III OSK 5818/21

III OSK 5818/21 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2025-02-25
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-08-02
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Mirosław Wincenciak /przewodniczący/
Piotr Korzeniowski /sprawozdawca/
Tadeusz Kiełkowski
Symbol z opisem
6139 Inne o symbolu podstawowym 613
Hasła tematyczne
Środowiskowe uwarunkowania dla przedsięwzięcia
Sygn. powiązane
II SA/Gl 1402/20 - Wyrok WSA w Gliwicach z 2021-04-23
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
Uchylono zaskarżony wyrok i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 141 § 4, art. 185 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Mirosław Wincenciak Sędziowie: sędzia NSA Piotr Korzeniowski (spr.) sędzia del. WSA Tadeusz Kiełkowski Protokolant: starszy asystent sędziego Agnieszka Kozik po rozpoznaniu w dniu 25 lutego 2025 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej K. S.A. z siedzibą w O. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 23 kwietnia 2021 r., sygn. akt II SA/Gl 1402/20 w sprawie ze skargi E. spółka z o.o. z siedzibą w L. oraz E.R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Częstochowie z dnia 3 września 2020 r., nr SKO.4102.81.2020 w przedmiocie środowiskowych uwarunkowań realizacji przedsięwzięcia I. uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gliwicach; II. zasądza solidarnie od E. spółka z o.o. z siedzibą w L. oraz E.R. na rzecz K. S.A. z siedzibą w O. kwotę 340 (trzysta czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
Wyrokiem z 23 kwietnia 2021 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach (dalej: Sąd I instancji), sygn. akt II SA/Gl 1402/20 po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 23 kwietnia 2021 r. sprawy ze skarg E. sp. z o.o. w L. i E.R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Częstochowie (dalej: SKO) z 3 września 2020 r., nr SKO.4102.81.2020 w przedmiocie środowiskowych uwarunkowań realizacji przedsięwzięcia, w pkt 1) uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza Miasta L. (dalej: Burmistrz) z 8 lipca 2020 r., nr BKE.6220.00005.2019; a w pkt 2) zasądził od SKO na rzecz E. sp. z o.o. w L. i E.R. kwoty po 200 złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
W uzasadnieniu wyroku Sąd I instancji wskazał, że Burmistrz decyzją z 8 lipca 2020 r., nr BKE.6220.00005.2019, działając na podstawie art. 104 k.p.a., art. 71 ust. 1, art. 71 ust. 2 pkt 2, art. 75 ust. 1 pkt 4, art. 80 ust. 1, art. 80 ust. 2, art. 82, art. 85 ust. 1 i ust. 2 pkt 1 ustawy z 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (t.j. Dz. U. z 2021 r., poz. 247 ze zm., dalej: u.u.i.ś.), oraz na podstawie § 3 ust. 1 pkt 80 i § 4 rozporządzenia Rady Ministrów z 9 listopada 2010 r. w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko (t.j. Dz. U. z 2019 r., poz. 1839), § 4 rozporządzenia Rady Ministrów z 10 września 2019 r. w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko (Dz. U. z 2019 r., poz. 1839) określił środowiskowe uwarunkowania zgody na realizację przedsięwzięcia polegającego na modernizacji i zwiększeniu wydajności Zakładu Uzdatniania Stłuczki Szklanej przy ul. [...] w L., zlokalizowanego na nieruchomości o numerze ewid. [...], obręb L..
Odwołanie od powyższej decyzji złożyła E. sp. z o.o. w L. Zarzucono w nim, m.in. brak określenia w opinii sanitarnej uwarunkowań polegających na osłonięciu i zamknięciu miejsc, na terenie zakładu, celem minimalizacji niezorganizowanej emisji pyłu na tereny sąsiednie, z uwagi na zagrożenie dla zdrowia mieszkańców; pominięcie przez organ przy wydaniu decyzji uzasadnienia opinii sanitarnej; brak uwzględnienia w decyzji ograniczenia uciążliwości dla terenów sąsiednich, a także naruszenie art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a.
E.R. również złożyła odwołanie, zaskarżając ww. decyzję w całości. Zarzucono w nim, m.in. braki w ustaleniach faktycznych co do oddziaływania na środowisko i wadliwe wnioski. Podniesiono w ramach zarzutów m.in. brak rzetelnej i wnikliwej oceny treści raportu oraz brak rozpatrzenia dowodów zgłaszanych przez strony postępowania i społeczeństwo.
SKO, po rozpatrzeniu ww. odwołań decyzją z 3 września 2020 r., nr SKO.4102.81.2020, utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.
Skargę na powyższą decyzję złożyła E. sp. z o.o. w L. oraz E.R., zaskarżając decyzję w całości.
W odpowiedzi na skargi organ odwoławczy wniósł o ich oddalenie.
Uczestniczka postępowania K. S.A. w piśmie z 6 kwietnia 2021 r. wniosła o oddalenie skarg.
Sąd I instancji uchylając zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza z 8 lipca 2020 r. wskazał, że w dniu 11 października 2019 r. weszło w życie rozporządzenie wykonawcze do u.u.i.ś., tj. rozporządzenie Rady Ministrów z 10 września 2019 r. w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko, w którym w § 4 postanowiono, że do przedsięwzięć, w przypadku których przed dniem wejścia w życie rozporządzenia wszczęto i nie zakończono przynajmniej jednego z postępowań w sprawie decyzji, zgłoszeń lub uchwał, o których mowa w art. 71 ust. 1 oraz art. 72 ust. 1-1b ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko, stosuje się przepisy dotychczasowe. Zatem, w niniejszej sprawie należy stosować przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z 9 listopada 2010 r. w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko.
Decydujące znaczenie dla zakwalifikowania planowanego przedsięwzięcia do jednej z ww. grup ma przytoczone wyżej rozporządzenie Rady Ministrów z 9 listopada 2010 r. w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko. Zgodnie z nim do przedsięwzięć mogących potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko zalicza się m. in. instalacje związane z odzyskiem lub unieszkodliwianiem odpadów, inne niż wymienione w § 2 ust. 1 pkt 41-47, z wyłączeniem instalacji do wytwarzania biogazu rolniczego (§ 3 ust. 1 pkt 80 ww. rozporządzenia).
Do przedsięwzięć mogących potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko zalicza się również przedsięwzięcia polegające na rozbudowie, przebudowie lub montażu realizowanego lub zrealizowanego przedsięwzięcia wymienionego w ust. 1, z wyłączeniem przypadków, w których ulegająca zmianie lub powstająca w wyniku rozbudowy, przebudowy lub montażu część realizowanego lub zrealizowanego przedsięwzięcia nie osiąga progów określonych w ust. 1, o ile progi te zostały określone (§ 3 ust. 2 pkt 2 ww. rozporządzenia).
W skardze kasacyjnej K. Spółka Akcyjna z siedzibą w O. (dalej: skarżąca kasacyjnie), reprezentowana przez r.pr. na podstawie art. 173 § 1, art. 175 § 1, art. 174 oraz art. 176 §1 pkt. 1 p.p.s.a. zaskarżyła w całości wyrok Sądu I instancji.
Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono:
1. naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, stanowiące podstawę kasacyjną określoną w art. 174 pkt 2) p.p.s.a., tj. naruszenie:
a. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 7, 77 § 1 oraz 107 § 3 k.p.a. przez bezpodstawne uchylenie decyzji SKO, zarzucając organom administracyjnym brak dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, w sytuacji, gdy zarówno organ I instancji, jak również organ II instancji w sposób wyczerpujący przeprowadziły postępowanie dowodowe w sprawie, umożliwiając wzięcie udziału w sprawie wszystkim zainteresowanym podmiotom, zajęcia przez nich stanowiska, przedkładania dokumentów i wypowiedzenia się co do całości materiału dowodowego, a całość postępowania administracyjnego przed organami administracyjnymi, mimo ich intensywności, trwała prawie 1,5 roku;
b. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c, p.p.s.a. w zw. z art. 106 k.p.a. przez bezpodstawne uchylenie decyzji SKO z uwagi na przyjęcie, że ani SKO, ani też Burmistrz przy wydawaniu decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach nie wzięli pod uwagę stanowiska Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w L. (dalej: Inspektor Sanitarny), w sytuacji gdy wszelkie wytyczne zawarte w treści tej opinii sanitarnej tj. wytyczne w zakresie niwelowania negatywnego wpływu przedsięwzięcia w fazie wykonywania prac remontowo-montażowych oraz w fazie eksploatacji etc. zostały bezpośrednio przeniesione do treści decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach tj. wszelkie wytyczne Inspektora Sanitarnego zostały uwzględnione przez organ I oraz organ II instancji;
c. art. 141 § 4 p.p.s.a. przez sporządzenia uzasadnienia w sposób uniemożliwiający prawidłowe ustalenie toku rozumowania sądu administracyjnego w szczególności w zakresie przyczyn uchylenia decyzji SKO oraz decyzji Burmistrza tj. przez brak jednoznacznego wskazania w wyroku, w jakim zakresie (tj. konkretnie co do jakich punktów) decyzja SKO i decyzja Burmistrza są niezgodne ze stanowiskiem Inspektora Sanitarnego, względnie, jakie jeszcze dalsze czynności/działania, poza do tej pory przeprowadzonymi (tj. m.in. monitoringiem jakości powietrza i poziomu hałasu, modelowaniem wpływu przedsięwzięcia na środowisko i innymi działaniami wskazanymi w decyzji Burmistrza) powinny podjąć tak organy administracyjne jak i sam inwestor, aby realizacja przedsięwzięcia uzyskała stosowną aprobatę WSA w Gliwicach, co miało istotny wpływ na wynik sprawy, bowiem doprowadziło do powierzchownego rozpoznania sprawy, braku dokonania wszechstronnej oceny stanu faktycznego i prawnego, a w efekcie do bezpodstawnego uchylenia decyzji SKO oraz poprzedzającej ją decyzji Burmistrza;
d. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a., w zw. z art. 6, 8 oraz 11 k.p.a. przez uchylenie decyzji SKO i decyzji Burmistrza, mimo iż nie były one obarczone żadnymi wadami proceduralnymi, a w konsekwencji naruszenie przez WSA w Gliwicach zasady praworządności, pogłębiania zaufania do organów państwa i obowiązku wyjaśniania stronom zasadności przesłanek, którymi WSA się w swoim wyroku, gdyż Sąd I instancji poprzez uchylenie zaskarżonych w istocie doprowadził do zniweczenia efektów prawidłowo przeprowadzonego postępowania administracyjnego;
e. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z 71 u.u.i.ś. przez uchylenie decyzji SKO i decyzji w oparciu o uznanie, że dotychczas działający zakład narusza normy środowiskowe, a w konsekwencji, brak jest możliwości wydania na jego rzecz decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, tj. poprzez błędne rozpoznanie istoty niniejszej sprawy administracyjnej, której przedmiotem nie jest prowadzenia działalności przez skarżącą kasacyjnie, a jedynie zgodność z normami środowiskowymi planowego przedsięwzięcia skarżącej;
f. art. 145 §1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 74 ust. 1 pkt. 1 u.u.i.ś. w zw. z art. 7, 10, 12 ust. 1, 77 "ust. 1" k.p.a. przez błędne uznanie, że wystarczającym powodem dla zakwestionowania treści raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko, jest przedłożenie jakichkolwiek dokumentów, danych lub informacji, które nie są zgodne z treścią takiego raportu, w sytuacji gdy w celu obalenia argumentacji i analizy zawartej w raporcie o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko należy przeprowadzić odrębną, niezależną, i kompleksową ocenę oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko, która to ocena dopiero wówczas może stanowić kontrdowód w postępowaniu w przedmiocie środowiskowych uwarunkowaniach;
g. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 135 p.p.s.a. przez bezpodstawne uchylenie decyzji SKO oraz poprzedzającej ją decyzji Burmistrza,
2. naruszenie prawa materialnego, stanowiące podstawę kasacyjną określoną w art. 174 pkt. 1) p.p.s.a., przez jego niewłaściwe zastosowanie lub błędną wykładnię, tj. naruszenie:
a. art. 80 ust. 1 oraz ust. 2 w zw. z art. 77 ust. 1 u.u.i.ś. przez bezpodstawne uznanie, że organ wydający decyzję o środowiskowych uwarunkowaniach związany jest nie tylko wynikami uzgodnień i opinii przeprowadzonymi m.in. z Inspektorem Sanitarnym, Regionalnym Inspektorem Ochrony Środowiska, a które swoje odzwierciedlenie znajdują w sentencji postanowienia wydanego w ramach procedury uzgodnień, ale również treścią uzasadnień tych opinii, które nie znalazły odzwierciedlenia w sentencji opinii,
b. art. 72 ust. 1 pkt. 21 oraz ust. 1a, u.u.i.ś. przez błędne ustalenie przez WSA w Gliwicach podstawy prawnej wydania przez Burmistrza oraz SKO decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, albowiem podstawą wystąpienia o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach jest przeprowadzenie modernizacji zakładu polegające na zamontowaniu dodatkowych urządzeń do sortowania stłuczki szklanej, kompresorownię z osuszaczem absorpcyjnym i zbiornikiem ciśnieniowym, które same w sobie nie doprowadzą do zwiększenia wydajności zakładu i które w żaden sposób nie zostały tak na dzień wydania przez WSA wyroku, jak i na dzień złożenia niniejszej skargi kasacyjnej, przeprowadzone (tj. wykonane);
c. art. 145 §1 pkt 1 lit. c, p.p.s.a. w zw. z art. 82 u.u.i.ś. w zw. z art. 66 u.u.i.ś. z uwagi na przyjęcie, że raport o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko przedłożony przez skarżącego w toku postępowania administracyjnego nie uwzględnia oceny wpływu przedsięwzięcia na zdrowie i życie mieszkańców, jak również nie uwzględnia wpływu emisji pyłu i hałasu na zdrowie i życie mieszkańców, w sytuacji gdy:
i) zarówno z treści raportu, jak również z treści wszystkich innych stanowisk i postanowień organów administracyjnych przedłożonych w toku postępowania nie wynika, aby planowane przedsięwzięcie wpływało negatywnie na zdrowie i życie mieszkańców, a jedynie iż może w sposób negatywny wpłynąć na zdrowie i życie mieszkańców;
ii) w toku postępowania nie przedstawiono żadnego kontrraportu, który obalałby twierdzenia przedstawione w raporcie tj. wskazywałby, iż realizacja przedsięwzięcia prowadzi do życia i zdrowia mieszkańców, a przedsięwzięcie doprowadzi do wzrostu emisji hałasu i pyłu w stopniu przekraczającym obwiązujące normy środowiskowe;
iii) dokumenty przedłożone przez uczestników postępowania, w szczególności sprawozdania z badań próbek pyłu i osadu z 29 stycznia 2020 r. oraz 20 marca 2020 r. nie są w żaden sposób wiarygodne, jak również nie są w żaden sposób opisane, tj. brak jest jakiegokolwiek uzasadnienia dlaczego wyniki tych badań (rzekomych) miałyby prowadzić do uznania, że planowane przedsięwzięcie skarżącej kasacyjnie negatywnie wpłynie na zdrowie i życie okolicznych mieszkańców;
d. art. 59 ust. 2 i 3 ustawy z 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym w zw. z art. 71 ustawy z 7 lipca 1994 r. prawo budowlane w zw. z art. 3 ust. 1 pkt. 13 u.u.i.ś., przez ich błędne zastosowanie skutkujące przyjęciem, iż zmiana polityki jakości przyjmowanego surowca (stanowiąca zmianę "zewnętrzną" w stosunku do istniejącej linii do utylizacji stłuczki szklanej), która w konsekwencji pozwala na zwiększenie wydajności zakładu (bez jakichkolwiek zmian w technologii) oraz zwiększenie przerobu odpadów w ramach tej zwiększonej wydajności, stanowi zmianę sposobu użytkowania obiektu budowlanego lub jego części w rozumieniu art. 59 ust. 2 u.p.z.p. lub 71 p.b., a także stanowi przedsięwzięcie w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt. 13 u.u.i.ś., szczególnie przy zachowaniu przez skarżącego wszelkich wymogów w zakresie przetwarzania odpadów wytwarzania odpadów, wprowadzania gazów i pyłów do atmosfery, sposobu użytkowania budynków, co w konsekwencji doprowadziło WSA do wydania błędnego wyroku.
Mając na uwadze powyższe, wniesiono: 1a. stosownie do treści art. 188 p.p.s.a. o uchylenie zaskarżonego wyroku WSA w Gliwicach z 23 kwietnia 2021 r., sygn. akt II SA/Gl 1402/20 i oddalenie skargi wniesionej przez E. spółka z ograniczoną odpowiedzialnością oraz oddalenie skargi wniesionej przez E.R., względnie; 1b. stosownie do treści art. 185 § 1 p.p.s.a. o uchylenie zaskarżonego wyroku Sądu I instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez ten sąd; 2. stosownie do treści art. 176 § 2 p.p.s.a. o rozpoznanie niniejszej sprawy na rozprawie; 3. stosownie do treści art. 203 pkt 2 o zasądzenie zwrotu kosztów niniejszego postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej przedstawiono argumentację na poparcie zarzutów skargi kasacyjnej.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje:
Niniejsza sprawa podlegała rozpoznaniu na posiedzeniu jawnym.
Skarga kasacyjna jest zasadna. Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. W niniejszej sprawie podstawy nieważności wskazane w art. 183 § 2 p.p.s.a. nie zachodzą, zaś granice skargi kasacyjnej zostały wyznaczone przez jej podstawy, czyli wskazane naruszenia przepisów prawa. Rozpoznając zatem skargę kasacyjną w tak określonych granicach NSA uznał, że zawiera ona usprawiedliwione podstawy.
W sytuacji, kiedy skarga kasacyjna zarzuca naruszenie prawa materialnego oraz naruszenie przepisów postępowania, co do zasady w pierwszej kolejności rozpoznaniu podlegają zarzuty naruszenia przepisów postępowania. Warunkiem uwzględnienia zarzutu naruszenia przepisów postępowania jest wykazanie istotnego wpływu zaistniałego naruszenia na wynik sprawy (zob. wyrok NSA z 25.11.2022 r., I OSK 2347/21, LEX nr 3436272).
Najdalej idący zarzut dotyczący naruszenia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach przepisów postępowania sprowadza się do uchybienia dyspozycji normy art. 141 § 4 p.p.s.a. Zgodnie z treścią tego przepisu uzasadnienie wyroku powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Jeżeli w wyniku uwzględnienia skargi sprawa ma być ponownie rozpatrzona przez organ administracji, uzasadnienie powinno ponadto zawierać wskazania, co do dalszego postępowania. W orzecznictwie przyjmuje się, że wadliwość uzasadnienia wyroku może stanowić przedmiot skutecznego zarzutu kasacyjnego z art. 141 § 4 p.p.s.a., jeżeli nie wiadomo, jaki stan faktyczny Sąd I instancji przyjął, jako podstawę wyrokowania, a także w sytuacji, gdy uzasadnienie sporządzone jest w taki sposób, że niemożliwa jest kontrola instancyjna zaskarżonego wyroku. Przepis art. 141 § 4 p.p.s.a. może być podstawą uwzględnienia skargi kasacyjnej, gdy wada uzasadnienia nie pozwala na kontrolę instancyjną orzeczenia lub gdy uzasadnienie obejmuje rozstrzygnięcie, którego nie ma w sentencji orzeczenia. Funkcja uzasadnienia wyroku wyraża się, bowiem w tym, że jego adresatem, oprócz stron, jest także Naczelny Sąd Administracyjny. Tworzy to, więc po stronie wojewódzkiego sądu administracyjnego obowiązek wyjaśnienia motywów podjętego rozstrzygnięcia w taki sposób, który umożliwi przeprowadzenie kontroli instancyjnej zaskarżonego orzeczenia w sytuacji, gdy strona postępowania zażąda, poprzez wniesienie skargi kasacyjnej, jego kontroli (zob. uchwała składu siedmiu sędziów NSA z 15 lutego 2010 r. sygn. akt II FPS 8/09, wyrok NSA z 12 października 2010 r. sygn. akt II OSK 1620/10 oraz wyrok NSA z 19 grudnia 2024 r., sygn. akt III OSK 2718/23). Uzasadnienie wyroku powinno być tak sporządzone, aby wynikało z niego, dlaczego sąd uznał zaskarżone orzeczenie za zgodne lub niezgodne z prawem, dlaczego nie stwierdził czy stwierdził w rozpatrywanej sprawie naruszenia przez organy administracji przepisów prawa materialnego, czy też przepisów procedury w stopniu, który mógłby mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia (por. wyrok NSA z 4 stycznia 2011 r., sygn. akt II OSK 1985/09).
W piśmiennictwie wskazano, że "Uzasadnienie decyzji ex hypothesi ma wykazać, że podjęta decyzja jest trafna z punktu widzenia prawa obowiązującego, faktów sprawy i przyjętych ocen, niezależnie od tego czy sąd doszedł do niej w drodze intuicji, przeżyć «świadomości prawnej» wobec faktu sprawy, czy też rozważań co do szans utrzymania tej decyzji w toku instancji. Na zewnątrz występuje tylko decyzja wraz z jej uzasadnieniem" (zob. J. Wróblewski, Sądowe stosowanie prawa, Warszawa 1988, s. 25-26).
Według SN, "(...) konstrukcja uzasadnienia, jako jedynego dokumentu sprawozdawczego, pozwalającego na odczytanie, czym kierował się sąd, ferując konkretne rozstrzygnięcia, wymaga szczególnej precyzji w formułowaniu myśli, bowiem w obrocie prawnym funkcjonuje to, co sąd napisał, a nie co zamierzał napisać" (zob. postanowienie SN z 15 czerwca 2005 r., sygn. akt III KK 225/04). W orzecznictwie SN wskazano również, że "(...) należy przypomnieć o fundamentalnej roli, jaką pełni uzasadnienie orzeczenia sądowego. Jest to w istocie jedyny czynnik, przez pryzmat którego można dokonać oceny zasadności abstrakcyjnie brzmiącej formuły sentencji orzeczenia. Nie należy zatem sądzić, by rola uzasadnienia wyczerpywała się tylko w przekonywaniu stron do słuszności stanowiska sądu i jego zgodności z prawem obowiązującym. Idzie ona niewątpliwie znacznie dalej, warunkując de facto przeprowadzenie kontroli instancyjnej. Uzasadnienie orzeczenia sądowego spełnia także istotną rolę porządkującą, obligując stosującego prawo do prawidłowej i pełnej rekonstrukcji stanu faktycznego pod kątem jego dalszego przyrównania do miarodajnej normy prawa materialnego i ustalenia na tej podstawie ostatecznego wyniku sprawy. Dlatego też składające się na uzasadnienie dwie podstawy rozstrzygnięcia: faktyczna i prawna tworzą łącznie jedną całość, którą powinna cechować wewnętrzna spójność, tak aby nie było zasadniczych wątpliwości co do tego, jaki stosunek faktyczny i w jaki sposób sąd wiążąco uregulował" (zob. wyrok SN z 29 stycznia 2008 r., sygn. akt IV CNP 182/07).
Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że uzasadnienie zaskarżonego wyroku nie spełnia wymogów i standardów, o których mowa w art. 141 § 4 p.p.s.a. Sąd, bowiem nie zastosował się w pełni do dyspozycji art. 141 § 4 p.p.s.a., gdyż uzasadnienie zaskarżonego wyroku nie zawiera wszystkich elementów, jakie wskazuje ustawa. Nie daje to rękojmi, że sąd administracyjny dołożył należytej staranności przy podejmowaniu zaskarżonego rozstrzygnięcia. Uniemożliwia to również Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu ocenę zasadności przesłanek, na których oparto zaskarżone orzeczenie.
Istota zarzutów skargi kasacyjnej dotyczy błędnej konstrukcji uzasadnienia wyroku Sądu I instancji.
W skardze kasacyjnej trafnie zarzucono, że uzasadnienie wyroku Sądu I instancji zostało sporządzone w sposób uniemożliwiający odtworzenie argumentacji Sądu I instancji dotyczącej przyczyn uchylenia decyzji organów I i II instancji. W uzasadnieniu wyroku Sądu I instancji brak jest jednoznacznego wskazania w jakim zakresie wymagań środowiskowych decyzje Burmistrza oraz SKO są niezgodne ze stanowiskiem Inspektora Sanitarnego. Sąd I instancji w uzasadnieniu wyroku bardzo lakonicznie stwierdził, że "W niniejszej sprawie opinia sanitarna była merytoryczna i wskazywano, co powinno być wzięte pod uwagę i ustalone. Zatem Inspektor Sanitarny uznawał, że bez wyjaśnienia tych okoliczności nie jest możliwe wydanie decyzji pozytywnej dla inwestora. Chodziło o zabezpieczenie życia i zdrowia ludzi". Sąd nie wskazał również, jaką opinię sanitarną analizował.
Z twierdzenia Sądu I instancji, że SKO nie wykazało, że działanie inwestora, zarówno obecne, jak i przyszłe jest i będzie zgodne z prawem nie wynika, jakie nieprawidłowości stwierdził Sąd I instancji w decyzji SKO z 3 września 2020 r., nr SKO.4102.81.2020 w przedmiocie środowiskowych uwarunkowań realizacji przedsięwzięcia.
Nie można uznać za jednoznaczną ocenę materiału dowodowego dokonaną przez Sąd I instancji, w której wskazano że "W aktach sprawy dostępne są bowiem dowody, w tym zdjęcia, na podstawie których można wywieść, że oddziaływanie Zakładu na otoczenie już obecnie jest znaczne i – czego nie można wykluczyć – ponadnormatywne".
Nie jest zrozumiałe twierdzenie Sądu I instancji, że "Wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizację przedsięwzięcia możliwe jest przed rozpoczęciem oddziaływania na środowisko, a nie po, np. w celu sanowania stanu prawnego niezgodnego z prawem (czego nie można tu wykluczyć, a co nie zostało precyzyjnie ustalone). Wydanie takiej decyzji nie może stanowić obejścia procedur naprawczych prowadzonych przez właściwe organy, np. nadzoru budowlanego (...)". W niniejszej sprawie wniosek inwestora dotyczył określenia środowiskowych uwarunkowań zgody na realizację przedsięwzięcia polegającego na modernizacji i zwiększeniu wydajności Zakładu Uzdatniania Stłuczki Szklanej przy ul. [...] w L., zlokalizowanego na nieruchomości o numerze ewid. [...], obręb L.
Sąd I instancji nie wyjaśnił jakie elementy materiału dowodowego, którymi dysponowały orzekające organy świadczą "o bardzo znacznym oddziaływaniu Zakładu na otoczenie, tj. m. in. pyleniu i oddziaływaniu zapachowemu, zdaniem niektórych uczestników w rozmiarze ponadnormatywnym".
Sąd nie wskazał, na czym polegało zdyskredytowanie dołączonych sprawozdań z badań próbek pyłu i osadu z 29 stycznia 2020 r. i 20 marca 2020 r. oraz z jakiego powodu nie mogą stanowić dowodu w przedmiotowej sprawie.
Nie wiadomo, jaki związek z tokiem rozumowaniu Sądu I instancji w odniesieniu do przedmiotu postępowania ma stwierdzenie, że "Na pewno nie jest zgodne z jakimkolwiek miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego prowadzenie działalności gospodarczej przekraczającej normy prawne i wbrew posiadanym pozwoleniom, jeśli oczywiście do takich sytuacji dochodzi w konkretnym przypadku".
Sąd I instancji kwestionując prawidłowość raportu w sposób niezrozumiały odwołał się do jego treści wskazując, że "Wdrożenie zwiększonej wydajności zakładu nastąpi niezwłocznie po uzyskaniu decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, której wydania dotyczy niniejsze opracowanie, niezależnie od stanu zaawansowania pozostałych prac zamierzonych do zrealizowania w ramach planowanego przedsięwzięcia".
Według Naczelnego Sądu Administracyjnego orzekającego w tym składzie, cytowane w uzasadnieniu wyroku Sądu I instancji, fragmenty raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko nie potwierdzają braku jego wewnętrznej spójności.
Biorąc pod uwagę przedmiot przedsięwzięcia, którym jest modernizacja i zwiększenie wydajności Zakładu Uzdatniania Stłuczki Szklanej oraz treść wniosku o wydanie decyzji środowiskowej nie jest zrozumiałe twierdzenie Sądu I instancji, że "Nie dokonano jego (raportu) weryfikacji pod tym kątem, że wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizację przedsięwzięcia możliwe jest – co należy powtórzyć – przed rozpoczęciem oddziaływania na środowisko, a nie po, w celu sanowania stanu prawnego niezgodnego z prawem, zamiast wdrażania postępowań naprawczych (np. pod kątem legalności zmiany sposobu użytkowania, poprzez zwiększenie intensywności dotychczasowego sposobu użytkowania, które wymagają dopełnienia niezbędnych formalności w świetle art. 71 p.b. oraz nie mogą naruszać art. 59 ust. 2 u.p.z.p., co może skutkować np. koniecznością wydania decyzji o przywróceniu poprzedniego, legalnego sposobu zagospodarowania (art. 59 ust. 3 u.p.z.p.). Nie można wykluczyć, że do takich naruszeń już doszło, co zgłaszano w odwołaniach, a co zostało przez SKO zlekceważone".
Cytowany wyżej fragment uzasadnienia wyroku Sądu I instancji nie odnosi się konkretnie do przedmiotowego przedsięwzięcia dotyczącego modernizacji i zwiększenia wydajności Zakładu Uzdatniania Stłuczki Szklanej oraz treści wniosku inwestora o wydanie decyzji środowiskowej.
Analizując stanowisko Sądu I instancji w cytowanym wyżej zakresie wskazać należy, że w orzecznictwie wyrażono pogląd, według którego "(...) decyzję o środowiskowych uwarunkowaniach wydaje się zasadniczo dla przedsięwzięcia planowanego, a w wyjątkowych przypadkach służyć może ona wypełnieniu wymogów legalizacji przedsięwzięcia (art. 48 prawa budowlanego), względnie doprowadzeniu go do stanu zgodnego z prawem (art. 51 ust. 7 w zw. z art. 51 ust. 1 pkt 2 prawa budowlanego)" (zob. wyrok NSA z 21 sierpnia 2020 r., I GSK 275/18, LEX nr 3064021). W niniejszej sprawie mamy do czynienia z planowanym przedsięwzięciem polegającym na modernizacji i zwiększeniu wydajności Zakładu Uzdatniania Stłuczki Szklanej, a nie legalizacją przedsięwzięcia w zakresie ustalenia dla niego środowiskowych uwarunkowań - tak jak to wynika z treści uzasadnienia wyroku Sądu I instancji.
Nie można uznać za przedstawienie podstawy rozstrzygnięcia twierdzenia Sądu I instancji, że "Jak już wyżej wskazano, na pewno nie jest zgodne z jakimkolwiek miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego prowadzenie działalności wykraczającej poza normy prawem przewidziane".
W orzecznictwie NSA ugruntowany jest pogląd, według którego "w przypadku stwierdzenia niezgodności planowego przedsięwzięcia z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego procedowanie co do meritum, w sprawie potrzeby ustalenia środowiskowych uwarunkowań dla przedsięwzięcia niezgodnego z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, staje się bezprzedmiotowe" (zob. wyrok NSA z 4 kwietnia 2023 r., III OSK 2045/21, LEX nr 3518856).
Z cytowanych wyżej fragmentów uzasadnienia wyroku Sądu I instancji wynika, że uzasadnienie to nie zostało sporządzone tak, aby wynikało z niego, dlaczego Sąd I instancji uznał za niezgodne z prawem decyzje orzekających w sprawie organów. Uzasadnienie wyroku Sądu I instancji nie stanowi konsekwentnej, logicznej zwartej i pełnej syntezy, ale jest zestawem wypowiedzi w większości w ogóle ze sobą niepowiązanych (por. J. Drachal, J. Jagielski, P. Gołaszewski, [w:] R. Hauser, M. Wierzbowski (red.), Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2021, s. 743).
Uzasadnienie wyroku Sądu I instancji zawiera sprzeczną wewnętrznie argumentację. Motywacja Sądu I instancji jest nie odpowiednia do niniejszej sprawy i miejscami jest pozorna. Motywacja Sądu I instancji nie pozwala na prześledzenie toku rozumowania tego Sądu i poznanie racji, które stały u podstaw uchylenia zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Burmistrza Miasta L. z 8 lipca 2020 r.
W skardze kasacyjnej skutecznie zakwestionowano kompletność (elementy) uzasadnienia wyroku Sądu I instancji oraz jego prawidłowość merytoryczną (por. wyrok NSA z 26 maja 2020 r., sygn. akt II OSK 3321/19).
W związku z powyższym Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że wadliwy sposób sporządzenia uzasadnienia zaskarżonego wyroku uniemożliwia kontrolę zasadności pozostałych zarzutów skargi kasacyjnej (zarówno procesowych, jak i materialnoprawnych). Ocena taka byłaby bowiem przedwczesna.
Dlatego też Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a. uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania. Sąd I instancji, po ponownym rozpoznaniu sprawy, zobowiązany będzie sporządzić uzasadnienie wyroku spełniające wymogi ustawowe przewidziane w art. 141 § 4 p.p.s.a.
O kosztach postępowania kasacyjnego Naczelny Sąd Administracyjny rozstrzygnął zgodnie z art. 209 w zw. z art. 204 pkt 2 i art. 205 § 2 p.p.s.a.