III OSK 5611/21
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuPrzedmiotem skargi kasacyjnej była decyzja o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji o warunkach zabudowy dla inwestycji polegającej na zmianie przeznaczenia części budynku garażowo-gospodarczego na magazynowo-biurowy. Skarżąca, M.M., współwłaścicielka sąsiedniej nieruchomości, twierdziła, że prowadzona działalność gospodarcza na nieruchomości objętej decyzją narusza jej prawo do spokojnego korzystania z nieruchomości (art. 140 i 144 k.c.). Samorządowe Kolegium Odwoławcze dwukrotnie odmówiło wszczęcia postępowania, uznając, że skarżąca nie ma interesu prawnego, ponieważ jej działka nie graniczy bezpośrednio z działką inwestycyjną i nie wykazała ona konkretnego wpływu inwestycji na jej nieruchomość. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę, podzielając stanowisko organu. Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżony wyrok oraz postanowienia organów niższych instancji. NSA uznał, że odmowa wszczęcia postępowania była przedwczesna, a kwestia interesu prawnego skarżącej wymagała dalszych wyjaśnień. Sąd podkreślił, że stroną postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji może być osoba, której interes prawny może być dotknięty skutkami stwierdzenia nieważności, a interes ten może wynikać również z przepisów prawa cywilnego dotyczących ochrony nieruchomości sąsiednich przed immisjami. NSA wskazał, że skarżąca wykazała, iż jest współwłaścicielką sąsiedniej nieruchomości i że działalność na sąsiedniej działce może powodować immisje zakłócające korzystanie z jej nieruchomości, co uzasadniało potrzebę przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w celu ustalenia jej przymiotu strony.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUstalanie kręgu stron w postępowaniach administracyjnych, zwłaszcza w sprawach dotyczących nieruchomości sąsiednich i potencjalnych immisji. Interpretacja art. 61a § 1 k.p.a. w kontekście obowiązku prowadzenia postępowania wyjaśniającego.
Dotyczy specyficznej sytuacji odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji o warunkach zabudowy, ale zasady dotyczące interesu prawnego i obowiązku wyjaśniania mają szersze zastosowanie.
Zagadnienia prawne (2)
Czy współwłaściciel nieruchomości sąsiedniej, która nie graniczy bezpośrednio z działką objętą decyzją o warunkach zabudowy, posiada interes prawny do żądania stwierdzenia nieważności tej decyzji?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, może posiadać interes prawny, jeśli wykaże, że planowana inwestycja powoduje immisje zakłócające korzystanie z jego nieruchomości, co wymaga przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego.
Uzasadnienie
NSA uznał, że odmowa wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji była przedwczesna. Kwestia interesu prawnego strony, zwłaszcza w kontekście immisji wynikających z działalności na sąsiedniej nieruchomości, wymaga szczegółowych ustaleń w toku postępowania, a nie może być rozstrzygana na etapie wstępnym.
Czy organ administracji może odmówić wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji na podstawie art. 61a § 1 k.p.a. bez przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego, gdy brak przymiotu strony nie jest oczywisty?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, jeśli kwestia interesu prawnego wymaga szerszej analizy prawnej i ustaleń faktycznych, organ ma obowiązek wszcząć postępowanie i wyjaśnić te okoliczności.
Uzasadnienie
NSA podkreślił, że odmowa wszczęcia postępowania na podstawie art. 61a § 1 k.p.a. jest dopuszczalna tylko wtedy, gdy brak przymiotu strony jest oczywisty. W przypadkach, gdy ustalenie interesu prawnego wymaga postępowania wyjaśniającego, organ musi je przeprowadzić, zapewniając stronie czynny udział.
Przepisy (16)
Główne
p.p.s.a. art. 188
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c)
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 135
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 203 § pkt 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 200
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 205 § § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 193
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
k.p.a. art. 28
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 61a § § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Pomocnicze
k.p.a. art. 7
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 77 § § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 107 § § 3
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.c. art. 140
Kodeks cywilny
k.c. art. 144
Kodeks cywilny
u.p.z.p. art. 6 § ust. 2 pkt 1 i 2
Ustawa z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym
u.p.z.p. art. 61 § ust. 1 pkt 1
Ustawa z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym
Argumenty
Skuteczne argumenty
Kwestia interesu prawnego skarżącej w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji nie była oczywista i wymagała dalszych wyjaśnień. • Potencjalne immisje z sąsiedniej nieruchomości mogą stanowić podstawę do uznania skarżącej za stronę postępowania. • Odmowa wszczęcia postępowania bez przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego była przedwczesna.
Odrzucone argumenty
Argument WSA, że brak interesu prawnego skarżącej był oczywisty. • Stanowisko organów, że brak bezpośredniego sąsiedztwa działek wyklucza interes prawny. • Argument WSA, że okoliczności faktyczne z innych postępowań nie mają znaczenia dla niniejszej sprawy.
Godne uwagi sformułowania
brak przymiotu strony jest oczywisty • interes prawny powinien zaś być rozważony w odniesieniu do tego, czy wynik postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji wpływa bezpośrednio na zakres uprawnień lub obowiązków materialnoprawnych określonego podmiotu • tylko przepis prawa materialnego stanowi podstawę interesu prawnego • o interesie prawnym właścicieli działki leżącej w sąsiedztwie działki, której dotyczy postępowanie o wydanie warunków zabudowy, decyduje nie charakter tego sąsiedztwa (bezpośredni, pośredni), ale zasięg oddziaływania danej inwestycji na nieruchomości sąsiednie oraz stopień jej uciążliwości dla tych nieruchomości
Skład orzekający
Rafał Stasikowski
przewodniczący
Małgorzata Masternak-Kubiak
członek
Sławomir Pauter
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalanie kręgu stron w postępowaniach administracyjnych, zwłaszcza w sprawach dotyczących nieruchomości sąsiednich i potencjalnych immisji. Interpretacja art. 61a § 1 k.p.a. w kontekście obowiązku prowadzenia postępowania wyjaśniającego."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji o warunkach zabudowy, ale zasady dotyczące interesu prawnego i obowiązku wyjaśniania mają szersze zastosowanie.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa pokazuje, jak ważne jest dokładne badanie interesu prawnego stron w postępowaniu administracyjnym i jak sądy administracyjne mogą korygować błędy organów w tym zakresie. Pokazuje praktyczne zastosowanie przepisów o immisjach w kontekście administracyjnym.
“Czy sąsiad zza płotu też ma głos? NSA wyjaśnia, kiedy można żądać unieważnienia decyzji o warunkach zabudowy.”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.