III OSK 6/25

III OSK 6/25 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2025-05-08
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-01-03
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Ewa Kwiecińska /przewodniczący sprawozdawca/
Maciej Kobak
Mirosław Wincenciak
Symbol z opisem
6197 Służba Celna
Hasła tematyczne
Służba celna
Sygn. powiązane
II SA/Wa 371/24 - Wyrok WSA w Warszawie z 2024-08-29
Skarżony organ
Szef Krajowej Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Uchylono zaskarżony wyrok i oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 615
art. 180 ust. 1 pkt 8
Ustawa z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (t.j.)
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Ewa Kwiecińska (spr.) Sędziowie: sędzia NSA Mirosław Wincenciak sędzia del. WSA Maciej Kobak Protokolant: starszy asystent sędziego Wojciech Wiktorowski po rozpoznaniu w dniu 8 maja 2025 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Szefa Krajowej Administracji Skarbowej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 29 sierpnia 2024 r. sygn. akt II SA/Wa 371/24 w sprawie ze skargi J. K. na decyzję Szefa Krajowej Administracji Skarbowej z dnia 9 stycznia 2024 r. nr DKS8.1125.97.2023.EDE w przedmiocie zwolnienia ze służby 1. uchyla zaskarżony wyrok i oddala skargę, 2. zasądza od J. K. na rzecz Szefa Krajowej Administracji Skarbowej kwotę 460 (czterysta sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 29 sierpnia
2024 r., sygn. akt II SA/Wa 371/24, wydanym po rozpoznaniu sprawy ze skargi J. K. (dalej "skarżący") na decyzję Szefa Krajowej Administracji Skarbowej z dnia 9 stycznia 2024 r. nr DKS8.1125.97.2023.EDE w przedmiocie zwolnienia ze służby, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c oraz art. 200, art. 205 § 2 i art. 209 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2024 r., poz. 935), dalej "p.p.s.a.", uchylił zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej [...] z dnia 11 października 2023 r. nr 2201-IPK-2.120.557.2023 oraz zasądził od Szefa Krajowej Administracji Skarbowej na rzecz skarżącego zwrot kosztów postępowania.
Wyrok został wydany w poniższym stanie faktycznym i prawnym.
Szef Krajowej Administracji Skarbowej, dalej: "Szef KAS", "organ odwoławczy", decyzją z dnia 9 stycznia 2024 r. nr DKS8.1125.97.2023.EDE, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r. poz. 775, z późn. zm.), dalej: "k.p.a.", po rozpatrzeniu odwołania J. K. (dalej: "odwołujący", "skarżący"), utrzymał w mocy decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej [...] z dnia 11 października 2023 r. nr 2201-IPK-2.120.557.2023 o zwolnieniu ze służby odwołującego się po upływie 2 tygodni od dnia doręczenia decyzji na podstawie art. 180 ust. 1 pkt 8 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz. U. z 2023 r., poz. 615 z późn. zm., dalej: "ustawa o KAS").
Szef KAS, utrzymując w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie, wskazał, że jedną
z przyczyn fakultatywnego zwolnienia ze służby jest, zgodnie z przepisem art. 180 ust. 1 pkt 8 ustawy o KAS, zaistnienie innej, niż określone w pkt 1-7, ważnej przyczyny, jeżeli dalsze pozostawanie w służbie nie gwarantuje należytego wykonywania obowiązków służbowych, w szczególności gdy wymaga tego dobro KAS lub gdy nastąpiła utrata zaufania niezbędnego do wykonywania obowiązków służbowych. Zwolnienie w takim przypadku następuje po zasięgnięciu opinii związku zawodowego funkcjonariuszy.
Organ odwoławczy zaznaczył, że odwołujący był funkcjonariuszem służby przygotowawczej. Funkcjonariusz w służbie przygotowawczej, czyli swoistym "okresie próby", winien zaś nie tylko spełniać nałożone przez przepisy ustawy
o Krajowej Administracji Skarbowej warunki by pozostać w służbie, ale również wykazać się nienaganną postawą etyczną oraz praworządnym postępowaniem. Tymczasem, jak wynika z dokumentów zgromadzonych w sprawie, odwołujący nie sprostał ww. wymaganiom.
