III OSK 582/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła skargi kasacyjnej J. L. od wyroku WSA w Lublinie, który oddalił skargę na akt Dyrektora Wojewódzkiego Szpitala Specjalistycznego w X. ustalający opłatę za udostępnienie informacji publicznej. Skarżący wnioskował o szereg danych statystycznych dotyczących pacjentów i leczenia COVID-19. Dyrektor częściowo udzielił odpowiedzi, a za pozostałe informacje, wymagające czasochłonnej analizy dokumentacji, naliczył opłatę zgodnie z art. 15 ust. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej. Skarżący uznał opłatę za rażąco wygórowaną i naruszającą prawo do informacji. Sąd pierwszej instancji oddalił skargę, uznając, że naliczenie opłaty było uzasadnione dodatkowymi kosztami związanymi z przekształceniem informacji w żądaną formę statystyczną. Naczelny Sąd Administracyjny, rozpoznając skargę kasacyjną, podzielił stanowisko sądu pierwszej instancji. Podkreślił, że art. 15 u.d.i.p. stanowi wyjątek od zasady bezpłatności dostępu do informacji publicznej i pozwala na pobranie opłaty za dodatkowe koszty związane ze sposobem udostępnienia lub przekształceniem informacji. NSA stwierdził, że zebranie i przetworzenie danych statystycznych z dużej ilości dokumentacji medycznej, zwłaszcza w kontekście pandemii, generuje takie dodatkowe koszty, które mogą być przeniesione na wnioskodawcę. Sąd uznał, że wysokość opłaty nie była nadmierna, a sąd pierwszej instancji prawidłowo ocenił stan faktyczny i prawny, oddalając skargę kasacyjną.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUzasadnienie naliczania opłat za udostępnienie informacji publicznej, które wymagają przetworzenia danych statystycznych i pracy ponadnormatywnej, a także interpretacja pojęć 'przekształcenie' i 'informacja przetworzona' w kontekście ustawy o dostępie do informacji publicznej.
Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji, w której dane statystyczne musiały być zbierane z dużej ilości dokumentacji medycznej, co może nie mieć zastosowania do prostszych wniosków o informację.
Zagadnienia prawne (3)
Czy naliczenie opłaty za udostępnienie informacji publicznej, która wymaga zebrania i przetworzenia danych statystycznych, jest zgodne z ustawą o dostępie do informacji publicznej?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, naliczenie opłaty jest zgodne z prawem, jeśli udostępnienie informacji wiąże się z dodatkowymi kosztami związanymi ze sposobem udostępnienia lub koniecznością przekształcenia informacji w formę wskazaną we wniosku, a koszty te wykraczają poza normalne koszty funkcjonowania podmiotu.
Uzasadnienie
Ustawa o dostępie do informacji publicznej przewiduje wyjątek od zasady bezpłatności w art. 15, który pozwala na pobranie opłaty za dodatkowe koszty związane z przekształceniem informacji lub sposobem jej udostępnienia. Zebranie i przetworzenie danych statystycznych z dużej ilości dokumentacji medycznej, wymagające pracy poza godzinami podstawowego czasu pracy, uzasadnia naliczenie takich kosztów.
Czy opłata za udostępnienie informacji publicznej, która wymaga przetworzenia danych, może być uznana za nadmierną lub zaporową?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, jeśli opłata odzwierciedla rzeczywiste dodatkowe koszty poniesione przez podmiot udostępniający informację i nie jest rażąco wygórowana w stosunku do poniesionych nakładów.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że wysokość opłaty naliczonej przez szpital nie była nadmierna, a jedynie nieznacznie różniła się od faktycznie poniesionych kosztów, co nie świadczy o niezgodności z prawem. Koszty pracy pracowników w godzinach nadliczbowych mogą być kwalifikowane jako dodatkowe koszty.
Czy informacje wymagające zebrania i przetworzenia danych statystycznych należy traktować jako 'informację przetworzoną' w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. i czy wymaga to uzasadnienia interesu publicznego?
Odpowiedź sądu
Kwalifikacja informacji jako przetworzonej jest domeną organu, a nie sądu. Przepisy art. 15 ust. 1 i 2 u.d.i.p. o ustaleniu opłaty mają zastosowanie także w sytuacji powstania dodatkowych kosztów udostępnienia informacji publicznej przetworzonej. Termin 'przekształcenie' w art. 15 ust. 1 nie jest tożsamy z 'informacją przetworzoną'.
Uzasadnienie
Naczelny Sąd Administracyjny rozróżnił pojęcia 'przekształcenia' i 'informacji przetworzonej'. Stwierdził, że nawet jeśli informacja byłaby przetworzona, przepisy dotyczące opłat za dodatkowe koszty nadal miałyby zastosowanie. Rozważania skarżącego o błędnym niezakwalifikowaniu informacji jako przetworzonej były irrelewantne dla rozstrzygnięcia.
Przepisy (7)
Główne
u.d.i.p. art. 15 § 1 i 2
Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej
Pozwala na pobranie opłaty od wnioskodawcy w wysokości odpowiadającej dodatkowym kosztom poniesionym przez podmiot udostępniający informację, związanym ze wskazanym we wniosku sposobem udostępnienia lub koniecznością przekształcenia informacji w formę wskazaną we wniosku, jeśli koszty te wykraczają poza normalne koszty funkcjonowania podmiotu.
P.p.s.a. art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do oddalenia skargi kasacyjnej.
Konstytucja RP art. 61 § 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Gwarantuje prawo do informacji publicznej.
Pomocnicze
u.d.i.p. art. 7 § 2
Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej
Stanowi, że dostęp do informacji publicznej jest bezpłatny, z zastrzeżeniem art. 15.
P.p.s.a. art. 134 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Określa granice rozpoznania skargi przez sąd pierwszej instancji.
P.p.s.a. art. 174
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawy skargi kasacyjnej (naruszenie prawa materialnego lub przepisów postępowania).
Ustawa z dnia 15 kwietnia 2011 r. o działalności leczniczej art. 2 § 1 pkt 9
Definicja szpitala jako zakładu leczniczego.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Naliczanie opłat za dodatkowe koszty związane z przekształceniem informacji publicznej lub sposobem jej udostępnienia jest zgodne z art. 15 u.d.i.p. • Zebranie i przetworzenie danych statystycznych z dużej ilości dokumentacji medycznej, wymagające pracy poza godzinami podstawowego czasu pracy, generuje dodatkowe koszty uzasadniające naliczenie opłaty. • Wysokość naliczonej opłaty nie była nadmierna ani zaporowa.
Odrzucone argumenty
Opłata za udostępnienie informacji publicznej była rażąco wygórowana i stanowiła naruszenie prawa do informacji. • Informacje wymagające przetworzenia danych powinny być udostępniane bezpłatnie lub wymagać uzasadnienia interesu publicznego. • Szpital powinien był udostępnić informacje w ramach normalnego funkcjonowania, bez angażowania dodatkowych środków lub godzin pracy.
Godne uwagi sformułowania
Informacje te musiały dopiero zostać zebrane i przetworzone przez organ, co wymagało zatrudnienia poza godzinami podstawowego czasu pracy szpitala i co uzasadnia zakwalifikowanie ich jako dodatkowych kosztów związanych ze wskazanym we wniosku sposobem udostępnienia i koniecznością przekształcenia informacji w formę wskazaną we wniosku. • Przekształcenie informacji wiąże się na ogół ze zmianą nośnika, na którym została ona utrwalona, i jest to zasadniczo zmiana formy, a nie treści informacji. • Koszty osobowe (koszty pracy) mogą być zatem traktowane jako dodatkowe koszty w rozumieniu art. 15 ust. 1 u.d.i.p. tylko wówczas, jeżeli jest konieczność (potrzeba) zatrudnienia dodatkowej osoby do udzielenia informacji lub zapłacenia za nadgodziny pracownikowi wynika z realizacji wskazanych we wniosku szczególnej formy lub sposobu jej udostępnienia.
Skład orzekający
Małgorzata Pocztarek
przewodniczący
Ewa Kwiecińska
członek
Paweł Mierzejewski
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Uzasadnienie naliczania opłat za udostępnienie informacji publicznej, które wymagają przetworzenia danych statystycznych i pracy ponadnormatywnej, a także interpretacja pojęć 'przekształcenie' i 'informacja przetworzona' w kontekście ustawy o dostępie do informacji publicznej."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji, w której dane statystyczne musiały być zbierane z dużej ilości dokumentacji medycznej, co może nie mieć zastosowania do prostszych wniosków o informację.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy fundamentalnego prawa do informacji publicznej i praktycznych aspektów jego realizacji, w tym kosztów ponoszonych przez instytucje. Jest to istotne dla prawników zajmujących się prawem administracyjnym i dostępem do informacji.
“Czy dostęp do informacji publicznej zawsze musi być darmowy? NSA wyjaśnia, kiedy można naliczyć opłaty.”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.