III SA/Łd 858/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w ŁodziŁódź2023-05-25
NSAAdministracyjneWysokawsa
samorząd terytorialnyradnywygaśnięcie mandatuzakaz prowadzenia działalności gospodarczejmienie komunalnezarządzenie zastępczeWojewodasąd administracyjnyprawo samorządowe

Podsumowanie

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi oddalił skargę radnego na zarządzenie zastępcze Wojewody stwierdzające wygaśnięcie jego mandatu z powodu naruszenia zakazu prowadzenia działalności gospodarczej z wykorzystaniem mienia komunalnego.

Radny B.D. złożył skargę na zarządzenie zastępcze Wojewody Łódzkiego, które stwierdziło wygaśnięcie jego mandatu radnego. Wojewoda uznał, że radny naruszył zakaz prowadzenia działalności gospodarczej z wykorzystaniem mienia komunalnego, działając jako pełnomocnik swojej matki, która prowadziła firmę sprzątającą obsługującą miejskie instytucje kultury. Sąd administracyjny uznał skargę za niezasadną, podzielając stanowisko Wojewody, że radny, będąc pełnomocnikiem firmy swojej matki, która wykorzystywała mienie komunalne, naruszył zakaz wynikający z ustawy o samorządzie gminnym.

Sprawa dotyczyła skargi radnego B.D. na zarządzenie zastępcze Wojewody Łódzkiego, które stwierdziło wygaśnięcie jego mandatu radnego. Podstawą zarządzenia było naruszenie przez radnego zakazu prowadzenia działalności gospodarczej z wykorzystaniem mienia komunalnego gminy, w której uzyskał mandat, zgodnie z art. 24f ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym. Wojewoda ustalił, że radny, działając jako pełnomocnik swojej matki (prowadzącej firmę Z. G.D.), zawierał umowy i podejmował czynności związane z działalnością gospodarczą, która wykorzystywała mienie komunalne Miasta Łodzi (np. umowy z Muzeum [...] i Teatrem [...]). Radny zarzucał organowi naruszenie przepisów proceduralnych i materialnych, w tym błędne ustalenie stanu faktycznego, brak wszechstronnego zebrania dowodów oraz niewłaściwą wykładnię przepisów dotyczących zakazu prowadzenia działalności gospodarczej. Twierdził, że nie prowadził osobiście działalności z wykorzystaniem mienia komunalnego, a faktury były wystawiane błędnie, a umowa z PUP dotyczyła mienia Skarbu Państwa, a nie gminy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi oddalił skargę, uznając zarządzenie zastępcze za zgodne z prawem. Sąd podzielił ustalenia faktyczne Wojewody, podkreślając, że zakaz z art. 24f ust. 1 u.s.g. obejmuje nie tylko bezpośrednie prowadzenie działalności, ale także bycie przedstawicielem lub pełnomocnikiem w prowadzeniu takiej działalności. Sąd uznał, że radny, reprezentując firmę matki w postępowaniu o zwrot kosztów wyposażenia stanowiska pracy dla osoby niepełnosprawnej, działał jako pełnomocnik w działalności gospodarczej swojej matki, która wykorzystywała mienie komunalne. Sąd podkreślił szeroką interpretację pojęcia "mienia komunalnego" oraz cel regulacji, jakim jest zapobieganie konfliktowi interesów i utrzymanie zaufania do władzy publicznej. Sąd odrzucił również zarzuty dotyczące naruszenia przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, wskazując, że instytucja zarządzenia zastępczego nie podlega tym przepisom.

Potrzebujesz głębszej analizy? Agent AI przeanalizuje tę sprawę na tle orzecznictwa i odpowiedniego stanu prawnego.

Sprawdź

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Tak, radny narusza zakaz, nawet jeśli nie prowadzi działalności osobiście, ale jest pełnomocnikiem podmiotu wykorzystującego mienie komunalne.

Uzasadnienie

Zakaz z art. 24f ust. 1 u.s.g. obejmuje również bycie pełnomocnikiem w prowadzeniu działalności gospodarczej z wykorzystaniem mienia komunalnego. Celem tej regulacji jest zapobieganie konfliktowi interesów i zapewnienie rzetelności władzy publicznej.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (13)

Główne

u.s.g. art. 24f § ust. 1

Ustawa o samorządzie gminnym

Radni nie mogą prowadzić działalności gospodarczej na własny rachunek lub wspólnie z innymi osobami z wykorzystaniem mienia komunalnego gminy, w której radny uzyskał mandat, a także zarządzać taką działalnością lub być przedstawicielem czy pełnomocnikiem w prowadzeniu takiej działalności.

u.s.g. art. 98a § ust. 1, 2, 3

Ustawa o samorządzie gminnym

W przypadku bezczynności organu gminy w zakresie stwierdzenia wygaśnięcia mandatu radnego, Wojewoda wzywa organ do podjęcia aktu w terminie 30 dni, a w razie bezskutecznego upływu terminu wydaje zarządzenie zastępcze.

Kodeks wyborczy art. 383 § § 1 pkt 5

Ustawa Kodeks wyborczy

Wygaśnięcie mandatu radnego następuje w przypadku naruszenia ustawowego zakazu łączenia mandatu radnego z wykonywaniem określonych funkcji lub działalności.

Pomocnicze

u.s.g. art. 43

Ustawa o samorządzie gminnym

Mieniem komunalnym jest własność i inne prawa majątkowe należące do poszczególnych gmin i ich związków oraz mienie innych gminnych osób prawnych, w tym przedsiębiorstw.

Kodeks wyborczy art. 383 § § 2, 3

Ustawa Kodeks wyborczy

p.p.s.a. art. 151

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 133 § § 1

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 106 § § 3, 4

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Ustawa Prawo o ustroju sądów administracyjnych art. 1 § § 1, 2

p.p.s.a. art. 3 § § 2 pkt 7

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Ustawa o ograniczeniu prowadzenia działalności gospodarczej przez osoby pełniące funkcje publiczne art. 24b § ust. 6

Ustawa o ograniczeniu prowadzenia działalności gospodarczej przez osoby pełniące funkcje publiczne art. 5 § ust. 2, 3

k.c. art. 95 § § 2

Kodeks cywilny

Argumenty

Skuteczne argumenty

Radny, będąc pełnomocnikiem swojej matki w prowadzeniu działalności gospodarczej wykorzystującej mienie komunalne, naruszył zakaz z art. 24f ust. 1 u.s.g. Wojewoda miał prawo wydać zarządzenie zastępcze w związku z bezczynnością Rady Gminy. Przepisy K.p.a. nie mają zastosowania do postępowania w sprawie wydania zarządzenia zastępczego.

Odrzucone argumenty

Radny nie prowadził osobiście działalności gospodarczej z wykorzystaniem mienia komunalnego. Faktura za usługę sprzątania została wystawiona błędnie i skorygowana. Umowa z PUP dotyczyła mienia Skarbu Państwa, a nie mienia komunalnego. Pełnomocnictwo udzielone radnemu miało charakter ograniczony i nie dotyczyło zarządzania działalnością. Organ nadzoru naruszył przepisy K.p.a. w zakresie postępowania dowodowego i uzasadnienia.

Godne uwagi sformułowania

"wykorzystaniem mienia komunalnego gminy" musi uwzględniać przepis art. 43 u.s.g. "wykorzystywaniem mienia gminy" jest uzyskiwanie wynagrodzenia za usługi świadczone na jej rzecz. zakaz obejmuje także bycie przedstawicielem czy pełnomocnikiem w prowadzeniu takiej działalności. Ratio legis zakazu wynikającego z art. 24f ust. 1 u.s.g. opiera się na założeniu, że należy dążyć do wykluczenia sytuacji, w której radny... mógłby wpływać na korzystne dla siebie... rozporządzenie tym mieniem.

Skład orzekający

Małgorzata Kowalska

przewodniczący sprawozdawca

Paweł Dańczak

sędzia

Janusz Nowacki

sędzia

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja zakazu prowadzenia działalności gospodarczej przez radnych z wykorzystaniem mienia komunalnego, w tym w roli pełnomocnika. Proceduralne aspekty wydawania zarządzeń zastępczych przez Wojewodę."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji radnego i jego powiązań rodzinnych z działalnością gospodarczą wykorzystującą mienie komunalne.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia konfliktu interesów w samorządzie i potencjalnego nadużywania pozycji radnego. Pokazuje, jak szeroko interpretowane są przepisy antykorupcyjne.

Czy radny może być pełnomocnikiem firmy matki wykorzystującej mienie gminy? Sąd rozstrzyga.

Sektor

administracja publiczna

Agent AI dla prawników

Masz pytanie dotyczące tej sprawy?

Zapytaj AI Research — przeanalizuje to orzeczenie w kontekście ponad 1,4 mln innych spraw i aktualnych przepisów.

Wyszukiwanie w 1,4 mln orzeczeń SN, NSA i sądów powszechnych
Dogłębna analiza z powołaniem na źródła
Zadawaj pytania uzupełniające — jak rozmowa z ekspertem

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

III SA/Łd 858/22 - Wyrok WSA w Łodzi
Data orzeczenia
2023-05-25
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-12-22
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Sędziowie
Janusz Nowacki
Małgorzata Kowalska /przewodniczący sprawozdawca/
Paweł Dańczak
Symbol z opisem
6262 Radni
6411 Rozstrzygnięcia nadzorcze dotyczące gminy; skargi organów gminy na czynności nadzorcze
Hasła tematyczne
Samorząd terytorialny
Sygn. powiązane
III OSK 2484/23 - Wyrok NSA z 2024-02-06
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 40
art. 24f ust. 1, art. 43, art. 98, art. 98a ust. 1, 2, 3
Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym - t.j.
Dz.U. 2022 poz 1277
art. 383 § 1 pkt 5, § 2, 3
Ustawa z dnia 5 stycznia 2011 r. Kodeks wyborczy (t. j.)
Dz.U. 2020 poz 1740
art. 95 § 2
Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny - t.j.
Dz.U. 2023 poz 259
art. 106 § 3, 4, art. 133 § 1, art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Dnia 25 maja 2023 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Kowalska (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Paweł Dańczak, Sędzia NSA Janusz Nowacki, , Protokolant Sekretarz sądowy Ewa Górska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 maja 2023 roku sprawy ze skargi B. D. na zarządzenie zastępcze Wojewody Łódzkiego z dnia 20 października 2022 roku nr PNIK-I.4131.590.2022 w przedmiocie wygaśnięcia mandatu radnego oddala skargę.
Uzasadnienie
29 stycznia 2022 r. do Rady Miejskiej w Łodzi został złożony wniosek o wygaszenie Wiceprzewodniczącemu Rady Miejskiej w Łodzi B.D. mandatu radnego w związku z naruszeniem art. 24f ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym. Wobec braku reakcji ze strony Rady Miejskiej w Łodzi o zaistniałej sytuacji poinformowany został Wojewoda Łódzki celem podjęcia działań nadzorczych. Powyższa informacja miała związek z wystawieniem przez radnego faktury na kwotę 4.900 zł netto za usługę sprzątania Muzeum [...] w Ł. oraz zawarciem przez radnego w dniu 26 czerwca 2021 r. działającego w imieniu firmy Z. G.D. umowy z Powiatowym Urzędem Pracy w Łodzi o zwrot kosztów wyposażenia stanowiska pracy osoby niepełnosprawnej.
Pismem z 19 maja 2022 r., organ nadzoru zwrócił się do Rady Miejskiej w Łodzi o przekazanie informacji dotyczących działalności prowadzonej przez radnego, ustosunkowanie się do zarzutów i udzielenie wyjaśnień w sprawie.
W odpowiedzi, 1 czerwca 2022 r. Przewodniczący Rady Miejskiej w Łodzi poinformował, że sprawa prawidłowości pełnienia mandatu przez radnego B. D. była rozpatrywana przez Radę Miejską w Łodzi na sesji 11 maja 2022 r. Po zapoznaniu się radnych z: ustaleniami Komisji Skarg, Wniosków i Petycji; wysłuchaniu wyjaśnień radnego; zapoznaniu się z przedłożoną przez radnego opinią prawną sporządzoną na jego zlecenie przez prof. UŁ dr hab. B.J. – D. oraz po podjęciu dyskusji w sprawie – Rada nie podjęła uchwały stwierdzającej wygaśnięcie mandatu radnego. Do pisma załączono wyciąg z protokołu z LIX sesji z 11 maja 2022 r. Rady Miejskiej w Łodzi wraz z powoływaną opinią prawną stanowiącą załącznik nr 24 do protokołu.
Pismem z 28 czerwca 2022 r., organ nadzoru wystąpił do Rady Miejskiej w Łodzi o przekazanie zebranych przez Radę Miejską w Łodzi lub jej komisję materiałów dotyczących sprawy. Realizując powyższe wezwanie Przewodniczący Rady Miejskiej przekazał zebrane dokumenty wśród których znajdowały się: potwierdzona za zgodność z oryginałem kopia wystawionej przez firmę B.D. Z. faktury VAT nr [...] z 28 lipca 2021 r. na kwotę 4.900 zł netto z tytułu wykonania usługi sprzątania po remoncie dla Muzeum [...] w Ł., potwierdzona za zgodność z oryginałem kopia wystawionej w dniu 31 stycznia 2022 roku przez radnego D. korekty powyższej faktury, potwierdzona za zgodność z oryginałem kopia wystawionej także 31 stycznia 2022 r. na rzecz Muzeum [...] przez firmę Z. G.D. faktury nr [...] na kwotę 4.900 zł netto za usługę sprzątania po remoncie wewnątrz budynku, potwierdzona za zgodność z oryginałem kopia wiadomości mailowej z 15 czerwca 2021 r. zawierająca ofertę wykonania na rzecz Muzeum [...] usługi kompleksowego sprzątania po remoncie podpisana "B.D. [...] Z.", kserokopia umowy z 29 czerwca 2021 r. zawartej pomiędzy Miastem Łódź, reprezentowanym przez p.o. Zastępcy Dyrektora PUP w Łodzi, a G.D. prowadzącą działalność gospodarczą Z. G.D. reprezentowaną przez B. D., kserokopia umowy zawartej 27 października 2021 r. przez firmę Z. G.D. z Teatrem [...] w Ł. na realizację prac porządkowych w obiektach Teatru [...] w Ł.
Pismem z 11 sierpnia 2022 r. Wojewoda Łódzki wystąpił do Rady Miejskiej w Łodzi o dodatkowe wyjaśnienia w sprawie. Jednocześnie organ nadzoru pismami z 17 sierpnia 2022 r. wystąpił o dodatkowe wyjaśnienia do Powiatowego Urzędu Pracy w Łodzi, Muzeum [...] w Łodzi oraz Teatru [...] w Ł.
W odpowiedzi na wezwanie organ uzyskał żądane wyjaśnienia oraz poświadczone za zgodność z oryginałem kopie umów z 29 czerwca 2021 r oraz 27 października 2021 r, a także poświadczoną za zgodność z oryginałem kopię upoważnienia z 21 czerwca 2021 r udzielonego B.D. przez jego matkę do wszelkich czynności związanych ze złożonym przez nią wnioskiem o refundację kosztów wyposażenia stanowiska pracy dla osoby niepełnosprawnej w tym także podpisywania umowy i zaciągania niezbędnych zobowiązań.
Pismem z 12 września 2022 r. organ nadzoru wezwał Radę Miejską w Łodzi do podjęcia w terminie 30 dni uchwały stwierdzającej wygaśnięcie mandatu radnego B. D.
W odpowiedzi Przewodniczący Rady Miejskiej w Łodzi pismem z 18 października 2022 r., poinformował Wojewodę Łódzkiego, że Rada Miejska w Łodzi nie podjęła uchwały stwierdzającej wygaśnięcie mandatu radnego.
19 października 2022 r. Wojewoda Łódzki powiadomił Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji o zamiarze wydania zarządzenia zastępczego.
Zarządzeniem zastępczym z 20 października 2022 r. Wojewoda Łódzki działając na podstawie art. 98a ust. 2 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (t.j. Dz.U. z 2022 r., poz. 559) dalej "u.s.g." stwierdził wygaśnięcie mandatu radnego Rady Miejskiej w Łodzi – B. D. z powodu naruszenia przez niego zakazu statuowanego art. 24f ust. 1 u.s.g.
W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia organ nadzoru przytoczył treść mających zastosowanie w sprawie przepisów art. 383 § 1 pkt 5 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. Kodeksu wyborczego (t.j. Dz.U. z 2022 r. poz. 1277) – dalej "Kodeks wyborczy" i art. 24f ust. 1 u.s.g. oraz wskazał, że radny B.D. od 14 października 2020 r. prowadzi działalność gospodarczą pod nazwą B.D. Z. Matka radnego G.D., od 1 kwietnia 2001 r. prowadzi działalność gospodarczą pod firmą Z. G.D. Obydwoje przedsiębiorcy prowadzą działalność w tym samym zakresie (usługi porządkowe), pod tym samym adresem (ul. [...], [...] Ł.) oraz korzystają z tego samego adresu mailowego [...] na tej samej domenie internetowej [...].
Powołując się na treść art. 43 u.s.g., organ nadzoru podkreślił, że Teatr [...] w Ł. oraz Muzeum [...] w Ł. są samorządowymi instytucjami kultury posiadającymi osobowość prawną, których organizatorem jest Miasto Łódź - są zatem gminnymi osobami prawnymi w gminie, w której radny uzyskał mandat.
Z ustaleń organu nadzoru wynika, że działalność gospodarczą z wykorzystaniem mienia komunalnego Miasta Łodzi w sposób ciągły niewątpliwie prowadzi matka radnego działająca pod firmą Z. G.D. Firma ta w 2018 r. zawarła umowę w trybie przetargu nieograniczonego, na usługę kompleksowego sprzątania przestrzeni budynków [...] Wschód ([...]), z [...] Ł. Z. G.D. od 2019 posiada także stałe umowy na sprzątanie Teatru [...] w Ł. Ostatnia umowa z 27 października 2021 r. obowiązuje do 31 października 2022 r. za wynagrodzeniem rocznym 313.983,36 zł.
W ocenie organu nadzoru, ustalenie czy radny B.D. prowadził działalność osobiście z wykorzystaniem mienia komunalnego Miasta Łodzi zależy od oceny czy radny zawarł w 2021 r. umowę na sprzątanie za wynagrodzeniem Muzeum [...] w Ł. Wojewoda wskazał, że 28 lipca 2021 r. została wystawiona przez firmę B.D. Z. faktura VAT nr [...] na kwotę 4.900 zł netto z tytułu wykonania usługi sprzątania, której nabywcą było Muzeum [...] w Ł. W opisie faktury wskazano, że dotyczy ona sprzątania tej instytucji kultury. Wynagrodzenie z faktury zostało przelane na rachunek firmy radnego. 31 stycznia 2022 r. radny wystawił korektę powyższej faktury oraz zwrócił muzeum pieniądze w kwocie z niej wynikającej. Tego samego dnia fakturę za wykonana usługę na kwotę 4.900 zł netto wystawiła firma Z. G.D.. Faktura ta została następnie opłacona przez Muzeum. Z wyjaśnień otrzymanych od Muzeum [...] w Łodzi, wynika, że pracownicy Muzeum otrzymując fakturę za usługę sprzątania na kwotę 4.900 zł mieli uzasadnione powody by uznać, iż to firma radnego była stroną umowy. Organ argumentował, że jak wskazano w wyjaśnieniach umowa została zawarta w formie ustnej, a istotne ustalenia umowy były poparte korespondencją mailową, która była podpisywana także przez B.D. Wyjaśnienia otrzymane z Muzeum, organ ocenia jako spójne i logiczne oraz znajdujące potwierdzenie w przekazanej do organu nadzoru dokumentacji mailowej. W szczególności mail z 15 czerwca 2021 r. podpisany "B.D." zawiera ofertę wykonania usługi za kwotę 4.900 zł, tj. kwotę, na którą następnie została wystawiona faktura przez firmę radnego.
Dalej organ zauważył, że nawet gdyby radny nie zawarł umowy z Muzeum [...], to jego mandat podlega wygaszeniu z tej przyczyny, że B.D. był pełnomocnikiem osoby prowadzącej działalność gospodarczą (matki) z wykorzystaniem mienia komunalnego gminy, w której radny uzyskał mandat. W przekonaniu organu radny w okresie pełnionego mandatu był pełnomocnikiem swojej matki w prowadzonej przez nią działalności gospodarczej, która to działalność była i jest nadal prowadzona z wykorzystaniem mienia komunalnego Miasta Łodzi. 29 czerwca 2021 r. radny działając w imieniu przedsiębiorcy – Z. G.D. zawarła na jego rzecz umowę z PUP w przedmiocie zwrotu kosztów wyposażenia stanowiska pracy osoby niepełnosprawnej. Z treści tej umowy wynika, że radny był osobą upoważnioną do zaciągania zobowiązań w imieniu tego przedsiębiorcy. Nadto z okoliczności zawarcia umowy z Muzeum [...] wynika, że nawet gdyby to nie radny a matka radnego miała zawrzeć umowę z Muzeum [...], to z wyjaśnień otrzymanych z muzeum wynika udział radnego w charakterze pełnomocnika, co najmniej w negocjacjach prowadzących do zawarcia umowy sprzątania muzeum za wynagrodzeniem 4.900 zł - co znajduje potwierdzenie także w wiadomości e-mail z 15 czerwca 2021 r. Organ zauważył, że jak wskazuje radny w swoich wyjaśnieniach uzupełnionych przedstawioną przez niego opinią prawną, obaj przedsiębiorcy korzystają z tej samej poczty internetowej [...]. Formalnie jednak, jak wyjaśnił radny, strona internetowa zrobimyporzadek.pl należy do jego mamy. Skoro tak, to radny niewątpliwie jest upoważniony przez matkę do korzystania z jej firmowego adresu mailowego należącego do Z. G.D. Oboje prowadzą działalność gospodarczą z wykorzystaniem tego samego lokalu, tej samej domeny internetowej oraz tego samego adresu e-mail. Państwo D. mają zatem zawartą umowę (co najmniej ustną) na wspólne korzystanie z lokalu oraz wspólne korzystanie z tego samego adresu poczty elektronicznej. Radny i jego matka niewątpliwie wspierają się wzajemnie w prowadzeniu działalności gospodarczej. Organ nadzoru podniósł, że radny, jako pełnomocnik Z. G.D., występował co najmniej kilkukrotnie: w 2017 r. przed Powiatowym Urzędem Pracy w Łodzi, w 2018 w trakcie procedury przetargowej na usługę sprzątania [...]; w 2021 r. ponownie przed Powiatowym Urzędem Pracy w Łodzi podpisując w imieniu Z. G.D. umowę na refundację zwrotu kosztów wyposażenia stanowiska pracy osoby niepełnosprawnej na kwotę 67.000 zł. Radny posiadał upoważnienie G.D. z 21 czerwca 2021 r. do wszelkich czynności związanych ze złożonym wnioskiem na refundację kosztów stanowiska - pracy dla osoby niepełnosprawnej, w tym także do podpisania umowy i zaciągania niezbędnych zobowiązań. W ocenie organu nadzoru radny 26 czerwca 2021 r., tj. w dniu zawarcia umowy na refundację zwrotu kosztów wyposażenia stanowiska pracy osoby niepełnosprawnej był niewątpliwie pełnomocnikiem matki w prowadzeniu przez nią działalności gospodarczej. W ocenie organu nadzoru wykonywanie przez radnego opisanych wyżej czynności w imieniu i na rzecz przedsiębiorcy prowadzącego działalność gospodarczą z wykorzystaniem mienia komunalnego Miasta Łodzi spełnia więc przesłanki, o jakich mowa art. 383 § 1 pkt 5 Kodeksu wyborczego w związku z art. 24f ust. 1 u.s.g.
Skargę do tutejszego sądu na powyższe zarządzenie zastępcze wniósł B.D. domagając się jego uchylenia. Zarządzeniu wojewody zarzucił naruszenie:
I. prawa procesowego tj:
1. art. 7 w zw. z art. 77 § 1 k.p.a., poprzez jego nieprawidłowe zastosowanie w wyniku uznania, iż organ wydający zarządzenie zastępcze podjął wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, podczas gdy prawidłowa ocena materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie winna prowadzić do wniosku, iż dokonał jedynie takich ustaleń w zakresie stanu faktycznego, które dawały podstawy do wydania niekorzystnego rozstrzygnięcia dla skarżącego;
2. art. 7a ust. 1 k.p.a., poprzez jego niezastosowanie i uznanie, iż organ wydający zarządzenie zastępcze dokonał właściwego ustalenia stanu faktycznego sprawy i jest on niesporny, podczas gdy prawidła ocena zgromadzonego materiału dowodowo w sprawie, winna doprowadzić organ do wniosku, iż istniejące rozbieżności powinny być rozpoznanie na korzyść skarżącego, a nie pomijane;
3. art. 8 k.p.a., poprzez jego nieprawidłowe zastosowanie i pominiecie zasady pogłębionego zaufania do organu administracji publicznej, prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie uczestników, kierując się zasadami proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania;
4. art. 11 k.p.a., poprzez jego nieprawidłowe zastosowanie i pominiecie w uzasadnieniu zarządzenia wyjaśnień strony, braku wszechstronnego i obiektywnego rozpoznania sprawy;
5. art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art.80 k.p.a., poprzez brak wszechstronnego zgromadzenia materiału dowodowego, a także przez dokonanie wybiórczej i niewszechstronnej jego oceny, co dotyczy w szczególności braku dokładnego wyjaśnienia przyczyn, dla których została wystawiona, przyjęta i opłacona faktura korygująca za przypisane przez organ skarżącemu usługi firmy mamy skarżącego na rzecz Muzeum [...], braku dokładnego wyjaśnienia charakteru pełnomocnictwa udzielonego skarżącemu przez jego mamę G.D. w dniu 21.06.2021 r. do podjęcia czynności związanych z wnioskiem o refundację stanowiska pracy skierowanym do Powiatowego Urzędu Pracy, braku wyjaśnienia tego, czy Powiatowy Urząd Pracy gospodarował mieniem Gminy, której radnym jest skarżący, czy też mieniem powiatu, co miało znaczenie dla oceny zaistnienia przesłanek z art. 24 f ust. 1 u.s.g.,
6. art.81 k.p.a., przez brak umożliwienia skarżącemu wypowiedzenia się w postępowaniu przed Wojewodą Łódzkim, co miało wpływ na wynik postępowania, bowiem mogłoby spowodować uniknięcie uchybień procesowych wyżej wskazanych oraz doprowadzić do prawidłowego ustalenia stanu faktycznego;
7. art. 107 § 1 k.p.a. przez brak wystarczającego uzasadnienia:
a) podstawy faktycznej skarżonego zarządzenia, w tym w szczególności:
- tego jak się ma wadliwe ustalenie zawarcia przez skarżącego umowy z Muzeum [...] w stosunku do ustalonego przyjęcia przez to Muzeum faktury korygującej, następnie faktury od innego podmiotu gospodarczego i dokonanie zapłaty za te czynności na rzecz tego innego podmiotu gospodarczego, przy uwzględnieniu, iż Muzeum jest jednostką dysponującą środkami publicznymi;
- jaki charakter miało pełnomocnictwo do czynności w związku z zawarciem umowy z Powiatowym Urzędem Pracy?
- czy Powiatowy Urząd Pracy przy wspomnianej wyżej umowie dysponował mieniem Gminy, czy mieniem Skarbu Państwa?
b) podstawy prawnej skarżonego rozstrzygnięcia, przez brak wyjaśnienia poglądu Wojewody Łódzkiego, co do charakteru pełnomocnictwa niezbędnego do zastosowania art.24f ust.1 ustawy o samorządzie gminnym oraz co do tego, czy zawarcie umowy dotyczącej mienia Skarbu Państwa przez podmiot gospodarczy jednorazowo reprezentowany przez radnego Gminy uzasadnia stwierdzenie wygaśnięcia mandatu radnego, przy braku odniesienia się do charakteru udzielonego pełnomocnictwa.
8. naruszenie przepisów postępowania polegające na wydaniu zaskarżonego zarządzenia zastępczego z naruszeniem art. 98a ust. 2 i w zw. z art. 24f ust. 1 u.s.g. oraz w zw. z art. 383 § 1 pkt 5 i w zw. z art 383 § 2 i 3 ustawy Kodeks wyborczy, poprzez wydanie zarządzenia zastępczego, mimo braku prawidłowo ustalonego stanu faktycznego i braku w danym momencie przepisu kompetencyjnego, który umożliwiałby wydanie organowi przedmiotowego zarządzenia, zgodnie z uzasadnieniem zarządzenia organ wezwał Radę Miasta Łodzi do wygaszenia mandatu radnego, która w ocenie organu wydającego zarządzenie nie dopełniła swojego ustawowego obowiązku, podczas gdy prawidłowa ocena stanu faktycznego i zaistniałych zdarzeń, winna doprowadzić organ do wniosku, iż Rada Miasta Łodzi wskazała, iż nie dokonała wygaszenia mandatu, a co za tym idzie organ nie miał dyspozycji do wydania przedmiotowego zarządzenia na tym etapie, co miało istotny wpływ na wynik sprawy;
II. przepisów prawa materialnego, tj.:
1. art. 24 f ust. 1 w zw. z art. 98 ust. 1 u.s.g. poprzez jego nieprawidłowe zastosowanie w wyniku uznania, iż czynności dokonywane przez skarżącego w ramach prowadzonej działalności gospodarczej naruszały ustawowy zakaz wykorzystania mienia komunalnego gminy, w której radny uzyskał mandat,
2. art. 24 f ust. 1 u.s.g. poprzez jego nieprawidłowe zastosowanie i błędną wykładnię polegającą na uznaniu, że skarżący w ramach prowadzonej działalności gospodarczej zawarł ustną umowę na sprzątanie z Muzeum [...] w Ł., podczas gdy zaistniała sytuacja miała inny przebieg niż ten, który został opisany w zarządzeniu zastępczym, umowę bowiem zawarł nie skarżący a inny podmiot gospodarczy, który niezależnie rozlicza się od skrzącego. Organ błędnie interpretuje niniejszą sytuację stwierdzając, iż fakturę za usługę wystawił skarżący, a następnie doszło do korekty i zwrotu wpłaconych kwot, wskazując na świadome działanie skarżącego, podczas gdy w przedstawionym stanie faktycznym należy zauważy iż skarżący oświadczył, iż posiada ze swoją matką wspólną księgową i to ona błędnie dokonała wystawienia faktury za dokonaną usługę, ponadto korekta została przyjęta przez jednostkę, która dokonała wpłaty na rzecz właściwego podmiotu, nie kwestionując korekty, uznała, iż jest ona zasadna, co miało istotny wpływ na wynik sprawy a nie zostało prawidłowo ocenione przez organ wydający zarządzenie zastępcze;
3. art. 24 f ust. 1 u.s.g. poprzez jego nieprawidłowe zastosowanie i błędną wykładnię polegającą na uznaniu, iż skarżący naruszył przepis prawa ww., poprzez podpisanie umowy z Miastem Łódź na zwrot kosztów wyposażenia stanowiska pracy osoby niepełnosprawnej w imieniu Z. G.D., co w ocenie organu wydającego zarządzenie zastępcze miało doprowadzić do naruszenia przepisu w zakresie bycia pełnomocnikiem działalności gospodarczej i w ten sposób w ramach prowadzonej działalności gospodarczej wykorzystywać mienia komunalne gminy, w której radny uzyskał mandat, co należy uznać za twierdzenie nie znajdujące potwierdzenia w stanie faktycznym niniejszej sprawy, prawidłowa ocena stanu faktycznego sprawy i zaistniałej sytuacji, powinna doprowadzić organ do wniosku, iż skarżący nie był pełnomocnikiem w ramach prowadzonej działalności gospodarczej, czyli takim, który jest upoważniony do działania w zakresie czynności prowadzonej działalności gospodarczej do podejmowania decyzji w jej imieniu, a tylko że posiadał stosowne pełnomocnictwo do reprezentacji w konkretnym postępowaniu o dofinansowanie stanowiska pracy, nadto przez brak rozważenia tego, jakim mieniem dysponuje Powiatowy Urząd Pracy, w sytuacji w której jest to mienie Skarbu Państwa nie zaś Gminy.
4. art. 24 f ust. 1 w zw. z art. 98a u.s.g. poprzez jego nieprawidłowe zastosowanie i błędną wykładnię polegającą na jednostronnym uznaniu, iż prowadzenie działalności gospodarczej przez skarżącego w miejscu prowadzenia działalności gospodarczej przez jego matkę stanowi naruszenia ww. przepis i w ocenie organu potwierdza to wykonywania czynności jako pełnomocnik matki w wykonywanej przez nią działalności gospodarczej, podczas gdy prawidłowa ocena zaistniałego stanu faktycznego pozwoliłaby organowi dojść do wniosku, iż nie ma przeszkód prawnych ani faktycznych aby w jednym miejscu było prowadzonych kilka niezależnych, autonomicznych działalności oraz że nie ma podstaw prawnych do wyciągania tak daleko idących wniosków, wchodząc w kompetencje właścicielskie innego pomiotu, i przypisywanie skarżącemu funkcji, których on nie pełnił ani nie pełni, a prowadzona przez niego działalności gospodarcza odpowiada prawu.
W konsekwencji skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego zarządzenia zastępczego z dnia 20 października 2022 r. Wojewody Łódzkiego w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, ewentualnie uchylenie zaskarżonego zarządzenia i umorzenie postępowania w sprawie oraz zasądzenie kosztów postępowania.
W odpowiedzi na skargę Wojewoda Łódzki wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:
Skarga jest niezasadna i podlega oddaleniu.
Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2021 r. poz. 137), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę administracji publicznej. W myśl zaś § 2 art. 1 tej ustawy kontrola, o której mowa w § 1 sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Stosownie natomiast do i art. 3 § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2023r., poz. 259.), dalej "p.p.s.a.", kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawie skarg na akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego. Przedmiotem kontroli sądu w sprawie niniejszej stanowiło zarządzenie zastępcze Wojewody Łódzkiego z 20 października 2022 r., w którym organ ten działając na podstawie art. 98a ust. u.s.g. stwierdził wygaśnięcie mandatu radnego Rady Miejskiej w Łodzi B. D. w związku z naruszeniem art. 24f ust. 1 u.s.g.
Oceniając zaskarżone zarządzenie zastępcze i uznając wniesioną skargę za bezzasadną w pierwszej kolejności podnieść należy, że B.D. po raz kolejny został radnym Rady Miejskiej w Łodzi w kadencji 2018 – 2023. Podkreślenia wymaga także, że sąd za swoje przyjmuje ustalenia faktyczne organu.
Na wstępie rozważań w sprawie niemniejszej odnieść się należy do najdalej idącego zarzutu skargi dotyczącego naruszenia art. 98a ust. 2 w zw. z art. 24f ust. 1 u.s.g. oraz w zw. z art. 383 § 1 pkt 5 i w zw. z art 383 § 2 i 3 Kodeksu wyborczego poprzez brak kompetencji postronnie organu nadzoru do wydania skarżonego rozstrzygnięcia. Uznanie powyższego zarzutu za zasadny wskazywałoby na konieczność wyeliminowania skarżonego rozstrzygnięcia bez konieczności oceny pozostałych zarzutów sformułowanych w skierowanej do sądu skardze.
Zgodnie z art. 98a ust. 1 u.s.g. jeżeli właściwy organ gminy, wbrew obowiązkowi wynikającemu z przepisów art. 383 § 2 i 6 oraz art. 492 § 2 i 5 ustawy, o której mowa w art. 24b ust. 6, oraz art. 5 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o ograniczeniu prowadzenia działalności gospodarczej przez osoby pełniące funkcje publiczne, w zakresie dotyczącym odpowiednio wygaśnięcia mandatu radnego, wygaśnięcia mandatu wójta, odwołania ze stanowiska albo rozwiązania umowy o pracę z zastępcą wójta, sekretarzem gminy, skarbnikiem gminy, kierownikiem jednostki organizacyjnej gminy i osobą zarządzającą lub członkiem organu zarządzającego gminną osobą prawną, nie podejmuje uchwały, nie odwołuje ze stanowiska lub nie rozwiązuje umowy o pracę, wojewoda wzywa organ gminy do podjęcia odpowiedniego aktu w terminie 30 dni. Z kolei ust. 2 powołanego artykułu stanowi, że w razie bezskutecznego upływu terminu określonego w ust. 1, wojewoda, po powiadomieniu ministra właściwego do spraw administracji publicznej, wydaje zarządzenie zastępcze.
W orzecznictwie sądowoadministracyjnym dominuje pogląd (por. wyrok NSA z dnia 30 czerwca 2022 r., sygn. akt III OSK 4445/21, LEX nr 3370135), który skład orzekający w tej sprawie podziela, że w przypadku, gdy rada gminy nie podejmie uchwały o stwierdzeniu wygaśnięcia mandatu, to wojewoda wzywa ten organ do podjęcia uchwały w terminie 30 dni, a w razie bezskutecznego upływu tego terminu wojewoda, po powiadomieniu ministra właściwego do spraw administracji publicznej wydaje zarządzenie zastępcze. Wojewoda, jako organ nadzoru, wydając zarządzenie zastępcze o stwierdzeniu wygaśnięcia mandatu radnego działa za radę gminy zobowiązaną do podjęcia uchwały o określonej treści. Istota zarządzenia zastępczego polega na tym, że zastępuje ono dany organ w przypadku jego bezczynności w zakresie podjęcia obligatoryjnego aktu (np. uchwały) o określonej treści. W przypadku zaistnienia przesłanek z art. 98a ust. 1 u.s.g. i jednoczesnego niepodjęcia przez radę gminy uchwały stwierdzającej wygaśnięcie mandatu radnego na wezwanie właściwego organu, organ ten, po powiadomieniu ministra właściwego do spraw administracji publicznej, ma obowiązek wydać zarządzenie zastępcze stwierdzające wygaśnięcie mandatu radnego. W orzecznictwie wskazuje się także, że właściwy wojewoda, jako organ nadzoru, może wydać zarządzenie zastępcze stwierdzające wygaśnięcie tego mandatu także w przypadku, gdy rada gminy podejmuje uchwałę, że nie znajduje przesłanek do stwierdzenia wygaśnięcia mandatu radnego, niezależnie od tego, czy uchwała rady gminy o braku podstaw do stwierdzenia wygaśnięcia mandatu radnego pozostaje w obrocie prawnym czy też została z niego wyeliminowana (por. wyroki NSA z dnia: 20 grudnia 2022 r., sygn. akt III OSK 56/22, LEX nr 3476956 oraz 29 listopada 2022 r., sygn. akt III OSK 5608/21, LEX nr 3438430). Pod pojęciem: "bezskutecznego upływu terminu", o którym mowa w art. 98a ust. 2 u.s.g., należy rozumieć zarówno stan, w którym rada gminy w ogóle nie podjęła uchwały w przedmiocie wygaśnięcia mandatu, jak i stan faktyczny polegający na wydaniu uchwały niezgodnej z obowiązkiem wynikającym z art. 98a ust. 1 u.s.g., a więc odmawiającej stwierdzenia wygaśnięcia mandatu, mimo ziszczenia się ku temu przesłanek (por. wyrok NSA z dnia 14 marca 2023 r., sygn. akt III OSK 7487/21, LEX nr 3514409; z dnia 17 czerwca 2014 r., sygn. akt II OSK 879/14, LEX nr 1485618). Zatem zawarty w skardze zarzut naruszenia powołanych przepisów uznać należy za nieskuteczny.
Zgodnie z powołanym jako podstawa prawna skarżonego zarządzenia art. 383 § 1 pkt 5 Kodeksu wyborczego, wygaśnięcie mandatu radnego następuje w przypadku naruszenia ustawowego zakazu łączenia mandatu radnego z wykonywaniem określonych w odrębnych przepisach funkcji lub działalności. Takim przepisem odrębnym jest m.in. art. 24f ust. 1 u.s.g. Zgodnie z art. 24f ust. 1 u.s.g. w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania zaskarżonego zarządzenia zastępczego radni nie mogą prowadzić działalności gospodarczej na własny rachunek lub wspólnie z innymi osobami z wykorzystaniem mienia komunalnego gminy, w której radny uzyskał mandat, a także zarządzać taką działalnością lub być przedstawicielem czy pełnomocnikiem w prowadzeniu takiej działalności.
Sąd w pełni podziela stanowisko przedstawione w wyroku WSA w Poznaniu z 29 listopada 2018 r w sprawie sygn. akt II SA/Po 558/18. (LEX nr 2616252), że interpretacja określenia "z wykorzystaniem mienia komunalnego gminy" musi uwzględniać przepis art. 43 u.s.g., zgodnie z którym mieniem komunalnym jest własność i inne prawa majątkowe należące do poszczególnych gmin i ich związków oraz mienie innych gminnych osób prawnych, w tym przedsiębiorstw. Gminne osoby prawne posiadają odrębną od gminy osobowość prawną, ale ich mienie ma status mienia komunalnego. Wobec powyższego mienie komunalne gminy stanowi również mienie zarządzane przez Teatr [...] w Ł., czy Muzeum [...] będące instytucjami kultury, których organizatorem jest Miasto Łódź. Nie może być wątpliwości, że "wykorzystywaniem mienia gminy" jest uzyskiwanie wynagrodzenia za usługi świadczone na jej rzecz. Jak bowiem wskazuje się w orzecznictwie pojęcie mienie komunalne powinno być interpretowane szeroko i obejmuje ono środki pieniężne, również wypłacane za pośrednictwem komunalnej jednostki organizacyjnej (por. wyrok NSA z dnia 26 kwietnia 2017 r. sygn. akt II OSK 550/17 LEX nr 2328829, wyrok NSA z 30 stycznia 2020 r. sygn. akt II OSK 34/20 LEX nr 2774855, wyrok WSA w Gliwicach z 3 marca 2020 r. sygn. akt III SA/Gl 1137/19 LEX nr 2973905). Usługodawca realizujący świadczenie w ramach działalności gospodarczej przez sam fakt pobrania wynagrodzenia pochodzącego ze środków budżetowych gminy korzysta z mienia gminy (por. wyrok NSA z 5 lipca 2006 r., sygn. akt II OSK 439/06, ONSAiWSA 2007/2, poz. 51; a także wyrok NSA z 24 listopada 2014 r., sygn. akt II OSK 2892/14, LEX nr 1658036).
W tym miejscu wskazać należy, że sąd za zasadne uznał stanowisko skarżącego radnego, że w stanie faktycznym zaistniałym w przedmiotowej sprawie nie można uznać go za osobę prowadzącą działalność gospodarczą z wykorzystaniem mienia komunalnego gminy, w której radny uzyskał mandat. Z dokumentów zgromadzonych w aktach spraw w sposób niebudzący wątpliwości wynika bowiem, że radny nie wykonał usługi i nie uzyskał dochodów z tytułu wykonania usługi sprzątania po remoncie Muzeum [...] w Ł. Zgromadzona w aktach sprawy korespondencja mailowa z 15 czerwca 2021 r. zawierającą ofertę na wykonanie spornej usługi jak z 3 sierpnia 2021 r., a dotycząca przesłania mylnie wystawionej za nią 28 lipca 2021 r. faktury wraz z ofertą na stałe utrzymanie czystości w tym obiekcie oraz zgromadzone w aktach sprawy faktury VAT dotyczące usługi sprzątania Muzeum [...] w lipcu 2021 roku wskazują, że usługę tę wykonał i uzyskał za nią wynagrodzenie inny podmiot gospodarczy niż firma skarżącego tj. należący do jego matki Z. G.D.. Wobec powyższego w zaistniałym stanie faktycznym nie można przyjąć, że radny faktycznie korzystał z mienia gminnego wykonując swoją działalność gospodarczą B.D. Z.. Okoliczność powyższa nie przesądza jednak o nietrafności wydanego w sprawie rozstrzygnięcia nadzorczego.
Zakaz wynikający z art. 24f ust. 1 u.s.g. opiera się na łącznym wystąpieniu dwóch przesłanek. Pierwszą z nich jest prowadzenie działalności gospodarczej na własny rachunek lub wspólnie z innymi osobami, a także zarządzanie taką działalnością lub bycie przedstawicielem czy pełnomocnikiem w prowadzeniu takiej działalności. Druga przesłanka to wykorzystanie przy tej działalności gospodarczej mienia gminy.
W rozstrzyganej sprawie niewątpliwie podmiotem gospodarczym prowadzącym działalność gospodarczą z wykorzystaniem mienia komunalnego Gminy Łódź była należąca do matki skarżącego firma Z. G.D.. Z akt sprawy wynika, że firma ta posiadała umowy i wykonywała usługi sprzątania od kilku lat w różnych instytucjach kultury należących do Miasta Łódź (Centrum [...], Teatr [...], Muzeum [...]) okoliczności tej nie kwestionuje skarżący. Z analizy art. 24f ust. 1 u.s.g. wynika, że ustawodawca zakazał radnym nie tylko jednoosobowego lub wspólnie z innymi osobami prowadzenia działalności gospodarczej albo zarządzania taką działalnością z wykorzystaniem mienia gminy, w której radny uzyskał mandat, ale wykluczył także możliwość bycia przedstawicielem czy pełnomocnikiem w prowadzeniu takiej działalności.
Z kolei, zgodnie z art. 95 § 2 Kodeksu cywilnego, czynność prawna dokonana przez przedstawiciela w granicach umocowania pociąga za sobą skutki bezpośrednio dla reprezentowanego. Tym samym pomimo, że czynności prawnej dokonuje przedstawiciel, działając w cudzym imieniu i na podstawie stosownego umocowania, to czynność ta pociąga skutki bezpośrednio dla reprezentowanego. Ze względu na źródło umocowania wyróżnia się trojakiego rodzaju przedstawicielstwo: przedstawicielstwo ustawowe, pełnomocnictwo oraz prokurę. Źródłem umocowania przedstawiciela ustawowego jest przepis ustawy lub orzeczenie organu, natomiast źródłem umocowania pełnomocnika jest oświadczenie woli reprezentowanego (mocodawcy). Udzielenie pełnomocnictwa jest jednostronną czynnością prawną o charakterze upoważniającym. Pełnomocnictwo może mieć charakter rodzajowy – obejmujący umocowanie do określonego rodzaju, na ogół powtarzalnych, czynności prawnych albo może mieć charakter szczególny, obejmujący umocowanie dla dokonania konkretnej czynności oraz pełnomocnictwo o charakterze ogólnym - do czynności zwykłego zarządu.
Z akta sprawy wynika, że skarżący radny w toku trwającej kadencji, będąc pełnomocnikiem matki, w oparciu o pełnomocnictwo z 21 czerwca 2021 r., reprezentował jej firmę – Z. G.D. - w postępowaniu przed PUP o zwrot kosztów wyposażenia stanowiska pracy osoby niepełnosprawnej. Na podstawie udzielonego mu pełnomocnictwa skarżący zawarł 29 czerwca 2021 r w imieniu firmy Z. G.D. umowę z PUP dotycząca zwrotu kosztów wyposażenia stanowiska pracy osoby niepełnosprawnej. Nie budzi wątpliwości sądu, że kwestia związana ze zwrotem kosztów wyposażenia stanowiska pracy osoby niepełnosprawnej, dotyczy funkcjonowania i wykonywania działalności gospodarczej przez matkę skarżącego. W związku z tym prawidłowo organ nadzoru przyjął, że skarżący był pełnomocnikiem w prowadzeniu działalności gospodarczej matki w rozumieniu art. 24f ust. 1 u.s.g., a działalność ta odbywa się z wykorzystaniem mienia komunalnego gminy, w której uzyskał on mandat. Sankcją za naruszenie ustawowego zakazu łączenia mandatu radnego z wykonywaniem określonych w odrębnych przepisach funkcji lub działalności jest wygaśnięcie mandatu radnego.
W świetle art. 24f ust. 1 u.s.g nie jest wymagane, aby pełnomocnik podmiotu prowadzącego działalność gospodarczą z wykorzystaniem mienia komunalnego uczestniczył bezpośrednio w zarządzaniu taką działalnością i miał bezpośredni wpływ na takie zarządzanie. Wystarczający jest fakt, że radny jest pełnomocnikiem z woli takiego podmiotu. Nie ma też znaczenia charakter pełnomocnictwa, a więc czy jest to pełnomocnictwo o charakterze stałym, czy jednorazowe, ogólne, czy szczegółowe, czy też do poszczególnych czynności. Ustawodawca bowiem nie określił w przytoczonym przepisie rodzaju pełnomocnictwa co pozwala uznać, że bycie pełnomocnikiem podmiotu wykonującego działalność gospodarczą z wykorzystaniem mienia komunalnego, niezależnie od zakresu umocowania, każdorazowo koliduje ze sprawowaniem mandatu radnego (por. wyroki NSA: z dnia 11 maja 2006 r., II OSK 289/06 i z dnia 10 stycznia 2013 r., OSK 2896/12).
W ocenie sądu w kontrolowanym stanie faktycznym bez znaczenia jest okoliczność, że zawarta z PUP umowa z 29 czerwca 2021 r nie dotyczyła mienia gminnego lecz środków z funduszu PEFRON. Jak to zostało wskazane powyżej nie budzi wątpliwości sądu okoliczność, że firma matki skarżącego prowadziła działalność z wykorzystaniem mienia komunalnego Gminy Łódź. Z kolei wiadomość email z 15 czerwca 2021 r, jak również podpis skarżącego złożony na liście obecności w toku postępowania przetargowego na usługę sprzątania centrum [...] w Łodzi wskazują, że skarżący niejednokrotnie reprezentował w prowadzonej działalności firmę swojej matki. Fakt ten pośrednio potwierdza także, jak trafnie wskazuje wojewoda, okoliczność współdzielenia lokalu stanowiącego miejsce wykonywania działalności gospodarczej przez Z. G.D. oraz prowadzonej przez radnego B.D. Z., czy też fakt korzystania z tego samego adresu mailowego [...] Hipoteza normy wynikającej z art. 24f ust. 1 u.s.g. obejmuje przypadki prowadzenia działalności gospodarczej, a także zarządzanie taką działalnością lub pełnienie funkcji przedstawiciela lub pełnomocnika w prowadzeniu takiej działalności, w której dochodzi nawet do jednorazowego świadczenia odpłatnej usługi na rzecz gminy (por. wyrok NSA z 30 stycznia 2020 r., sygn. akt II OSK 34/20, LEX nr 2774855). Odnotować ponadto trzeba, że zakaz ustawowy w art. 24f ust. 1 u.s.g. nie jest uzależniony od tego, czy z prowadzenia, zarządzania bądź bycia przedstawicielem lub pełnomocnikiem w prowadzeniu działalności gospodarczej z wykorzystaniem mienia jednostki samorządu terytorialnego radny uzyskuje dochód, czy inne osobiste korzyści (por. wyroki NSA z 3 sierpnia 2017 r., sygn. akt II OSK 765/17 LEX nr 2365455; z 9 czerwca 2016 r., II OSK 1269/16 LEX nr 2135967; z 1 lipca 2010 r., II OSK 921/10 LEX nr 688796).
Ratio legis zakazu wynikającego z art. 24f ust. 1 u.s.g. opiera się na założeniu, że należy dążyć do wykluczenia sytuacji, w której radny, wykonując mandat w gminie, będąc członkiem organu stanowiącego i podejmującego, m.in. decyzje dotyczące zasad zarządu mieniem tej gminy, mógłby wpływać na korzystne dla siebie, bliskich lub innych podmiotów w imieniu, których działa rozporządzenie tym mieniem, które pozostaje w jego władaniu, korzystniejsze niż to, jakie mogliby uzyskać inni nie posiadający statusu radnego. Regulacja z art. 24 f ust. 1 u.s.g. ma tworzyć gwarancję rzetelności władzy publicznej, ma zatem nie tylko przeciwdziałać czynom o charakterze korupcyjnym, ale także służyć utrzymaniu autorytetu władzy i nieosłabiania zaufania wyborców i opinii publicznej do jej prawidłowego funkcjonowania (por. uchwała TK z 13 kwietnia 1994 r., W 2/94 OTK 1994/1/21). Chodzi o to, aby radni nie tylko nie realizowali swoich prywatnych celów dzięki wykonywaniu mandatu radnego, ale by nie zachodziły przesłanki mogące stworzyć, choćby mylnie, takie wrażenie (tak: A. Rzetecka – Gil, glosa do wyroku WSA w Warszawie z dnia 10 lipca 2014 r., II SA/Wa 521/14, LEX, wyrok NSA z 25 kwietnia 2017 r., sygn. akt II OSK 102/17, LEX nr 2315848). Prawidłowa interpretacja art. 24 f ust. 1 u.s.g. winna opierać się na założeniu, że zakaz ustanowiony w art. 24 f ust. 1 u.s.g ma na celu niedopuszczenie do wykorzystania mienia publicznego (mienia gminy) we własnym interesie, czy też w interesie podmiotów, w imieniu których działa radny, jako pełnomocnik, przedstawiciel lub zarządzający działalnością gospodarczą. Omawiana regulacja ma charakter antykorupcyjny i ma na celu "wymuszenie" określonej postawy u radnego będącego osobą, która cieszy się powszechnym zaufaniem i ma działać wyłącznie na rzecz swojej społeczności lokalnej nie zaś w swoim interesie. Z tych względów wszelkie wątpliwości związane z interpretacją normy art. 24f ust. 1 u.s.g. nie powinny prowadzić do obejścia ratio legis i do działalności niezgodnej ze standardami uczciwego wykonywania mandatu radnego. W ocenie sąd, na tle art. 24f ust. 1 u.s.g. nie można akceptować sytuacji, w której mienie gminy, czyli środki pieniężne pochodzące z budżetu gminy są wypłacane na rzecz podmiotu gospodarczego reprezentowanego przez radnego w jego działalności gospodarczej. Działania takie nasuwają podejrzenie, że dzieje się to w sposób uprzywilejowany.
Reasumując, w ocenie sądu wojewoda prawidłowo uznał, że w stanie faktycznym niniejszej sprawy wystąpiły obie przesłanki z art. 24f ust. 1 u.s.g., a więc ziściła się norma ujęta w art. 383 § 1 pkt 5 Kodeksu wyborczego, stanowiąca podstawę do stwierdzenia wygaśnięcia mandatu radnego. Wyczerpane zostały także przesłanki zastosowania przez organ nadzoru dyspozycji art. 98a ust. 1 i 2 u.s.g., albowiem zaskarżone zarządzenie zastępcze zostało wydane po uprzednim bezskutecznym wezwaniu Rady Miasta Łodzi. do podjęcia uchwały w sprawie stwierdzenia wygaśnięcia mandatu radnego oraz po powiadomieniu Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji.
Końcowo odnosząc się do podniesionych w skardze zarzutów wskazujących na naruszenie przepisów k.p.a. podkreślić należy, że zaskarżone rozstrzygnięcie zastępcze zostało wydane na podstawie art. 98a ust. 2 u.s.g. Podkreślić należy, iż art. 98a u.s.g., ani art. 98 u.s.g. (do którego odsyła art. 98a ust. 3 u.s.g.) nie przewidują odpowiedniego stosowania przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego. Wydanie zarządzenia zastępczego nie jest poprzedzone jurysdykcyjnym postępowaniem administracyjnym. W sprawie dotyczącej wydania zarządzenia zastępczego na podstawie art. 98a u.s.g. nie mamy do czynienia z załatwieniem sprawy administracyjnej po przeprowadzeniu postępowania administracyjnego w rozumieniu k.p.a. Dlatego do wydania zarządzenia zastępczego nie ma odpowiedniego zastosowania Kodeks postępowania administracyjnego, a tym samym czynności poprzedzające wydanie zarządzenia zastępczego nie są objęte zakresem przedmiotowym k.p.a. Instytucja zarządzenia zastępczego w sprawie wygaśnięcia mandatu radnego nie przewiduje także wymogu wysłuchania wyjaśnień radnego przed wydaniem takiego zarządzenia niezależnie od powodów, które stanowią podstawę wydania takiego zarządzenia (por. wyroki NSA: z 12 kwietnia 2017 r., sygn. akt II OSK 364/17LEX nr 2316064; z 9 maja 2017 r., sygn. akt II OSK 784/17 LEX nr 2315526; z 14 czerwca 2010 r., sygn. akt II OSK 30/10 LEX nr 59753; z 25 stycznia 2010 r., sygn. akt II OSK 1544/09 LEX nr 597322).
Z kolei odnosząc się do wniosku dowodowego złożonego przez pełnomocnika skarżącego w dniu 16 maja 2023 r poprzez przeprowadzenie dowodu z dokumentu w postaci wyniku kontroli oświadczenia majątkowego skarżącego dokonanej przez CBA wskazać należy, że zgodnie z art. 133 § 1 p.p.s.a. sąd administracyjny wydaje wyrok po zamknięciu rozprawy, na podstawie akt sprawy (...). Podstawą orzekania przez sąd jest więc materiał dowodowy zgromadzony przez organy administracji w toku postępowania administracyjnego. Nadto sąd bierze pod uwagę fakty powszechnie znane (art. 106 § 4 p. p. s. a.) oraz dowody uzupełniające z dokumentów, o których mowa w art. 106 § 3 p.p.s.a. Powyższe oznacza, że sąd administracyjny rozpoznaje sprawę na podstawie stanu faktycznego istniejącego w dniu wydania zaskarżonego aktu (por. B. Dauter, B.Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka – Medek "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz.", Wyd. Zakamycze, Kraków 2005, s. 317 - 318). Wprawdzie Sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające, ale wyłącznie z dokumentów i to pod warunkiem, że jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie - art. 106 § 3 p.p.s.a. W przedmiotowym postępowaniu strona nie przedstawiła dokumentu, z którego przeprowadzenia dowodu żądała, a nadto sąd uznał, że okoliczność, na którą dowód ów został zgłoszony nie ma istotnego znaczenia w sprawie.
Mając powyższe na uwadze, sąd działając na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.
k.ż.

Nie znalazłeś odpowiedzi?

Zadaj pytanie naszemu agentowi AI — przeszuka orzecznictwo i przepisy za Ciebie.

Rozpocznij analizę