bądź innego lokalu mieszkalnego;
e) art. 151 p.p.s.a., poprzez jego niezasadne zastosowanie w sprawie i oddalenie skargi, w przypadku gdy z przeprowadzonego przez Sąd pierwszej instancji postępowania nie wynika, iż zaskarżony akt nie narusza prawa albo że narusza prawo, jednak nie w takim stopniu, który dawałby podstawę do uwzględnienia skargi.
Wskazując na powyższe zarzuty, skarżący kasacyjnie wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. Ponadto wniósł o przeprowadzenie dowodu z decyzji [...] z dnia [...] października 2008 r. nr [...] w sprawie przyznania pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego lub domu na okoliczność daty i podstawy prawnej przyznania pomocy finansowej małżonce skarżącego M.P.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej przedstawił argumentację mającą wykazać zasadność podniesionych w niej zarzutów.
Prezes Agencji Mienia Wojskowego w odpowiedzi na skargę kasacyjną wniósł o jej oddalenie w całości oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego według norm przepisanych. Jednocześnie oświadczył, że zrzeka się rozpoznania niniejszej sprawy na rozprawie. Ustosunkowując się do zarzutów podanych w skardze kasacyjnej stwierdził, że są one niezasadne, a zaskarżony wyrok odpowiada prawu.
Skarżący kasacyjnie w piśmie procesowym z dnia 16 lipca 2021 r. złożył oświadczenie o zrzeczeniu się rozprawy. Następnie, w piśmie procesowym z dnia 4 sierpnia 2021 r., podtrzymał swoje stanowisko w sprawie oraz wniósł o przeprowadzenie dowodu ze wskazanych dokumentów.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
W świetle art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach:
1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie,
2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, ponieważ w świetle art. 183 § 1 p.p.s.a. rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. Jeżeli zatem nie wystąpiły przesłanki nieważności postępowania wymienione w art. 183 § 2 p.p.s.a., a w rozpoznawanej sprawie przesłanek tych brak, to Sąd związany jest granicami skargi kasacyjnej. Oznacza to, że Sąd nie jest uprawniony do samodzielnego dokonywania konkretyzacji zarzutów skargi kasacyjnej, a upoważniony jest do oceny zaskarżonego orzeczenia wyłącznie w granicach przedstawionych we wniesionej skardze kasacyjnej.
Rozpoznana w tych granicach skarga kasacyjna zasługuje na uwzględnienie.
Istota sporu w niniejszej sprawie ogniskuje się wokół kwestii interpretacji art. 21 ust. 6 pkt 4 ustawy i sprowadza się do wyjaśnienia, czy skarżącemu – żołnierzowi służby kontraktowej, którego żona, pełniąc służbę w [...], na podstawie decyzji [...] z 2008 r. otrzymała pomoc finansową na uzyskanie lokalu mieszkalnego – przysługuje prawo do przydziału kwatery albo innego lokalu mieszkalnego.
Przepis art. 21 ust. 6 pkt 4 ustawy stanowi, że żołnierzowi zawodowemu nie przysługuje prawo do zakwaterowania, jeżeli on lub jego małżonek, z zastrzeżeniem ust. 10, otrzymał pomoc finansową wypłaconą w formie zaliczkowej lub bezzwrotnej do dnia 31 grudnia 1995 r. na podstawie przepisów ustawy z dnia 20 maja 1976 r. o zakwaterowaniu sił zbrojnych.
Wskazać należy, iż analogiczny problem prawny do sprawy rozpoznanej był przedmiotem rozważań Naczelnego Sądu Administracyjnego m.in. w wyroku z dnia 1 czerwca 2021 r., sygn. akt III OSK 3501/21 oraz w wyroku z dnia 7 października 2021 r., sygn. akt III OSK 4247/21. W powołanych judykatach Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, iż wykładnia językowa art. 21 ust. 6 pkt 4 ustawy prowadzi do wniosku, że chodzi tu wyłącznie o pomoc finansową udzieloną żołnierzowi lub jego małżonkowi na podstawie wskazanej ustawy, a nie o jakąkolwiek inną pomoc finansową na zaspokojenie potrzeb mieszkaniowych, z jakiegokolwiek innego tytułu prawnego, udzieloną na podstawie innych ustaw. Oznacza to, że żołnierzowi w czasie pełnienia służby przysługuje jednokrotnie pomoc Państwa w zaspokojeniu jego potrzeb mieszkaniowych. Żołnierz nie może zatem ponownie skorzystać z prawa do zakwaterowania, jeżeli z tego prawa już skorzystał (lub jego małżonek) czy to na podstawie poprzednio obowiązujących, czy też aktualnie obowiązujących przepisów dotyczących zakwaterowania Sił Zbrojnych RP.
Zdaniem składu orzekającego w niniejszej sprawie treść omawianego przepisu nie daje podstaw do zastosowania wykładni rozszerzającej ograniczenia w zakresie prawa żołnierza do zakwaterowania wynikającego z art. 21 ust. 1 ustawy poza zakres precyzyjnie określony w art. 21 ust. 6, w tym pkt 4 tego ustępu. Stwierdzenie, że zastosowanie w tej sprawie art. 21 ust. 6 pkt 4 ustawy wedle jego brzmienia w stosunku do małżonka osoby, który wcześniej otrzymał pomoc finansową na cele mieszkaniowe na innej podstawie prawnej, niż wymieniona w tym przepisie, w sposób nieuprawniony powoduje rozszerzenie wyjątków od zasady, co jest niezgodne z dyrektywą wykładni językowej exceptiones non sunt extendendae.
Organ, powołując się na konieczność stosowania wykładni celowościowej art. 21 ust. 6 pkt 4 ustawy, wskazał, że dosłowne odczytywanie treści tego przepisu sprzeciwia się celowi ustawy oraz narusza zasadę równości wynikającą z art. 32 ust. 1 i art. 2 Konstytucji RP. Należy zwrócić uwagę, że wyrażone w art. 21 ust. 6 wyłączenia zostały sformułowane różnie. Na przykład ogólne sformułowanie art. 21 ust. 6 pkt 3 ustawy pozwala przyjąć, że zamiarem ustawodawcy było szerokie ujęcie tego wyłączenia, obejmujące przypadki, gdy żołnierzowi lub jego małżonkowi kiedykolwiek udzielono pomocy we wskazanej tam formie (por. wyrok NSA z dnia 17 listopada 2018 r., sygn. akt I OSK 1418/18). Jednakże taka interpretacja nie jest właściwa w odniesieniu do art. art. 21 ust. 6 pkt 4 ustawy.
W demokratycznym państwie prawa organy administracji publicznej – rozstrzygając o prawach obywatela – są zobowiązane podejmować decyzje na podstawie wyraźnej podstawy prawnej przewidzianej w powszechnie obowiązujących przepisach prawa. Zastosowany przez organ przepis art. 21 ust. 6 pkt 4 ustawy jest jednoznaczny i brak jest podstaw do przyjęcia, że ta jasna wypowiedź prawodawcy nie odzwierciedla jego intencji. Nie sposób przyjąć, że ustawodawcy w tym przepisie chodziło także o pomoc inną – uzyskaną na podstawie innych ustaw, których nie wymieniono w tym przepisie. Zadaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego nie jest dokonywanie oceny przyczyn i zasadności przyjętych przez ustawodawcę regulacji normatywnych. Zauważyć należy, iż obecnie obowiązująca ustawa była już wielokrotnie nowelizowana. Ustawodawca, który powinien mieć na względzie kreowanie prawa, które realizowałoby zasadę racjonalnego wydatkowania funduszy publicznych, do chwili obecnej nie zmienił brzmienia art. 21 ust. 6 pkt 4 ustawy, ani też nie wprowadził innych regulacji dopełniających czy uzupełniających tę regulację. Zawarty w art. 21 ust. 6 ustawy katalog przesłanek negatywnych przyznania prawa do zakwaterowania żołnierza zawodowego nie został poszerzony lub zmieniony. To przede wszystkim na ustawodawcy spoczywa obowiązek zapewnienia normatywnej spójności systemu prawnego, także w zakresie korzystania z uprawnienia do zakwaterowania w różnych służbach.
Mając powyższe na uwadze, zawarty w skardze kasacyjnej zarzut naruszenia prawa materialnego – art. 21 ust. 6 pkt 4 ustawy okazał się uzasadniony.
Nie zasługują natomiast na uwzględnienie zarzuty podnoszące naruszenie przepisów prawa procesowego. W sprawie nie doszło do naruszenia przepisów postępowania, które to naruszenia mogłyby mieć wpływ na wynik sprawy, gdyż stan faktyczny w istocie nie jest sporny.
Naczelny Sąd Administracyjny nie znalazł również podstaw do przeprowadzenia dowodu ze wskazanych przez skarżącego kasacyjnie dokumentów, gdyż w sprawie nie została wykazana przesłanka z art. 106 § 3 p.p.s.a. – potrzeba wyjaśnienia istotnych wątpliwości.
Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 188 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a., orzekł jak w pkt 1 sentencji wyroku.
O kosztach postępowania orzeczono w pkt 2 sentencji wyroku w oparciu o art. 203 pkt 1 i art. 209 p.p.s.a. oraz art. 205 § 2 p.p.s.a. w związku z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c oraz pkt 2 lit. b rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2015 r., poz. 1804 ze zm.).
Podstawą do rozpoznania skargi kasacyjnej na posiedzeniu niejawnym był przepis art. 182 § 2 i 3 in fine p.p.s.a.Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI