III OSK 5519/21

Naczelny Sąd Administracyjny2025-03-05
NSAochrona środowiskaŚredniansa
ochrona środowiskakodeks postępowania administracyjnegodecyzja ostatecznazmiana decyzjiinteres społecznyinteres stronyskarga kasacyjnakontrola sądowapostępowanie administracyjne

Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną spółki, uznając, że Wojewódzki Sąd Administracyjny prawidłowo ocenił legalność decyzji organu ochrony środowiska odmawiającej zmiany decyzji ostatecznej.

Spółka złożyła skargę kasacyjną od wyroku WSA, który oddalił jej skargę na decyzję GIOŚ odmawiającą zmiany decyzji ostatecznej. Skarżąca zarzucała sądowi I instancji naruszenie przepisów postępowania, w tym pominięcie jej argumentacji dotyczącej interesu społecznego i braku wyczerpującego zebrania materiału dowodowego przez organy. NSA uznał skargę kasacyjną za niezasadną, stwierdzając, że WSA prawidłowo ocenił legalność decyzji organów i nie dopatrzył się naruszeń przepisów, a uzasadnienie wyroku było wystarczające.

Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej M. S.A. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który oddalił skargę spółki na decyzję Głównego Inspektora Ochrony Środowiska (GIOŚ) odmawiającą zmiany decyzji ostatecznej. Spółka zarzucała sądowi I instancji naruszenie przepisów postępowania, w tym art. 141 § 4 p.p.s.a. (wadliwość uzasadnienia), art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 7, 77 § 1 i 80 k.p.a. (nieprawidłowe ustalenie stanu faktycznego i brak wyczerpującego zebrania materiału dowodowego) oraz art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. (nieprawidłowe uzasadnienie decyzji organu). Spółka argumentowała, że sąd pominął jej stanowisko dotyczące błędnego skonkretyzowania interesu społecznego przez organy oraz że organy nie zebrały wystarczających dowodów na temat skali awarii i jej związku z wykonywaniem decyzji. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną. Sąd podkreślił, że rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej i nie dopatrzył się naruszeń przepisów. Stwierdził, że WSA prawidłowo ocenił, iż organy administracji wypełniły obowiązki wynikające z art. 7, 77 § 1 i 80 k.p.a., a uzasadnienie decyzji było zgodne z art. 107 § 3 k.p.a. Sąd uznał również, że uzasadnienie wyroku WSA było wystarczające do kontroli instancyjnej i nie naruszało art. 141 § 4 p.p.s.a. ani art. 45 ust. 1 Konstytucji RP. Ostatecznie, skarga kasacyjna została oddalona jako nieoparta na usprawiedliwionych podstawach prawnych.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (1)

Odpowiedź sądu

Nie, Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że WSA prawidłowo ocenił legalność decyzji organów i nie dopatrzył się naruszeń przepisów postępowania, a uzasadnienie wyroku było wystarczające.

Uzasadnienie

NSA stwierdził, że WSA prawidłowo ocenił, iż organy administracji wypełniły obowiązki procesowe, a uzasadnienie wyroku było wystarczające do kontroli instancyjnej. Nie stwierdzono naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. ani art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z przepisami k.p.a.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

odrzucono_skargę

Przepisy (13)

Główne

k.p.a. art. 155

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Pomocnicze

p.p.s.a. art. 141 § § 4

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Wadliwość uzasadnienia wyroku może stanowić przedmiot skutecznego zarzutu kasacyjnego, gdy uniemożliwia kontrolę instancyjną.

p.p.s.a. art. 134 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. c

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

k.p.a. art. 7

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 77 § § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 80

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 107 § § 3

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

p.p.s.a. art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 183 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 183 § § 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 184

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Konstytucja RP art. 45 § ust. 1

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Argumenty

Odrzucone argumenty

Naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a. w zw. z art. 134 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 45 ust. 1 Konstytucji RP poprzez niezastosowanie polegające na faktycznym pominięciu w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku stanowiska spółki dotyczącego twierdzeń organów na temat okoliczności niezbędnych z punktu widzenia oceny zgodności wniosku o zmianę decyzji z interesem społecznym. Naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 7, 77 § 1, 80 k.p.a. poprzez niezastosowanie polegające na uznaniu za prawidłowe zaniechań organów, którzy nie podjęli czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia okoliczności sprawy, kluczowych z punktu widzenia oceny zgodności wniosku o zmianę decyzji z interesem społecznym. Naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. poprzez przyjęcie przez Sąd, jakoby spółka miała zarzucać decyzji naruszenie art. 107 § 3 k.p.a. w kontekście "sprzeczności w uzasadnieniach organów obu instancji", co doprowadziło do niezidentyfikowania przez Sąd naruszeń po stronie organów.

Godne uwagi sformułowania

Sąd kasacyjny nie może zarzucić oddalającemu skargę Sądowi I instancji naruszenia omawianego przepisu, gdyż rozstrzygnięcie jest zgodne z dyspozycją stosowanej przez Wojewódzki Sąd Administracyjny normy prawnej. Nieuwzględnienie skargi strony i dokonanie niezgodnej z jej oczekiwaniami oceny prawnej nie stanowi podstawy do twierdzenia, że doszło do naruszenia powołanych wyżej przepisów.

Skład orzekający

Sławomir Wojciechowski

przewodniczący

Teresa Zyglewska

sprawozdawca

Maciej Kobak

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących zmiany decyzji ostatecznej (art. 155 k.p.a.) oraz kontroli sądowej uzasadnienia wyroku i ustaleń faktycznych w postępowaniu administracyjnym."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji odmowy zmiany decyzji ostatecznej w kontekście ochrony środowiska i awarii instalacji przesyłowej.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa dotyczy ważnych kwestii proceduralnych w postępowaniu administracyjnym, takich jak obowiązek dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i prawidłowość uzasadnienia decyzji oraz wyroku. Jest interesująca dla prawników procesowych.

Czy sąd musi analizować każdy argument strony? NSA wyjaśnia granice kontroli sądowej w sprawach administracyjnych.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
III OSK 5519/21 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2025-03-05
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-07-14
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Maciej Kobak
Sławomir Wojciechowski /przewodniczący/
Teresa Zyglewska /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6139 Inne o symbolu podstawowym 613
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Sygn. powiązane
IV SA/Wa 97/21 - Wyrok WSA w Warszawie z 2021-04-13
Skarżony organ
Inspektor Ochrony Środowiska
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2020 poz 256
art. 155
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Sławomir Wojciechowski Sędziowie: Sędzia NSA Teresa Zyglewska (spr.) Sędzia del. WSA Maciej Kobak Protokolant: asystent sędziego Anna Krupa po rozpoznaniu w dniu 5 marca 2025 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej M. S.A. z siedzibą w W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 13 kwietnia 2021 r., sygn. akt IV SA/Wa 97/21 w sprawie ze skargi M. S.A. z siedzibą w W. na decyzję Głównego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia 13 listopada 2020 r., nr DI-420/627/2020/er w przedmiocie odmowy zmiany decyzji ostatecznej oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
Wyrokiem z 13 kwietnia 2021 r., sygn. akt IV SA/Wa 97/21 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (dalej: Sąd I instancji, WSA) oddalił skargę Miejskiego Przedsiębiorstwa Wodociągów i Kanalizacji w m.st. Warszawie S.A. z siedzibą w Warszawie na decyzję Głównego Inspektora Ochrony Środowiska (dalej: organ II instancji, organ odwoławczy, GIOŚ) z 13 listopada 2020 r., nr DI-420/627/2020/er w przedmiocie odmowy zmiany decyzji ostatecznej.
Z powyższym rozstrzygnięciem nie zgodziła się spółka Miejskie Przedsiębiorstwo Wodociągów i Kanalizacji w m.st. Warszawie S.A. z siedzibą w Warszawie (dalej: skarżąca kasacyjnie, spółka) i w skardze kasacyjnej zarzuciła zaskarżonemu wyrokowi mające istotny wpływ na wynik sprawy naruszenia przepisów postępowania:
