III OSK 596/22

III OSK 596/22 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2025-04-24
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-03-04
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Maciej Kobak
Mirosław Wincenciak
Teresa Zyglewska /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6135 Odpady
Hasła tematyczne
Kara administracyjna
Sygn. powiązane
IV SA/Wa 919/21 - Wyrok WSA w Warszawie z 2021-09-24
Skarżony organ
Inspektor Ochrony Środowiska
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2020 poz 797
art. 27 ust. 2, art. 194 ust. 7, art. 199
Ustawa z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach - t.j.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodnicząca: Sędzia NSA Teresa Zyglewska (spr.) Sędziowie: Sędzia NSA Mirosław Wincenciak Sędzia del. WSA Maciej Kobak Protokolant: asystent sędziego Marita Sikora po rozpoznaniu w dniu 24 kwietnia 2025 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Syndyka masy upadłości C. sp. z o.o. w upadłości z siedzibą w S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 24 września 2021 r., sygn. akt IV SA/Wa 919/21 w sprawie ze skargi Syndyka masy upadłości C. sp. z o.o. w upadłości z siedzibą w S. na decyzję Głównego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia 30 marca 2021 r., nr Dl-420/381/2018/aa w przedmiocie wymierzenia administracyjnej kary pieniężnej oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
Wyrokiem z 24 września 2021 r., sygn. akt IV SA/Wa 919/21 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (dalej: Sąd I instancji, WSA) oddalił skargę Syndyka masy upadłości C. sp. z o.o. w upadłości z siedzibą w S. na decyzję Głównego Inspektora Ochrony Środowiska (dalej: GIOŚ, organ II instancji) z 30 marca 2021 r., nr Dl-420/381/2018/aa w przedmiocie wymierzenia administracyjnej kary pieniężnej.
Z powyższym rozstrzygnięciem nie zgodził się Syndyk masy upadłości C. sp. z o.o. w upadłości z siedzibą w S. (dalej: skarżący kasacyjnie) i w skardze kasacyjnej zarzucił zaskarżonemu wyrokowi naruszenie przepisów prawa materialnego, w tym:
1) naruszenie art. 194 ust. 5 ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach (dalej: ustawa o odpadach) poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i uznanie, że skarżący dopuścił się zagospodarowania odpadami niezgodnie z posiadanym zezwoleniem, tj. przekazał odpady podmiotowi nieposiadającemu uregulowanego stanu formalno-prawnego oraz zezwolenia w zakresie gospodarowania odpadami;
2) z ostrożności procesowej – naruszenie art. 194 ust. 7 w zw. z art. 199 ustawy o odpadach poprzez jego błędną wykładnię i uznanie, że wymierzenie skarżącemu administracyjnej kary pieniężnej w wysokości 10.000,00 złotych jest w pełni adekwatne do stwierdzonych naruszeń i odpowiada ustawowym przesłankom.
Skarżący kasacyjnie zarzucił również zaskarżonemu wyrokowi naruszenie przepisów postępowania, których uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, w tym:
1) naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. poprzez nieuwzględnienie i oddalenie skargi w sytuacji, gdy w toku postępowania administracyjnego i przy wydawaniu decyzji, w szczególności w toku postępowania dowodowego, organ II instancji dopuścił się rażącego naruszenia przepisów art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a.;
2) naruszenie art. 144 ust. 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe (dalej: Prawo upadłościowe) poprzez uznanie, że ogłoszenie upadłości C. sp. z o.o. z siedzibą w S. nie zmienia sytuacji skarżącego w tym znaczeniu, że upadły w dalszym ciągu pozostaje stroną stosunku prawnego w znaczeniu materialnoprawnym, natomiast syndyk masy upadłości pozostaje stroną w znaczeniu formalnoprawnym i w toku postępowania dochodzi jedynie do podstawienia syndyka masy upadłości w miejsce upadłego jako strony w znaczeniu procesowym.
Wobec tak sformułowanych zarzutów skarżący kasacyjnie wniósł o uwzględnienie skargi kasacyjnej w całości i uchylenie zaskarżonego wyroku w całości oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji, zgodnie z dyspozycją art. 185 § 1 p.p.s.a., rozpoznanie przedmiotowej sprawy na rozprawie, wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji w całości do czasu prawomocnego rozpoznania przedmiotowej sprawy oraz zasądzenie na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm prawem przepisanych.
Uzasadniając zarzuty dotyczące naruszenia prawa materialnego wskazano, że ze zgromadzonego w toku postępowania administracyjnego materiału dowodowego wprost nie wynika, czy osoba, która zdaniem organów administracyjnych była odbiorcą odpadów, posiadała stosowne zezwolenie. Skoro postępowanie dotyczyło możliwości nałożenia na skarżącego dotkliwej sankcji w postaci administracyjnej kary pieniężnej, to okoliczność ta powinna zostać ustalona ponad wszelką wątpliwość, a z całą pewnością nie mogła być ustalona na przypuszczeniach.
Tymczasem w toku postępowania administracyjnego skierowano zapytania jedynie do trzech organów administracji publicznej, które wskazały, iż nie mogą potwierdzić kwestii uzyskania stosownego zezwolenia przez I.S. Bazując niemal wyłącznie na tych okolicznościach ustalono, że odbierający odpady nie posiada i nie posiadał odpowiedniego zezwolenia. Nie podjęto następnie żadnych innych czynności, które mogłyby ostatecznie wyjaśnić fakt posiadania zezwolenia. Odbiorca odpadów mógł chociażby posiadać zezwolenie wydane przez inny organ administracji publicznej. W konsekwencji, w ocenie skarżącego kasacyjnie błędne pozostaje również stanowisko Sądu I instancji, że w toku postępowania administracyjnego bez wątpliwości ustalono fakt, iż I. S. nie posiadał zezwolenia na zbieranie odpadów, a przekazanie przez skarżącego odpadów stanowiło naruszenie przepisów ustawy o odpadach, co z kolei implikowało konieczność nałożenia na skarżącego administracyjnej kary pieniężnej.
Co więcej, zdaniem skarżącego kasacyjnie, Sąd I instancji błędnie uznał, że charakter naruszeń, których miał dopuścić się skarżący, powoduje konieczność wymierzenia administracyjnej kary pieniężnej, a wymierzenie kary w wysokości 10.000,00 zł odpowiada ustalonym okolicznościom. Sankcja w wysokości 10.000,00 zł jest jednak bardzo dotkliwa dla podmiotu, wobec którego ogłoszono upadłość.
Skarżący kasacyjnie zauważył, że w toku postępowania administracyjnego ustalono jedynie ilość odpadów na podstawie danych zawartych w dokumentach i w kartach przekazania odpadów nr 721/2016 oraz 722/2016 z 16 czerwca 2018 r. Waga odpadów wyniosła odpowiednio 10.580 Mg oraz 12.640 Mg, skarżący miał przekazać odpady oznaczone jako produkty spożywcze przeterminowane lub nieprzydatne do spożycia oraz inne niewymienione odpady. Nie wskazano jednak w ogóle, aby odpady były na tyle niebezpieczne, że stanowiły czy też nawet mogły stanowić zagrożenie dla środowiska naturalnego albo dla zdrowia lub życia ludzi. Ustalono również, iż do przekazania odpadów doszło wyłącznie w dniu 16 czerwca 2016 r., zatem wykluczone jest przyjęcie długiego okresu trwania naruszenia. Podkreślono, że jedyną przesłanką wziętą pod uwagę przy ustalaniu wysokości administracyjnej kary pieniężnej była więc ilość przekazanych opadów, które same w sobie nie stanowiły nawet potencjalnego zagrożenia dla środowiska albo dla życia lub zdrowia ludzkiego. Skutki ewentualnego naruszenia w żadnym wypadku nie mogły być więc poważne.
W ocenie skarżącego kasacyjnie wskazane okoliczności ustalone w toku postępowania administracyjnego, które Sąd I instancji przyjął za własne nie przemawiają za wymierzeniem skarżącemu tak dotkliwej sankcji, jak administracyjna kara pieniężna w wysokości 10.000,00 zł, a ewentualna kara powinna mieć wymiar stosunkowo symboliczny, zwłaszcza, że dolną granicą sankcji za takie naruszenie przewidzianą w przepisach prawa jest kara w wysokości 1.000,00 zł. Natomiast administracyjna kara pieniężna wymierzona skarżącemu dziesięciokrotnie przekracza dolną ustawową granicę.
Odnosząc się do zarzutów dotyczących naruszenia przepisów postępowania ponownie wskazano, że w ramach postępowania administracyjnego nie doszło do bezsprzecznego ustalenia, czy I.S. posiadał lub posiada stosowne zezwolenie, a fakt braku posiadania zezwolenia ustalono jedynie w oparciu o negatywne odpowiedzi uzyskane od trzech organów administracji publicznej, które wydają takie zezwolenia. Jednakże I.S. mógł posiadać zezwolenie wydane przez inny organ administracji publicznej. Organy administracyjne powinny ustalić tę kwestię w oparciu o inne okoliczności, czego jednak zaniechano.
Także w zakresie dotyczącym zezwolenia posiadanego przez zagraniczną firmę A., sam fakt braku zarejestrowania działalności tego podmiotu na terenie Polski nie oznacza, że organ II instancji nie był zobowiązany do ustalenia, czy firma ta nie posiada zezwolenia wydanego przez odpowiedni organ w innym państwie. Nie doszło także do ustalenia ponad wszelką wątpliwość, że I.S. nie był przedstawicielem firmy. Ten z kolei fakt został ustalony wyłącznie w oparciu o formalne oznaczenie przejmującego, dokonane w karcie przekazania opadów.
W konsekwencji, w ocenie skarżącego kasacyjnie, Sąd I instancji błędnie przyjął, że prowadzone postępowanie spełnia wszelkie walory określone w procedurze administracyjnej, a ustalenia przyjęte przez organy administracji publicznej uznał za niebudzące wątpliwości. Zdaniem skarżącego doszło w tym przypadku do rażącego naruszenia przepisów regulujących postępowanie dowodowe, czego oczywistą konsekwencją powinno być uwzględnienie skargi przez Sąd I instancji.
Uzasadniając zarzut dotyczący naruszenia art. 144 ust. 1 ustawy Prawo upadłościowe, wskazano, że decyzja organu I instancji została wydana w 2018 r., czyli przed ogłoszeniem upadłości spółki, z kolei decyzja organu II instancji została wydana już po ogłoszeniu upadłości. Jak wskazuje Sąd I instancji, syndyk masy upadłości wstąpił do postępowania po ogłoszeniu upadłości, wobec czego został on pozbawiony możliwości uczestniczenia w pierwszym etapie postępowania, a jedynym uprawnieniem syndyka było złożenie skargi do sądu administracyjnego, bez uprzedniego złożenia odwołania od decyzji wydanej przez organ I instancji.
Zdaniem skarżącego kasacyjnie należałoby przyjąć, albo że postępowanie nie dotyczy masy upadłości, a zatem syndyk masy upadłości nie jest stroną takiego postępowania, albo ewentualnie że związek postępowania z masą upadłości powoduje konieczność przeprowadzenia postępowania w pełnym zakresie od samego początku. Tymczasem Sąd I instancji uznał, że postępowanie dotyczy masy upadłości, a syndyk masy upadłości w toku postępowania wchodzi na miejsce upadłego jako strona w znaczeniu procesowym, co według skarżącego stanowi istotne naruszenie przepisu art. 144 ust. 1 Prawa upadłościowego.
Postanowieniem z 25 marca 2022 r., sygn. akt III OSK 596/22 Naczelny Sąd Administracyjny odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji Głównego Inspektora Ochrony Środowiska z 30 marca 2021 r., nr DI-420/381/20188/aa.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Stosownie do treści art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.; dalej: p.p.s.a.) Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, której przesłanki enumeratywnie wymienione w art. 183 § 2 p.p.s.a. w niniejszej sprawie nie występują. Oznacza to, że przytoczone w skardze kasacyjnej przyczyny wadliwości prawnej zaskarżonego wyroku determinują zakres kontroli dokonywanej przez sąd II instancji, który w odróżnieniu od sądu I instancji nie bada całokształtu sprawy, lecz tylko weryfikuje zasadność zarzutów podniesionych w skardze kasacyjnej.
Skarga kasacyjna nie jest zasadna i nie zasługuje na uwzględnienie.
W sytuacji gdy skarga kasacyjna zarzuca naruszenie prawa materialnego oraz naruszenie przepisów postępowania, co do zasady w pierwszej kolejności rozpoznaniu podlegają zarzuty naruszenia przepisów postępowania (por. wyrok NSA z 27 czerwca 2012 r., sygn. akt II GSK 819/11, LEX nr 1217424; wyrok NSA z 26 marca 2010 r., sygn. akt II FSK 1842/08, LEX nr 596025; wyrok NSA z 4 czerwca 2014 r., sygn. akt II GSK 402/13, LEX nr 1488113; wyrok NSA z 17 lutego 2023 r., sygn. akt II GSK 1458/19; wyrok NSA z 1 marca 2023 r., sygn. akt I FSK 375/20). Dopiero bowiem po przesądzeniu, że stan faktyczny przyjęty przez sąd w zaskarżonym wyroku jest prawidłowy, albo nie został dostatecznie podważony, można przejść do skontrolowania procesu subsumcji danego stanu faktycznego pod zastosowany przez sąd I instancji przepis prawa materialnego.
Odnosząc się do zarzutu skargi kasacyjnej dotyczącego naruszenia przepisów postępowania to jest art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. stwierdzić należy, że nie zasługuje on na uwzględnienie. Zdaniem skarżącego kasacyjnie postępowanie dowodowe zostało przeprowadzone w sposób rażąco naruszający wymienione powyżej przepisy procedury, albowiem organy ustalając, czy I.S. posiada zezwolenie na gospodarowanie odpadami zwróciły się z takim zapytaniem jedynie do trzech organów.
Podkreślić należy, że art. 27 ust. 2 ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach (Dz.U. z 2020 r., poz. 797 ze zm.; dalej: ustawa o odpadach, u.o.) wskazuje cechy, jaki musi spełniać inny podmiot, żeby posiadacz odpadów mógł zlecić temu podmiotowi wykonanie obowiązku gospodarowania odpadami. W sytuacji gdy posiadacz odpadów przekazał odpady podmiotowi niespełniającemu wymogów ustawowych, to pozostaje odpowiedzialny za gospodarowanie tymi odpadami. Powyższe wynika z treści art. 27 ust. 3 u.o.
Zdaniem skarżącego kasacyjnie, to przede wszystkim na organach administracji ciążył obowiązek ustalenia, czy I.S. posiadał uprawnienie do gospodarowania odpadami w rozumieniu art. 27 ust. 2 u.o. Organ ustalając stan faktyczny sprawy zwrócił się do Starosty Bielskiego, Prezydenta Miasta Bielska-Białej oraz Prezydenta Miasta Piekary Śląskie o przekazanie informacji, czy podmiotowi temu wydane było pozwolenie na gospodarowanie odpadami i czy takie uprawnienie podmiot ten posiadał w dniu odbioru odpadów to jest 16 czerwca 2016 r. Na powyższe pytanie organy udzieliły odpowiedzi negatywnej. Skarżący kasacyjnie nie wskazał do jakich organów powinny zwrócić się jeszcze organy celem pozyskania takiej informacji. Nie można oczekiwać, że organy administracji będą zwracały się do organów uprawnionych do wydawania decyzji na gospodarowanie odpadami w całej Polsce. Zasadnie organ zwróciły się tylko do tych organów właściwych miejscowo ze względu na miejsce gospodarowania odpadami, które były uprawnione do wydania takich zezwoleń.
Przede wszystkim jednak zauważyć należy, iż prawidłowo funkcjonujący podmiot gospodarczy będący posiadaczem odpadów nie może zezwolić na odbiór i zlecenie ich przetransportowania osobie, która w wymagany sposób nie wylegitymuje się posiadaniem prawidłowej decyzji w tym zakresie, a fakt ten nie zostanie skrupulatnie odnotowany w dokumentach spółki, co jest podstawowym elementem prawidłowego gospodarowania odpadami. W tej sprawie skarżący, co wynika ze złożonego środka odwoławczego takiej staranności nie dochował, a próba podważania prawidłowych ustaleń organów orzekających w opisanym wyżej zakresie nie zasługuje na aprobatę.
Nie można zaakceptować także twierdzeń skarżącego kasacyjnie, co do nieprawidłowości ustaleń dotyczących, czy I.S. działał w imieniu zagranicznego podmiotu A.
Z kart przekazania odpadów wynika wprost, że odbiorcą odpadów była wymieniona w nich osoba fizyczna. Skarżący kasacyjnie w kartach przekazania odpadów to właśnie ten podmiot – osobę fizyczną wskazał jako odbiorcę odpadów. W oparciu o powyższe nie można mieć żadnej wątpliwości, kto był odbiorcą odpadów.
Stan faktyczny sprawy został więc prawidłowo ustalony, a zarzut skargi kasacyjnej dotyczący naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. nie zasługiwał na uwzględnianie.
Brak skutecznego podważenia stanu faktycznego sprawy w konsekwencji musiał skutkować uznaniem za nieusprawiedliwiony zarzutu skargi kasacyjnej dotyczącego naruszenia prawa materialnego przez niewłaściwe zastosowanie art. 194 ust. 5 u.o.
Zgodnie z powyższym przepisem "Administracyjną karę pieniężną wymierza się za gospodarowanie odpadami niezgodnie z posiadanym zezwoleniem, o którym mowa w art. 41. Kara wynosi nie mniej niż 1000 zł i nie może przekroczyć 1 000 000 zł".
W decyzji Starosty Krakowskiego z 13 lutego 2015 r. dotyczącej zezwolenia na zbieranie odpadów niebezpiecznych oraz innych niż niebezpieczne wydanej dla spółki z o.o. C. z siedzibą w S. zawarto obowiązek przekazywania odpadów wyłącznie podmiotom posiadającym aktualne decyzje administracyjne w zakresie gospodarki odpadami (pkt 6 lit. h decyzji). Skoro skarżący kasacyjnie nie dopełnił tego obowiązku przekazując odpady podmiotowi, który nie dysponował aktualną decyzją w zakresie gospodarki odpadami, to zasadnie Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że przepis art. 194 ust. 5 u.o. został zastosowany prawidłowo.
Nie zasługiwał na uwzględnienie także zarzut skargi kasacyjnej dotyczący naruszenia prawa materialnego, to jest art. 194 ust. 7 w zw. z art. 199 u.o. poprzez jego błędną wykładnię i uznanie, że wymierzenie skarżącemu administracyjnej kary pieniężnej w wysokości 10.000 zł jest w pełni adekwatne do stwierdzonych naruszeń.
Wysokość administracyjnej kary pieniężnej, zgodnie z art. 194 ust. 7 u.o., będącej przedmiotem niniejszego postępowania ustala się, uwzględniając ilość i właściwości odpadów, okoliczności naruszenia przepisów ustawy oraz przesłanki określone w art. 199.
W myśl zaś art. 199 u.o. przy ustalaniu wysokości administracyjnej kary pieniężnej wojewódzki inspektor ochrony środowiska uwzględnia rodzaj naruszenia i jego wpływ na życie i zdrowie ludzi oraz środowisko, okres trwania naruszenia i rozmiary prowadzonej działalności oraz bierze pod uwagę skutki tych naruszeń i wielkość zagrożenia.
Zasadnie Sąd I instancji uznał, że kara wymierzona skarżącemu kasacyjnie w wysokości 10.000 zł pozostaje w racjonalnej proporcji do skali naruszenia warunków zezwolenia na gospodarowanie odpadami, a ponadto pełni także funkcję prewencyjną. Określając wymiar kary w jej dolnych granicach – górny wymiar kary wynosi 1.000.000 zł – organ miał na względzie brak stwierdzenia negatywnego wpływu na środowisko związanego z tym naruszeniem. Przy wymiarze kary organ wziął także pod rozwagę fakt, że skarżący kasacyjnie od wielu lat prowadzi działalność w zakresie gospodarowania odpadami, a co za tym idzie powinien prowadzić tą działalność w zgodzie z przepisami prawa oraz posiadanym zezwoleniem. Wpływ na wymiar kary miał także rozmiar prowadzonej działalności.
Nie zasługiwał na aprobatę także zarzut skargi kasacyjnej dotyczący naruszenia art. 144 ust. 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe (Dz.U. z 2020 r., poz. 1228 ze zm.; dalej: Prawo upadłościowe).
Zdaniem skarżącego kasacyjnie w sprawie należało mieć na względzie treść art. 62 Prawa upadłościowego zgodnie z którym w skład masy upadłości wchodzi majątek należący do upadłego w dniu ogłoszenia upadłości oraz nabyty przez upadłego w toku postępowania upadłościowego. Skoro kara administracyjna nie dotyczy aktywów i majątku upadłego to nie można było prowadzić postępowania z udziałem syndyka masy upadłości zgodnie z art. 144 ust. 1 Prawa upadłościowego.
Skarżący kasacyjnie pomija jednak treść art. 61 Prawa upadłościowego, zgodnie z którym "Z dniem ogłoszenia upadłości majątek upadłego staje się masą upadłości, która służy zaspokojeniu wierzycieli upadłego". Przepisy te definiują więc co stanowi elementy składowe masy upadłości, a więc aktywa, nie odnosi się natomiast do wierzytelności przysługujących innym podmiotom, które to wierzytelności będą podlegały zaspokojeniu z masy upadłości.
Zwrócić należy uwagę, że stosownie do treści art. 144 ust. 1 Prawa upadłościowego, po ogłoszeniu upadłości postępowania sądowe, administracyjne lub sądowoadministracyjne dotyczące masy upadłości mogą być wszczęte i prowadzone wyłącznie przez syndyka albo przeciwko niemu. Postępowania te syndyk prowadzi na rzecz upadłego, ale we własnym imieniu - art. 144 ust. 2 Prawa upadłościowego. Tym samym udział w procesie syndyka zamiast upadłego jest rodzajem zastępstwa procesowego pośredniego, bowiem zastępca działa na rzecz zastąpionego, ale w imieniu własnym. Dokonywanie czynności prawnej przez zastępcę pośredniego we własnym imieniu oznacza, że skutki tej czynności - nabycie praw lub zaciągnięcie zobowiązań - dotykają jego sfery majątkowej. Należy jednak pamiętać, iż syndyk nie jest typowym zastępcą pośrednim upadłego, który w przeciwieństwie do typowego zastępcy pośredniego staje się zastępcą z mocy samego prawa, niezależnie od woli upadłego, który nie ma również wpływu na zakończenie bytu prawnego zastępcy oraz podejmuje czynności, które wykraczają poza zakres kompetencji typowego zastępcy.
Zastępstwo pośrednie określane jest mianem podstawienia procesowego, które polega na tym, że w procesie zamiast podmiotu będącego stroną w znaczeniu materialnym występuje jako strona w znaczeniu formalnym inny podmiot, eliminując przy tym w sposób pierwotny albo następczy, możliwość takiego wystąpienia przez stronę w znaczeniu materialnym.
W przypadku spraw dotyczących masy upadłości legitymację procesową ma tylko syndyk, który działa na rzecz upadłego, ale w imieniu własnym, co należy zakwalifikować jako podstawienie procesowe bezwzględne. W sytuacji tej legitymację procesową ma tylko podmiot podstawiony. Tym samym zarządca realizuje w procesie dotyczącym masy upadłościowej prawa upadłego w imieniu własnym dochodząc prawa podmiotowego upadłego lub przeciwstawiając się żądaniom skierowanym do upadłego.
Ponadto zwrócić należy uwagę, że z art. 144 ust. 1 i 2 Prawa upadłościowego wynika z jednej strony, że po ogłoszeniu upadłości postępowanie administracyjne może być nie tylko wszczęte wobec syndyka, ale również prowadzone wobec niego. W konsekwencji należy przyjąć, że ustawodawca zakłada ciągłość postępowania, co jest następstwem konstrukcji prawnej podstawienia procesowego. Z drugiej zaś strony, syndyk działa wprawdzie w imieniu własnym, ale na rzecz upadłego (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 1 czerwca 2022 r., sygn. akt III OSK 5034/21). Zasadnie więc Wojewódzki Sąd Administracyjny przyjął, że w takiej sytuacji syndyk masy upadłości jest jedynie stroną w znaczeniu formalnym.
W związku z powyższym twierdzenia, że w rozpoznawanej sprawie syndyk mógł wnieść jedynie skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego i został pozbawiony udziału na pierwszym etapie postępowania nie zasługują na uwzględnienie. Do czasu ogłoszenia upadłości to spółka podejmowała wszystkie czynności procesowe, a następnie w oparciu o art. 144 ust. 1 i 2 Prawa upadłościowego uprawnienia te przysługiwały syndykowi masy upadłości.
Mając na względzie powyższe skarga kasacyjna jako nieposiadająca usprawiedliwionych podstaw prawnych została oddalona w oparciu o art. 184 p.p.s.a.