III OSK 5634/21
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNSA uchylił wyrok WSA i stwierdził nieważność części uchwały Rady Miasta i Gminy Piwniczna-Zdrój dotyczącej regulaminu zespołu interdyscyplinarnego, uznając naruszenie delegacji ustawowej.
NSA rozpoznał skargę kasacyjną Prokuratora na wyrok WSA dotyczący uchwały Rady Miasta i Gminy Piwnicznej-Zdrój w sprawie regulaminu zespołu interdyscyplinarnego. Sąd kasacyjny uznał, że uchwała naruszyła delegację ustawową poprzez nadmierne uszczegółowienie lub modyfikację przepisów dotyczących składu zespołu i grup roboczych oraz określenie przesłanek odwoławczych, co skutkowało uchyleniem wyroku WSA i stwierdzeniem nieważności części uchwały.
Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną Prokuratora Prokuratury Rejonowej w M. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, który częściowo uwzględnił skargę Prokuratora na uchwałę Rady Miasta i Gminy Piwniczna-Zdrój dotyczącą regulaminu zespołu interdyscyplinarnego. Sąd pierwszej instancji stwierdził nieważność niektórych paragrafów uchwały, uznając m.in. tworzenie stanowiska "zastępcy przewodniczącego" za niezgodne z ustawą oraz arbitralność decyzji o zakończeniu procedury. Prokurator w skardze kasacyjnej zarzucił błędną wykładnię przepisów ustawy o przeciwdziałaniu przemocy w rodzinie, w szczególności art. 9a ust. 15 oraz art. 9a ust. 2-5 i 11-12, wskazując na naruszenie delegacji ustawowej przez Radę Gminy. NSA przychylił się do tych zarzutów, uznając, że Rada Gminy przekroczyła swoje uprawnienia, określając w uchwale przesłanki odwoławcze członków zespołu, powtarzając lub modyfikując katalog podmiotów wchodzących w skład zespołu i grup roboczych, co nie było przewidziane w ustawie. Sąd podkreślił, że akty prawa miejscowego muszą ściśle mieścić się w granicach delegacji ustawowej, a powtarzanie lub modyfikowanie treści ustawy jest niedopuszczalne. W konsekwencji NSA uchylił zaskarżony wyrok WSA w części dotyczącej oddalenia skargi i stwierdził nieważność § 1 ust. 3, § 2 ust. 3, § 3 ust. 2 oraz § 5 ust. 5 załącznika nr 1 do uchwały Rady Miasta i Gminy Piwniczna-Zdrój.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Nie, określenie przesłanek odwoływania członka zespołu interdyscyplinarnego nie mieści się w kategorii określenia warunków funkcjonowania zespołu ani trybu i sposobu odwoływania, co przekracza zakres delegacji ustawowej.
Uzasadnienie
Ustawa (art. 9a ust. 15 u.p.p.r.) upoważnia radę gminy do ustalania trybu i sposobu powoływania i odwoływania członków zespołu oraz szczegółowych warunków jego funkcjonowania. Określenie negatywnych przesłanek odwoławczych nie jest objęte tym upoważnieniem i stanowi naruszenie delegacji ustawowej.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
uchylono_decyzję
Przepisy (7)
Główne
u.s.g. art. 40 § ust. 1
Ustawa o samorządzie gminnym
Gminie przysługuje prawo stanowienia aktów prawa miejscowego obowiązującego na obszarze gminy wyłącznie na podstawie upoważnień ustawowych.
u.s.g. art. 91 § ust. 1 i ust. 4
Ustawa o samorządzie gminnym
Istotna sprzeczność uchwały z ustawą stanowi podstawę do stwierdzenia jej nieważności.
u.p.p.r. art. 9a § ust. 2-4, ust. 11-12, ust. 15
Ustawa o przeciwdziałaniu przemocy w rodzinie
Określa skład zespołu interdyscyplinarnego i grup roboczych oraz upoważnia radę gminy do ustalania trybu i sposobu powoływania/odwoływania członków oraz szczegółowych warunków funkcjonowania zespołu. Rada nie może wykraczać poza te ramy.
Konstytucja RP art. 94
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Organy samorządu mogą wyłącznie na podstawie i w granicach upoważnień zawartych w ustawie ustanawiać akty prawa miejscowego.
Konstytucja RP art. 7
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Organy władzy publicznej działają na podstawie i w granicach prawa.
Pomocnicze
Rozporządzenie Prezesa Rady Ministrów w sprawie "Zasad techniki prawodawczej" art. 115
Do projektów aktów prawa miejscowego stosuje się zasady dotyczące zamieszczania w nich tylko przepisów regulujących sprawy przekazane do unormowania w przepisie upoważniającym.
Rozporządzenie Prezesa Rady Ministrów w sprawie "Zasad techniki prawodawczej" art. 143
Do projektów aktów prawa miejscowego stosuje się odpowiednio zasady wyrażone w § 115.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Naruszenie delegacji ustawowej przez radę gminy poprzez określenie przesłanek odwoławczych członków zespołu interdyscyplinarnego. Naruszenie delegacji ustawowej przez radę gminy poprzez powtórzenie lub modyfikację katalogu podmiotów wchodzących w skład zespołu interdyscyplinarnego i grup roboczych, niezgodnie z ustawą. Naruszenie zasady praworządności i art. 94 Konstytucji RP poprzez wydanie aktu prawa miejscowego bez podstawy prawnej lub w zakresie przekraczającym delegację ustawową.
Odrzucone argumenty
Argumentacja WSA, że powtórzenia tekstu ustawy są dopuszczalne dla kompletności i zrozumiałości uchwały. Argumentacja WSA, że rada gminy mogła skonkretyzować przedstawicieli jednostek i ich obowiązki, a także określić przesłanki odwołania członków zespołu.
Godne uwagi sformułowania
określenie przesłanek odwoływania członka zespołu interdyscyplinarnego nie mieści się w kategorii określenia warunków funkcjonowania zespołu ani też nie należy do trybu i sposobu odwoływania przekracza zakres delegacji ustawowej przepis aktu prawa miejscowego nie może ponownie regulować tego samego, co już jest uregulowane w ustawie Działanie na podstawie i w granicach prawa to takie działania organu, którego umocowanie wynika z właściwego przepisu prawa.
Skład orzekający
Małgorzata Pocztarek
przewodniczący
Kazimierz Bandarzewski
sprawozdawca
Rafał Stasikowski
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja granic delegacji ustawowej dla organów samorządu przy tworzeniu prawa miejscowego, zwłaszcza w kontekście regulaminów zespołów interdyscyplinarnych i zasad tworzenia aktów prawa lokalnego."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej materii regulaminu zespołu interdyscyplinarnego, ale zasady dotyczące delegacji ustawowej i praworządności mają szersze zastosowanie.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy ważnej kwestii praworządności i granic władzy samorządu terytorialnego w tworzeniu prawa miejscowego, co jest istotne dla prawników i urzędników.
“Samorząd nie może tworzyć prawa ponad ustawą: NSA unieważnia fragmenty regulaminu zespołu interdyscyplinarnego.”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyIII OSK 5634/21 - Wyrok NSA Data orzeczenia 2022-10-20 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2021-07-22 Sąd Naczelny Sąd Administracyjny Sędziowie Kazimierz Bandarzewski /sprawozdawca/ Małgorzata Pocztarek /przewodniczący/ Rafał Stasikowski Symbol z opisem 645 Sprawy nieobjęte symbolami podstawowymi 601644 oraz od 646-652 6391 Skargi na uchwały rady gminy w przedmiocie ... (art. 100 i 101a ustawy o samorządzie gminnym) Hasła tematyczne Samorząd terytorialny Sygn. powiązane III SA/Kr 894/20 - Wyrok WSA w Krakowie z 2020-11-24 Skarżony organ Rada Miasta Treść wyniku Uchylono zaskarżony wyrok w części i stwierdzono nieważność uchwały w części Powołane przepisy Dz.U. 2018 poz 994 art. 40 ust. 1, art. 91 ust. 1 i ust. 4 Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym - tekst jedn. Dz.U. 2015 poz 1390 art. 9a ust. 2-4, ust. 11-12, ust. 15 Ustawa z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu przemocy w rodzinie - tekst jednolity Dz.U. 2016 poz 283 § 115, § 143 Rozporządzenie Prezesa Rady Ministów z dnia 20 czerwca 2002 r. w sprawie "Zasad techniki prawodawczej" - tekst jedn. Sentencja Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Małgorzata Pocztarek Sędziowie Sędzia NSA Rafał Stasikowski Sędzia del. WSA Kazimierz Bandarzewski (spr.) po rozpoznaniu w dniu 20 października 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Prokuratora Prokuratury Rejonowej w M. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 24 listopada 2020 r. sygn. akt III SA/Kr 894/20 w sprawie ze skargi Prokuratora Prokuratury Rejonowej w M. na uchwałę Rady Miasta i Gminy Piwniczna - Zdrój z dnia 19 października 2018 r. nr LVII/381/18 w przedmiocie uchwalenia regulaminu zespołu interdyscyplinarnego uchyla punkt drugi zaskarżonego wyroku i stwierdza nieważność § 1 ust. 3, § 2 ust. 3, § 3 ust. 2 oraz § 5 ust. 5 ww. załącznika nr 1 do zaskarżonej uchwały. Uzasadnienie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wyrokiem z dnia 24 listopada 2020 r. sygn. akt III SA/Kr 894/20 uwzględnił częściowo skargę Prokuratora Prokuratury Rejonowej w M. i stwierdził nieważność § 2 ust. 5 i § 5 ust. 2 oraz § 5 ust. 12 załącznika Nr 1 do uchwały Rady Miasta i Gminy Piwniczna - Zdrój z dnia 19 października 2018 r. nr LVII/381/18 w sprawie uchwalenia regulaminu zespołu interdyscyplinarnego, w pozostałej części skargę oddalił. W motywach orzeczenia Sąd pierwszej instancji wskazał, że w zaskarżonej uchwale Rada przewidziała istnienie stanowiska "zastępcy przewodniczącego" (§ 2 ust. 5 i § 5 ust. 2 Załącznika Nr 1), które to stanowisko, jak słusznie wskazał Prokurator, w ogóle nie zostało przewidziane w ustawie. W ocenie Sądu art. 9a ust. 15 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu przemocy w rodzinie (Dz. U. z 2020 r. poz. 218 z późn. zm.) zwanej dalej u.p.p.r. nie stanowi podstawy do konstruowania stanowisk nieprzewidzianych w tejże ustawie. Podkreślono nadto, że przepis przekazujący członkom grupy roboczej "decyzję o zakończeniu procedury", bez wskazania w jakich sytuacjach może to nastąpić, w sposób istotny naruszył prawo. Skoro zakwestionowany przez Prokuratora przepis nie zawierał jakichkolwiek przesłanek zakończenia procedury, to zdaniem Sądu należało uznać, iż arbitralność "decyzji" członków grup roboczych była działaniem naruszającym art. 2 i art. 7 Konstytucji RP. W pozostałym zakresie Sąd uznał zarzuty Prokuratora za niezasadne. Wyjaśniono, że powtórzenia tekstu ustawy są prawnie dopuszczalne, ponieważ czynią tekst uchwały, który przecież dotyczy "funkcjonowania" zespołu interdyscyplinarnego kompletnym i zrozumiałym. Ponadto skoro rada działała w celu określenia trybu i sposobu powoływania i odwoływania członków zespołu interdyscyplinarnego oraz szczegółowych warunki jego funkcjonowania – to dopuszczalne było skonkretyzowanie w warunkach danej gminy przedstawicieli konkretnych jednostek i ich obowiązków. Dopuszczalne było również określenie przesłanek odwołania członków zespołu, bowiem zarządzenie w tym zakresie podlegać miało na zasadach ogólnych kontroli sądu administracyjnego. Sąd uznał więc, że nie ma ryzyka stosowania subiektywnych przesłanek przez organ wykonawczy. Prokurator nie wykazał także, aby upoważnienie do przetwarzania danych osób dotkniętych przemocą i stosujących przemoc w rodzinie mogło doprowadzić do naruszenia ustawy o ochronie danych osobowych. Ustawa o przeciwdziałaniu przemocy w rodzinie upoważnia członków zespołu i grup roboczych do przetwarzania danych osobowych i to tych najbardziej wrażliwych (art. 9c u.p.p.r.). W ocenie Sądu zakres danych wrażliwych wskazany w uchwale nie został faktycznie zmodyfikowany co do brzmienia obowiązujących w tym zakresie przepisów. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wywiódł Prokurator Prokuratury Rejonowej w M., zaskarżając go w części. Zaskarżonemu orzeczeniu zarzucił naruszenie prawa materialnego: 1) art. 9 ust 15 u.p.p.r. poprzez jego błędną wykładnię i przyjęcie, że wskazaną normę kompetencyjną do stanowienia prawa miejscowego można interpretować rozszerzająco, co skutkowało przyjęciem przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, że Rada Gminy była uprawniona do uchwalenia prawa miejscowego niezgodnego z aktem wyższego rzędu (tj. modyfikującego treść ustawy), jak też uchwalenia aktu prawa miejscowego w zakresie przekraczającym delegację ustawową; 2) art. 9 a ust. 2-5, 11-12 u.p.p.r. poprzez niezastosowanie i przyjęcie, że samodzielne uregulowanie przez Radę Gminy katalogu podmiotów wchodzących w skład zespołu interdyscyplinarnego oraz grupy roboczej nie stanowi istotnego naruszenia prawa. W oparciu o wskazane zarzuty wniesiono o zmianę zaskarżonego wyroku w części i stwierdzenie nieważności także § 1 pkt 3, § 2 pkt 3, § 5 pkt 5 oraz § 3 ust. 2 postanowień załącznika Nr 1 do uchwały Rady Miasta i Gminy Piwniczna - Zdrój z dnia 19 października 2018 r. nr LVII/381/18. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329) zwanej dalej w skrócie P.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej z urzędu biorąc pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. W tej sprawie Sąd nie stwierdza wystąpienia jakiejkolwiek przesłanki nieważności postępowania, a tym samym rozpoznając sprawę Naczelny Sąd Administracyjny związany jest granicami skargi. Związanie granicami skargi oznacza związanie podstawami zaskarżenia wskazanymi w skardze kasacyjnej oraz jej wnioskami. Naczelny Sąd Administracyjny bada przy tym wszystkie podniesione przez stronę skarżącą kasacyjnie zarzuty naruszenia prawa (tak NSA w uchwale pełnego składu z dnia 26 października 2009 r. sygn. akt I OPS 10/09, opubl. w ONSAiWSA 2010 z. 1 poz. 1). Zgodnie z art. 174 P.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie, a także 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zgodnie z art. 176 P.p.s.a. strona skarżąca kasacyjnie ma obowiązek przytoczyć podstawy skargi kasacyjnej wnoszonej od wyroku Sądu pierwszej instancji i szczegółowo je uzasadnić wskazując, które przepisy ustawy zostały naruszone, na czym to naruszenie polegało i jaki miało wpływ na wynik sprawy. Rola Naczelnego Sądu Administracyjnego w postępowaniu kasacyjnym ogranicza się do skontrolowania i zweryfikowania zarzutów wnoszącego skargę kasacyjną. Sprawa ta podlega na podstawie art. 182 § 2 P.p.s.a. rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym, ponieważ strona wnosząca skargę kasacyjną w skardze kasacyjnej zrzekła się rozprawy, a strona przeciwna nie zażądała przeprowadzenia rozprawy. Zakres zaskarżenia skargą kasacyjną wniesioną przez Prokuratora Rejonowego w M. obejmuje jedynie punkt drugi zaskarżonego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, a tym samym rozpoznanie skargi kasacyjnej w granicach jej zarzutów zostanie ograniczone tylko do punktu drugiego wyroku Sądu pierwszej instancji, którym Sąd ten oddalił w pozostałym zakresie skargę. Skarga kasacyjna jest zasadna. Zasadnym jest zarzut dokonania przez Sąd pierwszej instancji błędnej wykładni art. 9a ust. 15 u.p.p.r. polegającej na przyjęciu, że § 3 ust. 2 zaskarżonej uchwały formułujący przesłanki materialne odwołania przez Burmistrza Miasta i Gminy Piwniczna - Zdrój członka zespołu interdyscyplinarnego w przypadku zmiany miejsca zatrudnienia, naruszenia zasad współpracy, naruszenia zasady zaufania przy realizacji zadań, nierealizowania zadań zespołu, 50 % nieusprawiedliwionej nieobecności na posiedzeniu zespołu interdyscyplinarnego w ciągu roku oraz złożenia pisemnego oświadczenia o rezygnacji z pełnionej funkcji przez członka zespołu lub też przez podmiot wchodzący w skład zespołu interdyscyplinarnego. Prawidłowo strona skarżąca kasacyjnie podniosła, że określenie przesłanek odwoływania członka zespołu interdyscyplinarnego nie mieści się w kategorii określenia warunków funkcjonowania zespołu ani też nie należy do trybu i sposobu odwoływania członka zespołu, a co za tym idzie przekracza zakres delegacji ustawowej określonej w art. 9a ust. 15 u.p.p.r. (tak też np. NSA w wyroku z 24 listopada 2021 r. sygn. akt III OSK 4190/21; NSA w wyroku z 29 września 2021 r. sygn. akt III OSK 3964/21) Ustawodawca w art. 9a ust. 15 u.p.p.r. upoważnił radę gminy do ustalania trybu i sposobu powoływania i odwoływania członków zespołu interdyscyplinarnego oraz szczegółowych warunków jego funkcjonowania. Zakwestionowany w skardze kasacyjnej § 3 ust. 2 zaskarżonej uchwały dotyczył ustalenia w samej uchwale negatywnych przesłanek wykluczających zasiadanie w zespole interdyscyplinarnym. Nie jest to również zakres obejmujący "tryb" lub "sposób" odwoływania członków zespołu. Wykluczone jest w tym zakresie domniemywanie upoważnienia ustawowego do ustalania przesłanek uzasadniających odwoływanie członków zespołu interdyscyplinarnego. Skoro ustawa nie określa wymogów, jakim powinien odpowiadać członek zespołu interdyscyplinarnego, to nie jest to zakres materii uchwałodawczej do swobodnego uregulowania przez radę gminy. Zgodnie zaś z § 143 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 20 czerwca 2002 r. w sprawie "Zasad techniki prawodawczej" (Dz.U. z 2016, poz. 283) zwanego dalej rozporządzeniem, do projektów aktów prawa miejscowego stosuje się odpowiednio zasady wyrażone, m.in. w § 115 rozporządzenia, zgodnie z którym w akcie prawa miejscowego zamieszcza się tylko przepisy regulujące sprawy przekazane do unormowania w przepisie upoważniającym (upoważnieniu ustawowym). Stąd należy stwierdzić, że § 3 ust. 2 zaskarżonej uchwały jako wydany bez podstawy prawnej zawartej w delegacji ustawowej winien być unieważniony. Wyrażone w tym zakresie stanowisko przez Naczelny Sąd Administracyjny znajduje w pełni akceptację w orzecznictwie sądowym (por. wyrok NSA z 2 lipca 2021 r. sygn. akt III OSK 3700/21; wyrok NSA z 17 listopada 2021 r. sygn. akt III OSK 4197; wyrok NSA z 6 października 2021 r. sygn. akt 3984/21; wyrok NSA z 24 listopada 2021 r. sygn. akt III OSK 4190/21; wyrok NSA z 29 września 2021 r., sygn. akt III OSK 3964/21; prawomocny wyrok WSA w Poznaniu z dnia 16 stycznia 2020 r. sygn. akt IV SA/Po 749/19; prawomocny wyrok WSA w Gdańsku z dnia 12 grudnia 2019 r. sygn. akt III SA/Gd 661/19; prawomocny wyrok WSA w Gliwicach z dnia 18 września 2019 r. sygn. akt III SA/Gl 544/19). Trafnie strona skarżąca kasacyjnie zarzuca Sądowi pierwszej instancji naruszenie prawa materialnego obejmujące błędną wykładnię art. 9a ust. 2-5 i ust. 11-12 u.p.p.r. poprzez uznanie za nienaruszające prawo treść § 2 ust. 3 i § 5 ust. 5 załącznika nr 1 do uchwały. Trafnie podnosi skarżący kasacyjnie Prokurator, że żaden z przepisów ustawy o przeciwdziałaniu przemocy w rodzinie, a w tym ani art. 9a ust. 15, ani też art. 9a ust. 2-5 oraz ust. 11-12 u.p.p.r. nie upoważniały Rady Miasta i Gminy Piwniczna - Zdrój do określenia powtórzenia oraz częściowej modyfikacji katalogu podmiotów wchodzących w skład zespołu interdyscyplinarnego, gdyż został on określony w samej ustawie. Zgodnie z art. 9a ust. 3 u.p.p.r. w skład zespołu interdyscyplinarnego wchodzą przedstawiciele: 1) jednostek organizacyjnych pomocy społecznej; 2) gminnej komisji rozwiązywania problemów alkoholowych; 3) Policji; 4) oświaty; 5) ochrony zdrowia; 6) organizacji pozarządowych. Stosownie zaś do art. 9a ust. 4 u.p.p.r. w skład zespołu interdyscyplinarnego wchodzą również kuratorzy sądowi. Rada Miasta i Gminy Piwniczna - Zdrój w § 2 ust. 3 załącznika nr 1 do zaskarżonej uchwały nie wskazała, wbrew stanowisku Sądu pierwszej instancji, konkretnych podmiotów, których przedstawiciele mieliby obligatoryjnie wejść w skład takiego zespołu interpersonalnego, ale powtórzyła w § 2 ust. 3 tiret pierwsze-piąte treść art. 9a ust. 3 pkt 1-5 u.p.p.r. Takie powtórzenie treści ustawy stanowi naruszenie prawa i nie jest w okolicznościach tej sprawy niezbędne do prawidłowej wykładni przepisów regulujących skład lub funkcjonowanie Zespołu Interdyscyplinarnego w Gminie Piwniczna - Zdrój. Natomiast niedopuszczalna modyfikacja przepisów ustawy zachodzi w przypadku § 2 ust. 3 tiret szóste i tiret siódme. Art. 9a ust. 3 i 4 u.p.p.r. wśród podmiotów, których przedstawiciele obligatoryjnie schodzą w skład zespołu interpersonalnego nie wymienia ani kościoła, ani też podmiotów działających na terenie Miasta i Gminy Piwniczna - Zdrój na rzecz przeciwdziałania przemocy. Jedynie fakultatywnie w skład zespołu interdyscyplinarnego mogą wchodzić, stosownie do treści art. 9a ust. 5 u.p.p.r. prokuratorzy oraz przedstawiciele podmiotów innych niż określone w art. 9a ust. 3 tej ustawy, działających na rzecz przeciwdziałania przemocy w rodzinie. Jest to jednak fakultatywne uczestnictwo podmiotów objętych art. 9a ust. 5 u.p.p.r., a nie ich członkostwo obligatoryjne. Tym samym wprowadzając w § 2 ust. 3 tiret szóste i ósme obligatoryjne członkostwo kościoła oraz podmiotów działających na terenie Miasta i Gminy Piwniczna - Zdrój na rzecz przeciwdziałania przemocy, Rada Miasta i Gminy Piwniczna-Zdrój przekroczyła zakres delegacji ustawowej. Zasadnym jest także zarzut skarżącego kasacyjnie Prokuratora, zgodnie z którym żaden z przepisów ustawy o przeciwdziałaniu przemocy w rodzinie, a w tym ani art. 9a ust. 15, ani też art. 9a ust. 2-5 oraz ust. 11-12 u.p.p.r. nie upoważniały Rady Miasta i Gminy Piwniczna - Zdrój do określenia powtórzenia oraz częściowej modyfikacji katalogu podmiotów wchodzących w skład grup roboczych zespołu interdyscyplinarnego, gdyż został on określony w samej ustawie. Z tych też powodów Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził nieważność § 1 ust. 3 załącznika nr 1 do zaskarżonej uchwały. Zgodnie z tym przepisem w skład zespołu interdyscyplinarnego obligatoryjnie wchodzą przedstawiciele podmiotów działających na terenie Miasta i Gminy Piwniczna – Zdrój na rzecz przeciwdziałania przemocy w rodzinie oraz specjaliści w dziedzinie przeciwdziałania przemocy w rodzinie. Ustawa o przeciwdziałaniu przemocy w rodzinie w ogóle w art. 9a ust. 3-5 nie dopuszcza udział w zespole interpersonalnym specjalistów w dziedzinie przeciwdziałania przemocy w rodzinie, natomiast udział przedstawicieli podmiotów działających na rzecz przeciwdziałania przemocy w rodzinie ma jedynie charakter fakultatywny, co wprost wynika z art. 9a ust. 5 u.p.p.r. a nie obligatoryjny, co z kolei wynika z § 1 ust. 3 ww. załącznika do uchwały. Zgodnie z art. 9a ust. 11 u.p.p.r. w skład grup roboczych zespołu interdyscyplinarnego wchodzą przedstawiciele: 1) jednostek organizacyjnych pomocy społecznej; 2) gminnej komisji rozwiązywania problemów alkoholowych; 3) Policji; 4) oświaty; 5) ochrony zdrowia. Stosownie zaś do art. 9a ust. 12 u.p.p.r. w skład grup roboczych zespołu interdyscyplinarnego mogą wchodzić także kuratorzy sądowi, a także przedstawiciele innych podmiotów, specjaliści w dziedzinie przeciwdziałania przemocy w rodzinie. Rada Miasta i Gminy Piwniczna – Zdrój w § 5 ust. 5 załącznika nr 1 do zaskarżonej uchwały nie wskazała, wbrew stanowisku Sądu pierwszej instancji, konkretnych podmiotów, których przedstawiciele mieliby obligatoryjnie wejść w skład grup roboczych zespołu interpersonalnego, ale powtórzyła w § 5 ust. 5 tiret pierwsze-piąte treść art. 9a ust. 11 pkt 1-5 u.p.p.r. Takie powtórzenie treści ustawy stanowi naruszenie prawa i nie jest w okolicznościach tej sprawy niezbędne do prawidłowej wykładni przepisów regulujących skład lub funkcjonowanie grup roboczych Zespołu Interdyscyplinarnego w Gminie Piwniczna – Zdrój. Natomiast niedopuszczalna modyfikacja przepisów ustawy zachodzi w przypadku § 5 ust. 5 tiret szóste-dziewiąte. Art. 9a ust. 11 u.p.p.r. wśród podmiotów, których przedstawiciele obligatoryjnie schodzą w skład grup roboczych zespołu interpersonalnego nie wymienia ani organizacji pozarządowych, ani kościoła, ani kuratorskiej służby sądowej, ani podmiotów działających na terenie Miasta i Gminy Piwniczna - Zdrój na rzecz przeciwdziałania przemocy, ani też specjalistów w dziedzinie przeciwdziałania przemocy w rodzinie. Jedynie fakultatywnie w skład grup roboczych zespołu interdyscyplinarnego mogą wchodzić, stosownie do treści art. 9a ust. 12 u.p.p.r. kuratorzy sądowi, a także przedstawiciele innych podmiotów oraz specjaliści w dziedzinie przeciwdziałania przemocy w rodzinie. Jest to jednak fakultatywne uczestnictwo podmiotów objętych art. 9a ust. 12 u.p.p.r., a nie ich członkostwo obligatoryjne. Tym samym wprowadzając w § 5 ust. 5 tiret szóste-dziewiąte obligatoryjne członkostwo organizacji pozarządowych, kościoła, kuratorów sądowych, podmiotów działających na terenie Miasta i Gminy Piwniczna - Zdrój na rzecz przeciwdziałania przemocy oraz specjalistów w dziedzinie przeciwdziałania przemocy w rodzinie - Rada Miasta i Gminy Piwniczna-Zdrój przekroczyła zakres delegacji ustawowej. Ustosunkowując się do ww. zasadnych zarzutów skargi kasacyjnej należy ponadto stwierdzić, że zgodnie z art. 94 Konstytucji RP organy samorządu mogą wyłącznie na podstawie i w granicach upoważnień zawartych w ustawie ustanawiać akty prawa miejscowego obowiązujące na obszarze działania tych organów. Potwierdza tę zasadę obowiązujący w dacie podjęcia zaskarżonej uchwały art. 40 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2018 r., poz. 994, z późn. zm.) zwanej dalej w skrócie u.s.g. wprost stanowiący, że gminie przysługuje prawo stanowienia aktów prawa miejscowego obowiązujących na obszarze gminy wyłącznie na podstawie upoważnień ustawowych. Skoro akt prawa miejscowego jest wydawany na podstawie delegacji ustawowej, to tylko przestrzeganie tak zakresu podmiotowego jak i przedmiotowego tej delegacji daje podstawy do uznania danego aktu za zgodny z prawem. Przepis aktu prawa miejscowego nie może ponownie regulować tego samego, co już jest uregulowane w ustawie. Dopuszczalność powtórzeń tej samej regulacji w akcie hierarchicznie niższego rzędu jest zasadniczo niedopuszczalna i nie może prowadzić do powstawania sprzeczności w systemie prawa, a w tym do sytuacji, w której jedna i ta sama norma prawna zostałaby uregulowana w dwóch hierarchicznie odrębnych aktach prawnych i uchylenie jednego z tych aktów nie skutkowałoby automatycznie pozbawieniem obowiązywania danej normy w innym akcie prawnym. Nie można podzielić tej argumentacji Sądu pierwszej instancji, zgodnie z którą tylko całościowe uregulowanie danej materii w akcie prawa miejscowego należy uznać za prawidłowe, ponieważ wówczas dana uchwała jest czytelna, spójna i kompleksowo regulująca daną materię niezależnie od tego, czy jest zgodna z delegacją ustawową. Taki sposób wykładni prowadziłby do uznania, że do regulacji danej treści w akcie prawa miejscowego nie byłaby potrzebna delegacja ustawowa. Taki wniosek jest nie do pogodzenia z konstytucyjną zasadą praworządności (art. 7 Konstytucji RP), zgodnie z którą organy władzy publicznej działają na podstawie i w granicach prawa. Każde działanie organu samorządu terytorialnego musi mieć oparcie w obowiązującym prawie. Działanie na podstawie i w granicach prawa to takie działania organu, którego umocowanie wynika z właściwego przepisu prawa. O związaniu zasadą praworządności w zakresie stanowienia prawa miejscowego przez organy samorządu terytorialnego stanowi art. 94 Konstytucji RP (por. wyrok NSA z 21 kwietnia 2020 r. sygn. akt II OSK 1042/19). Powyższe naruszenia prawa mają charakter istotny w rozumieniu art. 91 ust. 1 i ust. 4 u.s.g. Przez istotną sprzeczność należy rozumieć niezgodność z aktami prawa powszechnie obowiązującego, w tym z ustawą (por. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 9 grudnia 2003 r. sygn. akt P 9/02, OTK-A 2003/9/100). Ponadto w orzecznictwie sądów administracyjnych dominuje pogląd, zgodnie z którym istotne naruszenie prawa to takie jego naruszenie, które m.in. polega na podjęciu uchwały o treści nieznajdującej właściwej delegacji ustawowej, czyli bez podstawy prawnej (por. wyrok NSA z 12 kwietnia 2011 r. sygn. akt II OSK 117/11; wyrok NSA z 17 listopada 2015 r. sygn. akt II OSK 618/14; wyrok NSA z 25 maja 2017 r. sygn. akt II OSK 2462/15). Z powyższych względów, na podstawie art. 188 P.p.s.a. w związku z art. 147 § 1 i art. 193 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny uchylił punkt drugi zaskarżonego wyroku i po rozpoznaniu skargi Prokuratora Rejonowego w M. na § 1 ust. 3, § 2 ust. 3 oraz § 3 ust. 2 i § 5 ust. 5 załącznika nr 1 do uchwały Rady Miasta i Gminy Piwniczna – Zdrój z dnia 19 października 2018 r. nr LVII/381/18 w sprawie uchwalenia regulaminu zespołu interdyscyplinarnego - stwierdził nieważność § 1 ust 3, § 2 ust. 3, § 3 ust. 2 oraz § 5 ust. 5 ww. załącznika nr 1 do zaskarżonej uchwały, ponieważ przepisy te w zakresie przedstawionym w uzasadnieniu tego wyroku zawierają zarówno powtórzenia treści norm ustawowych jak i ich niedopuszczalną modyfikację. Powyższe uchybienia stanowią istotne uchybienia w rozumieniu art. 91 ust. 1 i ust. 4 u.s.g., a skoro zaskarżona uchwała była aktem prawa miejscowego, to nie było przeszkód przed jej częściowym unieważnieniem.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI