III OSK 594/24

Naczelny Sąd Administracyjny2025-04-09
NSAAdministracyjneWysokansa
policjapostępowanie dyscyplinarneorzeczenie dyscyplinarneodwołanietermindoręczeniepouczeniesąd administracyjnyNSAWSA

NSA uchylił wyrok WSA, uznając, że kwestia prawidłowego doręczenia orzeczenia dyscyplinarnego policjantowi wraz z pouczeniem wymaga ponownego zbadania.

Sprawa dotyczyła odmowy przyjęcia odwołania policjantki od orzeczenia dyscyplinarnego z powodu uchybienia terminu. WSA uchylił postanowienie organu, uznając doręczenie za nieskuteczne z powodu braku prawidłowego pouczenia. NSA uchylił wyrok WSA, wskazując na niekonsekwencję w ocenie skuteczności doręczenia orzeczenia policjantce i jej obrońcy oraz potrzebę ponownego zbadania stanu faktycznego.

Sprawa trafiła do Naczelnego Sądu Administracyjnego w wyniku skargi kasacyjnej Komendanta Wojewódzkiego Policji od wyroku WSA w Lublinie, który uchylił postanowienie o odmowie przyjęcia odwołania policjantki od orzeczenia dyscyplinarnego. WSA uznał, że odwołanie zostało wniesione w terminie, ponieważ orzeczenie dyscyplinarne nie zawierało prawidłowego pouczenia o terminie i sposobie wniesienia środka zaskarżenia, co skutkowało nieskutecznym doręczeniem. NSA uchylił wyrok WSA, wskazując na niekonsekwencję w ocenie skuteczności doręczenia orzeczenia policjantce i jej obrońcy. Sąd kasacyjny podkreślił, że choć pouczenie jest obligatoryjne, to ocena jego kompletności i skuteczności doręczenia wymaga ponownego zbadania, zwłaszcza w kontekście dowodów z akt sprawy i przepisów dotyczących obiegu dokumentów. NSA zwrócił sprawę do ponownego rozpoznania przez WSA.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Doręczenie orzeczenia dyscyplinarnego jest skuteczne tylko wtedy, gdy zawiera ono prawidłowe i kompletne pouczenie o prawie, terminie i trybie wniesienia odwołania. W przypadku wątpliwości co do prawidłowości pouczenia, należy ponownie zbadać stan faktyczny.

Uzasadnienie

NSA wskazał na niekonsekwencję WSA w ocenie skuteczności doręczenia orzeczenia policjantce i jej obrońcy, mimo że oba doręczenia miały dotyczyć tego samego, potencjalnie wadliwego pouczenia. Podkreślono, że brak prawidłowego pouczenia uniemożliwia skuteczne rozpoczęcie biegu terminu do wniesienia odwołania.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (10)

Główne

u. Policji art. 135f § ust. 6

Ustawa o Policji

W razie doręczenia obwinionemu i obrońcy w różnych terminach pisma, od którego przysługuje odwołanie lub zażalenie, termin do wniesienia odwołania lub zażalenia liczy się od dnia doręczenia, które nastąpiło wcześniej.

u. Policji art. 135j § ust. 2 pkt 7

Ustawa o Policji

Orzeczenie powinno zawierać pouczenie o prawie, terminie i trybie wniesienia odwołania.

u. Policji art. 135k § ust. 1

Ustawa o Policji

Od orzeczenia wydanego w pierwszej instancji obwinionemu przysługuje odwołanie w terminie 7 dni od dnia doręczenia orzeczenia.

u. Policji art. 135k § ust. 3

Ustawa o Policji

Wyższy przełożony dyscyplinarny odmawia przyjęcia odwołania, w drodze postanowienia, jeżeli zostało wniesione po terminie lub przez osobę nieuprawnioną albo jest niedopuszczalne. Postanowienie w tej sprawie jest ostateczne.

Pomocnicze

p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. c

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 153

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sąd, wskazując sposób przeprowadzenia postępowania, związany jest wykładnią prawa dokonaną w orzeczeniu przez Naczelny Sąd Administracyjny.

p.p.s.a. art. 183 § § 1

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 185 § § 1

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 203 § pkt 2

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 182 § § 2

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Argumenty

Skuteczne argumenty

Naczelny Sąd Administracyjny uznał zasadność zarzutów skargi kasacyjnej dotyczących naruszenia przepisów postępowania przez WSA. NSA wskazał na niekonsekwencję w ocenie skuteczności doręczenia orzeczenia dyscyplinarnego skarżącej i jej obrońcy przez WSA. NSA podkreślił, że WSA pominął analizę przepisów rozporządzenia w sprawie obiegu dokumentów oraz wzoru orzeczenia dyscyplinarnego.

Godne uwagi sformułowania

Istota sporu pomiędzy stronami sprowadza się do odpowiedzi na pytanie, czy skarżąca skutecznie otrzymała orzeczenie dyscyplinarne z 23 marca 2023 r. Komendanta Powiatowego Policji we [...] wraz z pouczeniem, a odpowiedź pozytywna na tak postawione pytanie oznaczałaby, że od daty doręczenia skarżącej orzeczenia dyscyplinarnego pierwszej instancji rozpoczął biec termin na złożenie w toczącym się postępowaniu dyscyplinarnym odwołania. Argumentacja Sądu przedstawiona w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku co do tej kwestii, prowadząca do uchylenia postanowienia o odmowie przyjęcia odwołania od orzeczenia, jest co najmniej niekonsekwentna, jak i nieprzekonująca. W świetle powyższego nie do podzielenia jest stanowisko Sądu, że analiza akt sprawy potwierdza, że nie doszło do skutecznego doręczenia orzeczenia dyscyplinarnego z 23 marca 2023 r., tzn. takiego orzeczenia, które zawiera pouczenie o przysługującym odwołaniu.

Skład orzekający

Hanna Knysiak - Sudyka

sędzia

Olga Żurawska - Matusiak

sprawozdawca

Tamara Dziełakowska

przewodniczący

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących doręczenia orzeczeń dyscyplinarnych policjantom, znaczenia pouczenia o środkach zaskarżenia oraz zasad liczenia terminów w postępowaniu dyscyplinarnym."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyfiki postępowania dyscyplinarnego wobec funkcjonariuszy Policji, ale jego ogólne zasady dotyczące doręczeń i pouczeń mogą mieć zastosowanie w innych postępowaniach administracyjnych.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy ważnego aspektu postępowania dyscyplinarnego – prawidłowości doręczenia orzeczenia i pouczenia, co ma kluczowe znaczenie dla obrony policjantów. Pokazuje, jak drobne uchybienia formalne mogą wpływać na przebieg postępowania i rozstrzygnięcie sądu.

Czy policjant może stracić pracę przez wadliwe pouczenie w orzeczeniu dyscyplinarnym? NSA wyjaśnia.

Sektor

administracja publiczna

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
III OSK 594/24 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2025-04-09
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-02-20
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Hanna Knysiak - Sudyka
Olga Żurawska - Matusiak /sprawozdawca/
Tamara Dziełakowska /przewodniczący/
Symbol z opisem
6192 Funkcjonariusze Policji
Hasła tematyczne
Policja
Sygn. powiązane
III SA/Lu 358/23 - Wyrok WSA w Lublinie z 2023-10-19
Skarżony organ
Komendant Policji
Treść wyniku
Uchylono zaskarżony wyrok i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 171
art. 135 f ust. 6 w zw. z art. 135 j ust. 2 pkt 7
Ustawa z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (t. j.)
Dz.U. 2023 poz 1634
art. 185 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Tamara Dziełakowska Sędziowie: Sędzia NSA Olga Żurawska-Matusiak (spr.) Sędzia del. WSA Hanna Knysiak-Sudyka po rozpoznaniu w dniu 9 kwietnia 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Komendanta Wojewódzkiego Policji w Lublinie od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z 19 października 2023 r. sygn. akt III SA/Lu 358/23 w sprawie ze skargi X.X na postanowienie Komendanta Wojewódzkiego Policji w Lublinie z dnia 8 maja 2023 r. nr 6 w przedmiocie odmowy przyjęcia odwołania od orzeczenia 1. uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Lublinie do ponownego rozpoznania; 2. zasądza od X.X. na rzecz Komendanta Wojewódzkiego Policji w Lublinie kwotę 360 (trzysta sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie wyrokiem z 19 października 2023 r., III SA/Lu 358/23, po rozpoznaniu sprawy ze skargi X.X. (dalej: "skarżąca") na postanowienie Komendanta Wojewódzkiego Policji w Lublinie z 8 maja 2023 r., nr 6 w przedmiocie odmowy przyjęcia odwołania od orzeczenia, uchylił zaskarżone postanowienie.
Powyższe orzeczenie zostało wydane w następującym stanie faktycznym sprawy.
Komendant Powiatowy Policji w [...] (dalej: "Komendant PP", "organ pierwszej instancji") wszczął postępowanie dyscyplinarne przeciwko skarżącej, obwiniając ją o popełnienie przewinienia dyscyplinarnego polegającego na udokumentowaniu w notatniku służbowym przebiegu służby pełnionej 6 września 2022 r., niezgodnie ze stanem faktycznym.
Orzeczeniem z 23 marca 2023 r., nr 3/2023, Komendant PP stwierdził winę skarżącej i wymierzył jej karę ostrzeżenia o niepełnej przydatności do służby na zajmowanym stanowisku. Ww. orzeczenie doręczono skarżącej 28 marca 2023 r., a obrońcy skarżącej 11 kwietnia 2023 r., za pośrednictwem Poczty Polskiej.
Działając w imieniu skarżącej, jej obrońca wniósł odwołanie od ww. orzeczenia. Odwołanie zostało złożone w placówce pocztowej 18 kwietnia 2023 r.
Komendant Wojewódzki Policji w Lublinie ("Komendant WP", "organ odwoławczy",) postanowieniem z 8 maja 2023 r., nr 6, orzekł o odmowie przyjęcia odwołania obrońcy skarżącej ze względu na to, że zostało wniesione po upływie ustawowego terminu 7 dni.
Uzasadniając swoje stanowisko Komendant WP wskazał na brzmienie art. 135k ust. 1, ust. 2, ust. 3 oraz art. 135f ust. 5 i ust. 6 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (Dz. U. z 2023 r. poz. 171 z późn. zm., dalej: "ustawa o Policji"). Podał, że w postanowieniu o wszczęciu postępowania dyscyplinarnego, doręczonemu skarżącej 9 lutego 2023 r., zamieszczono pouczenie, o którym mowa w art. 135f ust. 6 ustawy o Policji.
Komendant WP stwierdził, że termin do wniesienia odwołania, liczony od wcześniejszego doręczenia orzeczenia skarżącej, czyli od 28 marca 2023 r., upłynął 4 kwietnia 2023 r. Odwołanie obrońcy zostało wniesione 18 kwietnia 2023 r. o czym świadczy data stempla pocztowego, a więc uchybiono siedmiodniowemu terminowi.
W piśmie z 17 maja 2023 r. obrońca skarżącej wystąpił z wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. We wniosku podniósł, że orzeczenie Komendanta PP z 23 marca 2023 r., nr 3/2023, doręczone skarżącej oraz jej obrońcy nie zawierało wymaganego pouczenia o sposobie wniesienia środka zaskarżenia, o czym świadczy taka sama waga obu przesyłek.
Komendant WP postanowieniem z 5 lipca 2023 r., nr 11, odmówił przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. Organ uznał uzasadnienie wniosku za niewiarygodne.
Po rozpoznaniu zażalenia, Komendant Główny Policji postanowieniem z 10 października 2023 r., nr 311, utrzymał w mocy postanowienie Komendanta WP o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania.
Skarżąca wywiodła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie skargę na postanowienie Komendanta WP z 8 maja 2023 r. w przedmiocie odmowy przyjęcia odwołania.
W odpowiedzi na skargę organ drugiej instancji wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonym rozstrzygnięciu.
Opisanym na wstępie wyrokiem WSA w Lublinie uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie i uchylił postanowienie Komendanta WP z 8 maja 2023 r.
Sąd pierwszej instancji uznał za niezasadne stanowisko organu, według którego wystąpiły normatywne podstawy do odmowy przyjęcia odwołania z uwagi na to, że zostało ono wniesione po upływie ustawowego terminu.
WSA w Lublinie wyjaśnił, że pouczenie o terminie do wniesienia odwołania, do czego obliguje art. 135j ust. 2 pkt 7 ustawy o Policji, obejmuje nie tylko informację o długości terminu (którą precyzuje art. 135k ust. 1 ustawy o Policji), ale także informację o początku biegu tego terminu. Jeżeli jest nim dzień wcześniejszego z dwóch doręczeń, to informacja o tej okoliczności powinna zostać zawarta w pouczeniu. Dopiero wskazanie na zasadę określoną w art. 135f ust. 6 ustawy o Policji stanowi o udzieleniu pouczenia o terminie wniesienia środka zaskarżenia.
Sąd Wojewódzki podał również, że w art. 135j ust. 2 pkt 7 ustawy o Policji nie zawarto odesłania do konkretnych przepisów ustawy, co oznacza, że udzielając pouczenia o terminie do wniesienia odwołania organ powinien uwzględnić nie tylko przepis art. 135k ust. 1 in fine, ale również art. 135f ust. 6 ustawy o Policji, które łącznie regulują kwestie terminu do wniesienia odwołania, gdy orzeczenie doręczane jest zarówno obwinionemu, jak i jego obrońcy.
Sąd pierwszej instancji podniósł, że zgodnie z twierdzeniem skarżącej orzeczenie Komendanta PP z 23 marca 2023 r. zostało doręczone zarówno skarżącej, jak i jej obrońcy bez wymaganego prawem pouczenia o możliwości wniesienia odwołania wraz z terminem jego wniesienia. Wyjaśnienia takie zostały również zawarte we wniosku obrońcy skarżącej o przywrócenie terminu do złożenia odwołania.
Zdaniem WSA w Lublinie, analiza materiału zgromadzonego w postępowaniu pozwala na uznanie, że orzeczenie Komendanta PP z 23 marca 2023 r. wraz z uzasadnieniem zawierało 10 ponumerowanych stron. Na stronie dziesiątej znajdował się podpis Komendanta PP. Pouczenie o możliwości złożenia odwołana od orzeczenia, znajdujące się na jedenastej stronie orzeczenia Komendanta PP, powinno stanowić jego integralną część. Sporna część orzeczenia nie została podpisana przez Komendanta PP. Sąd pierwszej instancji podał, że figurujący w aktach sprawy drugi egzemplarz spornego orzeczenia zawiera podpis Komendanta PP (na dziesiątej stronie). Jedenasta strona orzeczenia, na której widnieją adnotacje B. B., nie jest opatrzona podpisem i nosi cechy kserokopii dokumentu. Na omawianym orzeczeniu widoczne są ślady po pierwszym zszywaniu.
Sąd pierwszej instancji stwierdził, że 28 marca 2023 r. nie doszło do skutecznego doręczenia skarżącej orzeczenia Komendanta PP z 23 marca 2023 r. Tym samym nie mógł rozpocząć się bieg terminu do jego zaskarżenia. Jak zauważył WSA w Lublinie, nie można z prawdopodobieństwem graniczącym z pewnością stwierdzić, że skarżąca otrzymała prawidłowe pouczenie o sposobie i terminie wniesienia odwołania. Skuteczne doręczenie orzeczenia nastąpiło 11 kwietnia 2023 r., kiedy to obrońca skarżącej pokwitował odbiór niekompletnego orzeczenia. Odwołanie zostało wniesione 18 kwietnia 2023 r., a więc w terminie do jego wniesienia.
Sąd Wojewódzki stanął na stanowisku, iż wątpliwości w przedmiocie prawidłowego pouczenia strony o przysługujących jej uprawnieniach nie zostały usunięte. W rezultacie WSA w Lublinie uznał, iż postanowienie Komendanta WP z 8 maja 2023 r. zostało wydane z naruszeniem art. 135f ust. 6 w zw. z art. 135j ust. 2 pkt 7 ustawy o Policji.
Jak polecił Sąd Wojewódzki, Komendant WP przy ponownym rozpoznaniu sprawy, kierując się regulacją wynikającą z art. 153 p.p.s.a., będzie zobowiązany do przyjęcia, iż termin do wniesienia odwołania od orzeczenia Komendanta PP z 23 marca 2023 r. rozpoczął bieg od daty doręczenia tego orzeczenia obrońcy skarżącej, co nastąpiło 11 kwietnia 2023 r. Zatem organ będzie zobowiązany do rozpatrzenia odwołania co do istoty sprawy, jako wniesionego w terminie przewidzianym w art. 135k ust. 1 ustawy o Policji.
Na powyższe orzeczenie organ drugiej instancji wywiódł skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego, zaskarżając je w całości. Na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. zaskarżonemu wyrokowi zarzucił naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
1) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 135f ust. 6 w zw. z art. 135j ust. 2 pkt 7 ustawy o Policji, poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i w konsekwencji uchylenie zaskarżonego postanowienia w sytuacji, gdy organ (przełożony dyscyplinarny) 28 marca 2023 r. skutecznie doręczył skarżącej występującej jako obwiniona w postępowaniu dyscyplinarnym orzeczenie z 23 marca 2023 r., nr 3/2023, wraz z właściwym, kompletnym pouczeniem;
2) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 135k ust. 3 i w zw. z art. 135k ust. 1 oraz 136f ust. 6 ustawy o Policji, poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i w konsekwencji uchylenie zaskarżonego postanowienia w sytuacji, gdy organ (wyższy przełożony dyscyplinarny) zasadnie odmówił przyjęcia odwołania pełnomocnika skarżącej (obrońcy obwinionej w postępowaniu dyscyplinarnym) jako wniesionego z uchybieniem siedmiodniowego terminu.
Skarżący kasacyjnie organ wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości, rozpoznanie skargi kasacyjnej wobec uznania okoliczności, że istota sprawy jest dostatecznie wyjaśniona i oddalenie skargi. Wnioskował dodatkowo o zasądzenie od skarżącej na rzecz organu zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych oraz złożył oświadczenie o zrzeczeniu się rozprawy.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej kasator przedstawił argumentację, mającą na celu wykazanie zasadności podniesionych zarzutów.
Odpowiedź na skargę kasacyjną nie została złożona.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Stosownie do art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania. W rozpoznawanej sprawie nie zachodzi żadna z okoliczności skutkujących nieważnością postępowania, o jakich mowa w art. 183 § 2 p.p.s.a. i nie zachodzi żadna z przesłanek, o których mowa w art. 189 p.p.s.a., które Naczelny Sąd Administracyjny rozważa z urzędu dokonując kontroli zaskarżonego skargą kasacyjną wyroku. W tych okolicznościach w sprawie badaniu podlegały wyłącznie zarzuty podniesione w skardze kasacyjnej na uzasadnienie przytoczonych podstaw kasacyjnych.
Zarzuty naruszenia wskazanych w skardze kasacyjnej przepisów zostały oparte na usprawiedliwionych podstawach.
Zgodnie z art. 135k ust. 3 ustawy o Policji wyższy przełożony dyscyplinarny odmawia przyjęcia odwołania, w drodze postanowienia, jeżeli zostało wniesione po terminie lub przez osobę nieuprawnioną albo jest niedopuszczalne. Postanowienie w tej sprawie jest ostateczne.
Stosownie do art. 135k ust. 1 powołanej ustawy, postępowanie dyscyplinarne jest dwuinstancyjne. Od orzeczenia wydanego w pierwszej instancji obwinionemu przysługuje odwołanie w terminie 7 dni od dnia doręczenia orzeczenia. Odwołanie składa się do wyższego przełożonego dyscyplinarnego za pośrednictwem przełożonego, który wydał orzeczenie w pierwszej instancji (art. 135k ust. 2 ww. ustawy).
Ustawodawca zdecydował jednocześnie, że udział obrońcy w postępowaniu dyscyplinarnym nie wyłącza osobistego działania w nim obwinionego (art. 135f ust. 5 ustawy). Przepis art. 135f ust. 6 ww. ustawy stanowi zaś, że orzeczenia, postanowienia, zawiadomienia i inne pisma, wydane w toku postępowania dyscyplinarnego, doręcza się obwinionemu oraz obrońcy, jeżeli został ustanowiony. W razie doręczenia obwinionemu i obrońcy w różnych terminach pisma, od którego przysługuje odwołanie lub zażalenie, termin do wniesienia odwołania lub zażalenia liczy się od dnia doręczenia, które nastąpiło wcześniej.
W świetle powyższego, termin do wniesienia odwołania otwiera się tylko jeden raz, zarówno dla obwinionego, jak i jego obrońcy. Momentem tym jest dokonanie skutecznego doręczenia odpisu orzeczenia dyscyplinarnego albo obwinionemu policjantowi albo jego obrońcy, w zależności od tego, które doręczenie nastąpiło wcześniej.
Istota sporu pomiędzy stronami sprowadza się do odpowiedzi na pytanie, czy skarżąca skutecznie otrzymała orzeczenie dyscyplinarne z 23 marca 2023 r. Komendanta Powiatowego Policji we [...] wraz z pouczeniem, a odpowiedź pozytywna na tak postawione pytanie oznaczałaby, że od daty doręczenia skarżącej orzeczenia dyscyplinarnego pierwszej instancji rozpoczął biec termin na złożenie w toczącym się postępowaniu dyscyplinarnym odwołania.
Skarżąca twierdzi, że zarówno ona, jak i jej obrońca otrzymali orzeczenie Komendanta Powiatowego Policji we [...] z 23 marca 2023 r. bez stosownego pouczenia o przysługującym odwołaniu do wyższego przełożonego dyscyplinarnego, co oznacza, że nie doszło do skutecznego doręczenia wywołującego skutki prawne, której to okoliczności zaprzecza organ.
Argumentacja Sądu przedstawiona w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku co do tej kwestii, prowadząca do uchylenia postanowienia o odmowie przyjęcia odwołania od orzeczenia, jest co najmniej niekonsekwentna, jak i nieprzekonująca.
Zgodzić się należy z Sądem, czego zresztą nie kwestionuje organ, że aby można było uznać skuteczność doręczenia orzeczenia dyscyplinarnego, orzeczenie to musi być doręczone w całości, czyli też ze stosownym pouczeniem jako stanowiącym jego obligatoryjny element. Zgodnie bowiem z art. 135j ust. 2 pkt 7 ustawy o Policji orzeczenie powinno zawierać pouczenie o prawie, terminie i trybie wniesienia odwołania. Dopiero takie doręczenie powoduje, że otwiera się termin do złożenia odwołania od wydanego w sprawie orzeczenia dyscyplinarnego. Przy czym w regulacjach postępowania dyscyplinarnego zawartych w ustawie o Policji (art. 135f ust. 6) istnieje unormowanie szczególne, stosownie do której w razie doręczenia obwinionemu i obrońcy w różnych terminach pisma, od którego przysługuje odwołanie, termin do złożenia odwołania liczy się od dnia doręczenia, które nastąpiło wcześniej. Uprzednia informacja o przysługujących uprawnieniach nie zwalnia organu z obowiązku udzielenia obwinionemu i jego obrońcy w orzeczeniu dyscyplinarnym prawidłowego (wyczerpującego) pouczenia w przedmiocie prawa odwołania.
Sąd pierwszej instancji oceniając, że ani skarżąca, ani jej obrońca nie otrzymali kompletnego orzeczenia, tzn. orzeczenia zawierającego pouczenie o przysługującym prawie odwołania, przyjął, że nie doszło do skutecznego doręczenia skarżącej orzeczenia dyscyplinarnego z 23 marca 2023 r., nr 3/2023, aby następnie uznać, że orzeczenie to zostało skutecznie doręczone obrońcy skarżącej pomimo jego niekompletności. Tej rozbieżności w ocenie Sąd nie wyjaśnia. Termin do wniesienia odwołania – zdaniem Sądu – liczony być winien w takiej sytuacji od dnia doręczenia orzeczenia obrońcy skarżącej. I takie też są wskazania Sądu pierwszej instancji co do dalszego postępowania dyscyplinarnego, w ramach których nakazuje organowi przyjąć, że termin do wniesienia odwołania od orzeczenia Komendanta Powiatowego Policji we [...] z 23 marca 2023 r. rozpoczął bieg od daty doręczenia tego orzeczenia obrońcy skarżącej w postępowaniu dyscyplinarnym, co nastąpiło 11 kwietnia 2023 r.
Stanowisko Sądu jest tym bardziej niekonsekwentne, gdy zważy się, że w dalszej części swoich rozważań Sąd przywołuje utrwalony w orzecznictwie pogląd, który należy podzielić, zgodnie z którym w postępowaniu dyscyplinarnym policjantów fakt reprezentowania strony przez obrońcę, w tym profesjonalnego pełnomocnika, nie ogranicza obowiązków informacyjnych organu. Pouczenie stanowi bowiem obligatoryjny element orzeczenia i jego skierowanie do osoby uprawnionej nie zależy od statusu tej osoby, w szczególności ustawodawca nie przyjął, że profesjonalni pełnomocnicy nie są pouczani o środkach zaskarżenia. Niewątpliwie adwokatom i radcom prawnym reprezentującym obwinionego w postępowaniu dyscyplinarnym powinny być znane przepisy ustawy o Policji, w tym regulacje odnoszące się do sposobu i terminu wnoszenia środków odwoławczych. W ustawie o Policji ustawodawca, przewidując obowiązek zawarcia w orzeczeniu dyscyplinarnym takich informacji, nie wprowadził jednak w tym zakresie żadnych wyjątków i ustanowienie przez obwinionego takiego obrońcy nie zwalnia organu z obowiązku prawidłowego wykonania nakazu, o jakim mowa w art. 135j ust. 2 pkt 7 ustawy o Policji.
Nie jest zatem jasne, dlaczego Sąd różnicuje skuteczność doręczenia niekompletnego orzeczenia dyscyplinarnego skarżącej i jej obrońcy, gdyż brak jest jakiejkolwiek argumentacji w tym zakresie.
W dalszej kolejności Sąd przyjmuje, że w sprawie nie zostały usunięte wątpliwości co do prawidłowego pouczenia strony o przysługujących jej uprawnieniach. Nie jest klarowne, dlaczego Sąd nie dopatrzył się potwierdzenia o właściwym pouczeniu w ustaleniach natury faktycznej, poczynionych przez organ w sekretariacie Komendanta Powiatowego Policji we [...], przyjmując za kluczową "kwestię prawną prawidłowego pouczenia". W sytuacji gdy w sprawie istotne są ustalenia faktyczne, bo spór co do kwestii prawnych w sprawie nie występuje, nie wiadomo do jakiej kwestii prawnej odwołuje się w swoim stanowisku Sąd pierwszej instancji.
Sąd dokonał analizy akt sprawy, a konkretnie zalegających w nich orzeczeń dyscyplinarnych. W analizie tej pominął jednak treść regulacji rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 28 września 2021 r. w sprawie obiegu dokumentów związanych z postępowaniem dyscyplinarnym w stosunku do policjantów (Dz. U. poz. 1778), w którym w załączniku nr 42 zawarty został wzór orzeczenia dyscyplinarnego. Ze wzoru tego wynika, że pouczenie o przysługującym prawie do wniesienia odwołania znajduje się na końcu orzeczenia, już po podpisie przełożonego dyscyplinarnego, z podaniem jego stopnia, imienia i nazwiska.
Analiza orzeczenia dyscyplinarnego wydanego przez organ pierwszej instancji przeprowadzona przez Sąd, potwierdziła taką konstrukcję orzeczenia dyscyplinarnego pierwszej instancji, jaka wynika ze wskazanego rozporządzenia. Tyle, że Sąd, wbrew przywołanej regulacji, przyjął, że pouczenie powinno stanowić integralną część orzeczenia i być podpisane. I na tej podstawie uznał, że do skutecznego doręczenia orzeczenia dyscyplinarnego skarżącej i jej obrońcy nie doszło, gdyż nie zawierało ono pouczenia. Oceniając poprawność stanowiska Sądu dodatkowo zważyć należy, że Sąd analizował egzemplarz orzeczenia nr 3 i nr 4, z czego egzemplarz nr 4 to egzemplarz zalegający w aktach (a/a), a egzemplarz nr 3 został wypożyczony z Zespołu Kadr i Szkolenia Komendy Powiatowej Policji we [...], stąd różnice w adnotacjach na stronie 11 orzeczenia, jak i ewentualne rozszywanie dokumentu, o czym pisze Sąd pierwszej instancji.
W świetle powyższego nie do podzielenia jest stanowisko Sądu, że analiza akt sprawy potwierdza, że nie doszło do skutecznego doręczenia orzeczenia dyscyplinarnego z 23 marca 2023 r., tzn. takiego orzeczenia, które zawiera pouczenie o przysługującym odwołaniu. Tym bardziej, że Sąd przyjmuje, że "skutecznie wykazano, w trakcie dalszych czynności wyjaśniających podjętych na etapie rozpoznawania wniosku o przywrócenie terminu do złożenia odwołania, że przesyłki doręczone skarżącej oraz jej obrońcy musiały zawierać stosowne pouczenie na stronie 11-tej orzeczenia". Chociaż następnie stwierdza, że "wątpliwości w przedmiocie prawidłowego pouczenia strony o przysługujących jej uprawnieniach nie zostały usunięte", wykluczając jednakże możliwość ich wyeliminowania poprzez ustalenia "natury faktycznej".
Ostatecznie nie jest jasnym na jakiej podstawie i na jakich przesłankach oparł się Sąd wywodząc, że orzeczenie dyscyplinarne nr 3/2023 zostało doręczone skarżącej i jej obrońcy bez wymaganego pouczenia o prawie, terminie i trybie wniesienia odwołania, co ostatecznie skutkowało przyjęciem, że doręczenie orzeczenia dyscyplinarnego skarżącej nie było skuteczne, a skuteczne było doręczenie tego orzeczenia jej obrońcy. Argumentacja Sądu wydaje się bazować na twierdzeniach skarżącej i jej obrońcy o braku pouczenia w doręczonych im przesyłkach.
Rozpoznając ponownie sprawę Sąd dokona ponownej analizy materiału aktowego, biorąc pod uwagę także ustalenia faktyczne organu co do gramatury przesyłek i oceni, czy stanowisko organu przyjmujące prawidłowość doręczenia orzeczenia dyscyplinarnego skarżącej znajduje w nim potwierdzenie, czy też uprawnione jest stanowisko co do wadliwości doręczenia.
Mając powyższe względy na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na zasadzie art. 185 § 1 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji orzeczenia. Orzeczenie o kosztach postępowania znajduje oparcie w przepisie art. 203 pkt 2 p.p.s.a.
Sprawa niniejsza podlegała rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym, ponieważ strona wnosząca skargę kasacyjną zrzekła się rozprawy, a strona przeciwna po doręczeniu skargi kasacyjnej nie zażądała, stosownie do art. 182 § 2 p.p.s.a., przeprowadzenia rozprawy.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI