III OSK 5573/21

Naczelny Sąd Administracyjny2022-12-16
NSAAdministracyjneWysokansa
dostęp do informacji publicznejkonkurs na dyrektorainstytucja kulturyinformacja publicznabezczynność organuelektroniczna korespondencjauzasadnienie wyrokuprawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

NSA uchylił wyrok WSA, uznając, że uzasadnienie było zbyt lakoniczne i nie wyjaśniało wystarczająco, dlaczego koncepcje programowe kandydatów na dyrektora teatru nie są informacją publiczną, ani jak organ powinien postąpić w przypadku problemów z odbiorem wniosku drogą elektroniczną.

Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej od wyroku WSA, który oddalił skargę na bezczynność Prezydenta Miasta w sprawie udostępnienia informacji publicznej. Skarżąca domagała się udostępnienia zarządzenia o powołaniu komisji konkursowej oraz koncepcji programowych kandydatów na dyrektora teatru. WSA uznał, że koncepcje programowe kandydatów, którzy nie wygrali konkursu, nie są informacją publiczną, a organ nie dopuścił się bezczynności, gdyż wniosek wysłany e-mailem został zablokowany przez filtr. NSA uchylił wyrok WSA, wskazując na wadliwe uzasadnienie sądu pierwszej instancji, które było zbyt lakoniczne i nie wyjaśniało wystarczająco podstawy prawnej rozstrzygnięcia.

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną A. C. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, który oddalił skargę na bezczynność Prezydenta Miasta w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej. Skarżąca domagała się udostępnienia zarządzenia o powołaniu komisji konkursowej oraz koncepcji programowych kandydatów na stanowisko dyrektora Teatru. WSA uznał, że koncepcje programowe kandydatów, którzy nie zostali wybrani, nie stanowią informacji publicznej, a organ nie dopuścił się bezczynności, ponieważ wniosek wysłany drogą elektroniczną został zablokowany przez system bezpieczeństwa. Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżony wyrok, uznając, że uzasadnienie WSA było wadliwe i zbyt lakoniczne. Sąd I instancji nie wyjaśnił w sposób wystarczający, dlaczego koncepcje programowe nie są informacją publiczną, ani jak organ powinien postąpić w sytuacji, gdy wniosek wysłany elektronicznie nie został zarejestrowany z powodu problemów technicznych. NSA podkreślił, że brak wystarczającego uzasadnienia narusza art. 141 § 4 p.p.s.a. i mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd wskazał również na potrzebę analizy przepisów odrębnych dotyczących konkursów na stanowiska dyrektorów instytucji kultury oraz na obowiązki organu w zakresie zapewnienia poprawnego odbioru korespondencji elektronicznej. Sprawa została przekazana do ponownego rozpoznania przez WSA.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że Wojewódzki Sąd Administracyjny nie wyjaśnił wystarczająco tej kwestii w swoim uzasadnieniu, co stanowiło podstawę do uchylenia wyroku. Sąd wskazał, że samo sporządzenie dokumentu przez osobę fizyczną nie wyklucza jego statusu jako informacji publicznej, jeśli dotyczy spraw publicznych i funkcjonowania organu.

Uzasadnienie

NSA stwierdził, że WSA nie oparł swojego rozstrzygnięcia na analizie przepisów odrębnych (np. ustawy o organizowaniu i prowadzeniu działalności kulturalnej) ani na orzecznictwie, które mogłoby potwierdzić, że tylko koncepcja kandydata wybranego na stanowisko jest informacją publiczną. Podkreślono, że dokumenty złożone do organu publicznego w ramach postępowania mogą stanowić informację publiczną, jeśli dotyczą spraw publicznych.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (9)

Główne

p.p.s.a. art. 141 § § 4

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Uzasadnienie wyroku powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Uzasadnienie zaskarżonego wyroku w części dotyczącej podstawy prawnej rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienia było na tyle lakoniczne, że nie poddaje się kontroli instancyjnej.

u.d.i.p. art. 1 § ust. 1

Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej

Każda informacja o sprawach publicznych stanowi informację publiczną, podlega udostępnieniu i ponownemu wykorzystaniu na zasadach i w trybie określonych w niniejszej ustawie.

u.d.i.p. art. 6 § ust. 1 pkt 3 lit. g

Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej

Udostępnieniu podlega informacja publiczna, w szczególności o zasadach funkcjonowania podmiotów, o których mowa w art. 4 ust. 1, w tym o naborze kandydatów do zatrudnienia na wolne stanowiska, w zakresie określonym w przepisach odrębnych.

u.d.i.p. art. 13 § ust. 1

Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej

Organ jest obowiązany udostępnić informację publiczną na wniosek.

Ustawa z dnia 25 października 1991 r. o organizowaniu i prowadzeniu działalności kulturalnej art. 16

Przepis regulujący procedurę konkursową na stanowisko dyrektora instytucji kultury. Sąd I instancji powołał się na ten przepis, ale nie przedstawił analizy jego treści w kontekście udostępniania koncepcji programowych.

Pomocnicze

p.p.s.a. art. 183 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, rozpoznając sprawę w granicach skargi kasacyjnej.

p.p.s.a. art. 185 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa do uchylenia zaskarżonego wyroku i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania.

p.p.s.a. art. 203 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa do orzeczenia o kosztach postępowania kasacyjnego.

u.d.i.p. art. 10 § ust. 1

Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej

Wniosek o udostępnienie informacji publicznej może być złożony pisemnie, telegraficznie, telefaksem albo elektronicznie za pośrednictwem poczty elektronicznej.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Naruszenie przez WSA art. 141 § 4 p.p.s.a. przez sporządzenie lakonicznego uzasadnienia, które utrudnia poznanie motywów rozstrzygnięcia. Naruszenie przez WSA art. 141 § 4 p.p.s.a. w zw. z art. 13 ust. 1 u.d.i.p. przez niezasadne przyjęcie, że organowi doręczono treść wniosku dopiero z chwilą doręczenia skargi na bezczynność, a w konsekwencji niezasadne przyjęcie, że nie doszło do nieudostępnienia informacji publicznej w terminie ustawowym. Naruszenie przez WSA art. 1 ust. 1 u.d.i.p. i art. 6 ust. 1 pkt 3 lit. g) u.d.i.p. przez ich błędną wykładnię, polegającą na przyjęciu, że koncepcje programowe kandydatów na dyrektora instytucji kultury, którzy nie zostali wybrani na stanowisko, nie są Informacją publiczną.

Godne uwagi sformułowania

Uzasadnienie wyroku powinno pozwalać na skontrolowanie przez strony i sąd wyższej instancji, czy sąd orzekający nie popełnił w swoim rozumowaniu błędów, tj. winna zostać w nim uwidoczniona operacja logiczna, którą przeprowadził sąd, stosując określone normy prawne w rozstrzyganej sprawie. Informacją publiczną są nie tylko dokumenty sporządzone przez organ będący adresatem wniosku o udostępnienie informacji, ale również dokumenty sporządzone przez inne podmioty, w tym osoby fizyczne, jeżeli dotyczą funkcjonowania tego organu, a więc sprawy publicznej w rozumieniu art. 1 ust. 1 u.d.i.p. Do obowiązków organu administracji publicznej należy natomiast taka konfiguracja poczty elektronicznej, w tym filtrów antyspamowych oraz takie zorganizowanie obsługi technicznej poczty elektronicznej organu, aby zapewnić bezproblemowy i niezwłoczny odbiór przesyłanych na ten adres podań, wobec prawnej dopuszczalności ich wnoszenia także drogą elektroniczną.

Skład orzekający

Dariusz Chaciński

sprawozdawca

Wojciech Jakimowicz

członek

Zbigniew Ślusarczyk

przewodniczący

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących dostępu do informacji publicznej w kontekście konkursów na stanowiska dyrektorów instytucji kultury, a także kwestie proceduralne związane z doręczaniem wniosków drogą elektroniczną i wymogami stawianymi uzasadnieniu wyroku sądu administracyjnego."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji konkursu na dyrektora teatru, ale zasady dotyczące informacji publicznej i procedury sądowej mają szersze zastosowanie.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia dostępu do informacji publicznej w kontekście kultury i transparentności procesów rekrutacyjnych. Dodatkowo porusza problematykę techniczną odbioru korespondencji elektronicznej przez urzędy.

Czy koncepcje programowe kandydatów na dyrektora teatru to informacja publiczna? NSA wyjaśnia.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
III OSK 5573/21 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2022-12-16
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-07-19
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Dariusz Chaciński /sprawozdawca/
Wojciech Jakimowicz
Zbigniew Ślusarczyk /przewodniczący/
Symbol z opisem
6480
658
Hasła tematyczne
Dostęp do informacji publicznej
Sygn. powiązane
II SAB/Kr 127/20 - Wyrok WSA w Krakowie z 2020-12-10
Skarżony organ
Prezydent Miasta
Treść wyniku
Uchylono zaskarżony wyrok i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny
Powołane przepisy
Dz.U. 2019 poz 2325
art. 141 § 4
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Dz.U. 2020 poz 2176
art. 13 ust. 1, art. 1 ust. 1, art. 6 ust. 1 pkt 3 lit. g
Ustawa z dnia  6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej - t.j.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Zbigniew Ślusarczyk Sędziowie Sędzia NSA Wojciech Jakimowicz Sędzia del. WSA Dariusz Chaciński (spr.) po rozpoznaniu w dniu 16 grudnia 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej A. C. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 10 grudnia 2020 r. sygn. akt II SAB/Kr 127/20 w sprawie ze skargi A. C. na bezczynność Prezydenta Miasta [...] w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej 1. uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Krakowie do ponownego rozpoznania; 2. zasądza od Prezydenta Miasta [...] na rzecz A. C. kwotę 340 (trzysta czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wyrokiem z 10 grudnia 2020 r. II SAB/Kr 127/20, oddalił skargę A.C. na bezczynność Prezydenta Miasta [...] w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej.
W uzasadnieniu wyroku Sąd I instancji wskazał na następujące okoliczności sprawy.
Wnioskiem z 2 czerwca 2020 r., skierowanym do Prezydenta [...], A.C. domagała się udostępnienia informacji publicznej poprzez udostępnienie: 1) zarządzenia o powołaniu komisji konkursowej, 2) kopii koncepcji programowych złożonych przez kandydatów na stanowisko dyrektora Teatru [...], o których mowa w ogłoszeniu o konkursie: "autorski program realizacji zadań w zakresie bieżącego funkcjonowania i rozwoju Teatru (maksymalnie do 10 stron A4) z uwzględnieniem: a) programu obejmującego działalność repertuarową – artystyczną i edukacyjną na okres co najmniej 5 sezonów artystycznych z zachowaniem profilu działalności Teatru określonego w § 3 statutu tej instytucji oraz zgodnego z Programem Rozwoju Kultury [...] do roku 2030 przyjętym uchwałą Rady Miasta [...] nr LXXIX/1933/17 z dnia 5 lipca 2017 r. Skarżąca prosiła o przekazanie informacji drogą mailową.
Zważywszy, że organ nie udostępnił skarżącej żądanej przez nią informacji, zarzuciła mu naruszenie art. 13 ust. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej (u.d.i.p.). Wniosła o stwierdzenie, że organ dopuścił się bezczynności i nakazanie organowi udostępnienia żądanej informacji.
W odpowiedzi na skargę Prezydent Miasta [...] wniósł o jej oddalanie. Wskazał, że 2 czerwca 2020 r. na adresy poczty elektronicznej Urzędu Miasta [...] wpłynęła wiadomość z adresu [...], jednak została zablokowana przez filtr skanujący zawartość wiadomości jako niebezpieczne lub o potencjalnie groźnej zawartości. W związku powyższym korespondencja ta nie została zarejestrowana i nie nadano jej właściwego biegu. Tym niemniej, z uwagi na to, że w skardze do WSA w Krakowie skarżąca przytoczyła pytania zawarte we wniosku o udostępnienie informacji publicznej, dlatego organ pismem z 19 sierpnia 2020 r. udzielił skarżącej odpowiedzi na wniosek, wskazując, że żądane przez nią informacje zostały już udostępnione w Biuletynie Informacji Publicznej, bądź też, że nie stanowią informacji publicznej, a w związku z tym nie podlegają udostępnieniu. Można zatem wskazać, że niezwłocznie po otrzymaniu skargi, w której znajdował się wniosek o udostępnienie informacji publicznej, organ wystosował odpowiedź na zapytania i wysłał na adres e-mailowy skarżącej. Zatem dopiero po otrzymaniu skargi z 6 sierpnia 2020 r. (l1 sierpnia 2020 r.) możliwe było odczytanie treści wniosku o udostępnienie informacji publicznej i udzielenie odpowiedzi wnioskodawczyni. Wobec powyższego organ nie ponosi winy za brak odpowiedzi na wniosek w żądanym zakresie, a bezczynność w niniejszej sprawie nie wystąpiła. Jednocześnie nie można zgodzić się ze skarżącą, że koncepcje programowe uczestników konkursu na kandydata na stanowisko dyrektora Teatru [...], którzy nie zostali wybrani w konkursie stanowią informację publiczną. Zgodnie z art. 16 ust. 1 ustawy o organizowaniu i prowadzeniu działalności kulturalnej, kandydata na stanowisko dyrektora instytucji kultury można wyłonić w drodze konkursu, z zastrzeżeniem ust. 2. Z kolei ust. 3d art. 16 powołanej ustawy stanowi, że organizator przed ogłoszeniem konkursu, o którym mowa w ust. 2, podaje do publicznej wiadomości informację o zamiarze ogłoszenia konkursu, zawierającą w szczególności termin rozpoczęcia i przewidywany termin zakończenia postępowania konkursowego. Natomiast ust. 3e art. 16 precyzuje co powinno określać ogłoszenie organizatora o konkursie, które podaje się do publicznej wiadomości. W ocenie organu przywołane przepisy nie przewidują udostępniania w ramach dostępu do informacji publicznej jakichkolwiek dokumentów złożonych przez kandydata w trakcie konkursu, za wyjątkiem programu realizacji zadań w zakresie bieżącego funkcjonowania i rozwoju instytucji kultury, który po podpisaniu umowy z wyłonionym w konkursie kandydatem podlega udostępnieniu w BIP. W ocenie organu koncepcja programowa kandydata na dyrektora Teatru [...], który wygrał konkurs i został powołany na stanowisko dyrektora jest informacją publiczną i podlega udostępnieniu, w oparciu o u.d.i.p. Natomiast nie stanowią informacji publicznej w rozumieniu u.d.i.p. i nie podlegają udostępnieniu w trybie tej ustawy kopie koncepcji programowych osób, które nie zostały wybrane w konkursie, gdyż są to dokumenty prywatne, pochodzące od osób niepełniących funkcji publicznych i niezwiązane bezpośrednio z realizacją zadań publicznych, w tym dysponowaniem funduszami publicznymi.
Oddalając skargę wskazanym na wstępie wyrokiem z 10 grudnia 2020 r. II SAB/Kr 127/20, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wyjaśnił, że z dokumentów znajdujących się w aktach sprawy wynika, że skarżąca 2 czerwca 2020 r. na adresy poczty elektronicznej Urzędu Miasta [...] ([...] oraz [...]) wysłała wniosek o udostępnienie informacji publicznej, jednakże wiadomości te zostały zablokowane jako widomości potencjalnie niebezpieczne. Dlatego też organ nie zarejestrował wskazanej korespondencji i nie nadał jej właściwego biegu. Tym samym organ o wniosku skarżącej i jego zawartości powziął wiadomość ze skargi. Niemal natychmiast po wpłynięciu skargi do organu, pismem z 19 sierpnia 2020 r. udzielił skarżącej odpowiedzi na wniosek wskazując, że część żądanych przez nią informacji została udostępniona w Biuletynie Informacji Publicznej. Natomiast co do żądania dotyczącego koncepcji programowych uczestników konkursu na stanowisko dyrektora Teatru [...], którzy nie zostali wybrani w konkursie, organ stwierdził, że nie stanowią one informacji publicznej. To stanowisko organu Sąd I instancji podzielił.
Konkurs na stanowisko Dyrektora Teatru [...] odbył się w trybie art. 16 ustawy z 25 października 1991 r. o organizowaniu i prowadzeniu działalności kulturalnej (Dz. U. z 2020, poz. 194). Odnosząc się do udostępnienia autorskich koncepcji programowo-organizacyjnych złożonych przez wszystkich kandydatów przystępujących do konkursu Sąd Wojewódzki stwierdził, że są one dokumentami prywatnymi, niezależnie od tego, że mogą podlegać ochronie przewidzianej przepisami ustawy o prawie autorskim. Dopiero w przypadku zatrudnienia osoby, która wygrała konkurs na stanowisko dyrektora, przedstawiona przez nią koncepcja programowa stanie się dokumentem urzędowym zawierającym informację publiczną. Na jej podstawie dyrektor instytucji kultury - teatru prowadzić będzie działalność artystyczną i organizacyjną. A skoro stosownie do art. 1 ust. 1 u.d.i.p. tylko każda informacja o sprawach publicznych stanowi informację publiczną, podlega udostępnieniu i ponownemu wykorzystaniu na zasadach i w trybie określonych w niniejszej ustawie, to nie można uznać, że jako informacje w ramach dostępu do informacji publicznej można by udostępnić dokumenty złożone przez kandydata w trakcie konkursu.
Stwierdzić zatem należało, że w badanej sprawie nie doszło do bezczynności organu, a w konsekwencji nie było podstaw do zastosowania art. 149 § 1 p.p.s.a. zgodnie z którym Sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a w zależności od okoliczności sprawy orzeka o przewlekłym postępowaniu lub bezczynności. Natomiast zgodnie z art. 149 § 1a p.p.s.a. stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa, a tym bardziej nie zaistniały podstawy do zastosowania art. 149 § 1a p.p.s.a. (rażącego naruszenia prawa).
Skargę kasacyjną od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z 10 grudnia 2020 r. II SAB/Kr 127/20, wniosła A.C. Zaskarżając wyrok w całości zarzuciła mu naruszenie:
1. przepisów postępowania, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy:
a) art. 141 § 4 p.p.s.a. przez sporządzenie uzasadnienia w sposób lakoniczny, który utrudnia poznanie motywów rozstrzygnięcia;
b) art. 141 § 4 p.p.s.a. w zw. z art. 13 ust. 1 u.d.i.p. przez niezasadne przyjęcie, że organowi doręczono treść wniosku dopiero z chwilą doręczenia skargi na bezczynność, a w konsekwencji niezasadne przyjęcie, że nie doszło do nieudostępnienia informacji publicznej w terminie ustawowym;
2. prawa materialnego, a to art. 1 ust. 1 u.d.i.p. i art. 6 ust. 1 pkt 3 lit. g) u.d.i.p. przez ich błędną wykładnię, polegającą na przyjęciu, że koncepcje programowe kandydatów na dyrektora instytucji kultury, którzy nie zostali wybrani na stanowisko, nie są Informacją publiczną.
Wobec powyższego skarżąca kasacyjnie wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i rozpoznanie sprawy co do istoty przez stwierdzenie, że organ dopuścił się bezczynności, orzeczenie o jej charakterze i nakazanie organowi rozpoznania wniosku skarżącej, zasadzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, wedle norm przepisanych. Zażądała też przeprowadzenia rozprawy.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną Prezydent Miasta [...]wniósł o jej oddalenie i zasądzenie kosztów postępowania. Zrzekł się także rozprawy.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Zgodnie z art. 174 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329) – p.p.s.a. – skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, albowiem zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. rozpoznając sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. Przesłanki nieważności określone w art. 183 § 2 p.p.s.a. w tej sprawie nie wystąpiły.
Kontrolując zatem zgodność z prawem zaskarżonego wyroku w granicach skargi kasacyjnej, Naczelny Sąd Administracyjny ograniczył tę kontrolę do wskazanych w niej zarzutów. Rozpatrywana pod tym kątem skarga kasacyjna ma usprawiedliwione podstawy.
Jeśli skarga kasacyjna oparta jest na obydwu podstawach kasacyjnych, co do zasady rozpatrzeniu w pierwszej kolejności podlegać powinny zarzuty dotyczące naruszenia przepisów postępowania, albowiem zarzuty dotyczące naruszenia prawa materialnego mogą być oceniane przez Naczelny Sąd Administracyjny wówczas, gdy stan faktyczny sprawy i motywy rozstrzygnięcia nie budzą wątpliwości.
Za usprawiedliwiony należy uznać zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. i to w obydwu aspektach podniesionych w skardze kasacyjnej. Zdanie pierwsze tego przepisu stanowi, że uzasadnienie wyroku powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Uzasadnienie zaskarżonego wyroku w części dotyczącej podstawy prawnej rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienia jest na tyle lakoniczne, że nie poddaje się kontroli instancyjnej, a to jest wada, która czyni usprawiedliwionym wskazany zarzut. "Wymóg zawarcia w uzasadnieniu wyjaśnienia podstawy prawnej rozstrzygnięcia należy rozumieć w ten sposób, że uzasadnienie musi pozwalać na skontrolowanie przez strony i sąd wyższej instancji, czy sąd orzekający nie popełnił w swoim rozumowaniu błędów, tj. winna zostać w nim uwidoczniona operacja logiczna, którą przeprowadził sąd, stosując określone normy prawne w rozstrzyganej sprawie" (zob. wyrok NSA z 3.11.2022 r. III FSK 1040/21, LEX nr 3441802). "W ramach podstawy prawnej rozstrzygnięcia sąd powinien podać argumenty, którymi kierował się wydając takie, a nie inne rozstrzygnięcie oraz podać powody, dla których zarzuty i argumenty podnoszone przez stronę uznał za zasadne, bądź niezasadne" (wyrok NSA z 20.09.2022 r. III OSK 1809/21, LEX nr 3415880).
Powyższym wymaganiom Sąd I instancji w zaskarżonym wyroku nie sprostał. Wyjaśnienie podstawy prawnej rozstrzygnięcia sprowadza się bowiem do argumentu, że konkurs na stanowisko Dyrektora Teatru [...] odbył się w trybie art. 16 ustawy z 25 października 1991 r. o organizowaniu i prowadzeniu działalności kulturalnej (Dz. U. z 2020, poz. 194), a autorskie koncepcje programowo-organizacyjne złożone przez wszystkich kandydatów przystępujących do konkursu są dokumentami prywatnymi, niezależnie od tego, że mogą podlegać ochronie przewidzianej ustawą o prawie autorskim. Dopiero w przypadku zatrudnienia osoby, która wygrała konkurs na stanowisko dyrektora, przedstawiona przez nią koncepcja programowa stanie się dokumentem urzędowym zawierającym informację publiczną.
Przepis art. 16 ustawy z 25 października 1991 r. o organizowaniu i prowadzeniu działalności kulturalnej, składał się w chwili wyrokowania przez Sąd I instancji z ponad dwudziestu ustępów, które dzieliły się jeszcze na inne jednostki redakcyjne. Sąd I instancji swojego wniosku o tym, że tylko koncepcja programowa przedstawiona przez osobę, która wygrała konkurs na dyrektora instytucji kultury, nosi cechy informacji publicznej, a koncepcje przedstawione przez pozostałe osoby stanowią dokumenty prywatne – nie oparł na analizie powołanego przez siebie przepisu (art. 16 ustawy z 25 października 1991 r.), ani na analizie jakichkolwiek innych przepisów, co w takiej sytuacji czyni zasadnym zarzut skargi kasacyjnej, że powyższe stwierdzenie jest arbitralne, zajęte bez dostatecznego oparcia w przepisach. W orzecznictwie podnosi się od dawna, że "Informacją publiczną są nie tylko dokumenty sporządzone przez organ będący adresatem wniosku o udostępnienie informacji, ale również dokumenty sporządzone przez inne podmioty, w tym osoby fizyczne, jeżeli dotyczą funkcjonowania tego organu, a więc sprawy publicznej w rozumieniu art. 1 ust. 1 u.d.i.p." (zob. np. wyrok NSA z 7.12.2011 r. I OSK 1734/11, LEX nr 1149234). Sam więc fakt, że dokument złożony do organu publicznego został sporządzony przez osobę, która nie pełni jeszcze żadnej funkcji publicznej, nie jest wystarczający do uznania, że jest to dokument prywatny. Istotne jest jeszcze, w jakim celu taki dokument został złożony, w jakim postępowaniu i jak przebiega proces, w wyniku którego taki dokument został złożony do organu publicznego i czemu ma on służyć.
Już w skardze do Sądu I instancji, co powielone zostało następnie w skardze kasacyjnej, skarżąca odwoływała się do art. 6 ust. 1 pkt 3 lit. g) u.d.i.p., który stanowi, że udostępnieniu podlega informacja publiczna, w szczególności o zasadach funkcjonowania podmiotów, o których mowa w art. 4 ust. 1, w tym o naborze kandydatów do zatrudnienia na wolne stanowiska, w zakresie określonym w przepisach odrębnych. W tym kontekście właściwa analiza przepisów odrębnych była niezbędna, aby można było uznać, że dokumenty dotyczące naboru kandydatów do zatrudnienia na wolne stanowisko w publicznej instytucji kultury, nie stanowią informacji publicznej, mimo że uwidaczniają zasady funkcjonowania podmiotów, o których mowa w art. 4 ust. 1 u.d.i.p. Pamiętać bowiem należy, że "Przez informację publiczną należy rozumieć każdą wiadomość wytworzoną lub odnoszącą się do władz publicznych, a także do innych podmiotów wykonujących funkcje publiczne w zakresie wykonywania przez nie zadań władzy publicznej i gospodarowania mieniem komunalnym lub mieniem Skarbu Państwa. Informację publiczną stanowią zatem dokumenty bezpośrednio wytworzone przez organ oraz niepochodzące wprost od organu, wykorzystywane przy realizacji przewidzianych prawem zadań" (wyrok NSA z 21.06.2022 r. III OSK 4743/21, LEX nr 3358084). Jak w tym kontekście wyglądają przepisy odrębne, do których odsyła art. 6 ust. 1 pkt 3 lit. g) u.d.i.p. i czy rzeczywiście za informację publiczną uznają one tylko koncepcję programową przedstawioną przez osobę, która wygrała konkurs na dyrektora publicznej instytucji kultury – tego z uzasadnienia wyroku wydanego przez Sąd I instancji nie sposób odtworzyć. Chodzi też o ocenę, czy treści udostępniane w BIP na podstawie norm zawartych w art. 16 ustawy z 25 października 1991 r. o organizowaniu i prowadzeniu działalności kulturalnej, wyłączają uznanie innych informacji za publiczne.
Analizy takiej, niejako w zastępstwie Sądu I instancji, nie może natomiast przeprowadzić Naczelny Sąd Administracyjny, gdyż odbyłoby się to z naruszeniem zasady dwuinstancyjności postępowania (art. 176 ust. 1 Konstytucji, art. 3 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych).
Ta ostatnia uwaga dotyczy także drugiego zagadnienia, do którego odnosi się zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a., tym razem na tle art. 13 ust. 1 u.d.i.p. Chodzi o to, czy podmiot zobowiązany na gruncie art. 4 ust. 1 u.d.i.p., może na podstawie własnych twierdzeń uwolnić się od zarzutu bezczynności, jeżeli wniosek o udostępnienie informacji publicznej, wysłany drogą elektroniczną na właściwy adres skrzynki elektronicznej tego podmiotu, zostaje uznany przez odpowiednie zabezpieczenia za wiadomość potencjalnie niebezpieczną i w ogóle nie zostaje zarejestrowany, choć wiadomość taka powinna zostać odczytana. Na kim spoczywa w takiej sytuacji wykazanie, że wniosek złożony w trybie art. 10 ust. 1 u.d.i.p., został złożony skutecznie.
W orzecznictwie podnosi się, że "Wniosek o udzielenie informacji publicznej może przybrać każdą formę, o ile wynika z niego w sposób jasny, co jest przedmiotem wniosku. Wniosek taki wszczyna postępowanie w sprawie, ale na tym etapie nie mają jeszcze zastosowania przepisy k.p.a. (...) Za wniosek pisemny o udzielenie informacji publicznej uznawać należy również przesłanie zapytania pocztą elektroniczną i to nawet gdy do jej autoryzacji nie zostanie użyty podpis elektroniczny" (zob. wyrok NSA z 16.03.2009 r. I OSK 1277/08, ONSAiWSA 2010, nr 5, poz. 91). W orzecznictwie podnosi się także, że do obowiązków organu administracji publicznej należy natomiast taka konfiguracja poczty elektronicznej, w tym filtrów antyspamowych oraz takie zorganizowanie obsługi technicznej poczty elektronicznej organu, aby zapewnić bezproblemowy i niezwłoczny odbiór przesyłanych na ten adres podań, wobec prawnej dopuszczalności ich wnoszenia także drogą elektroniczną (zob. postanowienie NSA z 10 września 2015 r. I OSK 1968/15; postanowienie NSA z 3 listopada 2015 r. I OSK 1940/15; wyrok NSA z 6 września 2022 r. III OSK 1559/21, LEX nr 3420730.). Należało więc rozważyć, na kim spoczywa wykazanie, że postępowanie o udzielenie informacji publicznej zostało wszczęte, jeżeli wnioskodawca posiada dowód nadania wniosku na właściwy adres skrzynki elektronicznej organu, przy wadliwie działającym systemie odbiorczym. Czy w takiej sytuacji wystarczające jest jedynie oświadczenie organu, że nie otrzymał nadanej wiadomości, i czy wobec tego, w okolicznościach tej sprawy, organ nie pozostawał bezczynny do chwili wniesienia skargi. Takich rozważań Sąd I instancji również nie zawarł w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, poprzestając na uznaniu za wiarygodne oświadczenie organu, że nie otrzymał on żądania udostępnienia informacji publicznej przed dniem wniesienia skargi.
Obydwa te aspekty naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy, przy czym w sytuacji usprawiedliwionych zarzutów naruszenia przepisów postępowania, odnoszenie się do zarzutu naruszenia prawa materialnego należy uznać za co najmniej przedwczesne.
Ponownie rozpoznając sprawę Sąd I instancji zastosuje się do wskazań, co do dalszego postępowania, przywołanych wyżej.
Mając to na uwadze, na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w pkt 1 wyroku. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 203 pkt 1 p.p.s.a. Sprawę rozpoznano na posiedzeniu niejawnym, w trybie określonym w art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID - 19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2021 r., poz. 2095), wobec braku możliwości przeprowadzenia rozprawy na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku, o czym strony zostały wcześniej poinformowane.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI