III OSK 56/23

III OSK 56/23 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2025-12-19
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-01-11
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Mariusz Kotulski /sprawozdawca/
Olga Żurawska - Matusiak /przewodniczący/
Wojciech Jakimowicz
Symbol z opisem
6192 Funkcjonariusze Policji
Hasła tematyczne
Policja
Sygn. powiązane
II SA/Wa 1202/22 - Wyrok WSA w Warszawie z 2022-10-12
Skarżony organ
Komendant Policji
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2021 poz 1882
ART.39 UST.1
Ustawa z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Olga Żurawska-Matusiak Sędziowie: Sędzia NSA Wojciech Jakimowicz Sędzia del. WSA Mariusz Kotulski (spr.) Protokolant: asystent sędziego Dominika Daśko po rozpoznaniu w dniu 19 grudnia 2025 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej K. S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 12 października 2022 r. sygn. akt II SA/Wa 1202/22 w sprawie ze skargi K.S. na rozkaz personalny Komendanta Wojewódzkiego Policji z siedzibą w R. z dnia [...] kwietnia 2022 r., nr [...] w przedmiocie zawieszenia w czynnościach służbowych oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 12 października 2022 r. sygn. akt II SA/Wa 1202/22 oddalił skargę K. S. na rozkaz personalny Komendanta Wojewódzkiego Policji z siedzibą w R. z dnia [...] kwietnia 2022 r. nr [...] w przedmiocie zawieszenia w czynnościach służbowych.
Wyrok zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.
Komendant Miejski Policji w S. rozkazem personalnym z dnia [...] lutego 2022 r. nr [...] o zawieszeniu policjanta w czynnościach służbowych, na podstawie art. 39 ust. 1, art. 39a ust. 1 pkt 6 lit. c, art. 39b ust. 1, art. 39c ust. 3 i art. 124 ust. 1 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (Dz. U. z 2021 r. poz. 1882 z późn. zm., zwana dalej: "ustawa o Policji"), nadkom. K. S. - specjalistę Wydziału Patrolowo-Interwencyjnego (dalej: "skarżący"):
1. zawiesił w czynnościach służbowych na okres trzech miesięcy, tj. od dnia 19 lutego 2022 r. do dnia 18 maja 2022 r.,
2. wyznaczył dzień 18 lutego 2022 r. jako termin rozliczenia z obowiązków oraz realizacji zadań i czynności służbowych,
3. zawiesił od najbliższego terminu płatności 50 % ostatnio należnego uposażenia.
W uzasadnieniu rozstrzygnięcia wskazano, że w dniu 9 lutego 2022 r. prokurator Prokuratury Rejonowej w M. w ramach śledztwa sygn. akt [...] wydał postanowienie o przedstawieniu nadkom. K. S. zarzutu popełnienia przestępstwa z art. 286 § 1 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks karny (Dz. U. z 2021 r. poz. 2345 z późn. zm., zwana dalej: "k.k."), o to, że "w okresie od 30 marca 2021 r. do 30 kwietnia 2021 r. w miejscowości S., woj. mazowieckie w celu osiągnięcia korzyści majątkowej, doprowadził L. S. do niekorzystnego rozporządzenia własnym mieniem o wartości nie mniejszej niż 13.000 zł za pomocą wprowadzenia w błąd co do przyczyny transakcji umowy kupna sprzedaży oraz rzeczywistej wartości mienia w wyniku czego L. S. zawarł w dniu 30 marca 2021 r. umowę kupna sprzedaży maszyn rolniczych za kwotę 500 zł, błędnie sądząc, że w ten sposób K. S. będący funkcjonariuszem Policji KP w M., odzyska skradzione wcześniej maszyny nie uzyskując żadnej zapłaty za sprzedane mienie. Czyn, którego popełnienie zarzuca się policjantowi stanowi przestępstwo umyślne, ścigane z oskarżenia publicznego".
Od powyższego rozkazu personalnego skarżący złożył odwołanie.
Po rozpatrzeniu odwołania, Komendant Wojewódzki Policji z siedzibą w R. rozkazem personalnym z dnia [...] kwietnia 2022 r. nr [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 marca 1964 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 735 z późn. zm., zwana dalej: "k.p.a.") w związku z art. 39c ust. 1 pkt 3, ust. 4 i 5 ustawy o Policji, utrzymał w mocy zaskarżony rozkaz personalny.
Komendant Wojewódzki Policji z siedzibą w R. rozkazem personalnym z dnia [...] marca 2022 r. nr [...], na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 5 w zw. z art. 45 ust. 1 ustawy o Policji, po przeprowadzeniu postępowania w sprawie zwolnienia ze służby w Policji, zwolnił nadkom. K. S. ze służby w Policji na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 5 w zw. z art. 45 ust. 1 ustawy o Policji z dniem 29 marca 2022 r., nadając mu rygor natychmiastowej wykonalności na podstawie art. 108 § 1 k.p.a.
Rozkaz ten został doręczony policjantowi 21 marca 2022 r., czyli po doręczeniu mu rozkazu personalnego o zawieszeniu w czynnościach służbowych. Zgodnie z art. 39d pkt 3 ustawy o Policji, wygaśnięcie decyzji o zawieszeniu w czynnościach służbowych następuje w przypadku zwolnienia policjanta ze służby. Nie zwalnia to jednak organu drugiej instancji od rozpatrzenia odwołania i rozstrzygnięcia, czy zaskarżony rozkaz personalny Komendanta Miejskiego Policji w S. z dnia [...] lutego 2022 r. nr [...], został wydany zgodnie z obowiązującymi w tym zakresie przepisami.
Na powyższy rozkaz personalny skarżący wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, powołując się na argumentację wyrażoną w zaskarżonym rozkazie personalnym.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w powołanym wyżej wyroku oddalił skargę K. S. uznając, że zaskarżony rozkaz personalny został wydany zgodnie z prawem.
Uzasadniając swoje stanowisko Sąd I instancji wskazał, że sporne jest spełnienie jednej z przesłanek z art. 39 ust. 1 ustawy o Policji, czyli wszczęcia przeciwko skarżącemu postępowania karnego. Według pełnomocnika skarżącego, w dacie wydania rozkazu personalnego w przedmiocie zawieszenia w czynnościach służbowych, nie doszło przeciwko skarżącemu do wszczęcia postępowania karnego, ponieważ nie zostało mu ogłoszone postanowienie o przedstawieniu zarzutów z dnia 9 lutego 2022 r. i nie doszło do przesłuchania skarżącego w charakterze podejrzanego.
W rozpoznawanej sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdził, że należy wskazać, że art. 39 ust. 1 ustawy o Policji nie jest przepisem procedury karnej, ale przepisem prawa administracyjnego. W związku z tym inny jest też cel tego przepisu w odróżnieniu od funkcji przepisów procedury karnej. Służy on do natychmiastowego odsunięcia od czynności służbowych osób podejrzanych o popełnienie określonych w tym przepisie przestępstw. Wszak tylko osoba o nieposzlakowanej opinii może być policjantem (art. 25 ust. 1 ustawy o Policji). Natomiast regulacje prawa karnego procesowego pełnią funkcje m.in. gwarancyjne, zapewniając podejrzanemu określone uprawnienia w postępowaniu. Przenoszenie ich in extenso na inny grunt, zwłaszcza obecnie rozpoznawanej sprawy, nie jest poprawne. Zwłaszcza nie może znaleźć aprobaty z uwagi na inny charakter obu reżimów prawnych. Zatem transponowanie w procesie interpretacji przepisów ustawy o Policji uregulowań należących do postępowania karnego musi odbywać się z uwzględnieniem specyfiki służby, a także celu zawieszenia.
Zdaniem Sądu I instancji nie jest też rolą organu administracji badanie prawidłowości i skuteczności czynności procesowych podejmowanych przez organ ścigania w toku prowadzonego śledztwa. Jeżeli zatem organ administracji powziął pochodzącą od prokuratora wiadomość o prowadzeniu postępowania przeciwko skarżącemu, podejrzanemu o popełnienie przestępstwa umyślnego ściganego z oskarżenia publicznego, to brak było powodów do kwestionowania spełnienia przesłanek z art. 39 ust. 1 ustawy o Policji. Nieuzasadniony jest więc zarzut pełnomocnika skarżącego odnośnie naruszenia art. 39 ust. 1 ustawy o Policji.
Oceniając przebieg postępowania Sąd uznał, za nieuzasadniony zarzut pełnomocnika skarżącego dotyczący naruszenia art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., ponieważ zgromadzony materiał dowodowy został prawidłowo oceniony i był wystarczający do wydania rozstrzygnięcia o zawieszeniu w kontekście przesłanek materialnoprawnych. W ocenie Sądu, oczekiwanego skutku w postaci uchylenia kontrolowanych orzeczeń nie mógł odnieść również zarzut naruszenia art. 107 § 3 k.p.a., bowiem wskazano w nich prawidłowe podstawy prawne, które uprawniały organ do wydania rozkazu personalnego w rozpatrywanym zakresie i wyczerpująco go uzasadniono.
Reasumując, Sąd stwierdził, że organy Policji dokonały prawidłowej subsumcji przepisów do poczynionych ustaleń stanu faktycznego sprawy, co uprawniało je do wydania rozkazu personalnego o zawieszeniu skarżącego w czynnościach służbowych. Sąd nie dopatrzył się również z urzędu wad postępowania, które mogłyby mieć istotny wpływ na treść zapadłego w sprawie rozstrzygnięcia.
Skargę kasacyjną od tego wyroku wniósł K. S., zaskarżając wyrok w całości i zarzucając mu naruszenie przepisów prawa materialnego, a mianowicie: art. 39 ust. 1 ustawy o Policji, poprzez błędną jego wykładnię polegającą na przyjęciu, że wydanie przez Prokuratora Prokuratury Rejonowej w M. postanowienia o przedstawieniu zarzutu z art. 286 § 1 k.k. jest równoznaczne z wszczęciem postępowania karnego przeciwko funkcjonariuszowi.
Mając powyższe na uwadze skarżący kasacyjnie wniósł o uchylenie w całości zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie, a także rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie.
Powyższe zarzuty rozwinięto w uzasadnieniu skargi kasacyjnej.
Odpowiedzi na skargę kasacyjną nie wniesiono.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny przy rozpatrywaniu sprawy na skutek wniesienia skargi kasacyjnej związany jest granicami tej skargi, a z urzędu bierze pod rozwagę tylko nieważność postępowania w wypadkach określonych w § 2, z których żaden w rozpoznawanej sprawie nie zachodzi. Oznacza to, że przytoczone w skardze kasacyjnej przyczyny wadliwości prawnej zaskarżonego orzeczenia determinują zakres kontroli dokonywanej przez Naczelny Sąd Administracyjny. Sąd ten, w odróżnieniu od wojewódzkiego sądu administracyjnego, nie bada całokształtu sprawy, lecz tylko weryfikuje zasadność zarzutów postawionych w skardze kasacyjnej.
Podstawy, na których można oprzeć skargę kasacyjną zostały określone w art. 174 p.p.s.a. Przepis art. 174 pkt 1 p.p.s.a. przewiduje dwie postacie naruszenia prawa materialnego, a mianowicie błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie. Przez błędną wykładnię należy rozumieć niewłaściwe zrekonstruowanie treści normy prawnej wynikającej z konkretnego przepisu, natomiast przez niewłaściwe zastosowanie, dokonanie wadliwej subsumcji przepisu do ustalonego stanu faktycznego. Również druga podstawa kasacyjna wymieniona w art. 174 pkt 2 p.p.s.a. – naruszenie przepisów postępowania – może przejawiać się w tych samych postaciach, co naruszenie prawa materialnego, przy czym w wypadku oparcia skargi kasacyjnej na tej podstawie skarżący powinien nadto wykazać istotny wpływ wytkniętego uchybienia na wynik sprawy.
Podniesiony w skardze kasacyjnej zarzut naruszenia przepisu prawa materialnego, a mianowicie: art. 39 ust. 1 ustawy o Policji, poprzez błędną jego wykładnię "polegającą na przyjęciu, że wydanie przez Prokuratora Prokuratury Rejonowej w M. postanowienia o przedstawieniu zarzutu z art. 286 § 1 k.k. jest równoznaczne z wszczęciem postępowania karnego przeciwko funkcjonariuszowi" jest niezasadny.
Zgodnie z brzmieniem art. 39 ust. 1 ustawy o Policji policjanta zawiesza się w czynnościach służbowych w razie wszczęcia przeciwko niemu postępowania karnego w sprawie o przestępstwo lub przestępstwo skarbowe, umyślne, ścigane z oskarżenia publicznego - na czas nie dłuższy niż 3 miesiące. Nie definiuje on pojęcia "wszczęcie postępowania karnego", przeto w tym zakresie należy odwołać się do regulacji procedury karnej. Chodzi o wszczęcie postępowania przeciwko osobie, zatem do głosu winien dojść art. 71 § 1 K.p.k., wedle którego podejrzanym jest osoba, co do której wydano postanowienie o przedstawieniu zarzutów albo bez wydania takiego postanowienia postawiono zarzut w związku z przystąpieniem do przesłuchania w charakterze podejrzanego. Znaczenie zwrotu "wydano" odczytywane jest w praktyce poprzez pryzmat regulacji art. 313 § 1 K.p.k., stanowiącego o sporządzeniu postanowienia o przedstawieniu zarzutów, ogłoszeniu podejrzanemu i przesłuchaniu go, jeżeli dane istniejące w chwili wszczęcia śledztwa lub zebrane w jego toku uzasadniają dostatecznie podejrzenie, że czyn popełniła ta osoba, chyba że ogłoszenie postanowienia lub przesłuchanie podejrzanego jest niemożliwe z powodu jego ukrywania się lub nieobecności w kraju (w brzmieniu na dzień wydania zaskarżonego aktu, aktualnie po zmianie z 7 lipca 2023 r. obowiązującej od 28 września 2023 r. mowa jest o wydaniu postanowienia o przedstawieniu zarzutów). Zwykle wydanie oznacza wykonanie wymienionych wyżej trzech czynności łącznie (por. wyroki Sądu Najwyższego m.in. z dnia 5 marca 2014r., sygn. akr IV KK 341/13 (Prok. i Pr. z 2014r., nr 6), z dnia 24 czerwca 2012 r., sygn. akt V KK 453/12, z glosą aprobującą K. Wrony (Prok. i Pr. z 2016 r., nr 1). Powiada się więc, że sporządzenie to niejako spisanie postanowienia, zaś jego wydanie to sporządzenie, ogłoszenie i przesłuchanie podejrzanego. Niemniej jednak wykładnia tych pojęć nie jest jednolita, bo też nie są one jednoznacznie sformułowane, zwłaszcza gdy bada się ich wzajemny kontekst. W doktrynie pojawił się pogląd, wedle którego już sporządzenie i podpisanie takiego postanowienia wywołuje skutki prawne od momentu jego uzewnętrznienia, bo ogłoszenie zarzutów i przesłuchanie podejrzanego może nastąpić później, lecz już zawsze w postępowaniu prowadzonym przeciwko osobie (tak E. Kruk w glosie do wyroku Sądu Najwyższego z dnia 5 marca 2014 r., sygn. akt IV KK 341/13 (Ius Novum z 2016 r., nr 1, str. 174-177). W postanowieniu z dnia 13 czerwca 2012 r., sygn. akt II KK 302/11 (LEX nr 1212890), Sąd Najwyższy stwierdził m.in., że procesowa skuteczność wydania postanowienia o przedstawieniu zarzutów nie jest uzależniona od ogłoszenia go i przesłuchania podejrzanego, akcentując regulację art. 314 K.p.k., listu gończego oraz gwarancyjny aspekt czynności towarzyszących wydaniu postanowienia. Konkludując ten wywód trzeba stwierdzić, że zarówno wspomniane przepisy procedury karnej, jak i judykatura oraz piśmiennictwo, dopuszczają przejście postępowania karnego z fazy in rem w fazę in personam w sytuacji, w której zapadło postanowienie o przedstawieniu zarzutów konkretnej osobie, nawet wówczas gdy nie ogłoszono go i nie przesłuchano podejrzanego niezwłocznie po jego sporządzeniu. Pozwala to na uznanie, że wszczęcie postępowania karnego przeciwko osobie może mieć miejsce już wówczas, gdy sporządzono takie postanowienie, ale jeszcze go nie wydano w ścisłym (literalnym) rozumieniu hipotezy art. 71 § 1 K.p.k. - zwłaszcza na gruncie art. 39 ust. 1 ustawy o Policji. Trzeba bowiem mieć przede wszystkim na uwadze cel tej regulacji, którym jest natychmiastowe odsunięcie od czynności służbowych osób podejrzanych o popełnienie określonych w tym przepisie przestępstw. Wszak tylko osoba o nieposzlakowanej opinii może być policjantem (art. 25 ust. 1 ustawy o Policji).
Skład rozpoznający tę sprawę podziela pogląd wyrażony w wyroku NSA z 17 lipca 2018 r., sygn. I OSK 1913/16 (zob. także wyrok NSA z 10 listopada 2017 r., sygn. akt I OSK 70/16), iż "na tle art. 71 § 1 K.p.k., trzeba stwierdzić, że zawarte w nim określenie "wydanie" może być utożsamione z pojęciem "sporządzenia" z art. 313 § 1 K.p.k. na gruncie omawianej regulacji szczególnej. Naczelny Sąd Administracyjny wyraża przy tym pogląd, wedle którego przepisy procesowe karne pełnią funkcje m.in. gwarancyjne, zapewniając podejrzanemu określone uprawnienia w tym postępowaniu. Przenoszenie ich in extenso na inny grunt, w tym obecnie rozpoznawanej sprawy, nie jest poprawne. Zwłaszcza nie może znaleźć aprobaty z uwagi na inny charakter obu reżimów prawnych. Zatem transponowanie w procesie interpretacji przepisów ustawy o Policji uregulowań należących do postępowania karnego musi odbywać się z uwzględnieniem specyfiki służby, a także celu zawieszenia. Nie jest przy tym rolą organów Policji badanie prawidłowości i skuteczności procesowej podejmowanych czynności przez inny podmiot powołany do ich realizacji. Jeżeli zatem organ powziął pochodzącą od prokuratora wiadomość o wszczęciu śledztwa przeciwko skarżącemu, nadto do jego pisma dołączono odpis postanowienia o przedstawieniu zarzutu, to brak było powodu do kwestionowania spełnienia przesłanek z art. 39 ust. 1 ustawy. W niewadliwie ustalonym stanie faktycznym, istniały przeto podstawy do oceny poprawności zastosowania art. 39 ust. 1 ustawy o Policji, a w każdym razie przyjęcia, że kwestionowany rozkaz nie narusza prawa w stopniu rażącym."
Dokonana przez Sąd meriti ocena zgodności z prawem zaskarżonej decyzji była więc prawidłowa.
Mając powyższe na względzie, na zasadzie art. 184 p.p.s.a. skargę kasacyjną oddalono.