1) art. 141 § 4 zd. 1 p.p.s.a. w zw. z art. 134 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 45 ust. 1 Konstytucji RP poprzez ich niezastosowanie polegające na faktycznym pominięciu w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku wyrażonego w skardze stanowiska spółki dotyczącego twierdzeń Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska w Warszawie (dalej: organ I instancji, MWIOŚ) i GIOŚ na temat okoliczności niezbędnych z punktu widzenia oceny zgodności wniosku o zmianę decyzji MWIOŚ 2019 z interesem społecznym, to zaś miało istotny wpływ na wynik sprawy, ponieważ wskutek uwzględnienia przez Sąd stanowiska spółki zaprezentowanego w skardze, z treści zaskarżonego wyroku nie wynika, aby w toku rozpatrywania tej skargi rzeczywiście przeprowadzono sądową kontrolę decyzji GIOŚ w aspektach mających znaczenie dla kształtu rozstrzygnięcia;
2) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 7 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2020 r., poz. 256 ze zm.; dalej: k.p.a.) w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 80 k.p.a. poprzez ich niezastosowanie polegające na uznaniu za prawidłowe zaniechań MWIOŚ i GIOŚ, którzy nie podjęli czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia okoliczności tej sprawy, kluczowych z punktu widzenia oceny zgodności wniosku o zmianę decyzji MWIOŚ 2019 z interesem społecznym, tzn. skali i zakresu oddziaływania awarii z 2019 r. na środowisko (MWIOŚ i GIOŚ), związku pomiędzy wykonywaniem decyzji MWIOŚ 2019 a wystąpieniem awarii z 2020 r. (GIOŚ) oraz wielomiesięcznego zatrzymania przez organy ścigania elementów systemu rurociągów transportujących ścieki (MWIOŚ i GIOŚ), to zaś miało istotny wpływ na wynik sprawy, ponieważ zastosowanie przywołanych powyżej przepisów wykluczyłoby możliwość stwierdzenia przez Sąd, iż "orzekające w sprawie organy prawidłowo wypełniły obowiązki (...), ponieważ dokonały czynności niezbędnych do rozstrzygnięcia sprawy przez wszechstronną analizę zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego", wskutek czego doszło do oddalenia skargi w tej sprawie;
3) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. poprzez przyjęcie przez Sąd, jakoby spółka miała zarzucać decyzji GIOŚ i decyzji MWIOŚ 2020 naruszenie art. 107 § 3 k.p.a. w kontekście "sprzeczności w uzasadnieniach organów obu instancji", co doprowadziło do niezidentyfikowania przez Sąd naruszeń po stronie MWIOŚ i GIOŚ w odniesieniu do uzasadnień decyzji GIOŚ i decyzji MWIOŚ 2020 i oddalenia skargi, to zaś miało istotny wpływ na wynik sprawy, ponieważ prawidłowe zastosowanie tych przepisów stanęłoby na przeszkodzie oddaleniu argumentacji spółki w związku z niedopatrzeniem się przez Sąd - rzekomo zarzucanej przez spółkę – "sprzeczności w uzasadnieniach organów obu instancji" w sytuacji, gdy spółka zarzucała decyzji GIOŚ i decyzji MWIOŚ 2020 naruszenie m.in. art. 107 § 3 k.p.a. w związku z przyjętymi przez MWIOŚ i GIOŚ tezami na temat skali i zasięgu oddziaływania awarii na środowisko, związku sprawy z awarią układu przesyłowego z 2020 roku oraz braku dostępu do fragmentów instalacji przesyłowych z uwagi na ich zabezpieczenie przez organy ścigania, a nie w związku z jakimikolwiek "sprzecznościami".
Wobec tak sformułowanych zarzutów spółka wniosła o uchylenie w całości zaskarżonego wyroku oraz rozpoznanie skargi i uchylenie w całości decyzji GIOŚ i poprzedzającej ją decyzji MWIOŚ 2020, alternatywnie uchylenie w całości zaskarżonego wyroku oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Sąd I instancji, zasądzenie na rzecz spółki zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego oraz rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie.
W uzasadnieniu przedstawiono argumentację przemawiającą za zasadnością skargi kasacyjnej.
Zdaniem skarżącej kasacyjnie analiza zaskarżonego wyroku wskazuje, że Sąd pominął zaprezentowane w skardze stanowisko spółki dotyczące błędnego skonkretyzowania przez MWIOŚ i GIOŚ pojęcia interesu społecznego w tej sprawie, do czego doszło na skutek niepodjęcia przez organy Inspekcji Ochrony Środowiska czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia okoliczności tej sprawy. Pomimo ciążącego na Sądzie obowiązku odniesienia się do wszystkich kwestii istotnych z punktu widzenia rozstrzygnięcia sprawy, w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku co prawda odnotowano złożenie skargi i sformułowanie przez spółkę zarzutów wzglądem decyzji GIOŚ, ale również - a może przede wszystkim - nie odniesiono się i nie wskazano na poprawność (albo jej brak) argumentacji zaprezentowanej przez spółkę. Jeżeli skarżąca kasacyjnie stara się dowieść swoich racji przez wsparcie ich określonym rodzajem wykładni przepisów prawa, to Sąd powinien rzeczywiście weryfikować te twierdzenia, rzetelnie dając temu wyraz w - dostatecznie szczegółowym i obejmującym okoliczności istotne dla rozstrzygnięcia tej sprawy - uzasadnieniu zaskarżonego wyroku.
W ocenie skarżącej kasacyjnie, w tej sprawie Sąd de facto pominął podniesione w skardze zarzuty naruszenia przepisów art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a., poprzedzające zastrzeżenia co do wykładni art. 155 k.p.a. dokonanej w postępowaniu administracyjnym w tej sprawie. Biorąc pod uwagę, że Sąd był zobowiązany do rozpoznania skargi w granicach szerszych od granic zaskarżenia (art. 134 § 1 p.p.s.a.), to tym bardziej miał obowiązek rzeczywiście rozpoznać wszystkie zarzuty podniesione w skardze, a nie tylko te dotyczące naruszeń art. 155 k.p.a. Wskazano, że weryfikacja stanowisk spółki powinna zostać rzetelnie odzwierciedlona w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, czego nie mogły zastąpić tylko dwa (!) zdania, w których Sąd oznajmił, że czynności podjęte przez GIOŚ miałyby być odpowiednie i wystarczające. Zignorowanie przez Sąd argumentacji zaprezentowanej przez spółkę w odpowiedzi na twierdzenia dotyczące rzekomej skali i zakresu awaryjnego korzystania z wód, przypuszczenia na temat związku pomiędzy sposobem wykonywania decyzji MWIOŚ 2019, a wystąpieniem awarii układu przesyłowego ścieków komunalnych w 2020 roku oraz wielomiesięcznego braku dostępu do fragmentów układu przesyłowego z uwagi na ich zabezpieczenie przez organy ścigania, skutkowało nie tylko pominięciem okoliczności istotnych dla oceny sprawy, ale również doprowadziło do wydania orzeczenia niezgodnego z prawem. Ponadto z uwagi na konstytucyjne prawo do bycia wysłuchanym, uzasadnienie zaskarżonego wyroku nieodnoszące się do kwestii prawnych wynikających z zarzutów podniesionych w skardze narusza nie tylko art. 141 § 4 p.p.s.a., ale i art. 45 ust. 1 Konstytucji RP. Skarżąca kasacyjnie stoi na stanowisku, że należycie oceniając argumentację zawartą w skardze oraz prawidłowo identyfikując z jej punktu widzenia istotę spornego w sprawie zagadnienia, Sąd powinien był wydać rozstrzygnięcie odmienne od zawartego w zaskarżonym wyroku, czyli uwzględnić skargę.
Uzasadniając zarzut dotyczący naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 80 k.p.a. wskazano, że uznanie przez Sąd za zgodne z prawem zakwalifikowanie przez GIOŚ wniosku o zmianę decyzji MWIOŚ 2019 za sprzeczny z interesem społecznym, dokonane wyłącznie w oparciu o lakoniczną tezę GIOŚ, jakoby bliżej nieokreślone "[w]yniki pobranych prób wody rzeki Wisły" miały wskazywać na "pogorszenie jakości wód poniżej wylotu na wysokości ul. Farysa (teren objęty ochroną NATURA 2000)" i możliwość "zakłócenia ekosystemu biologicznego", przypuszczenie GIOŚ, iż "długotrwałe ustal[e]nia okoliczności zdarzenia z 2019 r. mogły przyczynić się, że nie wdrożono w odpowiednim czasie właściwych działań zapobiegawczych", a także kategoryczne stwierdzenie przez GIOŚ, że wielomiesięczny brak dostępu do fragmentów układy przesyłowego z uwagi na ich zabezpieczenie przez organy ścigania miałby pozostawać "bez wpływu na rozstrzygnięcie w niniejszym postępowaniu", stanowiło naruszenie ww. przepisów. Okoliczności prawne i faktyczne niezbędne do prawidłowego rozstrzygnięcia tej sprawy nie zostały rozpatrzone przez MWIOŚ i GIOŚ w wyczerpujący sposób, ponieważ organy te stwierdziły rzekomą sprzeczność wniosku o zmianę decyzji MWIOŚ 2019 z interesem społecznym, czemu nie towarzyszyła choćby próba uzasadnienia tego stanowiska w sposób wykraczający poza ogólne tezy formułowane przez organy Inspekcji Ochrony Środowiska w sprawach dotyczących awarii z 2019 roku. Potwierdzenie przez Sąd, iż tego rodzaju praktyki organów Inspekcji Ochrony Środowiska miałyby być zgodne z prawem skutkowało oddaleniem skargi. Gdyby nie doszło do naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. przez Sąd, wówczas wynik sprawy mógłby być inny - skarga mogłaby zostać uwzględniona, gdyż dla prawidłowej oceny zgodności z prawem decyzji MWIOŚ 2020 i decyzji GIOŚ nie mogły być decydujące przypuszczenia i ogólne tezy - ostatecznie zaaprobowane przez Sąd - na temat okoliczności istotnych z punktu widzenia oceny zgodności wniosku o zmianę decyzji MWIOŚ 2019 z interesem społecznym, lecz wyłącznie wyczerpujące zebranie i rzetelna ocena okoliczności faktycznych i prawnych tej sprawy.
Odnosząc się natomiast do zarzutu dotyczącego naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. podniesiono, że wbrew twierdzeniu Sądu, zarzuty skierowane przeciwko uzasadnieniu decyzji GIOŚ nie bazowały na żadnych "sprzecznościach", lecz na oparciu tego uzasadnienia, a w dalszej kolejności - rozstrzygnięcia GIOŚ, na lakonicznych twierdzeniach dotyczących rzekomej skali i zakresu awaryjnego korzystania z wód, niepopartych jakimikolwiek danymi przypuszczeń na temat związku pomiędzy sposobem wykonywania decyzji MWIOŚ 2019, a wystąpieniem awarii układu przesyłowego ścieków komunalnych w 2020 roku, oraz jakoby argumentacja dotycząca wielomiesięcznego braku dostępu do fragmentów instalacji przesyłowych z uwagi na ich zabezpieczenie przez organy ścigania miałyby nie mieć znaczenia dla kwestii zmiany terminu przeprowadzenia badań tych fragmentów. Stwierdzenie przez Sąd, iż tego rodzaju praktyka GIOŚ miałaby być zgodna z prawem skutkowało oddaleniem skargi. W ocenie spółki, gdyby nie doszło do naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. przez Sąd, wówczas wynik sprawy mógłby być inny - skarga mogłaby zostać uwzględniona, gdyż dla ustalenia zgodności z prawem uzasadnienia decyzji GIOŚ nie mogły być decydujące zarzuty o istnieniu w tym uzasadnieniu bliżej niesprecyzowanych "sprzeczności", lecz weryfikacja obecnego w uzasadnieniu decyzji GIOŚ wskazania faktów, które GIOŚ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej. Rzetelna weryfikacja tego aspektu sprawy, zamiast krytyki nieistniejących zarzutów, nie mogłaby przynieść rezultatu w postaci oddalenia skargi.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Stosownie do treści art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.; dalej: p.p.s.a.) Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, której przesłanki enumeratywnie wymienione w art. 183 § 2 p.p.s.a. w niniejszej sprawie nie występują. Oznacza to, że przytoczone w skardze kasacyjnej przyczyny wadliwości prawnej zaskarżonego wyroku determinują zakres kontroli dokonywanej przez sąd II instancji, który w odróżnieniu od sądu I instancji nie bada całokształtu sprawy, lecz tylko weryfikuje zasadność zarzutów podniesionych w skardze kasacyjnej.
Skarga kasacyjna nie jest zasadna i nie zasługuje na uwzględnienie.
Przed odniesieniem się do podniesionych zarzutów przypomnieć należy, że kontrolowana przez Sąd I instancji decyzja GDOŚ z 13 listopada 2020 r. została wydana w jednym z nadzwyczajnych trybów wzruszenia decyzji, tj. w trybie art. 155 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2020 r., poz. 256 ze zm.; dalej: k.p.a.), umożliwiającym uchylenie lub zmianę decyzji ostatecznej, na mocy której strona nabyła prawo.
Zgodnie z art. 155 k.p.a. decyzja ostateczna, na mocy której strona nabyła prawo, może być w każdym czasie za zgodą strony uchylona lub zmieniona przez organ administracji publicznej, który ją wydał, jeżeli przepisy szczególne nie sprzeciwiają się uchyleniu lub zmianie takiej decyzji i przemawia za tym interes społeczny lub słuszny interes strony; przepis art. 154 § 2 stosuje się odpowiednio.
Możliwość zastosowania trybu przewidzianego w art. 155 k.p.a. wymaga łącznego spełnienia następujących warunków: decyzja ostateczna musi przyznawać prawo (nakładać obowiązki), strona musi wyrazić zgodę na jej zmianę lub uchylenie, przepisy szczególne nie mogą sprzeciwiać się jej weryfikacji, a ponadto za uchyleniem lub zmianą decyzji przemawiać musi interes społeczny lub słuszny interes strony. Przy czym zmiana tej decyzji musi być prawnie dopuszczalna na gruncie przepisów prawa materialnego, w oparciu o które pierwotnie ukształtowano w sposób władczy stosunek administracyjnoprawny (vide wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 9 lipca 2024 r., sygn. akt III OSK 2482/22; wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim z 3 lutego 2022 r., sygn. akt II SA/Go 810/21 - orzeczenia sądów administracyjnych są dostępne w bazie internetowej na stronie NSA: orzeczenia.nsa.gov.pl). Istotne jest także to, że decyzja wydana w trybie art. 155 k.p.a. jest decyzją uznaniową, co oznacza, że do organu rozstrzygającego należy ocena w konkretnej sprawie, czy istnieją podstawy do uchylenia lub zmiany decyzji, jak też wybór jednego z możliwych rozwiązań.
Przede wszystkim wskazać należy, że w złożonej skardze kasacyjnej nie sformułowano zarzutu naruszenia art. 155 k.p.a., który w niniejszej sprawie, biorąc pod uwagę istotę sporu miał kluczowe znaczenie. Zatem zawarta w uzasadnieniu skargi kasacyjnej polemika jej autora ze stanowiskiem Sądu I instancji, co do prawidłowości zastosowania ww. regulacji, nie wymaga odniesienia się do niej przez Sąd kasacyjny, a tym samym nie mogła odnieść skutku.
Za niezasadne należało uznać zarzuty dotyczące naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 7 w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 80 k.p.a. oraz art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 107 § 3 k.p.a.
W przypadku oddalenia skargi można zarzucić Sądowi I instancji naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. tylko wówczas, gdy Sąd ten stwierdzi naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a mimo to nie spełni dyspozycji tej normy prawnej i nie uchyli zaskarżonego rozstrzygnięcia. Natomiast, jeśli z zaskarżonego wyroku wynika, że Sąd nie dopatrzył się naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, to Naczelny Sąd Administracyjny nie może zarzucić oddalającemu skargę Sądowi I instancji naruszenia omawianego przepisu, gdyż rozstrzygnięcie jest zgodne z dyspozycją stosowanej przez Wojewódzki Sąd Administracyjny normy prawnej. W rozpoznanej sprawie Sąd Wojewódzki nie stosował art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. Podstawą prawną zaskarżonego wyroku był art. 151 p.p.s.a., zgodnie z którym w razie nieuwzględnienia skargi sąd skargę oddala. Okoliczność oddalenia skargi nie mogła więc stanowić bezpośrednio argumentu mającego świadczyć o naruszeniu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. Przy tym podobnie, jak przepis art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., również art. 151 tej ustawy stanowi jedynie wynik kontroli przez sąd zaskarżonego aktu. Warunkiem ich zastosowania jest spełnienie hipotezy w postaci odpowiednio stwierdzenia czy niestwierdzenia przez sąd naruszeń prawa przez organ administracji publicznej. Naruszenie tych przepisów - powoływanych odrębnie, jak i wspólnie - jest zawsze następstwem złamania innych przepisów. W przedmiotowej sprawie Sąd Wojewódzki nie stwierdził naruszenia norm i zasad postępowania administracyjnego, dlatego prawidłowo oddalił skargę. Skoro zatem, Sąd nie stwierdził naruszenia przepisów postępowania przez organ administracji publicznej, to nie miał podstaw do zastosowania art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. W konsekwencji uznać należało, że wydane w sprawie rozstrzygnięcie zgodne jest z dyspozycją zastosowanej normy prawnej.
Stosownie do przytoczonego w podstawie kasacyjnej art. 77 § 1 k.p.a., na organie administracji publicznej spoczywa obowiązek zebrania w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego sprawy niezbędnego do jej wyjaśnienia. Postępowanie wyjaśniające prowadzone przez organ administracji publicznej powinno być zakończone po zbadaniu wszystkich okoliczności faktycznych istotnych dla danej sprawy, których zakres określają przepisy prawa materialnego mające zastosowanie w sprawie. Z kolei w uzasadnieniu decyzji organ powinien m.in. wskazać dowody, na których się oparł oraz przyczyny, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej (art. 107 § 3 k.p.a.). Zgodnie z ogólnymi zasadami postępowania administracyjnego, organy administracji stoją na straży praworządności i podejmują kroki niezbędne do dokładnego ustalenia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli (art. 7 k.p.a.). Organy administracji publicznej są również zobowiązane w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy (art. 77 § 1 k.p.a.) i dopiero na podstawie całokształtu materiału dowodowego ocenić, czy dana okoliczność została udowodniona (art. 80 k.p.a.)
Dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji, poprzez analizę dokumentów zawartych w aktach administracyjnych, Wojewódzki Sąd Administracyjny zasadnie nie dopatrzył się tego rodzaju uchybień, które musiałyby skutkować wyeliminowaniem z obrotu prawnego kwestionowanej decyzji. Po wnikliwej analizie materiału sprawy i procedur poprzedzających wydanie zaskarżonego rozstrzygnięcia, trafnie stwierdził, że organy prowadzące kontrolowane postępowanie wypełniły zawarty w art. 7 k.p.a. nakaz dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, oraz określony w przepisie art. 77 § 1 k.p.a. obowiązek zebrania i rozpatrzenia w sposób wyczerpujący materiału dowodowego. Przyjęta w sprawie faktyczna podstawa rozstrzygnięć ustalona została z uwzględnieniem wymogów wynikających z przepisów art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. Sąd zasadnie uznał, że organy ustaliły wszystkie istotne do załatwienia sprawy okoliczności faktyczne i prawne, a zgromadzony w sprawie materiał dowodowy ma walor kompletności, zaś jego ocena nie nosi znamion dowolności. Na gruncie reguł i norm procesowych wyprowadził logicznie uprawnione i merytorycznie trafne wnioski. Trafnie też ocenił, że orzekające w sprawie organy prawidłowo uzasadniły, z jakich powodów odmówiły zmiany decyzji ostatecznej. W tych okolicznościach zgodzić należy się z Sądem I instancji, który w całości podzielił ustalenia organów obu instancji i wyrażoną przez nie ocenę prawną stanu faktycznego. Sąd I instancji słusznie zauważył, że organy rozpoznały sprawę w zakresie, który należał do ich kompetencji, gdyż dokonały prawidłowych czynności zmierzających do ustalenia, że w niniejszej sprawie wystąpiły przesłanki do odmowy zmiany terminu określonego w pkt 1 decyzji Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska z 30 sierpnia 2019 r. zobowiązującej spółkę do przeprowadzenia w terminie do dnia 5 września 2019 r. właściwych badań dotyczących przyczyn, przebiegu i skutków awarii, do której doszło w dniu 27 sierpnia 2019 r. o godz. 5:00 na instalacji (rurociągach) doprowadzających ścieki do oczyszczalni "Czajka". Nie ma również racji skarżąca kasacyjnie spółka wskazując, że uznanie przez Sąd I instancji, iż uzasadnienie zaskarżonej decyzji miałoby być zgodne z treścią art. 107 § 3 k.p.a., dokonane zostało wyłącznie w oparciu o założenie, że zarzut w tym zakresie miał dotyczyć "sprzeczności" w uzasadnieniu decyzji GIOŚ, których Sąd się nie dopatrzył. Z uzasadnienia zaskarżonego wyroku jednoznacznie wynika, z jakich przyczyn Sąd I instancji uznał, że zaskarżone rozstrzygnięcie nie narusza art. 107 § 3 k.p.a.
Nie zasługuje na uwzględnienie również zarzut skargi kasacyjnej dotyczący naruszenia art. 141 § 4 zd. 1 p.p.s.a. w zw. z art. 134 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 45 ust. 1 Konstytucji.
W orzecznictwie prezentowany jest pogląd, że wadliwość uzasadnienia wyroku może stanowić przedmiot skutecznego zarzutu kasacyjnego z art. 141 § 4 p.p.s.a. w sytuacji, gdy sporządzone jest ono w taki sposób, że niemożliwa jest kontrola instancyjna zaskarżonego wyroku. Funkcja uzasadnienia wyroku wyraża się i w tym, że jego adresatem, oprócz stron, jest także Naczelny Sąd Administracyjny. Tworzy to więc po stronie wojewódzkiego sądu administracyjnego obowiązek wyjaśnienia motywów podjętego rozstrzygnięcia w taki sposób, który umożliwi przeprowadzenie kontroli instancyjnej zaskarżonego orzeczenia w sytuacji, gdy strona postępowania zażąda, przez wniesienie skargi kasacyjnej, jego kontroli (vide wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 13 grudnia 2012 r., sygn. akt II OSK 1485/11). Treść uzasadnienia powinna umożliwić zarówno stronom postępowania, jak i - w razie kontroli instancyjnej - Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu, prześledzenie toku rozumowania sądu i poznanie racji, które stały za rozstrzygnięciem o zgodności bądź niezgodności z prawem zaskarżonego aktu.
Uzasadnienie zaskarżonego wyroku niewątpliwie realizuje powyższe wymagania. Wynika bowiem z niego, jaki stan faktyczny został w tej sprawie przyjęty przez Sąd, dokonano też jego oceny, jak również zawarto rozważania dotyczące wykładni i zastosowania art. 155 k.p.a. To, że skarżąca kasacyjnie nie zgadza się z dokonaną przez Wojewódzki Sąd Administracyjny oceną prawną, nie oznacza, że został naruszony przepis art. 141 § 4 p.p.s.a. i nie uprawnia do czynienia takiego zarzutu. Za pomocą tego zarzutu nie można bowiem zwalczać zaaprobowanej przez Sąd podstawy faktycznej rozstrzygnięcia, czy też stanowiska co do wykładni lub zastosowania prawa materialnego. Podkreślenia dodatkowo wymaga, że z art. 141 § 4 p.p.s.a. nie wynika dla sądu administracyjnego obowiązek szczegółowego omówienia w uzasadnieniu każdej okoliczności, czy każdego argumentu lub twierdzenia, jakie pojawiło się w badanej sprawie. Sam fakt braku wyraźnego odniesienia się przez Sąd I instancji do niektórych zarzutów skargi czy też odpowiedzi na skargę lub pominięcia w rozważaniach niektórych elementów stanu faktycznego sprawy, nie stanowi podstawy do uznania, że zaskarżony wyrok został wydany z naruszeniem art. 141 § 4 p.p.s.a. (vide wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 21 września 2017 r., sygn. akt I GSK 1329/15).
Sporządzone uzasadnienie pozwalało na przeprowadzenie kontroli instancyjnej zaskarżonego wyroku, sprawa została rozstrzygnięta zgodnie z zasadą wyrażoną w art. 134 § 1 p.p.s.a., a konstytucyjne prawo do sądu (art. 45 ust. 1 Konstytucji RP) nie zostało naruszone. Dodać ponownie należy, że nieuwzględnienie skargi strony i dokonanie niezgodnej z jej oczekiwaniami oceny prawnej nie stanowi podstawy do twierdzenia, że doszło do naruszenia powołanych wyżej przepisów.
Mając na względzie powyższe skarga kasacyjna jako nieoparta na usprawiedliwionych podstawach prawnych została oddalona na podstawie art. 184 p.p.s.a.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI