III OSK 558/23

III OSK 558/23 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2024-10-11
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-03-16
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Mariusz Kotulski
Teresa Zyglewska
Wojciech Jakimowicz /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6480
Hasła tematyczne
Dostęp do informacji publicznej
Sygn. powiązane
III SA/Gl 622/22 - Wyrok WSA w Gliwicach z 2022-10-17
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art.151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Dz.U. 2022 poz 902
art.2 ust.1, at.5 ust.2
Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej - t.j.
Dz.U. 2022 poz 2000
art.7, art.77 par.1, art.80, art.107 par.3
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
Dz.U. 2024 poz 1290
art.28ha ust.1
Ustawa z dnia 9 czerwca 2011 r. - Prawo geologiczne i górnicze (t.j.)
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Wojciech Jakimowicz (spr.) Sędziowie: Sędzia NSA Teresa Zyglewska Sędzia del. WSA Mariusz Kotulski po rozpoznaniu w dniu 11 października 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Fundacji F. z siedzibą w K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 17 października 2022 r., sygn. akt III SA/Gl 622/22 w sprawie ze skargi Fundacji F. z siedzibą w K. na decyzję Prezesa Wyższego Urzędu Górniczego w Katowicach z dnia 8 czerwca 2022 r., nr PR.016.13.2022 w przedmiocie informacji publicznej 1. oddala skargę kasacyjną; 2. oddala wniosek Prezesa Wyższego Urzędu Górniczego w Katowicach o zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wyrokiem z dnia 17 października 2022 r., sygn. akt III SA/Gl 622/22 oddalił skargę Fundacji F. z siedzibą w K. (dalej także jako: Fundacja) na decyzję Prezesa Wyższego Urzędu Górniczego w Katowicach (dalej także jako: organ) z dnia 8 czerwca 2022 r., nr PR.016.13.2022 w przedmiocie informacji publicznej.
Wyrok ten zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy:
Pismem z dnia 24 marca 2022 r. Fundacja zwróciła się do Dyrektora Okręgowego Urzędu Górniczego we W. (dalej także jako: organ I instancji), na podstawie art. 2 ust. 1, art. 10 ust. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej w związku z § 8 pkt 3 lit. a tiret 1 rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 28 października 2015 r. w sprawie dokumentacji mierniczo-geologicznej, o udostępnienie ostatniej aktualizacji mapy wyrobiska górniczego przedłożonej przez spółkę P. S.A. (dalej także jako: Spółka) dla Kopalni Węgla Brunatnego "Turów".
Organ I instancji decyzją z dnia 14 kwietnia 2022 r., nr WRO.016.14.2022.BG, na podstawie art. 4 ust. 1 pkt 1 i ust. 3, art. 5 ust. 1 i 2, art. 6 ust. 2 i art. 16 ustawy o dostępie do informacji publicznej oraz art. 104 Kodeksu postępowania administracyjnego, odmówił udostępnienia Fundacji ostatniej aktualizacji mapy wyrobiska górniczego przedłożonej przez P. S.A. dla Kopalni Węgla Brunatnego "Turów" w postaci załącznika nr 3 do zatwierdzonego Planu ruchu zakładu górniczego Kopalnia Węgla Brunatnego "Turów" na okres od dnia 1 maja 2020 r. do dnia 31 grudnia 2025 r. (Mapa wyrobisk górniczych, sporządzona w skali nie mniejszej niż 1:5000, przedstawiająca sytuację w granicach obszaru górniczego) zmienionego Dodatkiem nr 4 do tego Planu ruchu przedłożonym do zatwierdzenia w dniu 24 lutego 2022 r. i zatwierdzonym decyzją tutejszego organu z dnia 22 marca 2022 r., znak WRO.9202.14.2022.AS.
W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wskazał, że Spółka poinformowała w piśmie z dnia 7 maja 2020 r., że Plan ruchu zakładu górniczego Kopalnia Węgla Brunatnego "Turów" na okres od dnia 1 maja 2020 r. do dnia 31 grudnia 2025 r. zawiera informacje techniczno-technologiczne, organizacyjne o unikatowym charakterze, nieznane osobom zajmującym się tego rodzaju informacjami, a dostęp do tych danych jest ograniczony w ramach działalności Spółki. Informacje te posiadają wartość handlową, a zatem ich ujawnienie może istotnie wpłynąć na pogorszenie konkurencyjności Spółki. Spółka wskazała, że uzyskała ww. informacje w efekcie wieloletnich doświadczeń uzyskanych w toku eksploatacji węgla brunatnego, co wiązało się ze znacznymi kosztami.
W związku z powyższym organ I instancji wskazał, że udostępnienie wnioskowanej przez Fundację informacji podlega ograniczeniu ze względu na tajemnicę przedsiębiorcy. Spółka podjęła działania w celu zachowania całkowitej poufności wskazanych w piśmie z dnia 7 maja 2020 r. treści Planu ruchu zakładu górniczego Kopalnia Węgla Brunatnego "Turów" na okres od dnia 1 maja 2020 r. do dnia 31 grudnia 2025 r. Organ I instancji podkreślił przy tym, że zastrzeżenie poufności danych nastąpiło przed wpłynięciem podania o ich udostępnienie, zaś wola zachowania poufności została należycie zamanifestowana. W ocenie organu I instancji, Spółka uprawdopodobniła, że ujawnienie przedmiotowych informacji przyczyni się do pogorszenia jego pozycji konkurencyjnej, a ponadto, że informacje te nie są powszechnie znane osobom zwykle zajmującym się tym rodzajem informacji oraz nie są łatwo dostępne dla takich osób, zarówno w całości, jak i w szczególnym zestawieniu czy zbiorze.
Organ I wskazał także, że dane, o których udostępnienie ubiega się Fundacja zostały dostarczone organowi I instancji dla potrzeb uzyskania decyzji administracyjnej wymaganej przez ustawę i uzyskiwanej na wniosek. W ocenie organu I instancji z uwagi na okoliczność, że dotyczą przedsiębiorcy o szczególnym znaczeniu gospodarczo-obronnym, ich ochrona ma pierwszeństwo przed uprawnieniem do uzyskania informacji publicznej. Ponadto, organ I instancji podkreślił, że ustawa o dostępie do informacji publicznej obejmuje dostęp do informacji będącej informacją publiczną, jednakże nie zapewnia publicznego dostępu do wszelkich informacji.
Pismem z dnia 9 maja 2022 r. Fundacja wniosła odwołanie od ww. decyzji organu I instancji i żądając uchylenia zaskarżonej decyzji i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji, zarzuciła naruszenie:
1. art. 2 ust. 1 w związku z art. 5 ust. 2 ustawy o dostępie do informacji publicznej poprzez błędną odmowę udostępnienia informacji publicznej;
2. art. 6 ust. 1 pkt 5 ustawy o dostępie do informacji publicznej poprzez nieuznanie wnioskowanej informacji za informację publiczną;
3. art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 Kodeksu postępowania administracyjnego poprzez bezpodstawne uznanie wnioskowanej informacji publicznej za tajemnicę przedsiębiorstwa w zakresie szerszym niż zakreślonym przez Spółkę;
4. art. 61 ust. 1 w związku z ust. 3 Konstytucji RP poprzez brak dokonania właściwego ważenia wartości przemawiających za udostępnieniem informacji lub jego odmową w zgodzie z zasada proporcjonalności;
5. art. 107 § 3 w związku z art. 11 Kodeksu postępowania administracyjnego poprzez błędne i oparte na nierelewantnej przesłance uzasadnienie w treści decyzji w zakresie uznania interesu przedsiębiorcy za wartość nadrzędną nad prawem do informacji publicznej.
W uzasadnieniu odwołania Fundacja podniosła, że zastrzeżenie poufności niektórych informacji zawartych w planie ruchu zakładu, jak wynika z pisma Spółki z dnia 7 maja 2020 r., dotyczyło wyłącznie zapisów planu w zakresie pkt 1, 2, 4-13, 15-19, z pominięciem jednak załączników planu, co oznacza, że Spółka nie objęła zastrzeżeniem poufności załącznika nr 3 zawierającego mapę wyrobisk górniczych, o którego udostępnienie wniosła Fundacja. W konsekwencji w ocenie Fundacji nieuzasadnione jest rozciąganie ochrony tajemnicy przedsiębiorstwa na załączniki do planu ruchu zakładu górniczego Kopalni Węgla Brunatnego "Turów", skoro sama Spółka nie oznaczyła ich jako informacje poufne. Zdaniem Fundacji brak jest podstaw do uznania, że aktualna mapa wyrobiska górniczego ma charakter poufny, a odmienne stanowisko przyjęte przez organ I instancji stanowi nieuprawnione domniemywanie i rozszerzanie tajemnicy przedsiębiorstwa oraz de facto wchodzenie w rolę samej Spółki i zastępowanie jej w zakresie ochrony jej interesów.
Decyzją z dnia 8 czerwca 2022 r., nr PR.016.13.2022 organ, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postepowania administracyjnego, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji.
W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że ograniczenie prawa do informacji publicznej wynika z art. 5 ust. 2 ustawy o dostępie do informacji publicznej, który stanowi, że prawo do informacji publicznej podlega ograniczeniu, m.in. ze względu na tajemnicę przedsiębiorcy, zaś tajemnica przedsiębiorcy uzasadniająca ograniczenie prawa do informacji publicznej jest wyprowadzana z pojęcia tajemnicy przedsiębiorstwa zdefiniowanej w art. 11 ust. 2 ustawy o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji. Z kolei z art. 11 ust. 4 ustawy o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji wynika, że aby dana informacja podlegała ochronie na podstawie art. 11 ustawy, tj. stanowiła tajemnicę przedsiębiorstwa, to musi spełniać następujące warunki: 1) brak ujawnienia, 2) posiadanie wartości gospodarczej, 3) podjęcie w stosunku do niej przez przedsiębiorcę niezbędnych działań w celu zachowania jej w poufności. Tak więc organ podkreślił, że aby dana informacja podlegała ochronie na podstawie art. 11 ust. 4 ustawy o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji, musi zostać spełniona zarówno przesłanka formalna, jak i materialna. Organ wyjaśnił, że przesłanka formalna jest spełniona wówczas, gdy zostanie wykazane, że przedsiębiorca podjął działania w celu zachowania poufności tych informacji. W związku z tym podkreślił, że w niniejszej sprawie w aktach sprawy zalega pismo Spółki z dnia 7 maja 2020 r., w którym stwierdzono, że informacje ujęte w przedłożonym do zatwierdzenia Planie ruchu zakładu górniczego Kopalnia Węgla Brunatnego "Turów" na okres od dnia 1 maja 2020 r. do dnia 31 grudnia 2025 r. w pkt 1 ppkt 2, 2-13 i 15-19 stanowią tajemnicę przedsiębiorcy i jako takie nie powinny zostać ujawnione, gdyż zawierają informacje techniczno-technologiczne, organizacyjne o unikatowym charakterze, nieznane osobom zajmującym się tego rodzaju informacjami, a dostęp do nich jest ograniczony w ramach działalności przedsiębiorcy. Ponadto, organ podkreślił, że informacje te posiadają wartość handlową, a zatem ich ujawnienie może w sposób istotny wpłynął na pogorszenie konkurencyjności Spółki i powtórzył za organem I instancji, że informacje te znalazły się w posiadaniu Spółki jako efekt wieloletnich doświadczeń nabytych w toku eksploatacji węgla brunatnego, a ich uzyskanie wiązało się ze znacznymi kosztami. Otrzymanie takich danych przez inny podmiot, w wyniku udostępnienia przez organ, jest niedopuszczalne i ograniczyłoby koszt realizacji zbliżonych inwestycji. Ponadto Spółka wskazała, że treści ww. planu ruchu zawierają informacje o charakterze technologicznym (zagospodarowanie terenu zakładu górniczego, lokalizacja obiektów budowlanych, sposób i stopień zagospodarowania pokładów węglowych, zasady kwalifikacji zasobów, przedsięwzięcia służące kompleksowemu i racjonalnemu wykorzystaniu kopaliny, sposób przygotowania przedpola odkrywki, charakterystyka robót udostępniających i przygotowawczych, zestawienie robót geologicznych wykonywanych na potrzeby zakładu górniczego, charakterystyka posiadanego sprzętu służącego urabianiu kopaliny, parametry zwałowania, profilaktyka przeciwdziałania zagrożeniom naturalnym, parametry skarp eksploatacyjnych, sposoby przeciwdziałania pożarom, sposób zasilania zakładu górniczego w media, opis transportu wewnątrzzakładowego, zestawienie projektowanych robót budowlanych w obiektach budowlanych zakładu górniczego), których ujawnienie wpłynęło na pogorszenie jej pozycji konkurencyjnej.
Następnie organ wskazał, że mając na uwadze tryb zmian treści planu ruchu opisany w przepisach Prawa geologicznego i górniczego oraz zastrzeżenie tajności informacji zawartych w planie ruchu, w ocenie organu zastrzeżenie takie dotyczy również zmian w treści planu ruchu dokonywanych przez przedsiębiorcę, jeżeli informacje, których dotyczy zmiana były już pierwotnie zastrzeżone. W związku z powyższym organ podkreślił, że w przedmiotowej sprawie doszło do zamanifestowania poufności danych przez samego przedsiębiorcę.
Odnosząc się do zarzutu odwołania, organ wskazał, że błędne jest stanowisko Fundacji jakoby organ I instancji rozszerzył ochronę tajemnicy przedsiębiorcy na elementy nieujęte w piśmie Spółki z dnia 7 maja 2020 r. W ocenie organu nie sposób bowiem uznać, aby załącznik nr 3 do planu ruchu - mapa wyrobisk górniczych, przedstawiająca sytuację w granicach obszaru górniczego - stanowił niezależny i niepowiązany z pozostałą treścią planu ruchu element. Organ wyjaśnił, że z rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 8 grudnia 2017 r. w sprawie planów ruchu zakładów górniczych wynika, że na ww. mapę nanosi się:
1) granice udokumentowania złoża;
2) granice zasobów przemysłowych i nieprzemysłowych;
3) granice filarów ochronnych;
4) granice obszarów górniczych, które zostały wyznaczone w bezpośrednim sąsiedztwie obszaru górniczego;
5) zakresu planowanych na poszczególnych poziomach robót górniczych związanych z usuwaniem nadkładu i eksploatacją złoża kopaliny głównej oraz kopalin towarzyszących w okresie obowiązywania planu ruchu, z oznaczeniem części złoża zakwalifikowanych do przewidywanych strat w zasobach przemysłowych i nieprzemysłowych.
Mapa ta stanowi więc graficzne przedstawienie informacji ujętych w punktach części tekstowej planu ruchu o numerach:
- 5 - Sposób zagospodarowania złoża kopaliny w przestrzeni, w granicach której ma być wykonywana działalność górnicza. Zestawienie zasobów kopaliny głównej i kopalin towarzyszących na podstawie aktualnego operatu ewidencyjnego zasobów złoża kopaliny, a w przypadku jego braku - dokumentacji geologicznej lub ostatniego dodatku do dokumentacji geologicznej - według wzoru nr 2;
- 6 - Gospodarka złożem kopaliny w okresie obowiązywania Planu ruchu;
- 7 - Zakres eksploatacji kopaliny ze złoża i zakres zdejmowania nadkładu;
- 8 - Opis robót udostępniających i przygotowawczych w okresie obowiązywania planu ruchu. Zestawienie robót geologicznych wykonywanych na potrzeby ruchu zakładu górniczego - według wzoru nr 4. Uzasadnienie planowanych do wykonania robót geologicznych;
- 9 - Systemy eksploatacji złoża, zwałowania i składowania, podstawowe parametry wyrobisk górniczych, zwałowisk nadkładu i składowisk urobku, w szczególności szerokość poziomów i półek, wysokości pięter oraz kąty nachylenia skarp i zboczy. Pasy ochronne wyrobisk górniczych.
W ocenie organu, mapa ta nie zawiera więc, jak twierdzi Fundacja, informacji niezależnych i niepowiązanych z informacjami zawartymi w odpowiednich punktach części tekstowej planu ruchu, a wręcz przeciwnie - informacje na niej ujęte wynikają z treści ww. punktów planu ruchu i są z nią związane. W związku z powyższym organ wskazał, że trudno zatem uznać - mając na uwadze zasady doświadczenia życiowego (postrzeganie przez przedsiębiorców górniczych części tekstowej i załączników planu ruchu jako całości) i logiki - aby zamiarem przedsiębiorcy, zastrzegającego tajność części tekstowej planu ruchu, nie było zastrzeżenie tajności załącznika nr 3 - mapy wyrobisk górniczych, będącego graficznym przedstawieniem tej części, pozostającym w związku z tą treścią i stanowiącym jej uszczegółowienie - odczytanie którego dekoduje informacje zastrzeżone przez przedsiębiorcę.
Zdaniem organu, żądana przez Fundację informacja publiczna w postaci załącznika nr 3 planu ruchu - mapy wyrobisk górniczych, stanowi tajemnicę przedsiębiorcy, uzasadniającą na podstawie art. 5 ust. 2 ustawy o dostępie do informacji publicznej ograniczenie prawa do informacji publicznej. Mając na uwadze określoną w rozporządzeniu Ministra Środowiska z dnia 8 grudnia 2017 r. w sprawie planów ruchu zakładów górniczych treść załącznika nr 3 bezsprzecznie - już chociażby przez konieczność ujęcia na niej informacji o zakresie planowanych na poszczególnych poziomach robót górniczych związanych z usuwaniem nadkładu i eksploatacją złoża kopaliny głównej oraz kopalin towarzyszących w okresie obowiązywania planu ruchu, z oznaczeniem części złoża zakwalifikowanych do przewidywanych strat w zasobach przemysłowych i nieprzemysłowych - zawiera informacje techniczne, technologiczne i organizacyjne przedstawiające wartość gospodarczą. Organ podkreślił, że informacje te mają charakter unikatowy i niedostępny powszechnie na rynku, których ujawnienie może wpłynąć negatywnie na pozycję rynkową przedsiębiorcy, np. przez ujawnienie planowanego zakresu działalności w obszarze wydobywania kopaliny, zasobów i środków technicznych pozostających w dyspozycji przedsiębiorcy. W związku z tym organ stwierdził, że w sprawie zachodzi więc materialna przesłanka warunkująca możliwość objęcia żądanej informacji tajemnicą przedsiębiorcy, gdyż ze swej istoty dotyczy ona kwestii, których ujawnienie obiektywnie mogłoby negatywnie wpłynąć na sytuację przedsiębiorcy. Tym samym w ocenie organu złożone przez Spółkę zastrzeżenie jest skuteczne, ponieważ zastrzeżone przez nią informacje, w zakresie objętym wnioskiem, mają charakter tajemnicy przedsiębiorcy. Organ wskazał ponadto, że Spółka pomimo znaczącej pozycji na rynku w zakresie produkcji energii elektrycznej i węgla nie ma charakteru monopolisty i działa w warunkach konkurencji w otoczeniu rywalizujących z nią firm. W konsekwencji konstytucyjne uprawnienie przedsiębiorcy do ochrony swoich praw, m.in. przez zachowanie poufności danych go dotyczących, stanowi wyższą wartość od bliżej niesprecyzowanego prawa do oceny realizacji umowy między Rządem Rzeczypospolitej Polskiej, a Rządem Republiki Czeskiej o współpracy w zakresie odnoszenia się do skutków na terytorium Republiki Czeskiej wynikających z eksploatacji kopalni odkrywkowej węgla brunatnego Turów w Rzeczypospolitej Polskiej, podpisanej w Pradze w dniu 3 lutego 2022 r. Tym bardziej, że w umowie tej przewidziano mechanizm monitoringu realizacji jej postanowień (np. art. 3 ust. 4 umowy, art. 10, art. 11 i art. 13 umowy), zaś częścią tego mechanizmu nie jest Fundacja. Zdaniem organu, pozytywne załatwienie wniosku stanowiłoby obejście przewidzianych w ww. umowie mechanizmów wymiany informacji, a także mogłoby prowadzić do naruszenia postanowienia art. 14 ust. 9 umowy, zgodnie z którym jej strony zobowiązały się do ochrony informacji określonych jako informacje, których ujawnienie mogłoby mieć negatywny wpływ na bezpieczeństwo państwa, bezpieczeństwo publiczne, prawa własności intelektualnej, poufność informacji handlowych lub przemysłowych lub tajemnicę zawodową, wykorzystując w pełni i w dozwolonym zakresie przepisy prawa.
Pismem z dnia 14 lipca 2022 r. Fundacja wywiodła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skargę na ww. decyzję organu z dnia 8 czerwca 2022 r., nr PR.016.13.2022 i wnosząc o jej uchylenie w całości oraz zobowiązanie organu I instancji do udostępnienia wnioskowanej informacji publicznej we wskazanym przez Sąd terminie oraz o zasądzenie od organu na rzecz skarżącej kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych, zarzuciła zaskarżonej decyzji:
1) naruszenie art. 2 ust. 1 w związku z art. 5 ust. 2 ustawy o dostępie do informacji publicznej, poprzez błędną odmowę udostępnienia informacji publicznej w wyniku uznania, że żądana informacja publiczna zawiera treści chronione tajemnicą przedsiębiorcy;
2) ewentualnie, w razie uznania zarzutu nr 1 za nieuzasadniony, naruszenie art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej, poprzez zaniechanie udostępnienia informacji w wersji przetworzonej, wykluczającej naruszenie tajemnicy przedsiębiorcy;
3) naruszenie art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 Kodeksu postepowania administracyjnego, poprzez bezpodstawne uznanie wnioskowanej informacji publicznej za tajemnicę przedsiębiorstwa w zakresie szerszym niż zakreślony przez Spółkę;
4) naruszenie art. 61 ust. 1 w związku z ust. 3 oraz art. 31 ust. 3 Konstytucji RP, poprzez niewłaściwe dokonanie ważenia wartości przemawiających za udostępnieniem informacji lub jego odmową, niezgodnie z zasadą proporcjonalności.
W uzasadnieniu skargi Fundacja podniosła, że wbrew twierdzeniom organów obu instancji w niniejszej sprawie nie można uznać, że została spełniona przesłanka formalna uznania aktualnej mapy wyrobiska za tajemnicę przedsiębiorstwa, gdyż Spółka nie zastrzegła poufności tego dokumentu. Fundacja podkreśliła, że nieuprawnione jest uznanie aktualnej mapy wyrobiska za objętą zastrzeżeniem poufności skoro treść pisma Spółki z dnia 7 maja 2020 r. wyraźnie przeczy uznaniu za objęte poufnością również tych elementów planu, które nie zostały w żaden sposób wskazane przez Spółkę jako poufne. Ponadto, w ocenie Fundacji aktualna mapa wyrobiska stanowi wyraźnie wyodrębniony i osobny załącznik do planu ruchu zakładu górniczego, którego poufności Spółka nie zastrzegła, złożony na długo po piśmie z dnia 20 maja 2022 r. i niepowiązany wyraźnie z żądną z konkretnych (w tych poufnych) części planu ruchu. Fundacja dodała także, że odmowa realizacji konstytucyjnego prawa dostępu do informacji publicznej ma charakter wyjątkowy, dlatego konieczne jest ścisłe, a nie rozszerzające interpretowanie objęcia informacji tajemnicą przedsiębiorstwa, która mogłaby uzasadniać ww. odmowę. Wyklucza to domniemywanie przez organ zastrzeżenia poufności oraz rozszerzanie zastrzeżenia na jednostki redakcyjne czy fizyczne dokumentu niewskazane wprost w zastrzeżeniu. Fundacja podkreśliła, że w orzecznictwie jednoznacznie wskazuje się na brak możliwości domniemywania objęcia danych informacji tajemnicą przedsiębiorstwa.
Następnie Fundacja podniosła, że aby określone informacje mogły zostać objęte tajemnicą przedsiębiorcy musi zostać spełniona również przesłanka materialna, tzn. informacje te muszą ze swej istoty dotyczyć kwestii, których ujawnienie obiektywnie mogłoby negatywnie wpłynąć na sytuację przedsiębiorcy. Tymczasem w ocenie Fundacji ani przytoczone w decyzji powody ochrony tajemnicy przedsiębiorcy zawarte w piśmie z dnia 7 maja 2022 r., ani dalsze powody wywodzone przez sam organ, nijak się mają do zawartości aktualnej mapy wyrobiska i nie dają odpowiedzi jak ujawnienie informacji wskazanych w aktualnej mapie wyrobiska miałoby zaszkodzić Spółce. Fundacja wskazała, że informacje wynikające z mapy wyrobiska górniczego są rozbieżne z informacjami technologicznymi, o których zachowanie w tajemnicy wniosła Spółka, a mapa ta nie dostarczy nikomu "know-how" o jakiego ochronę chodzi Spółce. Fundacja dodała także, że aktualna mapa wyrobiska górniczego jako dokument zindywidualizowany i mający zastosowanie jedynie do konkretnego złoża, nie przedstawia jakiejkolwiek wartości rynkowej dla konkurentów Spółki, którzy nie mieliby jak z niego skorzystać z uwagi na indywidualne uwarunkowania każdego złoża.
Fundacja wskazała także, że organ naruszył art. 31 ust. 3, art. 61 ust. 1 i 3 Konstytucji RP oraz art. 5 ust. 2 ustawy o dostępie do informacji publicznej, poprzez dokonanie ważenia niewłaściwych wartości oraz nieuzasadnione przyznanie priorytetu ochronie tajemnicy przedsiębiorstwa. W ocenie Fundacji świadczy to o naruszeniu przez organy obu instancji zasady proporcjonalności decydującej o warunkach ewentualnego ograniczenia konstytucyjnych praw podmiotowych ze względu na tajemnice przedsiębiorcy.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie oraz obciążenie Fundacji kosztami postępowania, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wyrokiem z dnia 17 października 2022 r., sygn. akt III SA/Gl 622/22 oddalił skargę Fundacji na decyzję organu z dnia 8 czerwca 2022 r., nr PR.016.13.2022 w przedmiocie informacji publicznej.
W uzasadnieniu wyroku Sąd I instancji wskazał na wstępie, że niewątpliwie adresat wniosku Fundacji oraz organ należą do grupy podmiotów zobowiązanych do udzielenia informacji, o których mowa w art. 4 ust. 1 pkt 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej, zgodnie z którym obowiązane do udostępniania informacji publicznej są władze publiczne oraz inne podmioty wykonujące zadania publiczne, w szczególności organy władzy publicznej. Natomiast odnośnie do charakteru żądanej informacji Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach stanął na stanowisku, że stanowi ona informację publiczną. Przedmiotem zainteresowania pytającej Fundacji jest bowiem aktualizacja mapy, złożona do organu nadzoru górniczego celem jej zatwierdzenia. Należy więc przyznać rację organowi, że skoro sporna mapa służy realizowaniu przez niego zadań publicznych w zakresie administracji górniczej, to stanowi informację publiczną. W związku z powyższym Sąd I instancji uznał, że w niniejszej sprawie spełniona została zarówno przesłanka podmiotowa, jak i przedmiotowa dostępu do informacji publicznej.
Jednocześnie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach podkreślił, że powyższe nie oznacza jednak, że w każdym przypadku, gdy przesłanki te zachodzą, zasadne jest udzielenie wnioskowanej informacji i podkreślił, że przeciwnie, zarówno w przepisach Konstytucji RP, jak i w przepisach ustawy o dostępie do informacji publicznej przewidziane są sytuacje, gdy pomimo spełnienia ww. przesłanek ujawnienie określonych informacji nie może nastąpić z uwagi na inne chronione wartości. Sąd I instancji wyjaśnił, że zagadnienie to zostało uregulowane w art. 61 ust. 3 Konstytucji RP oraz art. 5 ust. 2 ustawy o dostępie do informacji publicznej, w którym wskazano, że prawo do informacji publicznej podlega ograniczeniu ze względu na prywatność osoby fizycznej lub tajemnicę przedsiębiorcy, przy czym ograniczenie to nie dotyczy informacji o osobach pełniących funkcje publiczne, mających związek z pełnieniem tych funkcji, w tym o warunkach powierzenia i wykonywania funkcji oraz przypadku, gdy osoba fizyczna lub przedsiębiorca rezygnują z przysługującego im prawa. Jednocześnie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach podkreślił, że z treści art. 5 ust. 2 ustawy o dostępie do informacji publicznej wynika, że ustawodawca jako zasadę przyjął silniejszą ochronę prawa do ochrony tajemnicy przedsiębiorcy w sytuacji jego kolizji z prawem do informacji publicznej, skoro możliwa jest odmowa udzielenia informacji z powołaniem się na konieczność ochrony tej tajemnicy. Jak zauważył Sąd I instancji, na tę właśnie przesłankę, tj. ochronę tajemnicy przedsiębiorcy powołał się organ odmawiając udostępnienia aktualizacji mapy w niniejszej sprawie.
Przechodząc do analizy czy zostały spełnione przesłanki do utrzymania tych informacji jako danych tajnych Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wyjaśnił, że w związku z tym, że pojęcie tajemnicy przedsiębiorcy nie zostało zdefiniowane w ustawie o dostępie do informacji publicznej, wyprowadza się ją z tajemnicy przedsiębiorstwa, która posługuje się zbliżonym terminem w przepisach dotyczących zwalczania nieuczciwej konkurencji. Sąd I instancji wskazał, że zgodnie z art. 11 ust. 2 ustawy o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji tajemnicą przedsiębiorstwa są informacje techniczne, technologiczne, organizacyjne przedsiębiorstwa lub inne informacje posiadające wartość gospodarczą, które jako całość lub w szczególnym zestawieniu i zbiorze ich elementów nie są powszechnie znane osobom zwykle zajmującym się tym rodzajem informacji albo nie są łatwo dostępne dla takich osób, o ile uprawniony do korzystania z informacji lub rozporządzania nimi podjął, przy zachowaniu należytej staranności, działania w celu utrzymania ich w poufności. W związku z tym Sąd I instancji wyjaśnił, że tajemnicę przedsiębiorcy stanowią informacje techniczne, organizacyjne etc., znane jedynie określonemu kręgowi osób i związane z prowadzoną przez przedsiębiorcę działalnością, wobec których podjął on wystarczające środki ochrony w celu zachowania ich poufności. Informacja staje się tajemnicą, kiedy przedsiębiorca przejawi wolę zachowania jej jako niepoznawalnej dla osób trzecich. Nie traci ona swego poufnego charakteru przez to, że wie o niej pewne ograniczone grono osób zobowiązanych do dyskrecji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach dodał, że w orzecznictwie sądowoadministracyjnym przyjmuje się, że na tajemnicę przedsiębiorcy składają się dwa elementy: materialny oraz formalny. Sąd I instancji wyjaśnił, że na spełnienie aspektu formalnego wskazuje podjęcie przez przedsiębiorcę środków ochronnych, mających na celu pozostawienie informacji niepoznawalnej dla ogółu, aspekt materialny zachodzi wówczas, gdy konkretne dane zawierają informacje techniczne, technologiczne, organizacyjne lub inne mające wartość gospodarczą, których utajnienie jest istotne z punktu widzenia interesów przedsiębiorcy.
Badając spełnienie w przedmiotowej sprawie aspektu formalnego, koniecznego dla stwierdzenia istnienia tajemnicy przedsiębiorcy, Sąd I instancji zauważył, że w aktach administracyjnych sprawy znajduje się pismo Spółki z dnia 7 maja 2020 r. zastrzegające tajność wskazanych w nim informacji. Spółka oświadczyła w ww. piśmie, że podjęła działania w celu zachowania ich w poufności, a ponadto, że informacje te nie są powszechnie dostępne nawet w ramach Spółki i udostępniane są tylko w ograniczonym zakresie, wyłącznie do celów służbowych osobom do tego uprawnionym. W ocenie Sądu I instancji świadczy to o tym, że Spółka podjęła działania w celu zachowania w poufności danych wskazanych w tym piśmie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach podzielił przy tym stanowisko organu, że przedmiotem zastrzeżenia poufności są nie tylko wskazane w nim punkty planu, lecz wszystkie dane obejmujące treści tożsame z tymi, które zostały objęte zastrzeżeniem tajności, nawet jeśli zawierające je nośniki zostały wytworzone później. Z tego względu zdaniem Sądu I instancji sam fakt, że aktualizacja mapy stanowiąca przedmiot wniosku została sporządzona później niż pismo zawierające zastrzeżenie poufności treści planu ruchu, nie stoi na przeszkodzie uznania tajności także tego dokumentu. Istotnym jest, aby zawierała tożsame treści, jak objęte tajnością.
Sąd I instancji zauważył, że w zaskarżonej decyzji organ dokonał powiązania treści tekstowych Planu ruchu, objętych poufnością na podstawie pisma z dnia 7 maja 2020 r., z treściami wynikającymi z żądanej aktualizacji mapy i wykazał, że w znacznym zakresie tożsamość ta zachodzi. Powyższe wskazuje więc na to, że Spółka podjęła czynności konieczne dla zapewnienia tajności także aktualizacji mapy (i ewentualnie innych dokumentów zawierających tożsame treści), a zatem, że w sprawie została spełniona przesłanka formalna.
Natomiast odnośnie do spełnienia przesłanki materialnej tajemnicy przedsiębiorcy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wskazał, że aby uznać wyłączenie jawności za uzasadnione, objęte tajemnicą przedsiębiorcy informacje muszą ze swojej istoty dotyczyć kwestii, których ujawnienie obiektywnie mogłoby negatywnie wpłynąć na sytuację przedsiębiorcy, a dla skutecznego zastrzeżenia tajemnicy przedsiębiorcy zastrzegający winien wykazać, że spełniona została przesłanka materialna, tzn., że wiedza, którą pragnie utajnić dotyczy takich kwestii, których ujawnienie obiektywnie mogłoby negatywnie wpłynąć na jego sytuację, a także poddać to twierdzenie ocenie Sądu.
Biorąc powyższe pod uwagę Sąd I instancji stwierdził, że Spółka w piśmie z dnia 7 maja 2020 r. wskazała, że informacje zawarte w planie ruchu mają charakter techniczno–technologiczny, organizacyjny, mają charakter unikatowy i nie są powszechnie znane, a dostęp do nich jest ograniczony w ramach Spółki. Ponadto, znalazły się one w posiadaniu Spółki jako efekt wieloletnich doświadczeń, co wiązało się ze znacznymi kosztami. Natomiast ich bezkosztowe pozyskanie przez inne podmioty byłoby nieuprawnione i ograniczyłoby im koszty realizacji zbliżonych inwestycji. Z kolei dysponowanie nimi przez przedsiębiorcę górniczego pozwala mu na przewagę konkurencyjną na rynku w stosunku do analogicznych firm, podczas gdy Spółka chce pozostać liderem produkcji energii elektrycznej i wydobycia węgla brunatnego w Polsce. Planuje ona także inwestycje w nowoczesne konwencjonalne moce wytwórcze (np. nowy blok energetyczny w Turowie). Dlatego ujawnienie informacji zawartych w planie ruchu wpłynie na pogorszenie pozycji konkurencyjnej spółki.
W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach twierdzenia te obiektywnie wskazują, że wnioskowane informacje stanowią tajemnicę, której ujawnienie mogłoby zaszkodzić interesom ekonomicznym inwestora, w tym poprzez fakt uzyskania przez podmioty konkurencyjne takich danych technicznych lub organizacyjnych, których pozyskanie wiązało się dla Spółki z kosztami lub których ujawnienie może wiązać się z nieuprawnionymi korzyściami dla podmiotów trzecich.
Sąd I instancji uznał zatem, że Spółka wykazała, że posiadane informacje i rozwiązania organizacyjne i systemowe będące wynikiem doświadczenia w prowadzeniu działalności górniczej posiadają wartość gospodarczą, choćby z tego powodu, że wiedza o nich może przełożyć się na niższą wysokość kosztów innych przedsiębiorców prowadzących działalność konkurencyjną, a zatem w sprawie wykazano spełnienie przesłanki materialnej uznania informacji zawartych w planie ruchu za tajemnicę przedsiębiorcy.
W konkluzji Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach stwierdził, że skoro załączniki do planu ruchu obejmują treści tożsame z samym planem i stanowią jego integralną część, to podlegają – lub nie podlegają - udostępnieniu na tych samych zasadach, co sam plan ruchu, a zatem bezpodstawne jest twierdzenie Fundacji, że Spółka nie zastrzegła tajności załączników.
Sąd I instancji dodał, że możliwość utajnienia określonych informacji wynika wprost z art. 28ha ust. 1 ustawy Prawo geologiczne i górnicze, który został dodany do ustawy z dniem 30 kwietnia 2018 r. i zgodnie z którym przedsiębiorca przekazujący podczas postępowania o udzielenie koncesji informacje stanowiące tajemnicę przedsiębiorstwa w rozumieniu przepisów o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji może zgłosić wniosek, aby informacjom tym została nadana klauzula poufności.
Odnosząc się do zarzutu z punktu 2 skargi, co do rzekomego zaniechania organu udostępnienia informacji w wersji przetworzonej, wykluczającej naruszenie tajemnicy przedsiębiorcy po usunięciu z niej danych objętych tajemnicą przedsiębiorstwa, Sąd I instancji uznał, że organ nie dopuścił się naruszenia prawa, w sytuacji gdy Fundacja żądała ujawnienia aktualizacji mapy wyrobiska górniczego, a zatem dokumentu jako takiego, a nie konkretnych informacji, jakie z niej wynikają, a zatem organ nie miał podstaw, aby dokonać jakiejś selekcji danych, aby ujawnić tylko informacje objęte wnioskiem. W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach organ mógł jedynie albo ujawnić mapę albo odmówić jej ujawnienia. Bezcelowe było zatem rozważanie zakresu i sposobu przekształcania mapy, bo wniosek nie wskazywał nawet jakich danych przy wykorzystaniu tej mapy strona poszukuje.
W nawiązaniu z kolei do zarzutu jakoby organ nie dokonał ważenia pozostających w kolizji wartości, takich jak tajemnica przedsiębiorcy i prawo do informacji publicznej, Sąd I instancji uznał powyższy zarzut za niezasadny, gdyż stosowne rozważania organ zawarł na stronie 5 swej decyzji, gdzie stwierdził, że konstytucyjne uprawnienie przedsiębiorcy do ochrony jego praw przez zachowanie poufności dotyczących go danych stanowi wartość wyższą, od bliżej niesprecyzowanego prawa do oceny realizacji umowy polsko–czeskiej, która zresztą zawiera mechanizmy monitoringu realizacji jej postanowień i powołał konkretne jednostki redakcyjne tej umowy, które są temu poświęcone. I choć Sąd I instancji wskazał, że przyznanie prymatu jednej lub drugiej wartości jest kwestią ocenną i nie do końca niewymierną, to jednak zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach przedsiębiorca ma prawo korzystać z ochrony informacji, których ujawnienie może narażać go na straty finansowe lub inne niekorzystne gospodarczo konsekwencje. Jakkolwiek dostęp do informacji publicznej jest prawem konstytucyjnym, to nie można przyjąć, że jest prawem nadrzędnym nad wszystkimi innymi.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wywiodła Fundacja, zaskarżając wyrok w całości i oświadczając, że zrzeka się rozprawy w niniejszej sprawie i wniosła o uchylenie, na podstawie art. 188 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zaskarżonego wyroku w całości i rozpoznanie skargi, przeprowadzenie, na podstawie art. 193 w związku z art. 106 § 3 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi dowodu z dokumentów wskazanych w skardze kasacyjnej, gdyż jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości, nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie oraz na podstawie art. 203 pkt 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi wniosła o zasądzenie kosztów postepowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
Zaskarżonemu wyrokowi strona skarżąca kasacyjnie zarzuciła:
I. na podstawie art. 174 pkt 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi naruszenie przepisów postępowania:
1) art. 151 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego, poprzez błędne ustalenie stanu faktycznego i nieprawidłowe przyjęcie, że:
a) aktualna mapa wyrobiska została objęta zastrzeżeniem poufności przez Spółkę, co stanowiło nieuprawnione rozszerzenie zakresu tajemnicy przedsiębiorstwa wskazanego przez Spółkę w piśmie z dnia 7 maja 2020 r.;
b) ujawnienie aktualnej mapy wyrobiska mogłoby wpłynąć negatywnie na sytuację Spółki, podczas gdy możliwość gospodarczego wykorzystania mapy wyrobiska konkretnej kopalni odkrywkowej jest niemożliwa;
- co miało istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż doprowadziło do naruszenia przepisów prawa materialnego, tj. art. 5 ust. 2 ustawy o dostępie do informacji publicznej, poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, tj. do błędnego uznania spełnienia przesłanki formalnej oraz materialnej ochrony tajemnicy przedsiębiorcy, wynikających z tego przepisu, oraz art. 2 ust. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej, poprzez uznanie za słuszną odmowę udostępnienia wnioskowanej informacji publicznej oraz w konsekwencji do błędnego oddalenia skargi Fundacji;
II. na podstawie art. 174 pkt 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi naruszenie prawa materialnego poprzez:
2) błędną wykładnię art. 31 ust. 3 w związku z art. 61 ust. 1 w związku z art. 61 ust. 3 Konstytucji RP polegającą na niewłaściwym, niezgodnym z zasadą proporcjonalności, dokonaniu ważenia wartości przemawiających za udostępnieniem informacji publicznej lub jego odmową;
3) niewłaściwe zastosowanie art. 28ha ust. 1 ustawy Prawo geologiczne i górnicze, podczas gdy przepis ten odnosi się do etapu postępowania koncesyjnego, a nie do planu ruchu zakładu górniczego, którego sporządzanie i zatwierdzanie ma miejsce po wydaniu koncesji.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej strona skarżąca kasacyjnie podniosła, że nie zgadza się ze stanowiskiem Sądu I instancji oraz organów co do interpretacji zakresu informacji, które Spółka zamierzała objąć zastrzeżeniem poufności, według treści pisma Spółki z dnia 7 maja 2020 r., bowiem w ocenie strony skarżącej kasacyjnie Sąd I instancji oraz organy błędnie "rozciągnęły" w niniejszej sprawie zastrzeżenie poufności wywodzone z treści pisma z dnia 7 maja 2020 r. również na nieobjęty nim załącznik nr 3 do planu ruchu zakładu górniczego, zawierający aktualną mapę wyrobiska. W związku z powyższym strona skarżąca kasacyjnie wyraźnie podkreśliła, że objęcia danej informacji poufnością nie można domniemywać, lecz musi ono jasno wynikać z działania danego przedsiębiorcy.
Ponadto, strona skarżąca kasacyjnie podniosła, że objęcie danej informacji tajemnicą przedsiębiorstwa musi być interpretowane ściśle, a nie rozszerzająco, jako wyjątek od konstytucyjnego prawa dostępu do informacji publicznej, które może być ograniczone wyłącznie ze względu na określoną w ustawach ochronę wolności praw i innych osób i podmiotów gospodarczych oraz ochronę porządku prawnego, bezpieczeństwa lub ważnego interesu gospodarczego państwa, zgodnie z art. 61 ust. 3 Konstytucji RP. Natomiast w niniejszej sprawie – w ocenie strony skarżącej kasacyjnie – zastrzeżenie poufności niektórych informacji zawartych w planie ruchu zakładu, wskazane w piśmie z dnia 7 maja 2020 r., dotyczyło wyłącznie pkt 1, 2, 4-13 i 15-19 zapisów planu, z pominięciem jednak załączników do planu, co oznacza, że Spółka nie objęła zastrzeżeniem poufności załącznika nr 3 zawierającego aktualną mapę wyrobisk górniczych. Strona skarżąca kasacyjnie podkreśliła, że skoro Spółka sama nie oznaczyła ich jako informacje poufne i jednocześnie precyzyjnie i enumeratywnie wskazała w piśmie z dnia 7 maja 2020 r. jakie inne elementy planu ruchu zakładu górniczego obejmuje zastrzeżeniem poufności to oznacza to, że Spółka była w stanie wymienić punkty planu ruchu objęte tajemnica przedsiębiorstwa, a więc mogła także – w razie takiej potrzeby – wymienić poszczególne załączniki, a jeżeli tego nie uczyniła to oznacza to jasny i wyraźny przejaw jej woli, która nie może być zastępowana uznaniem organu.
Następnie strona skarżąca kasacyjnie uznała za zbyt pochopną i powierzchowną ocenę dokonaną przez Sąd I instancji poprzestającą na bezkrytycznym przyjęciu zapewnień Spółki w piśmie z dnia 7 maja 2020 r., że ujawnienie informacji zawartych w planie ruchu wpłynie na pogorszenie konkurencyjności Spółki, zwłaszcza, że zapewnienia te należy odnosić do wybranych części planu ruchu, które Spółka zastrzegła w ww. piśmie, do których, jak już wyjaśniono, nie należy treść aktualnej mapy wyrobiska. W ocenie strony skarżącej kasacyjnie udostępnienie informacji zawartych w planie ruchu zakładu górniczego, a w szczególności w załączniku obejmującym aktualną mapę wyrobiska, nie wpłynie na pogorszenie konkurencyjności Spółki na rynku. Strona skarżąca kasacyjnie podkreśliła, że obecnie wszystkie złoża węgla brunatnego wydobywanego metodą odkrywkową są funkcjonujące i nie ma planowanych żadnych nowych inwestycji w skali całego kraju, a zgodnie z obecną polityką państwa, następuje odejście od wydobycia i spalania węgla, w tym przede wszystkim węgla brunatnego. Tym samym strona skarżąca kasacyjnie podniosła, że praktycznie niemożliwe jest wykorzystanie przez "konkurencję" technologii czy technik związanych z zagospodarowaniem złoża węgla brunatnego, albowiem taka sytuacja, tj. uruchomienie nowej kopalni odkrywkowej węgla brunatnego w naszym kraju nie będzie miała już miejsca, zaś zastosowanie technologii do już funkcjonujących kopalni, które w bardzo niedługim czasie będą wygaszane, wydaje się niemożliwe, albowiem kopalnie te funkcjonują z ustalonym już sposobem zagospodarowania złoża. W związku z powyższym strona skarżąca kasacyjnie podkreśliła, że realna sytuacja na rynku, wskazuje na brak konkurencji, która byłaby w stanie wykorzystać informacje zawarte w planie ruchu zakładu górniczego i tym samym pogorszyć sytuację inwestora.
Biorąc powyższe pod uwagę strona skarżąca kasacyjnie podniosła, że Sąd I instancji w sposób niedostateczny, niepełny i jednocześnie ogólnikowy i gołosłowny uznał spełnienie w niniejszej sprawie przesłanki materialnoprawnej tajemnicy przedsiębiorcy, w szczególności nie określając jak udostepnienie mapy konkretnej kopalni miałoby się przełożyć na możliwość gospodarczego wykorzystania zawartych w niej informacji i uzyskanie przez podmioty trzecie nieuprawnionych korzyści.
Ponadto, strona skarżąca kasacyjnie dodała, że nawet jeżeli rację miałyby mieć organy i Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach co do tego, że aktualna mapa wyrobiska zawiera część informacji mogących mieć charakter poufny, to prawidłowym działaniem powinno być udostępnienie aktualnej mapy wyrobiska Fundacji w zakresie dotyczącym aktualnego obszaru i zakresu wydobycia, co byłoby niewątpliwie łatwe do wykonania, np. poprzez zaciemnienie na mapie wybranych informacji uznanych przez organy i Sąd I instancji za poufne. Strona skarżąca kasacyjnie podkreśliła, że podobna praktyka jest częstym sposobem działania organów administracji przy udostępnianiu informacji publicznej mogącej zawierać wpadkowo, np. dane osobowe lub inne chronione informacje, niepodlegające udostępnieniu.
W związku z tym, że zdaniem strony skarżącej kasacyjnie w niniejszej sprawie nie było podstaw do uznania, że udostępnienie aktualnej mapy wyrobiska może spowodować straty finansowe lub inne negatywne konsekwencje dla Spółki, to Fundacja podniosła, że interes publiczny przemawiający za udostępnieniem informacji przeważa w niniejszej sprawie nad interesem Spółki, zaś ważenie tych interesów jest konieczne na podstawie art. 31 ust. 3 w związku z art. 61 ust. 1 i ust. 3 Konstytucji RP. Natomiast przyznanie przez Sąd I instancji wyższości wartościom związanym z ochroną tajemnicy przedsiębiorstwa w niniejszej sprawi stanowi ewidentne naruszenie ww. przepisów ustawy zasadniczej.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ oświadczając, że nie wnosi o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie, wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej oraz o obciążenie strony skarżącej kasacyjnie kosztami postępowania.
W dodatkowym piśmie procesowym z dnia 12 września 2024 r. strona skarżąca kasacyjnie wskazała, że podtrzymuje dotychczasowe zarzuty i wnioski oraz przedstawiła dodatkową argumentację na uzasadnienie podstaw kasacyjnych. Strona skarżąca kasacyjnie wskazała, że w związku z wykonywaną działalnością złożyła szereg wniosków o udostępnienie informacji związanych z działalnością Kopalni węgla Brunatnego "Turów", a wnioski te były przedmiotem rozpatrzenia przez właściwe organy administracyjne, a także sądy administracyjne, jak i sam Naczelny Sąd Administracyjny. W związku z tym strona skarżąca kasacyjnie przywołała wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 maja 2023 r., sygn. akt III OSK 6686/21 w sprawie dotyczącej wniosku Fundacji o udostepnienie informacji publicznej w zakresie określonym w pkt 4, 5, 6 i 9 "Planu ruchu odkrywkowego zakładu górniczego Kopania Węgla Brunatnego "Turów" na okres od 1 maja 2020 r. do 31 grudnia 2025 r.", zatwierdzonego decyzją Dyrektora Okręgowego Urzędu Górniczego we W. z dnia 24 kwietnia 2020 r. Strona skarżąca kasacyjnie podkreśliła, że sprawa ta dotyczyła tego samego dokumentu, co w sprawie niniejszej, tj. Planu ruchu Kopalni Węgla Brunatnego "Turów", choć innego zakresu informacji. Strona skarżąca kasacyjnie wskazała, że w powoływanej sprawie Sąd badał czy informacje, których udostępnienia żądała Fundacja stanowią informację publiczną, czy też informację o środowisku. W związku z powyższym strona skarżąca kasacyjnie podkreśliła, że Sąd zajął tu jednoznaczne stanowisko, że żądane dane dotyczą informacji o środowisku i tym samym wniosek powinien być rozpoznany w trybie ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko. W wymienionej sprawie Naczelny Sąd Administracyjny uchylił poprzedzający go wyrok Sądu I instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania, a następnie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wyrokiem z dnia 8 sierpnia 2023 r., sygn. akt III SA/Gl 515/23 uchylił zaskarżoną decyzję w części utrzymującej w mocy decyzję organu I instancji i odmowie udostępnienia informacji publicznej, podzielając wykładnię dokonaną przez Naczelny Sąd Administracyjny i uznając, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa, bowiem organ winien był rozpoznać wniosek w trybie szczególnym, tj. na podstawie ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko, a nie ustawy o dostępie do informacji publicznej.
W związku z powyższym strona skarżąca kasacyjnie podniosła, że błędne ustalenie ustawy, która znajduje zastosowanie w niniejszej sprawie jest o tyle istotne, że główną przyczyną odmowy udostępnienia informacji było powołanie się na tajemnicę przedsiębiorstwa, co do której przepisy ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko formułują odmienne zasady stosowania. Zgodnie bowiem z art. 16 ust. 3 ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko, w odniesieniu do tajemnicy przedsiębiorstwa istnieje obowiązek złożenia wniosku o wyłączenie informacji z udostępnienia, który to należy przedłożyć w ściśle określonym 14-dniowym terminie.
Strona skarżąca kasacyjnie dodała, że niedopuszczalne jest, aby te same dokumenty były uznawane jako podlegające udostepnieniu raz na podstawie jednej ustawy, a innym razem na podstawie drugiej.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Stosownie do art. 182 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj.: Dz.U. z 2024 r., poz. 935) - zwanej dalej p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje skargę kasacyjną na posiedzeniu niejawnym, gdy strona, która ją wniosła, zrzekła się rozprawy, a pozostałe strony, w terminie czternastu dni od dnia doręczenia skargi kasacyjnej, nie zażądały przeprowadzenia rozprawy. Z kolei według art. 182 § 3 p.p.s.a. na posiedzeniu niejawnym Naczelny Sąd Administracyjny orzeka w składzie jednego sędziego, a w przypadkach, o których mowa w § 2, w składzie trzech sędziów. Ponieważ w rozpoznawanej sprawie strony złożyły stosowne wnioski, skarga kasacyjna została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym.
Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W sprawie nie występują, enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 p.p.s.a., przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego. Z tego względu, przy rozpoznaniu sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej.
Skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach:
1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie,
2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 p.p.s.a.).
Granice skargi kasacyjnej wyznaczają wskazane w niej podstawy.
W skardze kasacyjnej zarzucono naruszenie prawa materialnego, jak i naruszenie przepisów postępowania. W sytuacji, gdy skarga kasacyjna zarzuca naruszenie prawa materialnego oraz naruszenie przepisów postępowania, co do zasady w pierwszej kolejności rozpoznaniu podlegają zarzuty naruszenia przepisów postępowania (por. wyrok NSA z dnia 27 czerwca 2012 r., II GSK 819/11, LEX nr 1217424; wyrok NSA z dnia 26 marca 2010 r., II FSK 1842/08, LEX nr 596025; wyrok NSA z dnia 4 czerwca 2014 r., II GSK 402/13, LEX nr 1488113; wyrok NSA z dnia 17 lutego 2023 r., II GSK 1458/19; wyrok NSA z dnia 1 marca 2023 r., I FSK 375/20). Dopiero bowiem po przesądzeniu, że stan faktyczny przyjęty przez sąd w zaskarżonym wyroku jest prawidłowy, albo nie został dostatecznie podważony, można przejść do skontrolowania procesu subsumcji danego stanu faktycznego pod zastosowany przez sąd pierwszej instancji przepis prawa materialnego. Dla uznania za usprawiedliwioną podstawę kasacyjną z art. 174 pkt 2 p.p.s.a. nie wystarcza samo wskazanie naruszenia przepisów postępowania, ale nadto wymagane jest, aby skarżący wykazał, że następstwa stwierdzonych wadliwości postępowania były tego rodzaju lub skali, iż kształtowały one lub współkształtowały treść kwestionowanego w sprawie orzeczenia (por. wyrok NSA z dnia 5 maja 2004 r., FSK 6/04, LEX nr 129933; wyrok NSA z dnia 26 lutego 2014 r., II GSK 1868/12, LEX nr 1495116; wyrok NSA z dnia 29 listopada 2022 r., I OSK 931/22).
Podniesiony w skardze kasacyjnej zarzut naruszenia przepisów postępowania nie mógł odnieść skutku. Strona skarżąca kasacyjnie wskazuje na art. 151 p.p.s.a. w związku z art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r., poz. 572 ze zm.) – dalej zwanej: k.p.a. upatrując ich naruszenia w błędnym ustaleniu stanu faktycznego sprawy i nieprawidłowym przyjęciu, że aktualna mapa wyrobiska została objęta zastrzeżeniem poufności przez Spółkę, co stanowiło nieuprawnione rozszerzenie zakresu tajemnicy przedsiębiorstwa wskazanego przez Spółkę w piśmie z dnia 7 maja 2020 r. oraz przyjęciu, że ujawnienie aktualnej mapy wyrobiska mogłoby wpłynąć negatywnie na sytuację Spółki, podczas gdy możliwość gospodarczego wykorzystania mapy wyrobiska konkretnej kopalni odkrywkowej jest niemożliwa. Strona skarżąca kasacyjnie podniosła jednocześnie, że powyższe naruszenie miało istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż doprowadziło do naruszenia przepisów prawa materialnego, tj. art. 5 ust. 2 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz.U. z 2022 r., poz. 902) – dalej zwanej: u.d.i.p., poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, tj. błędne uznanie spełnienia przesłanki formalnej oraz materialnej ochrony tajemnicy przedsiębiorcy, wynikających z tego przepisu oraz z art. 2 ust. 1 u.d.i.p., poprzez uznanie za słuszną odmowę udostępnienia wnioskowanej informacji publicznej oraz w konsekwencji do błędnego oddalenia skargi Fundacji.
W odniesieniu do tak skonstruowanego zarzutu należy wskazać, że zgodnie z jednolitym poglądem orzecznictwa sądowoadministracyjnego przepis art. 151 p.p.s.a., zgodnie z którym "W razie nieuwzględnienia skargi w całości albo w części sąd oddala skargę odpowiednio w całości albo w części" ma charakter ogólny (blankietowy), podobnie jak np. art. 146 § 1, art. 147, czy art. 145 § 1 p.p.s.a. Tego typu przepisy nie mogą stanowić samodzielnej podstawy kasacyjnej. Strona skarżąca kasacyjnie chcąc powołać się na zarzut naruszenia tego przepisu zobowiązana jest bezpośrednio powiązać omawiany zarzut z zarzutem naruszenia konkretnych przepisów, którym – jej zdaniem – Sąd I instancji uchybił w toku rozpoznania sprawy. Jeśli z wyroku wynika, że Sąd I instancji nie dopatrzył się naruszenia prawa w zaskarżonej decyzji, to nie można Sądowi oddalającemu skargę zarzucić naruszenia omawianego przepisu, gdyż takie rozstrzygnięcie jest właśnie zgodne z dyspozycją zastosowanej przez Sąd I instancji normy prawnej (por. wyrok NSA z dnia 1 września 2011 r., I OSK 1499/10; wyrok NSA z dnia 12 czerwca 2015 r., I OSK 2409/14; wyrok NSA z dnia 10 kwietnia 2015 r., I OSK 1084/14). Naruszenie wymienionego przepisu jest zawsze następstwem uchybienia innym przepisom (por. wyroki NSA: z dnia 30 kwietnia 2015 r., I OSK 1701/14, z dnia 29 kwietnia 2015 r., I OSK 1595/14, z dnia 29 kwietnia 2015 r., I OSK 1596/14, z dnia 24 kwietnia 2015 r., I OSK 1088/14, z dnia 8 kwietnia 2015 r., I OSK 71/15, z dnia 9 stycznia 2015 r., I OSK 638/14). W skardze kasacyjnej powiązano wprawdzie zarzut naruszenia art. 151 p.p.s.a. z art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a., jednakże powiązanie to w realiach niniejszej sprawy nie mogło okazać się skuteczne. Treść omawianego zarzutu świadczy o tym, że dotyczy on niedokonania właściwych – w ocenie strony skarżącej kasacyjnie – ustaleń i ocen w zakresie stanu faktycznego sprawy, tj. niewłaściwej oceny treści istotnego dokumentu sprawy, jakim jest aktualna mapa wyrobiska, której udostępnienia domagała się Fundacja i w rezultacie bezpodstawnej odmowy jego udostępnienia na mocy zaskarżonej w niniejszej sprawie decyzji organu. Formułując taki zarzut konieczne było w realiach niniejszej sprawy, w której wydano decyzję administracyjną o odmowie udostępnienia informacji publicznej, wskazanie odpowiednich przepisów zawartych w u.d.i.p. zawierających unormowania dotyczące postępowania w sprawie zainicjowanej wnioskiem o udostępnienie informacji publicznej, tj. art. 16 ust. 2 u.d.i.p., zgodnie z którym "Do decyzji, o których mowa w ust. 1, stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego (...)". Zarzut wymogu tego nie spełnia, a więc nie mógł okazać się skuteczny. Należy podkreślić, że co do zasady postępowanie wszczynane na podstawie u.d.i.p. ma charakter odformalizowany. Informacja publiczna, która może być niezwłocznie udostępniona jest udostępniana w formie ustnej lub pisemnej bez pisemnego wniosku, co uzasadnia przyjęcie, iż postępowanie w sprawie udzielenia informacji publicznej jest uproszczone. Na gruncie regulacji zawartych w u.d.i.p. istotne jest jednak wyróżnienie dwóch etapów postępowania o różnym charakterze. W pierwszym rzędzie, jeżeli organ (lub inny zobowiązany podmiot) dysponuje żądaną informacją publiczną i istnieje podstawa do jej udostępnienia bez opłat, to w postępowaniu tym nie mają w ogóle zastosowania przepisy proceduralne k.p.a., bowiem informacja publiczna jest wtedy po prostu udostępniana, co przybiera postać czynności materialno-technicznej. Sytuacja wygląda inaczej, gdy w sprawie chociażby potencjalnie zachodzi możliwość podjęcia decyzji o odmowie udostępnienia informacji publicznej lub decyzji o umorzeniu postępowania, albo też jakiegokolwiek innego aktu administracyjnego, który wiązałby się ustaleniem podmiotu, od którego pochodzi wniosek. Wówczas w ograniczonym zakresie stosuje się określone normy procesowe zawarte w k.p.a. i to wyłącznie ze względu na treść art. 16 ust. 1 i 2 u.d.i.p. Pominięcie w treści zarzutu tego przepisu i uniemożliwienie tym samym oceny prawidłowości jego zastosowania w rozpatrywanej sprawie nie daje w konsekwencji możliwości analizy poprawności zastosowania przepisów k.p.a. wskazanych przez stronę skarżącą kasacyjnie.
W związku z tym nie mógł odnieść skutku także zarzut naruszenia art. 5 ust. 2 oraz art. 2 ust. 1 u.d.i.p. sformułowany przez stronę skarżącą kasacyjnie jako konsekwencja naruszenia ww. przepisów postępowania. Przede wszystkim strona skarżąca kasacyjnie wytknęła Sądowi I instancji niewłaściwe zastosowanie ww. przepisów u.d.i.p., nie kwestionując ani wykładni art. 5 ust. 2 oraz art. 2 ust. 1 u.d.i.p., ani ocen i ustaleń w zakresie stanu faktycznego, co oznacza, że zarzut ten mógłby odnieść skutek tylko w przypadku wykazania błędu subsumcji w stanie prawnym i faktycznym przyjętym przez sąd. Błędu takiego w skardze kasacyjnej nie wykazano, a w świetle przyjętej przez Sąd I instancji oceny treści dokumentu, którego udostępnienia domagała się Fundacja i w związku z brakiem skutecznego zakwestionowania prawidłowości oceny treści tego dokumentu oraz rozumienia art. 5 ust. 2 i art. 2 ust. 1 u.d.i.p., oddalenie skargi w niniejszej sprawie uznać należało za prawidłowe.
W związku z powyższym w realiach niniejszej sprawy należy pokreślić, że w skardze kasacyjnej nie podniesiono skutecznie zarzutów naruszenia przepisów postępowania, a trzeba mieć na uwadze, że zarzuty naruszenia przepisów postępowania służą m.in. kwestionowaniu ustaleń i ocen w zakresie stanu faktycznego sprawy, co oznacza, że brak tego rodzaju zarzutów w niniejszej sprawie powoduje, że Naczelny Sąd Administracyjny w procesie kontroli instancyjnej przyjmuje, jako niezakwestionowany punkt odniesienia, stan faktyczny i jego ocenę przyjęte przez Sąd I instancji.
Przechodząc z kolei do oceny zarzutów sformułowanych przez stronę skarżącą kasacyjnie w ramach pierwszej podstawy kasacyjnej przypomnieć należy, że naruszenie prawa materialnego może przejawiać się w dwóch postaciach: jako błędna wykładnia albo jako niewłaściwe zastosowanie określonego przepisu prawa. Podnosząc zarzut naruszenia prawa materialnego przez jego błędną wykładnię wykazać należy, że sąd mylnie zrozumiał stosowany przepis prawa, natomiast uzasadniając zarzut niewłaściwego zastosowania przepisu prawa materialnego wykazać należy, że sąd stosując przepis popełnił błąd subsumcji, czyli że niewłaściwie uznał, iż stan faktyczny przyjęty w sprawie odpowiada lub nie odpowiada stanowi faktycznemu zawartemu w hipotezie normy prawnej zawartej w przepisie prawa. W obu tych przypadkach autor skargi kasacyjnej wykazać musi, jak w jego ocenie powinna być rozumiana norma zawarta w stosowanym przepisie prawa, czyli jaka powinna być jego prawidłowa wykładnia. Jednocześnie należy podkreślić, że ocena zasadności zarzutu naruszenia prawa materialnego może być dokonana wyłącznie na podstawie ustalonego w sprawie stanu faktycznego, nie zaś na podstawie stanu faktycznego, który skarżący uznaje za prawidłowy (por. wyrok NSA z dnia 13 sierpnia 2013 r., II GSK 717/12, LEX nr 1408530; wyrok NSA z dnia 4 lipca 2013 r., I GSK 934/12, LEX nr 1372091).
Strona skarżąca kasacyjnie formułując zarzut naruszenia przepisów prawa materialnego wskazała na naruszenie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach art. 31 ust. 3 w związku z art. 61 ust. 1 i ust. 3 Konstytucji RP, poprzez dokonanie przez Sąd I instancji błędnej wykładni ww. przepisów polegającej na niewłaściwym, niezgodnym z zasadą proporcjonalności, dokonaniu ważenia wartości przemawiających za udostępnieniem informacji publicznej lub jego odmową.
W odniesieniu do konstrukcji omawianego zarzutu raz jeszcze podkreślić należy, że strona skarżąca kasacyjnie, podnosząc zarzut błędnej wykładni określonych przepisów prawa powinna wskazać, na czym polega błędna wykładnia tych przepisów i jaka, jej zdaniem, powinna być w jej ocenie ich prawidłowa wykładnia. Tymczasem w niniejszej sprawie strona skarżąca kasacyjnie nie tylko nie wykazała na czym polega w jej ocenie błędne rozumienie art. 31 ust. 3 i art. 61 ust. 1 oraz ust. 3 Konstytucji RP przez Sąd I instancji, ani też jaka powinna być prawidłowa wykładnia tych przepisów, lecz w ogóle nie odnosiła się do kwestii ich rozumienia przyjętego przez Sąd I instancji. Dodatkowo wskazać należy, że w ramach zarzutu naruszenia prawa materialnego nie jest dopuszczalne kwestionowanie ocen i ustaleń w zakresie stanu faktycznego, a do tego w istocie sprowadza się stanowisko strony skarżącej kasacyjnie, zgodnie z którym Sąd I instancji w realiach niniejszej sprawy dając prymat interesom konkretnego przedsiębiorcy w związku z konkretnymi okolicznościami dotyczącymi tego właśnie przedsiębiorcy, wadliwie dokonał ważenia wartości, niezgodnie z zasadą proporcjonalności, akceptując tym samym odmowę udostępnienia w całości żądanych przez Fundację informacji. Zgodnie z ugruntowanymi poglądami prezentowanymi w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego niedopuszczalne jest zastępowanie zarzutu naruszenia przepisów postępowania zarzutem naruszenia prawa materialnego i za jego pomocą kwestionowanie ustaleń faktycznych. Nie można skutecznie powoływać się na zarzut niewłaściwego zastosowania lub niezastosowania prawa materialnego w odniesieniu do stanu faktycznego kwestionowanego w ramach tych zarzutów, o ile równocześnie nie zostaną także skutecznie zakwestionowane, tj. w ramach drugiej podstawy kasacyjnej, ustalenia faktyczne, na których oparto skarżone rozstrzygnięcie (zob. wyrok NSA z dnia 31 stycznia 2013 r., I OSK 1171/12, LEX nr 1298298). Próba zwalczenia ustaleń faktycznych poczynionych przez Sąd I instancji nie może skutecznie nastąpić przez zarzut naruszenia prawa materialnego (zob. wyrok NSA z dnia 29 stycznia 2013 r., I OSK 2747/12, LEX nr 1269660; wyrok NSA z dnia 6 marca 2013 r., II GSK 2327/11, LEX nr 1340137). Ocena zarzutu naruszenia prawa materialnego może być dokonana wyłącznie na podstawie konkretnego stanu faktycznego, nie zaś na podstawie stanu faktycznego, który skarżący uznaje za prawidłowy (zob. wyrok NSA z dnia 6 marca 2013 r., II GSK 2328/11, LEX nr 1340138; wyrok NSA z dnia 14 lutego 2013 r., II GSK 2173/11, LEX nr 1358369). Jeżeli strona skarżąca kasacyjnie uważa, że ustalenia faktyczne są błędne, to zarzut naruszenia prawa materialnego poprzez błędne zastosowanie jest co najmniej przedwczesny, zaś zarzut naruszenia prawa przez błędną jego wykładnię – niezasadny. Dlatego też omawiany zarzut naruszenia prawa materialnego również z tego powodu okazał się niezasadny.
Nie mógł także odnieść skutku zarzut niewłaściwego zastosowania art. 28ha ust. 1 ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. Prawo geologiczne i górnicze (tj.: Dz. U. z 2024 r., poz. 1290) przez Sąd I instancji, w sytuacji gdy w ocenie strony skarżącej kasacyjnie przepis ten odnosi się do etapu postępowania koncesyjnego, a nie do planu ruchu zakładu górniczego, którego sporządzenie i zatwierdzanie ma miejsce po wydaniu koncesji. W odniesieniu do konstrukcji omawianego zarzutu sformułowanego jako zarzutu niewłaściwego zastosowania prawa materialnego należy przypomnieć, że niewłaściwe zastosowanie prawa materialnego oznacza błąd w zakresie subsumcji stanu faktycznego wobec treści stosowanej normy prawnej. Może być zatem konsekwencją wcześniejszych błędnych ustaleń w zakresie stanu faktycznego, jak i błędnej wykładni prawa materialnego, ale może mieć miejsce również wtedy, gdy prawidłowe są ustalenia i oceny w zakresie stanu faktycznego oraz wykładnia prawa materialnego, a wadliwość przejawia się wyłącznie w zestawieniu stanu faktycznego ze stanem prawnym sprawy. W rozpatrywanej skardze kasacyjnej nie zakwestionowano skutecznie ustaleń i ocen w zakresie stanu faktycznego sprawy. Omawiany zarzut dotyczy niewłaściwego zastosowania prawa materialnego i również w jego treści nie zakwestionowano prawidłowości wykładni wskazanego w nim przepisu. Wobec powyższego, w realiach niniejszej sprawy omawiany zarzut mógłby odnieść skutek jedynie w przypadku wykazania, że Sąd I instancji w przyjętym przez ten Sąd stanie faktycznym i prawnym sprawy dokonał ich wadliwego zestawienia. Błędu subsumcji strona skarżąca kasacyjnie jednak nie wykazała, co czyni omawiany zarzut nieskutecznym.
Odnosząc się do wniosku o przeprowadzenie dowodów uzupełniających z dokumentów wymienionych w skardze kasacyjnej wskazać należy, że zgodnie z art. 106 § 3 p.p.s.a., Sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. Naczelny Sąd Administracyjny stwierdzając, że ze względu na konstrukcję skargi kasacyjnej w sprawie nie występują wątpliwości wymagające wyjaśnienia, oddalił wniosek dowodowy zawarty w skardze kasacyjnej.
Skoro podniesione w skardze kasacyjnej zarzuty okazały się nieskuteczne, Naczelny Sąd Administracyjny nie miał podstaw do jej uwzględnienia, co skutkowało oddaleniem skargi kasacyjnej w oparciu o art. 184 p.p.s.a.
W zakresie wniosku organu o zwrot kosztów postępowania kasacyjnego Naczelny Sąd Administracyjny nie znalazł podstaw do ich zasądzenia. Zgodnie z art. 204 pkt 1 p.p.s.a. w razie oddalenia skargi kasacyjnej strona, która wniosła skargę kasacyjną, obowiązana jest zwrócić niezbędne koszty postępowania kasacyjnego poniesione przez organ, jeżeli zaskarżono skargą kasacyjną wyrok sądu pierwszej instancji oddalający skargę. Niemniej jednak do niezbędnych kosztów postępowania prowadzonego przez stronę osobiście lub przez pełnomocnika, który nie jest adwokatem lub radcą prawnym, zalicza się poniesione przez stronę koszty sądowe, koszty przejazdów do sądu strony lub pełnomocnika oraz równowartość zarobku lub dochodu utraconego wskutek stawiennictwa w sądzie (art. 205 § 1 p.p.s.a.). Sąd powinien każdorazowo rozważyć, czy czynność, która spowodowała koszty była w ujęciu obiektywnym potrzebna do realizacji praw strony oraz czy i do jakiego poziomu poniesione koszty stanowiły także z obiektywnego punktu widzenia wydatek konieczny (zob. postanowienie NSA z dnia 3 lipca 2008 r., I OZ 498/08, LEX nr 494311). W okolicznościach niniejszej sprawy organ nie poniósł kosztów sądowych w postępowaniu kasacyjnym, a złożona przez niego odpowiedź na skargę kasacyjną została sporządzona osobiście przez Wiceprezesa Wyższego Urzędu Górniczego w Katowicach.
Należy wreszcie podkreślić, że zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. niedopuszczalne jest podnoszenie w toku postępowania kasacyjnego dodatkowych zarzutów, bowiem Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej. Strony mogą natomiast przytaczać nowe uzasadnienie podstaw kasacyjnych. W piśmie procesowym z dnia 12 września 2024 r. nie zawarto nowego uzasadnienia podstaw kasacyjnych, lecz w istocie zarzucono niewłaściwość trybu rozpoznania przez organ niniejszej sprawy, a zatem naruszenie art. 1 ust. 2 u.d.i.p. Przepis ten nie był objęty zarzutami skargi kasacyjnej, stąd pismo procesowe z dnia 12 września 2024 r. nie mogło odnieść skutku.