III OSK 5626/21

III OSK 5626/21 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2024-11-26
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-07-21
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Kazimierz Bandarzewski /sprawozdawca/
Małgorzata Masternak - Kubiak /przewodniczący/
Przemysław Szustakiewicz
Symbol z opisem
6140 Nadanie stopnia i tytułu naukowego oraz potwierdzenie równoznaczności dyplomów, świadectw i tytułów
Hasła tematyczne
Stopnie i tytuły naukowe
Sygn. powiązane
II SA/Wa 121/20 - Wyrok WSA w Warszawie z 2021-01-20
Skarżony organ
Centralna Komisja do Spraw Stopni i Tytułów
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2019 poz 2325
art. 134 § 1, art. 141 § 4, art. 153
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Dz.U. 2022 poz 2000
art. 107 § 3
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
Dz.U. 2017 poz 1789
art. 29 ust. 1
Ustawa z dnia 14 marca 2003 r. o stopniach naukowych i tytule naukowym oraz o stopniach i tytule w zakresie sztuki
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Małgorzata Masternak - Kubiak Sędziowie: sędzia NSA Przemysław Szustakiewicz sędzia del. WSA Kazimierz Bandarzewski (spr.) Protokolant: starszy asystent sędziego Katarzyna Kasprzyk po rozpoznaniu w dniu 26 listopada 2024 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej B. S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 20 stycznia 2021 r. sygn. akt II SA/Wa 121/20 w sprawie ze skargi B. S. na decyzję Centralnej Komisji do Spraw Stopni i Tytułów z dnia [...] września 2019 r. nr [...] w przedmiocie odmowy nadania stopnia naukowego doktora habilitowanego oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 20 stycznia 2021 r. sygn. akt II SA/Wa 121/20 oddalił skargę B.S. (dalej jako Skarżąca) na decyzję Centralnej Komisji do Spraw Stopni i Tytułów z dnia [...] nr [...] utrzymującą w mocy uchwałę Rady Wydziału [...] z dnia [...] nr [...] o odmowie nadania Skarżącej stopnia naukowego doktora habilitowanego w dziedzinie nauk technicznych w dyscyplinie technologia chemiczna.
W motywach orzeczenia Sąd wskazał w pierwszej kolejności, że zaskarżona w niniejszej sprawie decyzja została wydana w związku z prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 29 listopada 2016 r. sygn. akt II SA/Wa 379/16. Wprawdzie po uprawomocnieniu się ww. orzeczenia, zapadła uchwała Rady Wydziału z dnia [...] nr [...] o odmowie nadania Skarżącej stopnia doktora habilitowanego w dziedzinie nauk technicznych w dyscyplinie technologia chemiczna, lecz rozstrzygnięcie to zostało wyeliminowane z obrotu prawnego prawomocną decyzją organu odwoławczego z dnia [...], a sprawę przekazano do ponownego rozpatrzenia Radzie Wydziału [...]. Ten ostatni organ ponownie rozpatrując sprawę, był zobowiązany zrealizować wytyczne zawarte w ww. wyroku oraz uwzględnić zaprezentowaną w nim ocenę prawną.
Podkreślono, że u podstaw ww. prawomocnego wyroku legło ustalenie, iż uchwała organu pierwszej instancji, tj. wydana uprzednio w sprawie uchwała Rady Wydziału [...] z dnia [...] nr [...] nie posiada uzasadnienia, co nie pozwala na zbadanie sprawy, w szczególności zważywszy, iż opinia Komisji Habilitacyjnej pozostawała w sprzeczności z wynikiem głosowania tej Komisji. Jak wynika z akt sprawy w dniu [...] Komisja Habilitacyjna poddała pod głosowanie jawne wniosek o nadanie Skarżącej stopnia naukowego doktora habilitowanego, który spotkał się z poparciem 3 członków Komisji i tylko z 1 głosem sprzeciwu. W zaleceniach skierowanych do organu pierwszej instancji tut. Sąd nakazał wyeliminowanie stwierdzonego w postępowaniu habilitacyjnym uchybienia, co sprowadzało się do uzasadnienia rozstrzygnięcia przez Radę Wydziału w sposób umożliwiający Sądowi dokonanie jego kontroli. Jednocześnie Sąd zwrócił uwagę, że organ nie ma obowiązku w pełni wypełnić dyspozycji zawartej w art. 107 § 3 K.p.a.
Rozpoznając sprawę ponownie Sąd uznał, że Rada Wydziału, której przekazano całość akt postępowania habilitacyjnego, uczyniła zadość wskazówkom zamieszczonym w prawomocnym wyroku. Wyjaśniono, że w dniu [...] odbyło się w obecności dziekana – prof. dr hab. inż. K.W. posiedzenie Wydziałowej Komisji Habilitacyjnej [...]. W jej skład weszli prof. dr hab. inż. M.L. i prof. dr hab. inż. Z.G. - uczeni posiadający dorobek naukowy w dziedzinie nauk technicznych w dyscyplinie technologia chemiczna. Ponadto na posiedzenie zaproszono recenzentów i pozostałych członków Komisji Habilitacyjnej. Przedmiotem tego posiedzenia było rozważenie kompetencji Rady Wydziału do przeprowadzenia postępowania habilitacyjnego skarżącej. Następnie w dniu [...] Rada Wydziału głosowała nad wnioskiem Komisji Habilitacyjnej rekomendującym nadanie Skarżącej wnioskowanego stopnia naukowego. W uchwale nr [...] nie udzieliła poparcia temu wnioskowi uznając, że osiągnięcia naukowe Habilitantki dokonane po uzyskaniu stopnia doktora nie stanowią znacznego wkładu w rozwój nauk technicznych (uprawnionych do głosowania: 32; głosujących: 24, za: 7, przeciw: 16, wstrzymujących: 1, nieważnych: 0).
Wobec powyższego zdaniem Sądu, organ pierwszej instancji prawidłowo uczynił, przystępując (w tym samym dniu) do kolejnego głosowania - w sprawie odmowy nadania Skarżącej stopnia naukowego doktora habilitowanego, które zakończyło się podjęciem odmownej uchwały nr [...] (uprawnionych do głosowania: 32; głosujących: 24, za: 23, przeciw: 1, wstrzymujących: 0, nieważnych: 0). Uzasadnienie ww. uchwały jest obszerne, wyczerpujące i nie pozostawia wątpliwości z jakich powodów Rada Wydziału uznała, iż dorobek naukowy Skarżącej nie spełnia wymogów określonych w art. 16 ustawy z dnia 14 marca 2003 r. o stopniach naukowych i tytule naukowym oraz o stopniach i tytule w zakresie sztuki (Dz. U. z 2017 r. poz. 1789 z późn. zm.) zwanej dalej u.s.n. Lektura przedmiotowej uchwały prowadzi do konstatacji, że organ pierwszej instancji dokonał drobiazgowej analizy dorobku naukowego Habilitantki.
Zdaniem Sądu zarówno uchwała Rady Wydziału nr [...], jak i zaskarżona decyzja Centralnej Komisji odpowiadają zaleceniom zamieszczonym w prawomocnym orzeczeniu z dnia [...] Podkreślono przy tym, że w przypadku rozstrzygnięć podjętych w głosowaniu tajnym Centralna Komisja nie ma możliwości ustalenia powodów głosowania za odmową nadania stopnia doktora habilitowanego. Postępowanie dowodowe prowadzone przed Centralną Komisją ograniczone jest wyłącznie do uzyskania opinii jednego lub dwóch recenzentów, co wynika z art. 35 ust. 3 u.s.n. Z przepisów nie wynika natomiast wymóg zapoznania Habilitanta, przed podjęciem decyzji przez Centralną Komisję, z opiniami powołanych przez ten organ recenzentów. Centralna Komisja prowadzi w ograniczonym zakresie własne postępowanie dowodowe w postaci postępowania opiniodawczego. Jej kompetencje ograniczone są wyłącznie do kontroli, a nie do merytorycznego orzekania w sprawie. Opinie recenzentów powołanych w postępowaniu odwoławczym winny więc odnosić się do tych kwestii, których dotyczyły opinie recenzentów powołanych w postępowaniu przed radą jednostki organizacyjnej. Recenzenci powołani zaś przez Centralną Komisję szczegółowo i wyczerpująco ustosunkowali się do zarzutów skarżącej konkludując, że uchwała Rady Wydziału była w pełni zasadna i merytorycznie trafna.
Okoliczność, że Skarżąca zainicjowała postępowanie wyjaśniające, zarzucając Centralnej Komisji naruszenie zapisów instrukcji kancelaryjnej w kontekście archiwizowania dokumentacji, niepotwierdzone co najmniej prokuratorskim aktem oskarżenia, pozostaje bez wpływu na zaskarżone rozstrzygnięcie. W świetle powyższego przekonanie Skarżącej o nieprawidłowościach pracy organu odwoławczego nie stanowi w ocenie Sądu podstawy do zawieszenia postępowania na mocy art. 125 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 z późn. zm.) zwanej dalej P.p.s.a.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zaakcentował, że przedstawiony w zgromadzonym materiale dowodowym przedmiotowej sprawy dorobek naukowy Skarżącej, opisany w decyzjach organów obu instancji, został oceniony jako obszerny pod względem ilościowym, ale niewystarczający pod względem jakościowym dla osoby ubiegającej się o nadanie stopnia doktora habilitowanego w tak dynamicznie rozwijającej się dyscyplinie jaką jest technologia chemiczna. Uznano, iż na dzień wszczęcia postępowania dorobek naukowy habilitantki nie uprawnia do nadania jej wnioskowanego stopnia naukowego, ponieważ nie spełnia wymogów stawianych w art. 16 ust. 1 u.s.n. Mając zatem na uwadze, iż sąd administracyjny w niniejszym postępowaniu nie dokonuje merytorycznej oceny dorobku naukowego osoby ubiegającej się o uzyskanie stopnia naukowego doktora habilitowanego, a także tego, czy rozprawa habilitacyjna kandydata stanowiła znaczny wkład w rozwój określonej dyscypliny naukowej, wobec zaś prawidłowego wypełnienia zaleceń zawartych w prawomocnym wyroku z dnia 29 listopada 2016 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził, że skarga nie zasługiwała na uwzględnienie.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosła Skarżąca, zaskarżając go w całości. Zaskarżonemu orzeczeniu zarzuciła:
1) naruszenie prawa materialnego, tj. art 26 ust. 1 u.s.n. poprzez jego błędną wykładnię polegającą na przyjęciu przez Sąd pierwszej instancji, że w świetle całego zebranego w sprawie materiału dowodowego skarżąca nie spełnia wymogów do przyznania stopnia doktora habilitowanego;
2) naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy:
a) art. 135 i art. 145 § 1 lit. a P.p.s.a. poprzez nieuwzględnienie skargi pomimo naruszenia przez organ drugiej instancji w toku postępowania administracyjnego wskazanego wyżej prawa materialnego oraz poniższych przepisów:
b) art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 2107 z późn. zm.) zwanej dalej w skrócie P.u.s.a. – w następstwie tego, że Sąd pierwszej instancji nie dokonał rzetelnej i logicznej oceny całokształtu materiału dowodowego zebranego w sprawie, a w szczególności nie wykazał dlaczego uznał opisane przez Skarżącą nieprawidłowości za nieistotne dla rozstrzygnięcia;
c) art. 141 § 4 P.p.s.a. poprzez niezgodne ze stanem faktycznym przedstawienie sprawy w zakresie przyjęcia, iż:
- zarówno organ pierwszej jak i drugiej instancji dokonał drobiazgowej analizy dorobku naukowego habilitantki,
- osiągnięcia naukowe Skarżącej, uzyskane po otrzymaniu stopnia doktora, nie stanowią znacznego wkładu autora w rozwój określonej dyscypliny naukowej, a sama Skarżąca nie wykazuje się istotną aktywnością naukową,
- organ pierwszej instancji, tj. Rada Wydziału, której przekazano całość akt postępowania habilitacyjnego, wobec uprawomocnienia się decyzji Centralnej Komisji z dnia 25 czerwca 2018 r., uczynił zadość wskazówkom zamieszczonym w prawomocnym wyroku z dnia 29 listopada 2016 r. sygn. akt II SA/Wa 379/16,
- recenzenci powołani przez Centralną Komisję szczegółowo i wyczerpująco ustosunkowali się do zarzutów Skarżącej;
d) art. 134 ust. 1 w związku z art. 3 § 1 P.p.s.a. poprzez nieprzeprowadzenie prawidłowej kontroli zaskarżonej decyzji w zakresie jej zgodności z prawem, w następstwie nieuzasadnionego nieuwzględnienia okoliczności podnoszonych przez Skarżącą powołującą się m.in. na:
- nieuwzględnienie żadnych pozytywnych ocen i recenzji dotyczących jej dorobku, wybiórcze skupienie się wyłącznie na elementach krytyki i negatywnych opiniach,
- pominięcie (bez wskazania jego przyczyn) w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji okoliczności faktycznych i prawnych, które organ powinien wziąć pod uwagę przy wydawaniu skarżonego rozstrzygnięcia, w szczególności poprzez brak jakiegokolwiek ustosunkowania się przez organ do licznych zarzutów przedstawionych przez Skarżącą,
- brak uzasadnienia dlaczego nie uwzględniono pozytywnej uchwały Komisji Habilitacyjnej,
- nieustosunkowanie się w uzasadnieniu decyzji do zarzutów dotyczących nieprawidłowości proceduralnych w działaniu Rady Wydziału [...] oraz wskazanych przekłamań w wydanej uchwale,
- oparcie opinii w zakresie uchybień proceduralnych, wskazanych w odwołaniu, wyłącznie na opinii specjalistów bez merytorycznych kompetencji do przeprowadzenia takiej oceny, tj. specjalisty nauk chemicznych i matematyki, specjalność informatyka,
- bezczynność Centralnej Komisji wobec wniosków o wyjaśnienie nieprawidłowości i bezpodstawnych zarzutów auto plagiatu oraz o sprostowanie tych informacji, kluczowych dla rzetelnego opiniowania i oceny merytorycznej dorobku, które to wniesione zostały przez Komisję Habilitacyjną i Radę Wydziału [...], prowadzących postępowanie dwukrotnie z wadą prawną,
- nieprzestrzeganie instrukcji Kancelaryjnej Centralnej Komisji w zakresie gromadzenia dokumentacji, co skutkowało manipulowaniem, decyzjami podejmowanymi w oparciu o wybrane dokumenty z pominięciem tych "niewygodnych";
e) art. 141 § 4 P.p.s.a. w związku z art. 107 § 3 K.p.a. i art. 29 ust. 1 u.s.n. polegającą na przyjęciu przez Sąd pierwszej instancji, że zaskarżona decyzja posiada prawidłowe uzasadnienie, podczas gdy takie rozumienie przez Sąd pierwszej instancji uprawnień stanowiących organu administracji stawia ten organ, w tym wypadku Centralną Komisję, ponad prawem, gdyż nie wymaga od organu stosowania jasnych i jawnych kryteriów przy podejmowaniu decyzji, które pozwalają na zewnętrzna, w tym sądową, kontrolę prawidłowości działania organu;
f) art. 141 § 4 P.p.s.a. w związku z art. 75 § 1 K.p.a. w związku z art. 29 u.s.n. oraz art. 190 P.p.s.a. poprzez przyjęcie poglądu, że Wojewódzki Sąd Administracyjny nie jest organem powołanym do merytorycznej kontroli recenzji, a "kontrola" tego sądu w tym zakresie może najwyżej sprowadzać się do omówienia ich treści oraz sprawdzenia, czy zostały sporządzone przez uprawnione do tego podmioty;
g) art. 135 P.p.s.a. w związku z art. 3 § 2 pkt 1 P.p.s.a. poprzez niepodjęcie działań zmierzających do wyeliminowania zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego, podczas gdy jej wydanie nastąpiło z naruszeniem przepisów określonych w punkcie powyżej;
h) art. 153 P.p.s.a. przez niezasadne przyjęcie, że w niniejszej sprawie organ drugiej instancji prawidłowo wykonał zalecenia i wytyczne udzielone prawomocnym wyrokiem Sądu z dnia 29 listopada 2016 r. sygn. akt II SA/Wa 379/16;
i) i w konsekwencji powyższych uchybień także naruszenie art. 151 P.p.s.a, poprzez niezasadne zastosowanie polegające na oddaleniu skargi w sytuacji, gdy skarga ta nie była bezzasadna;
a które to uchybienia łącznie miały istotny wpływ na wynik sprawy, albowiem o ile Sąd uwzględniłby wskazane okoliczności, winien był, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a., uchylić zaskarżoną decyzję, a tego nie uczynił naruszając ten przepis przez niezasadną odmowę jego zastosowania.
W oparciu o wskazane zarzuty w skardze kasacyjnej wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa prawnego według norm prawem przepisanych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Zgodnie z art. 183 § 1 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę przesłanki uzasadniające nieważność postępowania wymienione w art. 183 § 2 P.p.s.a. oraz przesłanki uzasadniające odrzucenie skargi bądź umorzenie postępowania przed wojewódzkim sadem administracyjnym, stosownie do treści art. 189 P.p.s.a. Żadna z powyższych przesłanek w przedmiotowej sprawie nie zaistniała.
Rozpoznając sprawę Naczelny Sąd Administracyjny związany jest granicami skargi. Związanie granicami skargi oznacza związanie podstawami zaskarżenia wskazanymi w skardze kasacyjnej oraz jej wnioskami. Naczelny Sąd Administracyjny bada przy tym wszystkie podniesione przez stronę skarżącą kasacyjnie zarzuty naruszenia prawa (tak NSA w uchwale pełnego składu z 26 października 2009 r. sygn. akt I OPS 10/09, opubl. w ONSAiWSA 2010 z. 1 poz. 1).
Zgodnie z art. 174 P.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie, a także 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Stosownie do treści art. 176 P.p.s.a. strona skarżąca kasacyjnie ma obowiązek przytoczyć podstawy skargi kasacyjnej wnoszonej od wyroku Sądu pierwszej instancji i szczegółowo je uzasadnić wskazując, które przepisy ustawy zostały naruszone, na czym to naruszenie polegało i jaki miało wpływ na wynik sprawy. Rola Naczelnego Sądu Administracyjnego w postępowaniu kasacyjnym ogranicza się do skontrolowania i zweryfikowania zarzutów wnoszącego skargę kasacyjną.
Skarga kasacyjna jest niezasadna.
Nie jest zasadny zarzut naruszenia przez Sąd pierwszej instancji przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy poprzez błędne przyjęcie, że w tej sprawie Centralna Komisja zgodnie z art. 153 P.p.s.a. prawidłowo wykonała zalecenia i wytyczne udzielone prawomocnym wyrokiem Sądu z dnia 29 listopada 2016 r. sygn. akt II SA/Wa 379/16.
Jak wynika z uzasadnienia zaskarżonego wyroku w tej sprawie Sąd pierwszej instancji przywołał wskazania zawarte w ww. wyroku i trafnie stwierdził, że zostały one wykonane.
Wprawdzie art. 153 P.p.s.a. posługuje się pojęciem "orzeczenie", to jednak przepis ten dotyczy także sentencji orzeczenia. To w uzasadnieniu przedstawione jest rozumowanie, które doprowadziło sąd do określonej konkluzji prawnej. Analiza treści uzasadnienia wyroku pozwala na sprecyzowanie zakresu przedmiotowego dokonanych przez sąd ocen, tj. ustalenie, co sąd wziął pod uwagę uwzględniając wniesioną skargę lub ją oddalając (por. wyrok NSA z 24 maja 2024 r. sygn. akt III OSK 1860/22).
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w prawomocnym wyroku z 29 listopada 2016 r. sygn. akt II SA/Wa 379/16, który w tej sprawie wiąże nie tylko Sąd pierwszej instancji, ale i Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 170 P.p.s.a., wprost stwierdził, że uchyla wydane decyzje (decyzję Centralnej Komisji i uchwałę Rady Wydziału [...]) z powodu braku ich uzasadnienia. Tak podjęte akty powinny zawierać wskazanie przyczyn, które uzasadniały podjęcie uchwały o odmowie nadania stopnia naukowego doktora habilitowanego oraz uzasadnienie decyzji Centralnej Komisji utrzymującej w mocy taką uchwałę.
Jak wynika z podjętej w dniu [...] przez Radę Wydziału [...] uchwały nr [...] w sprawie odmowy nadania stopnia doktora habilitowanego nauk technicznych w dyscyplinie technologia chemiczna dr B.S., zawiera ono obszerne uzasadnienie. Także zaskarżona decyzja Centralnej Komisji z dnia [...] nr [...] zawiera uzasadnienie przyczyn, dla których utrzymano w mocy ww. uchwałę. Wbrew stanowisku strony skarżącej kasacyjnie w uzasadnieniu ww. wyroku z 29 listopada 2016 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie nie wskazał, co ma wynikać z uzasadnienia zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją uchwały Rady Wydziału. W szczególności nie tylko nie wskazał, jakie okoliczności lub fakty należy uwzględnić przy ponownym rozpoznaniu sprawy i sporządzeniu uzasadnień wydawanych w tej sprawie aktów, ale wprost stwierdził, że Sąd nie dokonuje oceny osiągnięć naukowych Habilitantki i nie kontroluje trafności ocen zawartych w recenzjach recenzentów. W orzecznictwie sądowym nie budzi wątpliwości, że związanie sądu administracyjnego w rozumieniu art. 153 P.p.s.a. oznacza, że nie może on formułować nowych ocen prawnych, które są sprzeczne z wyrażonym wcześniej poglądem, lecz zobowiązany jest do podporządkowania się mu w pełnym zakresie oraz konsekwentnego reagowania w razie stwierdzenia braku zastosowania się organu administracji publicznej do wskazań w zakresie dalszego postępowania (por. wyrok NSA z 25 kwietnia 2024 r. sygn. akt I GSK 1488/20). Skoro w tej sprawie Sąd pierwszej instancji nie uchybił art. 153 P.p.s.a., to także zarzut jego naruszenia jest niezasadny.
Nie jest zasadny zarzut naruszenia przez Sąd pierwszej instancji przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy w zakresie obejmującym naruszenie art. 141 § 4 P.p.s.a. w związku z art. 75 § 1 K.p.a. w związku z art. 29 u.s.n. oraz art. 190 P.p.s.a. poprzez przyjęcie poglądu, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie nie jest organem powołanym do merytorycznej kontroli recenzji, a "kontrola" tego sądu w tym zakresie może najwyżej sprowadzać się do omówienia ich treści oraz sprawdzenia, czy zostały sporządzone przez uprawnione do tego podmioty.
W orzecznictwie sądowym przyjmuje się, że postępowanie w przedmiocie nadania stopnia naukowego uregulowane w ustawie o stopniach naukowych i tytule naukowym oraz o stopniach i tytule w zakresie sztuki cechuje odrębność w stosunku do postępowania prowadzonego wprost na podstawie przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego. Zgodnie z art. 29 u.s.n. w postępowaniach dotyczących nadania stopnia doktora i doktora habilitowanego albo tytułu profesora oraz nadania, ograniczenia, zawieszenia i pozbawienia uprawnienia do nadawania tych stopni w zakresie nieuregulowanym w ustawie stosuje się odpowiednio przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego.
Oznacza to, że niektóre przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego jak np. art. 75 § 1, art. 80 i art. 81 K.p.a. nie mają zastosowania w takich sprawach. Powyższy, szczególny charakter postępowania, dotyczy zamkniętego katalogu dowodów pozwalających na ocenę dorobku naukowego kandydata do stopnia naukowego i sprowadzający się do sporządzenia recenzji przez wskazanych recenzentów oraz oceny tego dorobku zarówno przez właściwe komisje, jak i właściwą radę jednostki organizacyjnej posiadającej uprawnienia do nadawania danego stopnia naukowego. Nawet wnioski recenzji nie są wiążące dla organu w tym znaczeniu, że pozytywne recenzje nie przesądzają z góry pozytywnego wyniku postępowania o nadanie stopnia naukowego. Także w przypadku wniesienia odwołania Centralna Komisja nie rozpoznaje na nowo całej sprawy, a jedynie sprawuje kontrolę formalną sprowadzającą się do oceny prawidłowości samego przebiegu postępowania oraz w ograniczonym zakresie kontroli merytorycznej polegającej na pozyskaniu nowych recenzji zgodnie z art. 35 ust. 3 u.s.n. (wyrok NSA z 9 maja 2024 r. sygn. akt III OSK 1872/22; wyrok NSA z 27 października 2006 r. sygn. akt I OSK 192/06).
W orzecznictwie sądowym jednolicie przyjmuje się, że w sprawach o nadanie stopni naukowych sąd administracyjny sprawuje kontrolę jedynie w zakresie badania legalności decyzji Centralnej Komisji, czyli czy ta decyzja została wydana zgodnie z przepisami regulującymi tryb i zasady postępowania w tego rodzaju sprawach. Rolą sądu administracyjnego nie jest wkraczanie w merytoryczną ocenę dorobku naukowego osoby ubiegającej się o nadanie stopnia naukowego dokonaną w toku postępowania w recenzjach naukowych. Sąd administracyjny nie dokonuje oceny, czy w świetle zebranego materiału dowodowego Skarżąca spełniała wymogi uzyskania stopnia naukowego lub tytułu w rozumieniu ustawy o stopniach naukowych i tytule naukowym oraz o stopniach i tytule w zakresie sztuki, lecz bada czy postępowanie o nadanie stopnia lub tytułu zostało przeprowadzone zgodnie z regułami proceduralnymi (por. wyrok NSA z 20 stycznia 2022 r. sygn. akt II OSK 4833/21; wyrok NSA z 30 maja 2008 r. sygn. akt I OSK 212/08; wyrok NSA z 28 lutego 2024 r. sygn. akt III OSK 3834/21; wyrok NSA z 27 stycznia 2023 r. sygn. akt III OSK 2660/21).
Tym samym sąd administracyjny w ramach swojej kognicji nie jest uprawniony do oceniania, czy Skarżąca kasacyjnie jako osoba ubiegająca się o uzyskanie stopnia naukowego doktora habilitowanego posiada znaczny dorobek naukowy i czy przedłożona przez nią rozprawa habilitacyjna stanowi znaczny wkład w rozwój określonej dyscypliny naukowej. W ramach postępowania sądowego nie dochodzi tym samym do oceny trafności opinii recenzentów w aspekcie dorobku naukowego kandydata i wartości naukowej przedstawionej pracy habilitacyjnej (por. wyrok NSA z 25 września 2024 r. sygn. akt III OSK 4762/21).
Podniesione okoliczności wskazują na niezasadność kolejnego zarzutu skargi kasacyjnej, jakim jest zarzut naruszenia przez Sąd pierwszej instancji przepisów prawa procesowego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy w zakresie obejmującym art. 134 ust. 1 P.p.s.a. w związku z art. 3 § 1 P.p.s.a. Wskazując ten zarzut strona skarżąca kasacyjnie podniosła okoliczności dotyczące nieuwzględnienia przez Sąd pierwszej instancji podnoszonych przez Skarżącą okoliczności związanych z oceną merytoryczną recenzji i jej dorobku naukowego.
Przystępując do wyjaśnienia przesłanek nieuwzględnienia zarzutu polegającego na naruszeniu przez Sąd pierwszej instancji art. 134 § 1 P.p.s.a. należy stwierdzić, że zgodnie z tym przepisem sąd administracyjny rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
W tej sprawie Sąd pierwszej instancji nie przekroczył granic rozpoznawania sprawy, ponieważ skarga dotyczyła decyzji Centralnej Komisji z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy nadania stopnia naukowego doktora habilitowanego i przedmiot tej właśnie sprawy administracyjnej został rozpoznany przez Wojewódzki Sąd Administracyjny.
Z art. 134 § 1 P.p.s.a. wynika, że sąd administracyjny nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, to jednak jest związany granicami danej sprawy, albowiem ustawodawca wprost stanowi, że "sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy" (por. wyrok NSA z dnia 12 grudnia 2016 r. sygn. akt II GSK 1142/15). Przywołany przepis wyraźnie i jednoznacznie determinuje zakres kognicji sądu administracyjnego (patrz wyrok NSA z dnia 7 kwietnia 2017 r. sygn. akt II GSK 2181/15).
Wskazany w podstawie kasacyjnej art. 3 § 1 P.p.s.a. także nie został naruszony. Przepis ten ma charakter kompetencyjny i stanowi, że sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Norma ta określa zakres właściwości rzeczowej sądu administracyjnego, tj. zakres i kryterium kontroli działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne. Art. 3 P.p.s.a. wskazuje cele działania sądów administracyjnych oraz zakres ich kognicji i żadna z jednostek redakcyjnych wskazanego przepisu nie odnosi się, przynajmniej wprost, do obowiązku sądu administracyjnego w zakresie sposobu procedowania przed tym sądem (por. wyrok NSA z dnia 4 września 2008 r. sygn. akt I OSK 266/08). Naruszenie art. 3 § 1 P.p.s.a. ma miejsce w sytuacji, gdy sąd rozpoznający skargę uchyla się od obowiązku wykonania kontroli, o której mowa w tym przepisie, a okoliczność, że autor skargi kasacyjnej nie zgadza się z wynikiem kontroli sądowej, jak to ma miejsce w realiach niniejszej sprawy, nie oznacza naruszenia tego przepisu (por. wyrok NSA z 8 grudnia 2017 r. sygn. akt II OSK 635/16; wyrok NSA z dnia 5 kwietnia 2012 r. sygn. akt I OSK 1636/11).
Nie jest zasadny zarzut naruszenia przez Sąd pierwszej instancji przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy w zakresie obejmującym art. 1 § 2 P.u.s.a. poprzez brak dokonania przez Sąd pierwszej instancji rzetelnej i logicznej oceny całokształtu materiału dowodowego zebranego w sprawie, a w szczególności braku wykazania, dlaczego uznano opisanych przez Skarżącą nieprawidłowości za nieistotne dla rozstrzygnięcia.
Art. 1 § 1 i § 2 P.u.s.a. ma charakter ustrojowy, gdyż określa w sposób ogólny kompetencję sądów administracyjnych i kryterium legalności jako wyznacznik wykonywanej kontroli działalności organów administracji publicznej. Jednakże to, czy ocena Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie w tej sprawie była prawidłowa nie może być utożsamiane z naruszeniem tego przepisu. W orzecznictwie podkreśla się, że art. 1 § 1 i § 2 P.u.s.a. może stanowić samodzielną podstawę kasacyjną jedynie w drodze wyjątku, gdy sąd dokonał kontroli w sprawie w oparciu o inne kryterium niż kryterium legalności, czy też orzekał w sprawie, która nie podlega rozpoznaniu przez sądy administracyjne (por. wyrok NSA z 8 grudnia 2017 r. sygn. akt II OSK 635/16; wyrok NSA z 13 października 2015 r. sygn. akt II OSK 312/15). Taka sytuacja nie wystąpiła w rozpoznawanej sprawie. Sąd pierwszej instancji w ramach określonych ustawowo kompetencji rozpoznał skargę na decyzję Centralnej Komisji stosując jedynie kryterium zgodności z prawem, przyjmując jako wzorzec kontroli przepisy ustawy o stopniach naukowych i tytule naukowym oraz o stopniach i tytule w zakresie sztuki przyjęte za podstawę rozstrzygnięcia zaskarżonej decyzji oraz wiążący prawomocny wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 29 listopada 2016 r. sygn. akt II SA/Wa 379/16.
Podniesiony w skardze kasacyjnej zarzut naruszenia art. 141 § 4 P.p.s.a. w realiach niniejszej sprawy nie mógł odnieść skutku. Naruszenia tego przepisu strona skarżąca kasacyjnie upatruje w niezgodnym ze stanem faktycznym przedstawieniu przez Sąd pierwszej instancji sprawy w zakresie dokonania drobiazgowej analizy dorobku naukowego Habilitantki, oceny jej osiągnięć naukowych co do spełnienia kryterium znacznego wkładu w rozwój określonej dyscypliny naukowej, brakiem wykazywania się przez skarżącą kasacyjnie istotną aktywnością naukową, spełnieniem wskazań wynikających z prawomocnego wyroku z dnia 29 listopada 2016 r. sygn. akt II SA/Wa 379/16 i szczegółowego oraz wyczerpującego ustosunkowania się przez recenzentów powołanych przez Centralną Komisję do zarzutów Skarżącej. W związku z tak sformułowanym zarzutem należy podkreślić, że art. 141 § 4 P.p.s.a. jest przepisem proceduralnym, regulującym wymogi uzasadnienia. Zarzut naruszenia tego przepisu może być skutecznie postawiony w szczególności w dwóch przypadkach: gdy uzasadnienie wyroku nie zawiera wszystkich elementów, wymienionych w tym przepisie i gdy w ramach przedstawienia stanu sprawy, wojewódzki sąd administracyjny nie wskaże, jaki i dlaczego stan faktyczny przyjął za podstawę orzekania (por. uchwałę NSA z 15 lutego 2010 r. sygn. akt II FPS 8/09; wyrok NSA z 20 sierpnia 2009 r. sygn. akt II FSK 568/08). Naruszenie to musi być na tyle istotne, aby mogło mieć wpływ na wynik sprawy stosownie do treści art. 174 pkt 2 P.p.s.a. Za jego pomocą nie można skutecznie zwalczać prawidłowości przyjętego przez sąd stanu faktycznego, czy też stanowiska sądu co do wykładni bądź zastosowania prawa materialnego.
W ramach rozpatrywania zawartego w skardze kasacyjnej zarzutu naruszenia art. 141 § 4 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny zobowiązany jest jedynie do kontroli zgodności uzasadnienia zaskarżonego wyroku z wymogami wynikającymi z powyższej normy prawnej. Uzasadnienie zaskarżonego wyroku zawiera przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowiska strony przeciwnej, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Tym samym zawiera wszystkie wymagane elementy. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego dopuszczalne jest przyjęcie przez orzekający w sprawie Sąd za własne prawidłowo poczynione ustalenia i wnioski w sprawie a także argumentację organów obu instancji w ramach prowadzonego przez nie postępowania administracyjnego i przedstawionego w uzasadnieniu ich rozstrzygnięć. Sytuacja taka może mieć miejsce wtedy, gdy Sąd orzekający w sprawie nie dopatrzył się naruszenia przez organy obu instancji przepisów postępowania i prawa materialnego. W związku z tym sam fakt powtórzenia w uzasadnieniu wyroku prawidłowej i wyczerpującej argumentacji tych organów, nie stanowi naruszenia przepisu art. 141 § 4 P.p.s.a.
Nie jest zasadny zarzut naruszenia przez Sąd pierwszej instancji przepisów postępowania w zakresie obejmującym naruszenie art. 141 § 4 P.p.s.a. w związku z art. 107 § 3 K.p.a. i art. 29 ust. 1 u.s.n. polegające na przyjęciu przez Sąd pierwszej instancji, że zaskarżona decyzja posiada prawidłowe uzasadnienie, podczas gdy w ocenie strony skarżącej kasacyjne taki pogląd skutkowałby przyjęciem, że Centralnej Komisji nie dotyczą przepisy prawa, ponieważ nie wymaga się od tego organu stosowania jasnych i jawnych kryteriów przy podejmowaniu decyzji, które pozwalają na zewnętrzna, w tym sądową, kontrolę prawidłowości działania organu.
Zgodnie z art. 107 § 3 K.p.a. uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa.
Przepis ten w postępowaniu w przedmiocie nadania stopnia naukowego stosowany jest jedynie odpowiednio. Uchwała organu pierwszej instancji powinna zawierać w uzasadnieniu wskazanie argumentów uzasadniających nadanie stopnia naukowego lub odmowę jego nadania wraz z przytoczeniem właściwej podstawy prawnej i jej uzasadnieniem. Dokumenty, na podstawie których procedowane jest to postępowanie dotyczą przede wszystkim – w przypadku postępowania w przedmiocie nadania stopnia naukowego doktora habilitowanego – wniosek habilitanta oraz recenzje recenzentów i stanowiska zajęte przez członków komisji habilitacyjnej oraz członków właściwej rady jednostki uprawnionej do nadawania tego stopnia naukowego. Innym dowodami nie można wykazywać np. osiągniecie przez habilitanta znacznego wkładu w rozwój danej nauki, ani też postępowanie to nie obejmuje możliwości polemiki habilitanta z treścią recenzji.
Natomiast uzasadnienie Centralnej Komisji nie może obejmować ponownego rozpoznana sprawy ale oceny prawidłowości przeprowadzenia postępowania przez właściwą radę jednostki działającej jako organ pierwszej instancji. Taki też pogląd prezentowany jest w orzecznictwie sądowym zgodnie z którym w postępowaniu dotyczącym nadania stopnia naukowego ograniczenie uzasadnienia decyzji Centralnej Komisji wynikają z odpowiedniego stosowania przepisu art. 107 § 3 K.p.a. (por. wyrok NSA z 7 września 2011 r. sygn. akt I OSK 1078/11; wyrok NSA z 12 czerwca 2019 r. sygn. akt I OSK 2000/17).
W tej sprawie uzasadnienie zaskarżonej decyzji Centralnej Komisji jest prawidłowe i zawiera jawne oraz czytelne argumenty uzasadniające jej rozstrzygnięcie.
Zarzut naruszenia przez Sąd pierwszej instancji prawa materialnego poprzez błędną wykładnię art. 26 ust. 1 u.s.n. jest bezzasadny. Przepis ten dotyczy nadania tytułu profesora, a nie stopnia naukowego doktora habilitowanego, a tym samym nie obejmuje przedmiotu tej sprawy. Nie był też stosowany w tej sprawę przez Sąd pierwszej instancji.
Mając powyższe na uwadze należy stwierdzić, że w tej sprawie prawidłowo Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w zaskarżonym wyroku oddalił na podstawie art. 151 P.p.s.a. skargę strony skarżącej. Sąd ten nie uchybił przepisom postępowania odmawiając zastosowania art. 145 § 1 pkt 1 lit. a lub c P.p.s.a., ponieważ w tej sprawie nie miało miejsca ani naruszenie prawa materialnego mające wpływ na wynik sprawy ani też przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Tylko takie istotne uchybienia wymienione przez ustawodawcę w art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c P.p.s.a. mogły uzasadniać uchylenie zaskarżonej decyzji.
Mając powyższe na uwadze i będąc związanym zarówno zarzutami skargi kasacyjnej jak i orzeczeniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 29 listopada 2016 r. sygn. akt II SA/Wa 379/16, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 P.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną.