III OSK 577/25

III OSK 577/25 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2025-09-02
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-03-27
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Maciej Kobak /sprawozdawca/
Małgorzata Pocztarek /przewodniczący/
Zbigniew Ślusarczyk
Symbol z opisem
6480
658
Hasła tematyczne
Dostęp do informacji publicznej
Sygn. powiązane
IV SAB/Po 176/24 - Wyrok WSA w Poznaniu z 2025-01-15
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 902
art. 1, art. 2 ust. 2
Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej - t.j.
Dz.U. 2024 poz 935
art. 204 pkt 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Dz.U.UE.L 2016 nr 119 poz 1 art. 5 ust. 1 lit (a), (h), (c), art. 86
Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z  przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Małgorzata Pocztarek Sędziowie sędzia NSA Zbigniew Ślusarczyk sędzia del. WSA Maciej Kobak (spr.) po rozpoznaniu w dniu 2 września 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Okręgowej Rady Adwokackiej w Poznaniu od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 15 stycznia 2025 r. sygn. akt IV SAB/Po 176/24 w sprawie ze skargi J. W. na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania przez Okręgową Radę Adwokacką w Poznaniu w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej 1. oddala skargę kasacyjną; 2. oddala wniosek J. W. o zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 15 stycznia 2025 r. sygn. akt IV SAB/Po 176/24 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu po rozpoznaniu skargi J. W. (dalej: "skarżący") na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania przez Okręgową Radę Adwokacką w Poznaniu (dalej: "organ") w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej zobowiązał organ do rozpatrzenia wniosku z dnia 11 września 2024 r. w zakresie punktu 1, 2 oraz 4-15 i to w terminie 14 dni od otrzymania odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy (pkt 1); stwierdził, że organ dopuścił się bezczynności, która nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa (pkt 2); w pozostałym zakresie skargę oddalił (pkt 3) oraz zasądził zwrot kosztów (pkt 4).
Powyższy wyrok został wydany w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy.
Pismem z 11 września 2024 r. skarżący wystąpił do organu o udostępnienie informacji publicznej poprzez udzielenie odpowiedzi na pytania dotyczące adwokat E. J.:
1.W którym roku Adwokat ukończył wyższe studia prawnicze?
2. Na jakiej uczelni Adwokat odbywał ww. studia?
3. Z jaką oceną Adwokat ukończył ww. studia?
4. W jakich latach Adwokat odbywał aplikację adwokacką?
5. Kiedy Adwokat złożył egzamin adwokacki?
6. Z jakim wynikiem Adwokat złożył egzamin adwokacki?
7. Czy wobec Adwokata począwszy od 01.06.2018 r. do 04.09.2024 r. toczyły się lub toczą obecnie postępowania dyscyplinarne?
8. Czy wobec Adwokata począwszy od 01.06.2018 r. do 04.09.2024 r. orzeczono kary dyscyplinarne?
9. W przypadku udzielenia odpowiedzi pozytywnej na pytania 7 i 8 proszę o nadesłanie orzeczeń kończących postępowanie dyscyplinarne.
10. Czy począwszy od 01.06.2018 r. do 04.09.2024 r. wobec Adwokata stosowano upomnienie dziekańskie?
11. W przypadku odpowiedzi pozytywnej na pytanie 10 proszę o wskazanie ile razy stosowano upomnienie dziekańskie wobec Adwokata, kiedy je stosowano oraz za jaki czyn/czyny je stosowano.
12. Czy Adwokat posiada adres poczty elektronicznej oraz numer telefonu do kontaktu z Klienta/potencjalnymi Klientami?
13. W przypadku odpowiedzi pozytywnej na pytanie numer 12 proszę o podanie adresu poczty elektronicznej oraz numeru telefonu, których używa Adwokat do kontaktu z Klientami/potencjalnymi Klientami.
14. Czy, kiedy i ewentualnie jakie funkcje pełnił Adwokat od 01.06.2018 r. do 04.09.2024 r. w samorządzie tutejszej Rady?
15. W przypadku odpowiedzi pozytywnej na pytanie numer 14 proszę o wskazanie czy z racji pełnionych funkcji Adwokat pobierał jakiekolwiek wynagrodzenie oraz ile ono wynosiło z rozbiciem na poszczególne okresy rozliczeniowe.
Koordynator ds. dostępu do informacji publicznej i ochrony danych osobowych, powołany przez Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej, pismem z 17 września 2024 r., odmówił udostępnienia żądanych informacji uznając, że nie stanowią one informacji publicznej.
Skarżący pismem z 2 października 2024 r., ponaglił organ do wykonania żądania zawartego w swoim wniosku.
Organ, w odpowiedzi na ponaglenie, w piśmie z 10 października 2024 r., podtrzymał dotychczasowe stanowisko.
W dniu 30 października 2024 r. skarżący wywiódł do sądu administracyjnego skargę na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ. W odpowiedzi na skargę wniesiono o jej oddalenie.
Opisanym na wstępie wyrokiem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu uwzględnił skargę w części. W ocenie Sądu pierwszej instancji pytania skierowane do skarżonego organu, z wyjątkiem tego w punkcie trzecim (oceny z jaką adwokat ukończył studia), obiektywnie dotyczą informacji publicznej.
Skład orzekający uznał zatem, że informacje o które wnioskuje skarżący w pkt 1, 2, a także 4-15 podania, stanowią informację publiczną, ponieważ:
- w zakresie pkt 1, 2, 4, 5 i 6 – umożliwiają weryfikację spełnienia warunków wymaganych do uzyskania wpisu na listę adwokatów, a więc także działalności samorządu zawodowego adwokatów na gruncie treści art. 65 pkt 3 i pkt 4 oraz art. 68 ust. 1 ustawy z dnia 26 maja 1982 r. Prawo o adwokaturze (Dz. U. z 2022 r. poz. 1184 z późn. zm.; dalej: "p.a.").;
- w zakresie pkt 7, 8, 9, 10, 11 – obejmują rozstrzygnięcia i dokumenty urzędowe organów samorządu zawodowego adwokatów, w tym sądów dyscyplinarnych (art. 39 pkt 3 w związku z art. 50 p.a.);
- w zakresie pkt 12, 13, 14 – odnoszą się do kwestii wskazanych wprost jako przykładowy rodzaj informacji publicznej w art. 6 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. z 2022 r. poz. 902, dalej: "u.d.i.p.");
- w zakresie pkt 15 – obejmują przypadek wskazany w art. 6 ust. 1 pkt 5 lit. d u.d.i.p..
Sąd nie dopatrzył się podstaw do tego, aby jako przejaw nadużycia prawa podmiotowego do informacji publicznej rozpoznać ponawianie wniosków o udostępnienie informacji o wybranych adwokatach w różnych okręgowych radach adwokackich, o których wspomina organ w skardze.
WSA nie zgodził się z organem, że rzeczone ponawianie wniosków jest dowodem działania w celu uzyskania korzyści majątkowej. W okolicznościach kontrolowanej sprawy brak jest podstaw, aby zwrot kosztów postępowania sądowego rozpoznawać jako dążenie do uzyskania korzyści majątkowej. Okoliczności faktyczne tej sprawy nie są tożsame z okolicznościami faktycznymi, w jakich zapadł powoływany przez organ wyrok NSA z dnia 23 listopada 2016 roku o sygn. akt I OSK 1601/15. W ocenie Sądu pierwszej instancji brak jest podstaw do tego, aby za dowód działania w celu uzyskania korzyści majątkowej rozpoznawać zgłoszenie żądania przyznania sumy pieniężnej od skarżonego organu. Przyznanie tego rodzaju gratyfikacji, mającej charakter zadośćuczynienia za niedogodności, których zaznał wnioskujący, każdorazowo leży w gestii Sądu i musi mieć odzwierciedlenie w stanie faktycznym sprawy.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł organ, zaskarżając go w części, to jest punkt 1 w całości, punkt 2 co stwierdzenia: "stwierdza, że Okręgowa Rada Adwokacka w Poznaniu dopuściła się bezczynności..." i punkt 4 wyroku w całości. Organ zarzucił naruszenie:
I. przepisów postępowania:
1) art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2024 r. poz. 935, dalej: "p.p.s.a.") przez nierozpoznanie sprawy w granicach sprawy, w ten sposób, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu nie rozważył:
- czy tworzenie przez rodzinę J., M. i J. W. pod pozorem uzyskiwania dostępu do informacji publicznej bazy danych osobowych adwokatów z całej Polski jest zgodne z prawem, rzetelne i przejrzyste dla osoby, której dane dotyczą, a dane są zbierane w konkretnych, wyraźnych i prawnie uzasadnionych celach, adekwatne stosowne oraz ograniczone do tego co niezbędne do realizacji prawa dostępu do informacji publicznej;
- czy żądanie przez skarżącego informacji osobistych o jednym adwokacie, jest rzeczywiście żądaniem w interesie publicznym w sytuacji, gdy organ udowodnił, że jest to zorganizowana akcja rodziny J., M. i J. W., polegająca na zorganizowanym nękaniu organów izb adwokackich, a w każdej sprawie skarżący domagają się korzyści majątkowej - przyznania im od organu sumy pieniężnej;
W konsekwencji naruszenie:
- art. 5 ust. 1 lit (a), (h) i (c) Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (dalej: "RODO") przez jego niezastosowanie (art. 174 pkt 1 p.p.s.a.) w ten sposób, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zaskarżonym wyrokiem uprawnił J. W. do przetwarzania danych osobowych adwokat E. J. mimo, że powołany przepis przetwarzania takiego zabrania;
- art. 1 i art. 2 ustawy o dostępie do informacji publicznej przez błędną ich wykładnię (art. 174 pkt 1 p.p.s.a.) przez przyjęcie, że wniosek skarżącego stanowi realizację prawa dostępu do informacji publicznej, mimo że działanie skarżącego prima facie należało ocenić jako działanie nie w interesie publicznym, lecz w celu nękania organu izby adwokackiej i w konsekwencji uzyskania korzyści majątkowej, a skoro żądana informacja nie była uzyskiwana w interesie publicznym - nie stanowi ona informacji publicznej, a nadto żądanie stanowi nadużycie prawa w zakresie dostępu do informacji publicznej (na co wskazywała metodologia działania skarżącego ukierunkowana nie na uzyskanie informacji w celach istotnych dla ogółu społeczeństwa lecz w celu nękania organu i uzyskania w ten sposób korzyści majątkowej); co powinno prowadzić do konstatacji, że działanie organu było poprawne i nie stanowiło bezczynności.
Na podstawie powyższych zarzutów wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w zaskarżonej części przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu i ponowne rozpoznanie sprawy przez ten Sąd, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku przez Naczelny Sąd Administracyjny w zaskarżonej części i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Poznaniu. Ponadto oświadczono o zrzeczeniu się rozprawy.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną wniesiono o oddalenie skargi kasacyjnej, zasądzenie od organu na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania wywołanego wniesieniem skargi kasacyjnej oraz zrzeczono się rozprawy przed Naczelnym Sądem Administracyjnym.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Wobec oświadczenia skarżącego kasacyjnie o zrzeczeniu się rozprawy sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym – art. 182 § 2 p.p.s.a.
Stosownie do art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania. W rozpoznawanej sprawie nie zachodzi żadna
z okoliczności skutkujących nieważnością postępowania, o jakich mowa w art. 183 § 2 p.p.s.a. i nie zachodzi żadna z przesłanek, o których mowa w art. 189 p.p.s.a., które Naczelny Sąd Administracyjny rozważa z urzędu dokonując kontroli zaskarżonego skargą kasacyjną wyroku. W tych okolicznościach w sprawie badaniu podlegały wyłącznie zarzuty podniesione w skardze kasacyjnej na uzasadnienie przytoczonych podstaw kasacyjnych.
Skarga kasacyjna jest niezasadna i jako taka podlega oddaleniu. Wstępnie należy zastrzec, że skarżący kasacyjnie organ nie kwestionuje ocen prawnych WSA co do tego, że poszczególne informacje, o udostępnienie których zawnioskowano stanowią informację publiczną. Organ kwestionuje publiczny status tych informacji wyłącznie z tej przyczyny, że w jego ocenie żądanie ich udostępnienia nakierowane jest na nękanie organu izby adwokackiej i bezprawne uzyskanie korzyści majątkowej. Ponadto cel gromadzenia wnioskowanych informacji nie wynika z działań na rzecz interesu publicznego. W tym stanie rzeczy nie można stwierdzić, że organ wchodzi
w merytoryczną polemikę ze stanowiskiem Sądu pierwszej instancji. Argumentacja organu jest autonomiczna w tym znaczeniu, że nie podważa bezpośrednio stanowiska WSA, lecz prezentuje dodatkowe ujęcie prawne, które całość ocen przedstawionych przez Sąd pierwszej instancji ma uczynić bezprzedmiotowymi.
Nie można zgodzić się ze skarżącym kasacyjnie organem, że Sąd pierwszej instancji nie orzekł w granicach sprawy, albowiem nie rozważył, czy gromadzenie danych objętych wnioskiem w celu ich wykorzystania poprzez tworzenie bazy danych osobowych o adwokatach jest zgodne z prawem – zarzut naruszenia art. 134 § 1 p.p.s.a. Należy zwrócić uwagę, że gwarantowany konstytucyjnie dostęp do informacji publicznej nie jest ograniczony poprzez cel jej wykorzystania. W ujęciu systemowym każdy ma prawo uzyskać informacje o sprawach publicznych niezależnie od tego jakimi motywami, bądź pobudkami się kieruje. Potwierdza to wprost art. 2 ust. 2 u.d.i.p., który stanowi, że nie wolno żądać wykazania interesu prawnego lub faktycznego od osoby wykonującej prawo do informacji publicznej. Kwestia potencjalnych możliwości wykorzystania informacji publicznej po uzyskaniu do niej dostępu i zgodności takich działań z prawem nie jest regulowana przepisami u.d.i.p. i nie wchodzi w zakres kontroli sądowoadministracyjnej inicjowanej skargą na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawie udostępnienia informacji publicznej. Podnoszona w skardze kasacyjnej kwestia celu gromadzenia i wykorzystywania danych adwokatów stanowiących informację publiczną pozostaje zatem irrelewantna w kontekście prawidłowości rozstrzygnięcia Sądu pierwszej instancji. Żądania sumy pieniężnej od organu, wobec którego uwzględnia się skargę na bezczynność jest ustawowym uprawnieniem – art. 149 § 2 p.p.s.a. – nie można go zatem kategoryzować, jako bezprawne dążenie do uzyskania korzyści majątkowej. Udostępniając wnioskowaną informację w przewidzianym przepisami terminie organ wyłącza możliwość osiągnięcia korzyści majątkowej od wnioskodawcy. W realiach niniejszej sprawy WSA, mimo zasadności skargi na bezczynność, nie uwzględnił żądania przyznania sumy pieniężnej od organu, stąd cała argumentacja skargi kasacyjnej w tym zakresie pozbawiona jest jakiekolwiek znaczenia.
Zamierzonych skutków nie osiągnął zarzut naruszenia art. 5 ust. 1 lit (a), (h) i (c) RODO, polegający na sprzecznym z powołanymi przepisami upoważnieniu wnioskującego przez WSA do przetwarzania danych adwokat E. J.. Organ nie dostrzega, że zgodnie z art. 86 RODO "[d]ane osobowe zawarte w dokumentach urzędowych, które posiada organ lub podmiot publiczny lub podmiot prywatny w celu wykonania zadania realizowanego w interesie publicznym, mogą zostać przez ten organ lub podmiot ujawnione zgodnie z prawem Unii lub prawem państwa członkowskiego, któremu podlegają ten organ lub podmiot, dla pogodzenia publicznego dostępu do dokumentów urzędowych z prawem do ochrony danych osobowych na mocy niniejszego rozporządzenia." Z cytowanego przepisu wynika zatem, że stanowiące informację publiczną dane osobowe mogą zostać udostępnione w ramach realizacji prawa dostępu do informacji publicznej. Zarówno udostępnienie takich danych, jak i ich przechowywanie przez podmiot, który je uzyskał w trybie przepisów ustawy o dostępie do informacji publicznej – co do zasady nie narusza RODO. Kwestia potencjalnego wykorzystania informacji publicznej stanowiącej dane osobowe już po jej udostępnieniu nie jest zakresem kontroli sądowoadministracyjnej w niniejszej sprawie. Rolą sądu w niniejszej sprawie było ocenić, czy żądane informacje stanowią informację publiczną i czy organ popadł w bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w następstwie rozpoznania wniosku o ich udostępnienie.
Naczelny Sąd Administracyjny nie znalazł podstaw do pozytywnej weryfikacji zarzutu naruszenia art. 1 i art. 2 u.d.i.p. Jak już wyżej podano, skuteczność żądania udostępnienia informacji publicznej nie jest uzależniona od tego, czy wnioskujący działa w interesie publicznym. Kwantyfikator działania pro publico bono jest wymagany wyłącznie w odniesieniu do wniosku o udostępnienie informacji publicznej przetworzonej, z czym nie mamy do czynienia w niniejszej sprawie. Jeżeli natomiast organ twierdzi, że wnioskujący nadużywa prawa do informacji publicznej, a jego działania mają charakter "nękania", to powinien odmówić udostępnienia informacji publicznej w formie decyzji administracyjnej, a w jej uzasadnieniu przedstawić pełną argumentację wspierającą zajęte stanowisko. Ponieważ organ przedmiotowej decyzji nie wydał, jego stanowisko co do nadużycia prawa do informacji publicznej przez wnioskującego nie mogło zostać poddane merytorycznej ocenie.
Z wyłożonych względów Naczelny Sąd Administracyjny działając na podstawie art. 184 p.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną.
Wniosek J. W. o zwrot kosztów postępowania kasacyjnego został oddalony na podstawie art. 204 pkt 2 p.p.s.a. (pkt 2 wyroku), ponieważ skarżący nie wykazał (sporządzając samodzielnie odpowiedź na skargę kasacyjną), że takowe koszty poniósł, a zgodnie z uchwałą Naczelnego Sądu Administracyjnego z 19 listopada 2012 r. sygn. akt II FPS 4/12 przepisy art. 204 p.p.s.a. i art. 205 § 2 – 4 w związku z art. 207 § 1 p.p.s.a., stanowią podstawę do zasądzenia zwrotu kosztów jedynie za wniesienie odpowiedzi na skargę kasacyjną sporządzoną przez profesjonalnego pełnomocnika.