W tym zakresie organ ustalił, że skarżący został mianowany do służby w Służbie Celno-Skarbowej w Izbie Administracji Skarbowej [...] z dniem 1 sierpnia 2023 r. Z uwagi na brak adnotacji w książeczce wojskowej na temat daty jego zwolnienia ze służby wojskowej, w dniu 1 sierpnia 2023 r. złożył oświadczenie o zwolnieniu z tej służby. W toku prowadzonych czynności ustalono jednak, iż zwolnienie ze służby wojskowej nastąpiło dopiero w dniu 7 września 2023 r. Wobec powyższego organ I instancji zasadnie uznał, że odwołujący, składając oświadczenie z dnia 1 sierpnia 2023 r., poświadczył nieprawdę, co spowodowało utratę zaufania niezbędnego do dalszego pełnienia służby.
Jednocześnie przytoczył stanowisko skarżącego, zgodnie z którym twierdził on, że został wprowadzony w błąd przez pracownika Izby Administracji Skarbowej [...] i sporządził oświadczenie o zwolnieniu ze służby wojskowej zgodne z wytycznymi tej osoby, jeszcze przed przystąpieniem do służby. Zdaniem organu, podnoszone przez odwołującego argumenty nie mogły mieć jednak wpływu na treść wydanego rozstrzygnięcia, ponieważ dokumentacja sprawy, poza twierdzeniami J. K., nie daje podstaw do przyjęcia, że otrzymał on jakiekolwiek wytyczne co do treści złożonego oświadczenia, bądź że został wprowadzony w błąd przez pracownika organu. Wręcz przeciwnie, sam odwołujący w złożonym odwołaniu wskazuje, że został poinformowany przez pracownika Izby, że przed dniem mianowania do służby w Służbie Celno-Skarbowej, tj. przed dniem 1 sierpnia 2023 r., będzie zmuszony zrezygnować ze służby w WOT. W tej sytuacji konsekwencjami złożonego oświadczenia, niezgodnego ze stanem faktycznym, nie może obarczać organu.
Organ podkreślił, że niiewątpliwie odwołujący miał świadomość, że w dacie 1 sierpnia 2023 r. nie został zwolniony ze służby wojskowej, a mimo to złożył oświadczenie, iż jego dotychczasowy stosunek służbowy uległ zakończeniu. Takie działanie niewątpliwie wpłynęło na sposób postrzegania osoby odwołującego i mogło skutkować utratą niezbędnego zaufania do dalszego wykonywania obowiązków służbowych.
Jednocześnie Szef KAS stwierdził, że w piśmie z dnia 9 października 2023 r. bezpośredni przełożony odwołującego wskazał, że wymieniony obowiązki służbowe wykonuje poprawnie, pod nadzorem bardziej doświadczonych funkcjonariuszy. Jednak w jego postawie brak jest zaangażowania na poziomie równym pozostałym 11 funkcjonariuszom w służbie przygotowawczej. Skarżący nie przejawiał bowiem inicjatywy w poszerzaniu wiedzy z zakresu właściwości komórki organizacyjnej, w której pełnił służbę i sprawiał wrażenie znudzonego obowiązkami. W opinii bezpośredniego przełożonego odwołującego, niepokojący był przede wszystkim fakt braku świadomości odpowiedzialności za dokumenty, które sygnuje własnym podpisem oraz konsekwencji z tym związanych, zaś taka postawa nie jest pożądana w Służbie Celno-Skarbowej.
Skarżący ww. decyzję Szefa KAS uczynił przedmiotem skargi wniesionej do WSA w Warszawie.
Sąd I instancji uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie.
Na wstępie WSA w Warszawie wyjaśnił, że istota rozpoznanej sprawy sprowadzała się do ustalenia, czy w zaistniałych realiach faktycznych wystąpiła "inna", niż określona w pkt 1 - 7 art. 180 ustawy o Krajowej Administracji Skarbowej, "ważna przyczyna", uzasadniająca zwolnienie funkcjonariusza ze służby. Na tę przesłankę powołał się organ, przywołując art. 180 ust. 1 pkt 8 ustawy o Krajowej Administracji Skarbowej, będący materialnoprawną podstawą wydania zaskarżonej decyzji.
W ocenie Sądu I instancji w kontrolowanej sprawie za uzasadnione należało uznać zarzuty skargi, wedle których orzekające w sprawie organy nie wyjaśniły wszystkich istotnych okoliczności sprawy mających znaczenie dla jej rozstrzygnięcia. Postępowanie dowodowe przeprowadzone zostało bowiem z naruszeniem zasad ogólnych i szczegółowych reguł rządzących tokiem czynności dowodowych oraz obowiązku organu wyjaśnienia sprawy.
Sąd I instancji podzielił stanowisko strony skarżącej, że organy KAS obu instancji naruszyły, w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, zasady wynikające z art. 7, art. 77 § 1, art. 78, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a., poprzez brak zgromadzenia pełnego materiału dowodowego, który uzasadniałby zwolnienie skarżącego ze służby. Przede wszystkim, jak podkreślił WSA w Warszawie, brak było podstaw prawnych do oddalenia wniosków dowodowych skarżącego, których przeprowadzenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż mogły doprowadzić do odmiennych ustaleń faktycznych lub odmiennej oceny przypisywanego mu zachowania.
Sąd I instancji zwrócił uwagę, że złożone przez skarżącego oświadczenie o treści "Oświadczam, że zostałem zwolniony ze służby wojskowej", skarżący sporządził w dniu 1 sierpnia 2023 r. i zostało ono włączone do jego akt osobowych. Jednak ani z akt osobowych, ani z uzasadnienia zaskarżonej decyzji nie wynika przyczyna, dla której takie oświadczenie zostało złożone do akt, w sytuacji gdy wcześniej wezwano skarżącego, aby w dniu 1 sierpnia 2023 r. przybył do Izby Skarbowej [...] (gdzie miało także odbyć się wręczenie aktów mianowania) między innymi z książeczką wojskową, aby potwierdzić skan z oryginałem. Przy czym nie jest kwestionowane, że w książeczce wojskowej na ten dzień nie było adnotacji o zwolnieniu z czynnej służby wojskowej, czego organ miał świadomość, ponieważ skarżący już wcześniej przedstawił organowi skany książeczki.
Dalej Sąd stwierdził, że w sytuacji, gdy zdaniem organu, skarżący nie mógł zostać mianowany do służby z powodu pełnienia czynnej służby wojskowej (terytorialnej służby wojskowej), to pewnym źródłem wiedzy o tej przeszkodzie była m. in. książeczka wojskowa.
Mimo iż organ miał możliwość zapoznania się z książeczką wojskową skarżącego w dniu 1 sierpnia 2024 r., to jednak z bliżej nieznanych przyczyn odebrał od skarżącego oświadczenie ww. treści.
Jak stwierdził Sąd I instancji, organ, procedując w procesie rekrutacji, winien stawiać jasne wymagania kandydatom do służby. Natomiast sytuacja, w jakiej znalazł się skarżący w dniu 1 sierpnia 2023 r., wynikała z braku zachowania właściwych procedur rekrutacyjnych.
Organ zakwalifikował oświadczenie skarżącego z dnia 1 sierpnia 2023 r., jako poświadczenie nieprawdy. Taka kwalifikacja oznacza czyn z art. 271 § 1 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny (Dz.U. z 2024 r., poz. 17), zgodnie z którym funkcjonariusz publiczny lub inna osoba uprawniona do wystawienia dokumentu, która poświadcza w nim nieprawdę, co do okoliczności mającej znaczenie prawne, podlega karze pozbawienia wolności od 3 miesięcy do lat 5. Sąd I instancji wyjaśnił, że w przepisie tym chodzi o to, że osoba, która działa w ramach swoich uprawnień
i podpisuje się swoim nazwiskiem, potwierdzając okoliczności, które nie miały miejsca, przeinaczając je lub zatajając, popełnia przestępstwo poświadczenia nieprawdy.
Jednak, aby taki zarzut "postawić", musi być ku temu podstawa prawna. Sąd przyjął, że skarżący, podpisując przedmiotowe oświadczenie, nie działał jako funkcjonariusz. Ponadto Sąd nie zgodził się ze stanowiskiem, że skarżący umyślnie wprowadził organ w błąd, skoro wiedzą wynikającą z dokumentacji wojskowej dostarczoną przez skarżącego (książeczka wojskowa) organ dysponował.
W ocenie Sądu, pomimo obszernego uzasadnienia, Szef KAS w zaskarżonej decyzji nie wyjaśnił w sposób wyczerpujący przesłanek zwolnienia w oparciu o przepis art. 180 ust. 1 pkt 8 ustawy o KAS. Trudno bowiem powiązać zaistniałe zdarzenie, tj. "podpisanie oświadczenia z dnia 1 sierpnia 2023 r." z brakiem gwarancji należytego wykonywania przez skarżącego obowiązków służbowych, szczególnie w sytuacji gdy przesłał on skan książeczki wojskowej bez wymaganej pieczątki do działu kadr przed mianowaniem do służby, a po uzyskaniu pieczątki potwierdzającej datę wydania rozkazu zwalniającego skarżącego z terytorialnej służby wojskowej, także skan uzupełnionej książeczki wojskowej z pieczątką potwierdzającą zwolnienie ze służby w WOT wraz ze skanem rozkazu dziennego.
Sąd I instancji odmówił prawidłowości poglądu organu, by zdarzenie (oświadczenie z dnia 1 sierpnia 2023 r.), jakkolwiek zasadniczo naganne, w przedstawionych przez organ okolicznościach miało spowodować utratę zaufania niezbędnego do wykonywania obowiązków służbowych. Twierdzenia organu w odniesieniu do tej przesłanki nie zostały bowiem poparte merytoryczną argumentacją.
Odnosząc się z kolei do przesłanki "dobra służby", Sąd stwierdził, że należy wiązać ją przede wszystkim z prawidłową i efektywną realizacją nałożonych na Służbę Celno-Skarbową ustawowych obowiązków. Jednak jak stwierdził dalej "tak rozumiane dobro służby nijak ma się do zaistniałego zdarzenia".
W ramach wskazań co do dalszego postepowania, Sąd zobowiązał organ do uwzględnienia poczynionych rozważań, w tym przede wszystkim do wyjaśnienia
w oparciu o prawidłowo zgromadzony materiał dowodowy, czy zostały spełnione przesłanki zwolnienia skarżącego ze służby na podstawie art. 180 ust. 1 pkt 8 ustawy o KAS.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł Szef KAS, reprezentowany przez radcę prawnego. Skarżący kasacyjnie zaskarżył wyrok w całości.
Wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania. Ewentualnie, w przypadku nieuwzględnienia zarzutów naruszenia przez Sąd I instancji przepisów postępowania, wystąpił o uwzględnienie skargi kasacyjnej, uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i oddalenie skargi w całości (art. 188 p.p.s.a.). Na podstawie art. 176 § 2 p.p.s.a wystąpił o rozpoznanie wniesionej skargi kasacyjnej na rozprawie. Na podstawie art. 203 pkt 2 p.p.s.a wniósł o zasądzenie od skarżącego na jego rzecz organu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
Zaskarżonemu wyrokowi zarzucił:
I. Na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. naruszenie przez Sąd I instancji przepisów postępowania, które to uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
- art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a w zw. z art. 7, art. 77 § 1, art. 78 § 1 i 2, art. 80 oraz
art. 107 § 3 k.p.a. poprzez nieuprawnione uznanie na tle stanu faktycznego sprawy oraz przy prawidłowej wykładni ww. przepisów, iż organ prowadząc postępowanie w przedmiotowej sprawie, nie wyjaśnił wszystkich istotnych okoliczności sprawy mających znaczenie dla jej rozstrzygnięcia, podczas gdy wszechstronna analiza zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego prowadzi do wniosku, że na potrzeby prawidłowego zastosowania normy prawa materialnego - tj. art. 180 ust. 1 pkt 8 ustawy o KAS - organ dysponował pełną dokumentacją, w sposób wyczerpujący zebrał i rozpatrzył cały materiał dowodowy, prawidłowo ustalił stan faktyczny i dopełnił wszelkich czynności niezbędnych do podjęcia rozstrzygnięcia, które również zostało w sposób należyty i spełniający wymogi z art. 107 § 3 k.p.a uzasadnione;
- art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a w zw. art. 151 p.p.s.a w zw. z art. 7, art. 77 § 1,art. 78 § 1 i 1, art. 80 oraz art. 107 § 3 k.p.a poprzez nieuprawnione w stanie faktycznym sprawy uchylenie decyzji Szefa KAS z dnia 9 stycznia 2024 r. nr DKS8.1125.97.2023.EDE w przedmiocie zwolnienia ze służby oraz utrzymaną nią w mocy decyzji Dyrektora Izby Administracji Skarbowej [...] z dnia 11 października 2023 r. nr 2201-IPK-2.120.557.2023, podczas gdy skarga strony winna być oddalona w całości.
Na wypadek uznania przez Naczelny Sad Administracyjny, że pierwsza podstawa skargi kasacyjnej nie zasługuje na uwzględnienie, zaskarżonemu wyrokowi zarzucił:
II. na podstawie art. 174 pkt 1 p.p.s.a (pomimo braku wyraźnego wskazania jako podstawy wydania orzeczenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a.) naruszenie prawa materialnego:
- tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. w zw. z art. 180 ust. 1 pkt 8 ustawy o KAS przez błędną jego wykładnię polegającą na uznaniu, że "oświadczenie J.K. z 1 sierpnia 2023 r., iż zakończył on służbę wojskową" jako nie stanowiące (nie wypełniające) wszystkich znamion czynu z art. 271 § 1 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks karny (Dz.U. z 2024 r., poz. 17 z późn. zm., zwanej dalej "ustawą Kodeks karny") nie może stanowić podstawy "utraty zaufania" w rozumieniu art. 180 ust. 1 pkt 8 ustawy o KAS, podczas gdy prawidłowa wykładnia
ww. przepisu prowadzi do wniosku, że fakt złożenia przez skarżącego w związku
z mającym nastąpić w tym samym dniu mianowaniem do służby przygotowawczej w Służbie Celno-Skarbowej wobec organu "oświadczenia zawierającego informacje nieprawdziwe", pomimo niewypełnienia przez ww. czyn znamion przestępstwa, o którym mowa w art. 271 § 1 ustawy Kodeks karny, ale ocenionego jako obiektywnie naganny, może stanowić podstawę "utraty zaufania" w rozumieniu art. 180 ust. 1 pkt 8 ustawy o KAS;
a w konsekwencji zaskarżonemu wyrokowi zarzucono na podstawie art. 174 pkt 1 p.p.s.a naruszenie prawa materialnego:
- tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. w zw. z art. 180 ust. 1 pkt 8 ustawy o KAS przez jego niezastosowanie wskutek błędnego przyjęcia, że "oświadczenie J. K. z 1 sierpnia 2023 r., iż zakończył on służbę wojskową" jako nie stanowiące (nie wypełniające) wszystkich znamion czynu z art. 271 § 1 ustawy Kodeks karny nie może stanowić podstawy "utraty zaufania" w rozumieniu art. 180 ust. 1 pkt 8 ustawy o KAS, podczas gdy w stanie faktycznym sprawy ww. przepis winien znaleźć zastosowanie.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną skarżący, reprezentowany przez radcę prawnego, wniósł o jej oddalenie oraz zasądzenie od Szefa Krajowej Administracji Skarbowej kosztów postępowania, w kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. Oświadczył, że nie wnosi o przeprowadzenie rozprawy.
W uzasadnieniu ww. pisma procesowego stwierdził m.in., że organ administracji w dalszym ciągu opiera swoje wywody na mylnej, tj. niewłaściwej interpretacji zaistniałego w sprawie stanu faktycznego oraz nie podnosi jakiejkolwiek nowej argumentacji, a podejmuje niepopartą merytorycznie polemikę
z uzasadnieniem WSA w Warszawie.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z treścią art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj.: Dz.U. z 2024 r., poz. 935) - zwanej dalej p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W sprawie nie występują, enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 p.p.s.a., przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego. Z tego względu, przy rozpoznaniu sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej.
Skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach:
1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie,
2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 p.p.s.a.).
Granice skargi kasacyjnej wyznaczają wskazane w niej podstawy.
W skardze kasacyjnej zarzucono zarówno naruszenie prawa materialnego, jak i naruszenie przepisów postępowania. Rozpoznając skargę kasacyjną w tak zakreślonych granicach, stwierdzić należy, że skarga ta zasługuje na uwzględnienie.
W sytuacji, gdy skarga kasacyjna zarzuca naruszenie prawa materialnego oraz naruszenie przepisów postępowania, co do zasady w pierwszej kolejności rozpoznaniu podlegają zarzuty naruszenia przepisów postępowania (por. wyrok NSA z dnia 27 czerwca 2012 r., II GSK 819/11, LEX nr 1217424; wyrok NSA z dnia 26 marca 2010 r., II FSK 1842/08, LEX nr 596025; wyrok NSA z dnia 4 czerwca 2014 r., II GSK 402/13, LEX nr 1488113; wyrok NSA z dnia 17 lutego 2023 r., II GSK 1458/19; wyrok NSA z dnia 1 marca 2023 r., I FSK 375/20). Dopiero bowiem po przesądzeniu, że stan faktyczny przyjęty przez sąd w zaskarżonym wyroku jest prawidłowy, albo nie został dostatecznie podważony, można przejść do skontrolowania procesu subsumcji danego stanu faktycznego pod zastosowany przez sąd pierwszej instancji przepis prawa materialnego. Dla uznania za usprawiedliwioną podstawę kasacyjną z art. 174 pkt 2 p.p.s.a. nie wystarcza samo wskazanie naruszenia przepisów postępowania, ale nadto wymagane jest, aby skarżący wykazał, że następstwa stwierdzonych wadliwości postępowania były tego rodzaju lub skali, iż kształtowały one lub współkształtowały treść kwestionowanego w sprawie orzeczenia (por. wyrok NSA z dnia 5 maja 2004 r., FSK 6/04, LEX nr 129933; wyrok NSA z dnia 26 lutego 2014 r., II GSK 1868/12, LEX nr 1495116; wyrok NSA z dnia 29 listopada 2022 r., I OSK 931/22). W skardze kasacyjnej zarzuty naruszenia przepisów postępowania zostały jednak sformułowane jako zarzuty naruszenia prawa będącego konsekwencją naruszenia prawa materialnego. Z tego powodu w pierwszej kolejności należało ocenić skuteczność zarzutów naruszenia prawa materialnego.
Przechodząc zatem do oceny zarzutów sformułowanych przez stronę skarżącą kasacyjnie w ramach pierwszej podstawy kasacyjnej, przypomnieć należy, iż zgodnie z art. 180 ust. 1 pkt 8 ustawy o KAS, funkcjonariusza można zwolnić ze służby w przypadku zaistnienia innej, niż określone w pkt 1-7, ważnej przyczyny, jeżeli dalsze pozostawanie w służbie nie gwarantuje należytego wykonywania obowiązków służbowych, w szczególności gdy wymaga tego dobro KAS lub gdy nastąpiła utrata zaufania niezbędnego do wykonywania obowiązków służbowych. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się, że wskazany przepis zawiera zwroty o dużym stopniu niedookreśloności ("inna ważna przyczyna", "dobro służby"), które nadają się do elastycznego stosowania w praktyce i stwarzają właściwym przełożonym szeroki zakres władzy dyskrecjonalnej. Mimo że ustawa o Krajowej Administracji Skarbowej nie definiuje tych pojęć, to nie może ulegać wątpliwości, że przy odczytywaniu ich treści należy sięgnąć przede wszystkim do przepisów, które regulują zadania i cele omawianej formacji oraz szczególny status funkcjonariuszy Służby Celno-Skarbowej. Pojęcia "ważna przyczyna" i "dobro służby" należy zatem utożsamiać z koniecznością zapewnienia prawidłowej realizacji przez Służbę Celno-Skarbową obowiązków wynikających przede wszystkim z art. 1 ust. 1 i art. 2 ust. 1 ustawy o KAS. Jak wynika z art. 1 ustawy o KAS, Krajowa Administracja Skarbowa stanowi wyspecjalizowaną administrację rządową wykonującą zadania z zakresu realizacji dochodów z tytułu podatków, należności celnych, opłat oraz niepodatkowych należności budżetowych, ochrony interesów Skarbu Państwa oraz ochrony obszaru celnego Unii Europejskiej, a także zapewniającą obsługę i wsparcie podatnika i płatnika w prawidłowym wykonywaniu obowiązków podatkowych oraz obsługę i wsparcie przedsiębiorcy w prawidłowym wykonywaniu obowiązków celnych. W ramach KAS wyodrębnia się Służbę Celno-Skarbową, będącą jednolitą i umundurowaną formacją, którą tworzą funkcjonariusze (ust. 3). W myśl zaś art. 2 ust. 1 ustawy o KAS do zadań KAS należy m.in. 1) realizacja dochodów z podatków, opłat oraz niepodatkowych należności budżetowych, jak również innych należności, na podstawie odrębnych przepisów, z wyjątkiem podatków i należności budżetowych, w zakresie których właściwe są inne organy; 2) realizacja dochodów z należności celnych oraz innych opłat związanych z przywozem i wywozem towarów; 3) realizacja polityki celnej wynikającej z członkostwa w unii celnej Unii Europejskiej; 4) obejmowanie towarów procedurami celnymi i regulowanie sytuacji towarów związanych z przywozem i wywozem towarów; 5) zapewnienie obsługi i wsparcia podatnika i płatnika w prawidłowym wykonywaniu obowiązków podatkowych oraz obsługi i wsparcia przedsiębiorcy w prawidłowym wykonywaniu obowiązków celnych; 6) wykonywanie egzekucji administracyjnej należności pieniężnych oraz wykonywanie zabezpieczenia należności pieniężnych. Zgodnie z art. 159 ust. 1 ustawy podejmując służbę, funkcjonariusz w składanym ślubowaniu zobowiązuje się do rzetelnego wykonywania powierzonych obowiązków oraz dbania o dobre imię służby (por. wyroki NSA z dnia 14 lipca 2022 r., III OSK 1833/21, z dnia 27 czerwca 2024 r., III OSK 212/24, dostępne w CBOSA).
W niniejszej sprawie jest niesporne, że skarżący w dniu 1 sierpnia 2023 r. złożył oświadczenie o treści: "Oświadczam, że zostałem zwolniony ze służby wojskowej". Oświadczenie to złożone zostało w związku z nawiązaniem przez skarżącego stosunku służbowego, na prośbę pracownika organu. Podczas procesu rekrutacyjnego skarżący wskazał bowiem, że pełni służbę w Wojskach Obrony Terytorialnej. Skarżący, jak sam przyznaje, na początku lipca 2023 r. został poinformowany, że musi zrezygnować ze służby w WOT przed planowanym dniem mianowania do Służby Celno-Skarbowej, tj. przed dniem 1 sierpnia 2023 r. W związku z powyższym skarżący w dniu 14 lipca 2023 r. złożył, na podstawie art. 128 ust. 2 pkt 5 ustawy o obronie Ojczyzny, wniosek o zwolnienie ze służby w Wojskach Obrony Terytorialnej. Służba skarżącego w Wojskach Obrony Terytorialnej zakończona została jednak dopiero w dniu 7 września 2023 r., na skutek rozkazu Dowódcy 5 Mazowieckiej Brygady Obrony Terytorialnej z dnia 5 września 2023 r., jak to wynika z treści zapisów książeczki wojskowej skarżącego zawartych w dziale 3.Czynna służba wojskowa (jej formy równorzędne lub służba zastępcza). Powyższe okoliczności, wskazują w sposób oczywisty, że skarżący w dniu 1 sierpnia 2023 r. złożył organowi nieprawdziwe oświadczenie co do kwestii pełnienia przez niego służby w Wojskach Obrony Terytorialnej, pomimo uprzedniego poinformowania go podczas procesu rekrutacyjnego, że należy, przed planowanym dniem mianowania do Służby Celno-Skarbowej, tj. przed dniem 1 sierpnia 2023 r., rozwiązać stosunek służbowy w Wojskach Obrony Terytorialnej.
Okoliczność ta zasadnie oceniona została przez orzekające w sprawie organy jako inna ważna przyczyna, o której mowa art. 180 ust. 1 pkt 8 ustawy o KAS, powodująca, że dalsze pozostawanie skarżącego funkcjonariusza w służbie nie gwarantuje należytego wykonywania obowiązków służbowych, z uwagi na utratę zaufania niezbędnego do wykonywania obowiązków służbowych oraz dobro służby. Należy w tym zakresie podzielić pogląd skarżącego kasacyjnie organu, że złożenie przez skarżącego w dniu 1 sierpnia 2023 r. wobec organu oświadczenia zawierającego treści nieprawdziwe jest obiektywnie naganne i może, niezależnie od tego czy działanie to wypełnia znamiona z art. 271 § 1 Kodeksu karnego, stanowić przyczynę utraty zaufania w rozumieniu art. 180 ust. 1 pkt 8 ustawy o KAS. Wobec utraty zaufania, czyli elementu niezbędnego do właściwego wykonywania obowiązków służbowych, trafnie zatem orzekające w niniejszej sprawie organy uznały, że pozostawanie skarżącego funkcjonariusza w szeregach formacji, nie leży w interesie Służby Celno-Skarbowej, a ocena ta nie jest dowolna. W świetle powyższego jako zasadne uznać należy podniesione w skardze zarzuty prawa materialnego, a mianowicie zarzuty naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. w zw. z art. 180 ust. 1 pkt 8 ustawy o KAS poprzez ich błędną wykładnię, a w konsekwencji niewłaściwe zastosowanie.
Trafne okazały się również zarzuty naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 77 § 1, art. 78 § 1 i 2, art. 80 oraz art. 107 § 3 k.p.a. poprzez nieuprawnione uznanie przez Sąd I instancji, na tle stanu faktycznego sprawy oraz przy prawidłowej wykładni ww. przepisów, że organ prowadząc postępowanie, nie wyjaśnił wszystkich istotnych okoliczności sprawy mających znaczenie dla jej rozstrzygnięcia, co prowadziło do nieuprawnionego uchylenia zaskarżonej decyzji oraz utrzymanej nią w mocy decyzji DIAS [...]. Odnosząc się do tak sformułowanych zarzutów, wskazać należy, iż w uzasadnieniu kontrolowanych przez Sąd I instancji decyzji organy dały wyraz swojej argumentacji, odnosząc się do całokształtu sprawy i zgromadzonego w toku postępowania administracyjnego materiału dowodowego. W rozpoznawanej sprawie, wbrew stanowisku WSA w Warszawie, organy wyjaśniły wszystkie istotne dla sprawy okoliczności, a materiał dowodowy został zgromadzony w sposób wyczerpujący. W szczególności nie budzi wątpliwości, że całość ustaleń faktycznych, ocena stanu faktycznego i zastosowanego stanu prawnego znalazły odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji organu odwoławczego. O tym, jakie okoliczności są w danej sprawie istotne i wymagają wyjaśnienia, przesądzają przepisy prawa materialnego, które w sprawie mają zastosowanie. Hipotetyczny stan faktyczny wyznacza konkretny przepis prawa. Ustalenie innych faktów niezapisanych w tym przepisie jest zbędne. Tym samym o tym, jakie ustalenia faktyczne są konieczne do załatwienia konkretnej sprawy, decydują prawidłowo wyłożone przepisy prawa materialnego, a nie subiektywne przekonanie strony.
Reasumując, w rozpoznawanej sprawie został zgromadzony kompletny materiał dowodowy, który pozwolił organowi na zastosowanie, w ustalonych okolicznościach faktycznych, art. 180 ust. 1 pkt 8 ustawy o KAS. W sytuacji gdy w sprawie zostały wyjaśnione wszystkie istotne okoliczności faktyczne, nie zachodziła konieczność wysłuchania pracownika kadr. To bowiem skarżący złożył w dniu 1 sierpnia 2023 r. wobec pracownika kadr organu nieprawdziwe oświadczenie, pomimo posiadanych informacji o konieczności zakończenia stosunku służbowego w WOT przed mianowaniem do Służby Celno-Skarbowej. Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, że organ zważył, stosownie do przepisu art. 7 k.p.a., słuszny interes strony oraz interes społeczny, zasadnie dając prymat temu drugiemu. Jako zasadną należy ocenić konstatację organu, że wprawdzie słuszny interes strony przemawia za pozostawieniem funkcjonariusza w służbie, ale stoi on w sprzeczności z interesem społecznym. Organ swoje stanowisko w tym zakresie szczegółowo uargumentował, prawidłowo uznając, że zachowanie skarżącego dyskwalifikuje go jako funkcjonariusza w kontekście przymiotów, które powinni posiadać funkcjonariusze tej służby. Organ zwrócił przy tym uwagę na specyfikę i zadania Służby Celno-Skarbowej oraz obowiązek prawidłowego funkcjonowania tej formacji. Jego argumentacja w tym zakresie jest w pełni przekonywująca. Nie może bowiem ulegać wątpliwości, że prawidłowe wykonywanie zadań i sprawne funkcjonowanie omawianej formacji wymaga wobec funkcjonariusza zaufania przełożonych.
Mając powyższe na uwadze, stwierdzić trzeba, że zarzuty naruszenia przepisów postępowania podniesione w pkt. I petitum skargi kasacyjnej oraz przepisów prawa materialnego z pkt. II petitum skargi kasacyjnej mają uzasadnione podstawy. Zgodnie z art. 188 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny w razie uwzględnienia skargi kasacyjnej, uchylając zaskarżone orzeczenie, rozpoznaje skargę, jeżeli uzna, że istota sprawy jest dostatecznie wyjaśniona. Sprawę należy przy tym uznać za dostatecznie wyjaśnioną, gdy jest ona wyjaśniona w stopniu, w jakim, uwzględniając charakter postępowania odwoławczego przed NSA, sąd ten może prawomocnie zweryfikować dokonaną przez wojewódzki sąd administracyjny kontrolę legalności zaskarżonego aktu. Taki stan wyjaśnienia sprawy ma miejsce w niniejszym przypadku. W sprawie organy dokonały bowiem odpowiednich, z punktu widzenia potrzeb jej rozstrzygnięcia, ustaleń faktycznych, w ramach prawidłowo przeprowadzonego postępowania dowodowego. We właściwy sposób orzekające w sprawie organy dokonały także wykładni znajdujących w sprawie zastosowanie przepisów, jak również subsumpcji pod wyinterpretowane z nich normy, faktycznych okoliczności sprawy.
Ze wskazanych powodów Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że skarga skarżącego funkcjonariusza jest niezasadna. Mając na uwadze powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 188 p.p.s.a. w. uchylił zaskarżony wyrok, a następnie rozpoznał skargę, uznając że podlega ona oddaleniu na podstawie art. 151 p.p.s.a.
O kosztach postępowania kasacyjnego postanowiono na podstawie art. 203 pkt 2 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a.