III OSK 5611/21

III OSK 5611/21 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2022-10-12
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-07-20
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Przemysław Szustakiewicz /przewodniczący sprawozdawca/
Rafał Stasikowski
Olga Żurawska - Matusiak
Hasła tematyczne
Wyłączenie sędziego
Sygn. powiązane
II OSK 896/21 - Postanowienie NSA z 2021-07-08
IV SA/Wa 1053/20 - Wyrok WSA w Warszawie z 2020-10-22
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Wyłączono sędziego
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 329
art. 19
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Przemysław Szustakiewicz (spr.) Sędziowie: Sędzia NSA Rafał Stasikowski Sędzia NSA Olga Żurawska-Matusiak po rozpoznaniu w dniu 12 października 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku sędziego NSA Teresy Zyglewskiej o wyłączenie od orzekania w sprawie ze skargi kasacyjnej M. M. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 22 października 2020 r., sygn. akt IV SA/Wa 1053/20 w sprawie ze skargi M. M. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia 3 marca 2020 r., nr KOA/1445/Ar/17 w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania postanawia: wyłączyć sędziego NSA Teresę Zyglewską od orzekania w sprawie III OSK 5611/21
Uzasadnienie
Zarządzeniem z dnia 11 lipca 2022 r., sygn. akt III OSK 5611/21, Przewodnicząca Wydziału III Izby Ogólnoadministracyjnej NSA skierowała na posiedzenie niejawne w dniu 21 października 2022 r. sprawę o sygn. akt III OSK 5611/21 ze skargi kasacyjnej M. M. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 22 października 2020 r. (sygn. akt IV SA/Wa 1053/20) w sprawie ze skargi M. M. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia 3 marca 2020 r. w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania. Do trzyosobowego składu orzekającego Przewodnicząca wyznaczyła m.in. sędziego NSA Teresę Zyglewską.
Wnioskiem z dnia 28 września 2022 r. sędzia NSA Teresa Zyglewska, zwróciła się o wyłączenie jej od udziału w sprawie o sygn. akt III OSK 5611/21 z powodu istnienia w tej sprawie okoliczności tego rodzaju, że mogłyby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jej bezstronności. Sędzia wyjaśniła, że sędzia NSA Małgorzata Miron – Zastępca Przewodniczącej Wydziału II podlega w niniejszej sprawie wyłączeniu z mocy ustawy, bowiem spełnia warunki określone w art. 18 § 1 pkt 2 i § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329 ze zm., dalej "P.p.s.a."). Podniosła, że będąc sędzią delegowanym do Naczelnego Sądu Administracyjnego oraz sędzią Naczelnego Sądu Administracyjnego orzekała w Wydziale II, w którym funkcję Zastępcy Przewodniczącego Wydziału pełniła sędzia Małgorzata Miron, a także orzekała z sędzią Miron w składach orzeczniczych. Okoliczności te mogłyby wywołać uzasadnione wątpliwości co do bezstronności w sprawie i na podstawie art. 19 P.p.s.a. wniosła o wyłączenie od orzekania w sprawie.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Przepisy P.p.s.a., dotyczące wyłączenia sędziego (art. 18-24 P.p.s.a.) przewidują wyłączenie sędziego od rozpoznania sprawy z mocy samej ustawy (art. 18 P.p.s.a.) oraz wyłączenie przez sąd - na żądanie sędziego lub na wniosek strony (art. 19 P.p.s.a.). Na mocy art. 193 P.p.s.a. przepisy te mają odpowiednie zastosowanie w postępowaniu przed Naczelnym Sądem Administracyjnym.
Instytucja wyłączenia sędziego, zarówno z mocy prawa, jak i na żądanie sędziego bądź na wniosek strony, jest istotną gwarancją procesową, która ma zapewnić rozpoznanie sprawy przez sąd w takim składzie orzekającym, którego sędziowie nie pozostają w relacjach osobistych ze stronami oraz nie mieli określonych wcześniej związków z rozpoznawaną sprawą. Ratio legis przepisów o wyłączeniu sędziego we wszystkich procedurach sądowych sprowadza się do eliminowania przyczyn, które mogą skutkować wątpliwościami, co do bezstronności i obiektywizmu sędziego w rozpoznaniu określonej sprawy (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 5 października 2018 r., sygn. akt I OZ 1022/18, http://orzeczenia.nsa.gov.pl).
W przypadku wyłączenia sędziego z mocy samej ustawy, art. 18 P.p.s.a. podaje wyczerpująco przyczyny tego wyłączenia i czyni to w sposób niepozostawiający wątpliwości, o jakie stany faktyczne chodzi. Natomiast gdy chodzi o wyłączenie sędziego na jego żądanie lub na wniosek strony, art. 19 P.p.s.a. stanowi, że może to nastąpić wtedy, gdy istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie.
Skoro art. 19 P.p.s.a. stwarza podstawę do wyłączenia sędziego wówczas, gdy zachodzi okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać wątpliwości co do bezstronności sędziego, to obowiązkiem sądu rozpoznającego żądanie sędziego jest zbadanie, czy owa okoliczność rzeczywiście istnieje. Wobec braku w tej mierze kryteriów ustawowych, należy kierować się zasadami doświadczenia życiowego i w ich płaszczyźnie oceniać żądanie, okoliczności i argumenty przytoczone przez sędziego, mając jednocześnie na uwadze to, że z woli ustawodawcy do sędziego należy ocena, czy będzie mógł obiektywnie i bez skrępowania rozpoznać sprawę i wydać w niej orzeczenie.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego rozpoznającego żądanie o wyłączenie sędziego, w niniejszej sprawie wystąpiła "okoliczność tego rodzaju", która mogłaby wywołać wątpliwości co do bezstronności sędziego NSA Teresy Zyglewskiej, z uwagi na fakt orzekania przez nią w składach orzeczniczych Wydziału II Izby Ogólnoadministracyjnej z sędzią Małgorzatą Miron, podlegającej wyłączeniu z mocy ustawy ze względu na istniejący stopień powinowactwa z M. M. Taka sytuacja powoduje, że w sprawie w stosunku do s. NSA Teresy Zyglewskiej zaistniały przesłanki, o których mowa w art. 19 P.p.s.a. Wyłączenie sędziego od orzekania w sprawie niniejszej przyczyni się do usunięcia nawet potencjalnych wątpliwości, co do bezstronności sędziego.
W świetle powyższego zasadne jest wyłącznie sędziego NSA Teresy Zyglewskiej od orzekania w sprawie o sygn. akt III OSK 5611/21 na podstawie art. 19 P.p.s.a.
W tym stanie rzeczy, Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 19 w zw. z art. 22 § 1 i 2 oraz art. 193 P.p.s.a., postanowił jak w sentencji.