III OSK 5853/21

III OSK 5853/21 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2022-11-08
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-08-02
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Jerzy Stelmasiak /przewodniczący/
Maciej Kobak /sprawozdawca/
Mirosław Wincenciak
Symbol z opisem
6144 Szkoły i placówki oświatowo-wychowawcze
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Sygn. powiązane
II SA/Wa 1047/20 - Wyrok WSA w Warszawie z 2021-03-11
Skarżony organ
Minister Edukacji Narodowej i Sportu
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 1982 nr 3 poz 19
art. 9 ust. 2
Ustawa z dnia 26 stycznia 1982 r. - Karta Nauczyciela.
Dz.U. 2022 poz 329
art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jerzy Stelmasiak Sędziowie Sędzia NSA Mirosław Wincenciak Sędzia del. WSA Maciej Kobak (spr.) po rozpoznaniu w dniu 8 listopada 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Ministra Edukacji Narodowej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 11 marca 2021 r. sygn. akt II SA/Wa 1047/20 w sprawie ze skargi Dyrektora Szkoły [...] w W. na decyzję Ministra Edukacji Narodowej z dnia [...] marca 2020 r. nr [...] w przedmiocie polecenia usunięcia uchybień w zakresie arkusza organizacji oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 11 marca 2021 r., sygn. II SA/Wa 1047/20 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (dalej: "WSA"), po rozpoznaniu sprawy ze skargi Dyrektora Szkoły [...] w W. (dalej: "skarżący") na decyzję Ministra Edukacji Narodowej (dalej: "Minister") z dnia [...] marca 2020 r. nr [...] w przedmiocie polecenia usunięcia uchybień w zakresie arkusza organizacji - uchylił zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję [...] Kuratora Oświaty (dalej: "Kurator Oświaty") z dnia [...] lipca 2019 r. nr [...] (pkt I wyroku); zasądził od Ministra na rzecz skarżącego kwotę 200 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania (pkt II wyroku).
Wyrok ten zapadł w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy.
Decyzją z dnia [...] lipca 2019 r. nr [...][...] Kurator Oświaty polecił skarżącemu w terminie do [...] sierpnia 2019 r. usunięcie uchybień polegających na "przydzieleniu prowadzenia zajęć komputerowych w klasach l-lll - edukacja wczesnoszkolna, wydzielonych zgodnie z Załącznikiem nr 1 do rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 28 marca 2017 r. w sprawie ramowych planów nauczania dla publicznych szkół (Dz. U. z 2019 r., poz. 639), nauczycielce - A.H. - nieposiadającej odpowiednich kwalifikacji określonych w rozporządzeniu Ministra Edukacji Narodowej z dnia 1 sierpnia 2017 r. w sprawie szczegółowych kwalifikacji wymaganych od nauczycieli (Dz. U. z 2017 r., poz. 1575 z późn. zm.)."
W odwołaniu od powyższej decyzji skarżący zarzucił:
1) naruszenie prawa materialnego - poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie przepisów załącznika Nr 1 pkt 1 do rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 28 marca 2017 r. w sprawie ramowych planów nauczania dla publicznych szkół oraz przepisów rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 1 sierpnia 2017 r. w sprawie szczegółowych kwalifikacji wymaganych od nauczycieli,
2) naruszenie prawa procesowego, tj. art. 6, art. 7, art. 7a § 1, art. 9, art. 10 § 1, art. 11 i art. 107 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t. j. Dz. U. z 2021 r., poz. 735 z późn. zm. – dalej: "k.p.a.").
Decyzją z dnia [...] marca 2020 r. nr [...] Minister utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Kuratora Oświaty.
Minister wskazał, że nauczycielka A.H. ukończyła studia magisterskie w zakresie pedagogiki, specjalność: nauczanie początkowe oraz studia podyplomowe w zakresie nauczania zintegrowanego w klasach I-III, co uprawnia ją do prowadzenia zajęć z edukacji wczesnoszkolnej. Ponieważ nauczycielka nie posiada kwalifikacji do nauczania informatyki w szkole podstawowej, nie jest nauczycielem, o którym mowa w przepisach załącznika nr 1 do rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 28 marca 2017 r. w sprawie ramowych planów nauczania dla publicznych szkół (Dz. U. poz. 703) oraz załącznika Nr 1 do rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 3 kwietnia 2019 r. w sprawie ramowych planów nauczania dla publicznych szkół (Dz. U. poz. 639), uwzględniających możliwość powierzenia np. edukacji informatycznej w klasach I-III nauczycielowi innemu niż nauczyciel, któremu powierzono prowadzenie edukacji wczesnoszkolnej.
Minister wyjaśnił, że postępowanie Kuratora Oświaty w niniejszej sprawie toczyło się początkowo w trybie nadzoru pedagogicznego, którego procedura została określona w ustawie z dnia 14 grudnia 2016 r. Prawo oświatowe. Po wyczerpaniu środków przewidzianych procedurą postępowania nadzorczego służących doprowadzeniu szkoły do funkcjonowania zgodnego z przepisami prawa, Kurator Oświaty wszczął postępowanie administracyjne. Minister stwierdził, że w materiale dowodowym nie odnaleziono dowodów wskazujących na realizację obowiązku zawiadomienia osób będących stronami w sprawie o wszczęciu postępowania administracyjnego z urzędu (art. 61 § 4 k.p.a.), jak też dowodów na zapewnienie stronie czynnego udziału w postępowaniu administracyjnym (art. 10 k.p.a.), co jednak nie stanowi przeszkody do wydania decyzji administracyjnej w przedmiotowej sprawie, ponieważ skarżący był informowany o stanowisku Kuratora Oświaty wobec zastrzeżeń do protokołów kontroli (pisma z dnia [...] lutego 2019 r. i z dnia [...] maja 2019 r.), w tym o konieczności wypełnienia obowiązku wynikającego z art. 55 ust. 6 ustawy Prawo oświatowe. Niepoinformowanie organu sprawującego nadzór pedagogiczny o realizacji wydanych przez ten organ zaleceń w terminie 30 dni od dnia otrzymania informacji o nieuwzględnieniu zastrzeżeń, skutkowało zastosowaniem art. 56 ust. 1 ustawy Prawo oświatowe, czyli poleceniem, w drodze decyzji, usunięcia uchybień w funkcjonowaniu szkoły. Minister nie dopatrzył się również naruszenia art. 7, art. 9 i art. 11 k.p.a., zaś skarżący nie wyjaśnił, w jaki sposób Kurator Oświaty naruszył ww. przepisy.
Skarżący wniósł skargę na powyższą decyzję do WSA, zarzucając:
1) naruszenie prawa materialnego - poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie przepisów załącznika Nr 1 pkt 1 do rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 28 marca 2017 r. w sprawie ramowych planów nauczania dla publicznych szkół oraz przepisów rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 1 sierpnia 2017 r. w sprawie szczegółowych kwalifikacji wymaganych od nauczycieli, w szczególności § 27,
2) naruszenie prawa procesowego - art. 107 § 3, art. 140 w zw. z art. 35 § 3 i art. 36 k.p.a. oraz ogólnych zasad postępowania administracyjnego - art. 6, art. 7, art. 7a §1, art. 9, art. 10 § 1, art. 11 i art. 12 k.p.a.
Skarżący podał, że nauczycielka A.H. ukończyła studia jednolite magisterskie i uzyskała wykształcenie wyższe pedagog w specjalności nauczanie początkowe, jak i ukończyła studia podyplomowe z edukacji wczesnoszkolnej i zarządzania oświatą, a nadto kursy z zakresu informatyki, której uczy od wielu lat w szkole. Jako nauczyciel edukacji wczesnoszkolnej prowadzi na I etapie edukacyjnym w klasach I-III zajęcia z edukacji informatycznej od roku szkolnego 2012/2013. Przez wiele lat szkolne arkusze organizacyjne były opracowane w ten sam sposób i organ nadzoru je zatwierdzał, nie wnosząc żadnych uwag w tym zakresie.
Skarżący stwierdził również, że z załącznika nr 1 pkt 1 do rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 28 marca 2017 r. w sprawie ramowych planów nauczania dla publicznych szkół wynika, że edukacja informatyczna w pierwszym etapie edukacyjnym może być realizowana przez posiadającego odpowiednie kwalifikacje nauczyciela edukacji wczesnoszkolnej, który prowadzi tę edukację całościowo, jak i może być powierzona nauczycielowi mającemu kwalifikacje do nauczania tego przedmiotu w klasach starszych, ale też może być to inny nauczyciel posiadający kwalifikacje z zakresu edukacji wczesnoszkolnej, który będzie realizował zajęcia w wymiarze 1 godziny tygodniowo, gdyż posiada on kwalifikacje do nauczania w klasach I - III wszystkich edukacji.
Minister w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie.
Opisanym na wstępie wyrokiem, WSA uchylił zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Kuratora Oświaty z dnia [...] lipca 2019 r. nr [...], a także zasądził od Ministra na rzecz skarżącego kwotę 200 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania.
W uzasadnieniu wyroku WSA stwierdził, że bezspornym w sprawie jest, iż nauczycielka A.H. ukończyła studia jednolite magisterskie i uzyskała wykształcenie wyższe pedagog w specjalności nauczanie początkowe, ukończyła studia podyplomowe z edukacji wczesnoszkolnej i zarządzania oświatą a nadto kursy z zakresu informatyki, której uczy od wielu lat w szkole. Od 1984 r. jest zatrudniona jako nauczyciel na podstawie mianowania. Jako nauczyciel edukacji wczesnoszkolnej prowadzi na pierwszym etapie edukacyjnym w klasach I-III zajęcia z edukacji informatycznej od roku szkolnego 2012/2013.
WSA zwrócił uwagę, że przepis art. 9 ust. 2 ustawy z dnia 26 stycznia 1982 r. Karta Nauczyciela (t. j. Dz. U. z 2021 r., poz. 1762 z późn. zm.) odsyła do szeregu rozporządzeń, przy czym na kanwie rozpoznawanej sprawy organ nie wskazał, jakich szczegółowych kwalifikacji nie posiada nauczyciel klas I-III, uniemożliwiających nauczanie informatyki w tych klasach. Natomiast załącznik Nr 1 pkt 1 do rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 28 marca 2017 r. potwierdza ogólną zasadę nauki zintegrowanej w klasach I-III. Przewiduje przy tym wyjątek w przypadku powierzenia m. in. prowadzenia zajęć z informatyki nauczycielom posiadającym specjalistyczne kwalifikacje określone w przepisach wydanych na podstawie art. 9 ust. 2 Karty Nauczyciela, innym niż nauczyciel, któremu powierzono prowadzenie edukacji wczesnoszkolnej. Przyjmuje więc zasadę nauki zintegrowanej z określonymi wyjątkami. Jednocześnie wskazana regulacja nie obliguje dyrektora szkoły do poszukiwania nauczyciela nauczania klas I-III, posiadającego specjalistyczne przygotowanie w zakresie informatyki, określone w przepisach dotyczących nauki w klasach wyższych, gdzie nie obowiązuje system nauki zintegrowanej. Minister nie wskazał przepisów, które wymagałby tego typu działania, a załącznik Nr 1 zawiera jedynie wyjątki od zasady nauczania zintegrowanego. Jeżeli nauczyciel posiada wykształcenie uprawniające do nauki wczesnoszkolnej w klasach zintegrowanych i kursy z zakresu informatyki, wskazane regulacje prawne nie wyłączają możliwości prowadzenia zajęć z informatyki. WSA jednocześnie zaznaczył, że etap nauki wczesnoszkolnej powinien charakteryzować się nauczaniem przez jednego pedagoga, cały system nauki na tym poziomie jest ukierunkowany zgodnie z tym założeniem. Dając możliwość wzbogacenia programu nauczania nieracjonalnym byłoby nakładanie na dyrektorów szkół obowiązku poszukiwania nauczycieli z kwalifikacjami umożliwiającymi nauczanie informatyki, jako odrębnego przedmiotu w klasach wyższych. Istotnym elementem są również umiejętności nauczycieli nauczania początkowego w przekazywaniu wiedzy dzieciom na tym etapie rozwoju. Pedagodzy zajmujący się nauczaniem klas I-III posiadają w tym zakresie specjalne przygotowanie, które właściwe wykorzystane pozwala na prawidłowy i optymalny rozwój dzieci w okresie edukacji wczesnoszkolnej.
WSA uznał więc, że Minister wydając zaskarżoną decyzję naruszył dyspozycję art. 9 ust. 2 Karty Nauczyciela oraz § 4 rozporządzenia z dnia 1 sierpnia 2017 r. w sprawie szczegółowych kwalifikacji wymaganych od nauczycieli. Przytoczone w decyzji przepisy wskazują na możliwość prowadzenia w klasach I-III nauczania przez nauczyciela, który posiada uprawnienia do nauczania tego przedmiotu w klasach wyższych, nie wyłączając jednocześnie uprawnień do nauki tego przedmiotu pedagoga, który posiada kwalifikacje do nauczania na poziomie klas I-III.
Minister wywiódł skargę kasacyjną od powyższego wyroku – zaskarżając to orzeczenie w całości i zarzucając naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.:
1) art. 9 ust. 2 ustawy z dnia 26 stycznia 1982 r. Karta Nauczyciela oraz § 4 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 1 sierpnia 2017 r. w sprawie szczegółowych kwalifikacji wymaganych od nauczycieli, poprzez ich błędną wykładnię i uznanie, że ww. przepisy zezwalają na prowadzenie w klasach I-III nauczania przez nauczyciela, który posiada kwalifikacje do nauczania tego przedmiotu w klasach wyższych (tj. mających kwalifikacje z § 4 ust. 1 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 1 sierpnia 2017 r. w sprawie szczegółowych kwalifikacji wymaganych od nauczycieli), ale nie wyłączają jednocześnie uprawnień do prowadzenia danego rodzaju zajęć edukacyjnych (edukacji plastycznej, edukacji informatycznej edukacji muzycznej, wychowania fizycznego lub edukacji językowej - języka obcego nowożytnego) przez nauczyciela, który posiada kwalifikacje do nauczania na poziomie klas I-III (tj. posiada kwalifikacje z § 4 ust. 2 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 1 sierpnia 2017 r. w sprawie szczegółowych kwalifikacji wymaganych od nauczycieli),
2) zapisu pkt 1 załącznika Nr 1 do rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej w sprawie ramowych planów nauczania dla publicznych szkół pn. Ramowy plan nauczania dla szkoły podstawowej, w tym szkoły podstawowej specjalnej, z wyjątkiem szkoły podstawowej specjalnej dla uczniów z niepełnosprawnością intelektualną w stopniu umiarkowanym lub znacznym, o treści: "w przypadku powierzania prowadzenia zajęć z zakresu edukacji plastycznej, edukacji informatycznej edukacji muzycznej, wychowania fizycznego lub edukacji językowej - języka obcego nowożytnego nauczycielom posiadającym odpowiednie kwalifikacje określone w przepisach wydanych na podstawie art. 9 ust. 2 ustawy z dnia 26 stycznia 1982 r. Karta Nauczyciela, innym niż nauczyciel, któremu powierzono prowadzenie edukacji wczesnoszkolnej, tygodniowy wymiar godzin tych zajęć wynosi dla: 1) edukacji plastycznej, edukacji informatycznej i edukacji muzycznej - po 1 godzinie w każdej klasie; 2) wychowania fizycznego - po 3 godziny w każdej klasie; 3) edukacji językowej - języka obcego nowożytnego - po 2 godziny w każdej klasie", poprzez jego błędną wykładnię i uznanie, że wskazana regulacja nie obliguje dyrektora szkoły do poszukiwania nauczyciela nauczania klas I-III, posiadającego specjalistyczne przygotowanie w zakresie informatyki, określone w przepisach dotyczących nauki w klasach wyższych, gdzie nie obowiązuje system nauki zintegrowanej, oraz, że jeśli nauczyciel posiada wykształcenie uprawniające do nauki wczesnoszkolnej w klasach zintegrowanych i kursy z zakresu informatyki wskazane regulacje prawne nie wyłączają możliwości prowadzenia zajęć z informatyki w sposób wskazany w pkt 1 załącznika Nr 1 do rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej w sprawie ramowych planów nauczania dla publicznych szkół (Dz. U. z 2017 r. poz. 703 ze zm.), tj. jako zajęć informatycznych wyłączonych z edukacji zintegrowanej.
W związku z powyższym Minister wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy WSA do ponownego rozpoznania, a ponadto o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania sądowego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej Minister podkreślił, że istotą wprowadzenia do systemu oświaty dla klas I-III szkół podstawowych kształcenia zintegrowanego była wielokierunkowość kształcenia oraz zasada prowadzenia zajęć edukacyjnych w tych klasach przez jednego nauczyciela, posiadającego kwalifikacje do zajmowania stanowiska nauczyciela w przedszkolach i klasach I-III szkół podstawowych. W załączniku Nr 1 do rozporządzenia dotyczącego ramowych planów nauczania zawarto przepisy obligujące dyrektora szkoły do powierzania zajęć w klasach I-III jednemu nauczycielowi edukacji wczesnoszkolnej w każdej klasie. Natomiast w myśl pkt 1 załącznika Nr 1 do rozporządzenia dotyczącego ramowych planów nauczania, powierzenie prowadzenia określonych w tym przepisie zajęć, w tym zajęć z zakresu edukacji informatycznej może nastąpić tylko innemu - czyli innemu niż prowadzący edukację zintegrowaną, nauczycielowi. Inny nauczyciel to taki, który posiada kwalifikacje określone w § 4 ust. 1 rozporządzenia dotyczącego kwalifikacji. Przepis ten stanowi wyjątek od zasady prowadzenia kształcenia zintegrowanego w klasach I-III przez jednego nauczyciela. Ustawodawca wprowadzając wyjątek wskazał też warunki wymagane, aby można było z tego wyjątku skorzystać.
Minister podkreślił, że rozwiązania dotyczące możliwości powierzania nauczycielom innym niż nauczyciele nauczania początkowego niektórych zajęć - zawarte w rozporządzeniu dotyczącym ramowych planów nauczania - mają charakter pragmatyczny i związane są z okolicznościami, w których podstawa programowa na tym etapie kształcenia była rozszerzana o dodatkowe edukacje (np. język obcy, informatyka), a nauczyciele, którzy byli przygotowywani do zawodu w latach wcześniejszych nie byli przygotowywani do nauczania również w tym zakresie (np. języka obcego, informatyki). W tych warunkach ustawodawca zdecydował, że w ramach edukacji zintegrowanej - realizowanej co do zasady - przez jednego nauczyciela nauczania początkowego niektóre z edukacji można wyodrębnić i powierzyć ich prowadzenie innemu nauczycielowi posiadającemu kwalifikacje w tym zakresie. Dotyczy to języka obcego, informatyki - ze względu na niedawne wprowadzenie tego zakresu kształcenia do podstawy programowej realizowanej przez nauczycieli, którzy w trakcie studiów nie byli przygotowywani do nauczania języka obcego i informatyki, muzyki i plastyki - ze względu na pożądane specjalne predyspozycje i talenty nauczycieli, wychowania fizycznego - ze względu na rożną sprawność fizyczną nauczycieli. Przyjęcie stanowiska WSA doprowadziłoby do sytuacji, w której edukację zintegrowaną w jednym oddziale (na etapie klas I-III) zamiast jednego nauczyciela nauczania początkowego i ewentualnie nauczyciela języka obcego, informatyki, plastyki, muzyki i wychowania fizycznego mogło prowadzić nawet sześciu różnych nauczycieli nauczania początkowego.
Minister stwierdził więc, że brak możliwości powierzenia nauczycielowi prowadzenia zajęć edukacji informatycznej w klasach I-III wydzielonej z kształcenia zintegrowanego wynikał z faktu, że nie posiadała ona kwalifikacji do nauczania informatyki w klasach IV-VI szkoły podstawowej. Ukończone kursy z zakresu informatyki, na które wskazał WSA, miały charakter wyłącznie doskonalący i nie były kursami nadającymi kwalifikacje do nauczania tego przedmiotu.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Wobec oświadczenia skarżącego kasacyjnie o zrzeczeniu się rozprawy, sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym, stosownie do postanowień art. 182 § 2 p.p.s.a.
Zgodnie z treścią art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania. W rozpoznawanej sprawie nie zachodzi żadna z okoliczności skutkujących nieważnością postępowania, o jakich mowa w art. 183 § 2 p.p.s.a. i nie zachodzi żadna z przesłanek, o których mowa w art. 189 p.p.s.a., które Naczelny Sąd Administracyjny rozważa z urzędu dokonując kontroli zaskarżonego skargą kasacyjną wyroku. W tych okolicznościach badaniu podlegały wyłącznie zarzuty podniesione w skardze kasacyjnej na uzasadnienie przytoczonych podstaw kasacyjnych.
Skarga kasacyjna jest niezasadna i jako taka podlega oddaleniu na podstawie art. 184 p.p.s.a.
Sformułowane w skardze kasacyjnej zarzuty naruszenia prawa materialnego poprzez jego błędną wykładnię nie znajdują uzasadnienia. Naczelny Sąd Administracyjny nie podziela stanowiska autora skargi kasacyjnej, że treść art. 9 § 2 Karty Nauczyciela w zw. z § 4 ust. 1 rozporządzenia z dnia 1 sierpnia 2017 r. w sprawie szczegółowych kwalifikacji wymaganych od nauczycieli i pkt 1 załącznika Nr 1 do rozporządzenia z dnia 28 marca 2017 r. w sprawie ramowych planów nauczania dla publicznych szkół (dalej w skrócie: "rozporządzenie w sprawie ramowych planów nauczania") nie pozwala na powierzenie nauczycielowi posiadającemu kwalifikacje do nauczania wczesnoszkolnego prowadzenia w klasach I-III wydzielonych zajęć z edukacji informatycznej.
Adekwatnie do upoważnienia ustawowego sformułowanego w art. 9 § 2 Karty Nauczyciela minister właściwy do spraw oświaty i wychowania, a w stosunku do nauczycieli szkół artystycznych - minister właściwy do spraw kultury i ochrony dziedzictwa narodowego, w porozumieniu z zainteresowanymi ministrami, w drodze rozporządzenia, określa szczegółowe kwalifikacje wymagane od nauczycieli, wskazując w szczególności poziom wykształcenia i jego zakres w odniesieniu do poszczególnych typów szkół i placówek, warunki uzyskiwania kwalifikacji do nauczania języków obcych, także poprzez egzaminy znajomości języka i wykaz tych egzaminów oraz może określić szkoły i wypadki, w których można zatrudnić nauczycieli niemających wyższego wykształcenia lub ukończonego zakładu kształcenia nauczycieli, uwzględniając w szczególności potrzeby kształcenia zawodowego.
Z treści § 4 ust. 1 wydanego na podstawie art. 9 § 2 Karty Nauczyciela rozporządzenia w sprawie szczegółowych kwalifikacji wymaganych od nauczycieli wynika, że kwalifikacje do zajmowania stanowiska nauczyciela w przedszkolach i szkołach podstawowych, z zastrzeżeniem § 12-24, posiada osoba, która:
1) ma kwalifikacje określone w § 3 ust. 1 lub
2) ukończyła:
a) studia pierwszego stopnia na kierunku (specjalności) zgodnym z nauczanym przedmiotem lub prowadzonymi zajęciami oraz posiada przygotowanie pedagogiczne lub
b) studia pierwszego stopnia na kierunku, którego efekty kształcenia, o których mowa w przepisach wydanych na podstawie art. 9c ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. - Prawo o szkolnictwie wyższym, w zakresie wiedzy i umiejętności obejmują treści nauczanego przedmiotu lub prowadzonych zajęć, wskazane w podstawie programowej dla tego przedmiotu na odpowiednim etapie edukacyjnym, oraz posiada przygotowanie pedagogiczne, lub
c) studia pierwszego stopnia na kierunku (specjalności) innym niż wymieniony w lit. a i lit. b oraz studia podyplomowe lub kurs kwalifikacyjny, w zakresie nauczanego przedmiotu lub prowadzonych zajęć, oraz posiada przygotowanie pedagogiczne, lub
d) zakład kształcenia nauczycieli w specjalności odpowiadającej nauczanemu przedmiotowi lub prowadzonym zajęciom, lub
e) zakład kształcenia nauczycieli w specjalności innej niż wymieniona w lit. d oraz kurs kwalifikacyjny w zakresie nauczanego przedmiotu lub prowadzonych zajęć.
Nie budzi wątpliwości, że nauczyciel, który posiada wykształcenie uprawniające do prowadzenia zajęć w ramach edukacji wczesnoszkolnej (klasy I-III) może prowadzić wszystkie obowiązkowe zajęcia, jakie wchodzą w ramy tej edukacji: edukacja polonistyczna, edukacja matematyczna, edukacja społeczna, edukacja przyrodnicza, edukacja plastyczna, edukacja techniczna, edukacja informatyczna, edukacja muzyczna i edukacja językowa - język obcy nowożytny. Skarżący kasacyjnie organ wywodzi, że uprawnienie to wygasa, jeżeli na podstawie pkt 1 załącznika nr 1 do rozporządzenia w sprawie ramowych planów nauczania dojdzie do "wydzielenia" zajęć z zakresu edukacji plastycznej, edukacji informatycznej, edukacji muzycznej, wychowania fizycznego lub edukacji językowej - języka obcego nowożytnego. Owo "wydzielenie" – zdaniem autora skargi kasacyjnej – musi polegać na powierzeniu prowadzenia tych zajęć wyłącznie takim nauczycielom, którzy posiadają kwalifikacje do prowadzenia tych przedmiotów w klasach wyższych, tj. IV-VIII. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego taka wykładnia powołanego przepisu jest nieuprawniona.
Zgodnie ze zdaniem pierwszym pkt 1 załącznika do powołanego rozporządzenia w sprawie ramowych planów nauczania "W klasach I-III szkoły podstawowej (I etap edukacyjny - edukacja wczesnoszkolna) podziału godzin w każdej klasie na poszczególne obowiązkowe zajęcia edukacyjne (edukacja polonistyczna, edukacja matematyczna, edukacja społeczna, edukacja przyrodnicza, edukacja plastyczna, edukacja techniczna, edukacja informatyczna, edukacja muzyczna i edukacja językowa - język obcy nowożytny) dokonuje nauczyciel prowadzący te zajęcia." Z cytowanego przepisu wynika więc, że podziału godzin dokonuje się "w każdej klasie". Oznacza to, że dla każdej klasy w przedziale od I do III podział godzin ma zostać opracowany oddzielnie. Obowiązek ten realizuje nauczyciel prowadzący zajęcia edukacyjne na etapie wczesnoszkolnym. Naczelny Sąd Administracyjny podziela systemową uwagę autora skargi kasacyjnej, że nauczanie wczesnoszkolne ma charakter zintegrowany i zasadniczo powinno być prowadzone przez jednego nauczyciela, posiadającego uprawnienia do prowadzenia zajęć z edukacji wczesnoszkolnej.
W zdaniu trzecim pkt 1 załącznika nr 1 do rozporządzenia postanowiono: "W przypadku powierzenia prowadzenia zajęć z zakresu edukacji plastycznej, edukacji informatycznej, edukacji muzycznej, wychowania fizycznego lub edukacji językowej - języka obcego nowożytnego nauczycielom posiadającym odpowiednie kwalifikacje określone w przepisach wydanych na podstawie art. 9 ust. 2 ustawy z dnia 26 stycznia 1982 r. - Karta Nauczyciela (Dz. U. z 2016 r. poz. 1379 oraz z 2017 r. poz. 60), innym niż nauczyciel, któremu powierzono prowadzenie edukacji wczesnoszkolnej, tygodniowy wymiar godzin tych zajęć wynosi dla:
1) edukacji plastycznej, edukacji informatycznej i edukacji muzycznej - po 1 godzinie w każdej klasie;
2) wychowania fizycznego - po 3 godziny w każdej klasie;
3) edukacji językowej - języka obcego nowożytnego - po 2 godziny w każdej klasie."
Zasadniczym celem tej regulacji jest określenie tygodniowego wymiaru godzin zajęć dla każdego z "wyodrębnionych" zajęć "w każdej klasie". Jednoznaczne zastrzeżenie przez prawodawcę, że regulacja pkt 1 załącznika nr 1 do rozporządzenia w sprawie ramowych planów nauczania odnosi się do "każdej klasy" oddzielnie, pozwala właściwie odczytać zasadniczą treść tego przepisu, stanowiącą źródło sporu interpretacyjnego na gruncie niniejszej sprawy. Powierzenie prowadzenia zajęć nauczycielowi innemu, niż ten, któremu powierzono prowadzenie edukacji wczesnoszkolnej należy rozumieć w kontekście "każdej klasy", a zatem, jako powierzenie tych zajęć nauczycielowi innemu, niż ten nauczyciel edukacji wczesnoszkolnej, który prowadzi zajęcia w konkretnej klasie, w której nastąpiło wyodrębnienie zajęć. Nie chodzi więc o to, że "wyodrębnionych" zajęć nie może prowadzić, żaden nauczyciel posiadający kwalifikacje wyłącznie do prowadzenia zajęć wczesnoszkolnych, lecz o to, że inny nauczyciel, któremu te "wyodrębnione" zajęcia powierzono w konkretnej klasie, ma je realizować w określonym wymiarze godzinowym. Dla uzasadnienia przedstawionego wywodu istotne znaczenie ma również fakt, że w omawianym przepisie normodawca posłużył się zarówno zwrotem "nauczyciel, któremu powierzono prowadzenie edukacji wczesnoszkolnej", jak i zwrotem "nauczyciel posiadający odpowiednie kwalifikacje". Ostatni z powołanych zwrotów odnosi się do posiadania przez daną osobę poziomu i zakresu wykształcenia adekwatnego do nauczania na poziomie wczesnoszkolnym. Zwrot "nauczyciel, któremu powierzono prowadzenie edukacji wczesnoszkolnej" oznacza natomiast organizacyjne przypisanie nauczyciela do konkretnej klasy, celem prowadzenia zajęć z edukacji wczesnoszkolnej. Potwierdza się zatem wniosek, że "wyodrębnienie" zajęć z edukacji informatycznej odnosi się wyłącznie do powierzenia ich innemu nauczycielowi niż ten, który w danej klasie prowadzi edukację wczesnoszkolną. Nie ma natomiast żadnego uzasadnienia do stawiania tezy, że pkt 1 załącznika nr 1 do rozporządzenia w sprawie ramowych planów nauczania wyklucza możliwość prowadzenia "wyodrębnionych" zajęć przez innego nauczyciela posiadającego kwalifikacje do nauczania wczesnoszkolnego. Taka formuła rozumienia powołanego przepisu nie ma żadnego uzasadnienia funkcjonalnego. Nie można bowiem uzasadnić utraty uprawnień do prowadzenia zajęć z edukacji informatycznej przez nauczyciela edukacji wczesnoszkolnej samym faktem ich "wyodrębnienia". Musiałoby to oznaczać, że przy zachowaniu tej samej podstawy programowej nauczyciel edukacji wczesnoszkolnej może prowadzić zajęcia z edukacji informatycznej w "swojej klasie", gdy nie podlegają one "wyodrębnieniu", natomiast nie może ich prowadzić, w innej klasie, w której zajęcia mają zostać powierzone nauczycielowi innemu, niż ten, który w tej klasie prowadzi edukację wczesnoszkolną.
Jedynym wymogiem, jaki został przewidziany w pkt 1 załącznika nr 1 do rozporządzenia w sprawie ramowych planów nauczania, wobec nauczyciela prowadzącego "wyodrębnione" zajęcia z edukacji informatycznej jest posiadanie odpowiednich kwalifikacji określonych w przepisach wydanych na podstawie art. 9 ust. 2 Karta Nauczyciela, a więc w § 4 ust. 1 rozporządzenia z 1 sierpnia 2017 r. w sprawie szczegółowych kwalifikacji wymaganych od nauczycieli. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego "odpowiednie kwalifikacje określone w przepisach wydanych na podstawie art. 9 ust. 2 Karta Nauczyciela" to zarówno kwalifikacje do prowadzenia zajęć z edukacji wczesnoszkolnej, jak i kwalifikacje kierunkowe, uprawniające do prowadzenia zajęć z informatyki w ramach II etapu edukacji podstawowej – klasy IV-VIII.
W skardze kasacyjnej sformułowano błędny pogląd (s. 3 in fine), że pkt 1 załącznika nr 1 do rozporządzenia w sprawie ramowych planów nauczania daje podstawę do "wyłączenia zajęć informatycznych z edukacji zintegrowanej". Na jego wsparcie nie powołano żadnych argumentów normatywnych.
Zgodnie z załącznikiem nr 2 - Podstawa Programowa Kształcenia Ogólnego dla Szkoły Podstawowej - do rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 14 lutego 2017 r. w sprawie podstawy programowej wychowania przedszkolnego oraz podstawy programowej kształcenia ogólnego dla szkoły podstawowej, w tym dla uczniów z niepełnosprawnością intelektualną w stopniu umiarkowanym lub znacznym, kształcenia ogólnego dla branżowej szkoły I stopnia, kształcenia ogólnego dla szkoły specjalnej przysposabiającej do pracy oraz kształcenia ogólnego dla szkoły policealnej, (Dz. U. 2017 r. poz. 356) edukacja wczesnoszkolna realizowana jest w formie kształcenia zintegrowanego obejmującego integrację czynnościową, metodyczną, organizacyjną i treściową. Podstawową formą organizowania pracy dziecka powinien być dzień jego wielokierunkowej aktywności, a nie klasyczna lekcja szkolna. Kształcenie zintegrowane to koncepcja wieloaspektowej aktywizacji dziecka wraz z potrzebą stałego diagnozowania jego rozwoju, wspieranie funkcji stymulujących rozwój i jednocześnie odrzucenie funkcji selektywnych. Przedstawienie efektów kształcenia w odniesieniu do dyscyplin naukowych w ramach edukacji wczesnoszkolnej jest wyłącznie konwencją, potrzebną dla uzyskania przejrzystości opisu, a nie dyrektywą organizacyjną. Proces kształcenia na tym etapie ma charakter zintegrowany, a nie przedmiotowy.
Uwzględniając przedstawione dyrektywy, wyrażony w skardze kasacyjnej pogląd o możliwości wyłączenia zajęć z edukacji informatycznej na etapie edukacji wczesnoszkolnej z kształcenia zintegrowanego jest nie do zaakceptowania. Podobnie należy ocenić również i te argumenty skarżącego kasacyjnie, które odnoszą się do możliwości poszerzenia treści edukacji informatycznej, "w przypadku powierzenia jej nauczycielowi posiadającemu kwalifikacje do nauczania przedmiotu". Skarżący kasacyjnie nie podaje, z jakich przepisów wynika możliwość dokonania takiego poszerzenia treści edukacji, oraz dlaczego treści tych nie może nauczać nauczyciel nauczania początkowego.
Uwzględniając przedstawione oceny prawne, Naczelny Sąd Administracyjny działając na podstawie art. 184 p.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną.