III OSK 1418/24

Naczelny Sąd Administracyjny2024-12-12
NSAAdministracyjneWysokansa
dostęp do informacji publicznejbezczynność organuskarga kasacyjnaNSAWSAprawo administracyjneobywatelstwodoręczenie

NSA uchylił wyrok WSA w Bydgoszczy z powodu wadliwego uzasadnienia i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania, wskazując na potrzebę oceny zasadności wezwania organu do wykazania obywatelstwa skarżącego oraz próby doręczenia informacji.

Sprawa dotyczyła skargi na bezczynność Wójta Gminy Bukowiec w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej. WSA w Bydgoszczy zobowiązał Wójta do rozpatrzenia wniosku, stwierdzając bezczynność. Wójt Gminy wniósł skargę kasacyjną, zarzucając m.in. naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a. z powodu wadliwego uzasadnienia wyroku. NSA uznał skargę kasacyjną za zasadną, uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania WSA, wskazując na konieczność prawidłowej oceny działań organu.

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną Wójta Gminy Bukowiec od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy, który stwierdził bezczynność organu w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej. WSA zobowiązał Wójta do rozpatrzenia wniosku skarżącego F.S. o udostępnienie rejestru umów zawartych przez Urząd Gminy w 2022 r. Wójt Gminy Bukowiec wezwał skarżącego do wykazania obywatelstwa polskiego, argumentując, że prawo do informacji publicznej przysługuje jedynie obywatelom RP. Skarżący wniósł skargę na bezczynność, a WSA w Bydgoszczy uwzględnił skargę, stwierdzając bezczynność organu. Naczelny Sąd Administracyjny, rozpoznając skargę kasacyjną, uznał zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. za zasadny, wskazując na lakoniczne i niekompletne uzasadnienie wyroku WSA, które uniemożliwiało kontrolę instancyjną. Sąd wskazał, że WSA nie ocenił prawidłowo wezwania organu do wykazania obywatelstwa ani próby doręczenia informacji na adres w Austrii. W związku z tym NSA uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania WSA, który będzie związany oceną prawną przedstawioną w wyroku NSA.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie można jednoznacznie stwierdzić, czy organ pozostawał w bezczynności, ponieważ WSA w Bydgoszczy nie ocenił prawidłowo wezwania organu do wykazania obywatelstwa i próby doręczenia informacji.

Uzasadnienie

NSA wskazał, że WSA powinien ocenić zgodność z prawem wezwania organu do wykazania obywatelstwa i analizować, czy organ pozostawał w bezczynności po próbie doręczenia informacji na adres w Austrii.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (8)

Główne

p.p.s.a. art. 141 § § 4

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Uzasadnienie wyroku powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie.

Pomocnicze

u.d.i.p. art. 14 § ust. 1

Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej

Udostępnienie informacji następuje w sposób i formie określonych we wniosku.

Konstytucja RP art. 61 § ust. 1

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Prawo do informacji publicznej przysługuje jedynie obywatelom Rzeczypospolitej Polskiej.

p.p.s.a. art. 133 § § 1

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 149 § ust. 1

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 183 § § 1

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 185 § § 1

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 207 § § 2

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Argumenty

Skuteczne argumenty

Naruszenie przez WSA art. 141 § 4 p.p.s.a. z powodu wadliwego, lakonicznego i niekompletnego uzasadnienia wyroku, które uniemożliwia kontrolę instancyjną.

Godne uwagi sformułowania

uzasadnienie wyroku nie spełnia wymogów art. 141 § 4 p.p.s.a. lakoniczne i niekompletne uzasadnienie uniemożliwia kontrolę instancyjną ocena zgodności z prawem wezwania organu do wykazania obywatelstwa próba doręczenia informacji na adres w Austrii

Skład orzekający

Ewa Kwiecińska

sprawozdawca

Hanna Knysiak - Sudyka

członek

Przemysław Szustakiewicz

przewodniczący

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Wskazuje na konieczność prawidłowego uzasadniania wyroków przez sądy administracyjne oraz na sposób oceny bezczynności organów w sprawach o dostęp do informacji publicznej, w tym kwestię obywatelstwa i doręczeń."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji procesowej i faktycznej, ale ogólne zasady dotyczące uzasadnienia i oceny bezczynności są uniwersalne.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy ważnej kwestii dostępu do informacji publicznej i proceduralnych aspektów postępowania sądowego, w tym wadliwości uzasadnień wyroków, co jest istotne dla prawników.

WSA uchylony przez NSA: kluczowe znaczenie ma prawidłowe uzasadnienie wyroku i ocena bezczynności organu.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
III OSK 1418/24 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2024-12-12
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-05-06
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Ewa Kwiecińska /sprawozdawca/
Hanna Knysiak - Sudyka
Przemysław Szustakiewicz /przewodniczący/
Symbol z opisem
6480
658
Hasła tematyczne
Dostęp do informacji publicznej
Sygn. powiązane
II SAB/Bd 129/23 - Wyrok WSA w Bydgoszczy z 2024-01-24
Skarżony organ
Wójt Gminy
Treść wyniku
Uchylono zaskarżony wyrok i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 902
art. 14 ust. 1
Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej - t.j.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Przemysław Szustakiewicz Sędziowie: Sędzia NSA Ewa Kwiecińska (spr.) Sędzia del. WSA Hanna Knysiak-Sudyka po rozpoznaniu w dniu 12 grudnia 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Wójta Gminy Bukowiec od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 24 stycznia 2024 r., sygn. akt II SAB/Bd 129/23 w sprawie ze skargi F.S. na bezczynność Wójta Gminy Bukowiec w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej 1. uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Bydgoszczy; 2. odstępuje od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego w całości.
Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 24 stycznia 2024 r., sygn. akt II SAB/Bd 129/23 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy na skutek skargi F.S. (skarżący) na bezczynność Wójta Gminy Bukowiec w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej, zobowiązał Wójta Gminy Bukowiec do rozpatrzenia wniosku skarżącego z dnia 10 lipca 2023 r. o udostępnienie informacji publicznej w terminie 14 dni od dnia doręczenia prawomocnego wyroku (pkt 1), stwierdził, że Wójt Gminy Bukowiec dopuścił się bezczynności w załatwieniu wniosku z dnia 10 lipca 2023 r., która nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa (pkt 2), zasądził od Wójta Gminy Bukowiec na rzecz skarżącego 100 złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego (pkt 3). W sprawie przyjęto następujący stan faktyczny i prawny:
Pismem z 10 lipca 2023 r. skarżący zwrócił się do Urzędu Gminy Bukowiec o udostępnienie w trybie ustawy z dnia 6 września 2021 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz.U. z 2022 r., poz. 902, ze zm.), dalej jako: "u.d.i.p.", rejestru umów zawartych przez Urząd w 2022 r. w formie kserokopii lub wydruku. Skarżący wniósł jednocześnie, aby udostępnienie nastąpiło za pośrednictwem poczty tradycyjnej na wskazany przez niego adres w Wiedniu w Austrii.
Wójt Gminy Bukowie pismem z 27 lipca 2023 r. poinformował skarżącego, że zgodnie z art. 61 ust. 1 Konstytucji RP prawo do informacji publicznej przysługuje jedynie obywatelom Rzeczpospolitej Polskiej. Wobec tego, zważywszy na podany przez skarżącego austriacki adres korespondencyjny, wezwał go do wykazania, że jest obywatelem RP.
Pismem z 11 sierpnia 2023 r. skarżący wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy na bezczynność Wójta Gminy Bukowiec w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej, wskazując, że w ustawowym terminie 14 dni od złożenia Wójtowi wniosku o udostępnienie informacji publicznej ani nie otrzymał wnioskowanej informacji, ani nie została wydana decyzja o odmowie jej udostępnienia. Organ jedynie 3 sierpnia 2023 r. doręczył mu wezwanie do wykazania, że jest obywatelem RP.
W odpowiedzi na skargę Wójt wniósł o jej oddalenie, wskazując, że nie pozostaje w bezczynności, gdyż pismem z 27 lipca 2023 r. wezwał skarżącego do wykazania, że jest obywatelem Polski, od czego zostało uzależnione udzielenie informacji publicznej.
Dopuszczone do udziału w postępowaniu w charakterze uczestnika postępowania Stowarzyszenie [...] podzieliło argumentację skarżącego i wniosło o uwzględnienie skargi.
Pismem z 14 listopada 2023 r. organ poinformował Sąd, że udzielił skarżącemu żądanej informacji. Organ przedstawił Sądowi kopię pisma z 10 listopada 2023 r. skierowanego do skarżącego (na podany przez niego adres w Austrii) wraz z załącznikiem w postaci zanonimizowanego rejestru umów o pracę i zlecał zawartych przez Urząd Gminy Bukowiec.
Z kolei na zapytanie Sądu skarżący pismem z 13 grudnia 2023 r. poinformował, że nie otrzymał pisma Wójta z 10 listopada 2023 r. wraz z kserokopią rejestru umów.
Odpowiadając na zapytanie Sądu, czy organ posiada dowód doręczenia pisma z 10 listopada 2023 r. – Wójt stwierdził, że pismo zostało wysłane na adres w Austrii za dowodem doręczenia, nie zostało odebrane i zostało zwrócone przez pocztę 19 grudnia 2023 r. Ponadto 6 grudnia 2023 r., a więc już po wysłaniu odpowiedzi na wniosek o informację publiczną, skarżący zawiadomił Wójta o zmianie adresu korespondencji. W związku z tym Wójt poinformował skarżącego, że odpowiedź została udzielona i przesłana, zgodnie z żądaniem wniosku, na adres w Austrii.
Rozpoznając skargę, Wojewódzki Sąd Administracyjny wskazał, że celem skargi na bezczynność organu administracji jest przede wszystkim zwalczanie braku działania w załatwianiu sprawy. Sąd ocenia skargę na bezczynność na moment jej wniesienia, niemniej zobowiązany jest również uwzględnić wszelkie okoliczności zaistniałe od tego zdarzenia prawnego do chwili orzekania. Skarga na bezczynność organu ma bowiem zasadniczo na celu wymuszenie na organie administracji załatwienia sprawy. Sąd wyjaśnił, że rozważając sprawę, jest zatem zobowiązany uwzględnić, że po wniesieniu skargi organ skierował do skarżącego na wskazany przez niego adres w Austrii, pismo wraz z załącznikiem zawierającym rejestr umów zawartych przez Urząd Gminy. W ocenie Sądu I instancji, z tego zachowania Wójta wynika, że kwestia obywatelstwa skarżącego nie jest już przeszkodą w udzieleniu informacji publicznej, a tym samym przestała być kwestią sporną.
Sąd wskazał, że jak wynika z akt sprawy, skarżący nadal nie otrzymał od organu odpowiedzi na swój wniosek. Jednocześnie Wójt nie przedstawił dowodu, że przed powiadomieniem o zmianie adresu skarżącego nastąpiła próba doręczenia mu, na wskazany we wniosku adres w Austrii, odpowiedzi na złożony wniosek.
Mając na uwadze treść art. 133 § 1 p.p.s.a., Sąd uznał, że Wójt nadal pozostaje w bezczynności. Brak jest bowiem dowodu, że Wójt, zanim otrzymał powiadomienie o zmianie adresu skarżącego, podjął w sposób zgodny z wymogami prawa próbę doręczenia skarżącemu odpowiedzi na jego wniosek. Obowiązek Wójta doręczenia odpowiedzi na wniosek zatem nadal istnieje i winien być wypełniony z uwzględnieniem znanej już mu okoliczności, tj. że skarżący ma inny adres do doręczeń (jest to adres w Polsce). Brak wypełnienia tego obowiązku jest równoznaczny ze stwierdzeniem, że Wójt pozostaje w bezczynności.
Sąd nie dopatrzył się, aby bezczynność organu miała charakter rażący, bowiem samo przekroczenie terminu załatwienia sprawy nie świadczy o rażącym charakterze opóźnienia. Organ wprawdzie nie zachował terminów ustawowych do załatwienia wniosku wynikających z przepisów ustawy o dostępie do informacji publicznej, jednak nie zlekceważył wniosku skarżącego i kierował do niego pisma informujące o krokach, jakie skarżący powinien, zdaniem organu, podjąć, chcąc uzyskać żądaną informację. Istotne jest również to, że organ po wpłynięciu do niego skargi, przygotował odpowiedź na wniosek skarżącego z informacją, która zdaniem organu, zaspokaja żądanie skarżącego.
Z powyższym rozstrzygnięciem nie zgodził się Wójt i w skardze kasacyjnej zarzucił mu:
I. naruszenie prawa materialnego, tj.:
1) art. 13 w związku z art. 2 ust. 1 u.d.i.p. i art. 61 Konstytucji RP w związku z art. 133 p.p.s.a. poprzez błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że organ nieudostępniający żądanej informacji w terminie określonym w art. 13 u.d.i.p z powodu wątpliwości co do przysługującego skarżącemu prawa do informacji dopuszcza się bezczynności, podczas gdy organ wezwał skarżącego do wykazania faktu posiadania obywatelstwa polskiego, bowiem prawo do informacji, zgodnie żart. 61 ustawy zasadniczej, przysługuje jedynie obywatelom;
2) art. 14 u.d.i.p. w związku z art. 149 ust. 1 pkt 1 p.p.s.a. poprzez błędną jego wykładnię polegającą na przyjęciu, że organ powinien udostępnić informację na zmieniony adres, wskazany przez skarżącego po próbie doręczenia na adres wskazany we wniosku, podczas gdy zgodnie z art. 14 ust. 1 u.d.i.p. udostępnienie informacji następuje w sposób i formie, które są zgodne z wnioskiem;
II. naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
1) art. 149 § 1 pkt 1 i 3 p.p.s.a. w związku z art. 133 § 1 p.p.s.a. poprzez wydanie wyroku uwzględniającego skargę i zobowiązującego do udostępnienia informacji, podczas gdy Sąd I instancji miał wiedzę wynikającą z akt sprawy, iż w terminie wniesienia skargi organ wezwał skarżącego do wykazania obywatelstwa, a tym samym nie dopuścił się bezczynności, a ponadto organ w toku postępowania pierwszoinstancyjnego udzielił odpowiedzi na wniosek i przesłał ją na adres wskazany we wniosku, zatem nie pozostawał w bezczynności;
2) art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. w związku z art. 133 § 1 p.p.s.a. poprzez zobowiązanie do rozpatrzenia wniosku, w sytuacji gdy wniosek ten został rozpatrzony i załatwiony zgodnie z żądaniem w nim zawartym i w tym zakresie postępowanie było bezprzedmiotowe;
3) art. 141 § 4 w związku z art. 133 § 1 p.p.s.a. poprzez nienależyte sporządzenie uzasadnienia, które nie zawiera należycie przedstawionej podstawy prawnej i jej wyjaśnienia, ponieważ Sąd ograniczył się jedynie do lakonicznego wskazania przepisów art. 61 Konstytucji RP, art. 13 i art. 14 u.d.i.p. oraz art. 133 i art. 149 p.p.s.a., nie wskazując jasno wyjaśnienia przywołanych przepisów i ich wpływu na rozstrzygnięcie, a tym samym uniemożliwił skarżącemu kasacyjnie ocenę i kontrolę toku rozumowania Sądu, pozbawiając go możliwości rzeczowego polemizowania z dokonaną oceną stanu faktycznego i prawnego sprawy.
W oparciu o przytoczone zarzuty Wójt wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia, ewentualnie uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i umorzenie postępowania w zakresie dotyczącym pkt 1 zaskarżonego orzeczenia oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Ponadto oświadczył, iż zrzeka się rozprawy.
Odpowiedzi na skargę kasacyjną nie złożono.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna jest zasadna.
Na wstępie należy wskazać, że Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę tylko w granicach skargi kasacyjnej (art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r., poz. 935), dalej: "p.p.s.a."), z urzędu biorąc pod uwagę jedynie nieważność postępowania, co oznacza związanie przytoczonymi w skargach kasacyjnych jej podstawami, określonymi w art. 174 p.p.s.a. Nadto zgodnie z treścią art. 184 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny oddala skargę kasacyjną, jeżeli zaskarżone orzeczenie, mimo błędnego uzasadnienia, odpowiada prawu. Jeżeli zatem nie wystąpiły przesłanki nieważności postępowania wymienione w art. 183 § 2 p.p.s.a. (a w rozpoznawanej sprawie przesłanek tych brak), to Naczelny Sąd Administracyjny związany jest granicami skargi kasacyjnej.
Stopień skuteczności skargi kasacyjnej zależy od stopnia precyzji określenia jej zarzutów. Autor skargi kasacyjnej wyznacza bowiem zakres kontroli instancyjnej, wskazując, które normy prawa zostały naruszone. Naczelny Sąd Administracyjny nie ma obowiązku ani prawa do domyślania się i uzupełniania argumentacji autora skargi kasacyjnej. Przytoczenie podstawy skargi kasacyjnej oraz jej uzasadnienie musi więc być precyzyjne z uwagi na związanie Naczelnego Sądu Administracyjnego granicami skargi kasacyjnej. Sąd ten nie może zastępować strony i precyzować czy uzupełniać przytoczonych podstaw kasacyjnych, czy też ich uzasadnienia. Obowiązkiem skarżącego kasacyjnie jest wskazanie, które przepisy prawa materialnego, i w jaki sposób, zostały naruszone, oraz które przepisy prawa procesowego zostały naruszone, i jaki to naruszenie miało wpływ na wynik sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny nie jest również powołany do uzupełniania ani interpretowania niejasno sformułowanych zarzutów kasacyjnych. Przesłanką skuteczności skargi kasacyjnej jest wykazanie, przez wnoszącego ten środek prawny, naruszenia prawa materialnego. W przypadku zarzutu naruszenia przepisów postępowania przesłanką skuteczności skargi kasacyjnej jest wykazanie zarówno istnienia stanu naruszenia przepisów postępowania, jak też (jednocześnie) wpływu na wynik sprawy oraz "istotności" wpływu tego naruszenia na wynik sprawy (art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a.). Złożona skarga kasacyjna oparta została zarówno na zarzutach prawa procesowego, jak i materialnego. Rozpoznawanie tych zarzutów należy rozpocząć od najdalej idącego zarzutu – tj. zarzutu naruszenia przez Sąd I instancji 141 § 4 p.p.s.a., gdyż jego uwzględnienie powoduje, że ocena pozostałych zarzutów okazałaby się przedwczesna.
Przechodząc zatem do rozważenia zasadności postawionego w skardze kasacyjnej zarzutu naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a., przypomnieć należy, że przepis ten określa elementy, które powinny znaleźć się w uzasadnieniu wyroku. Zgodnie z dyspozycją przywołanej powyżej regulacji uzasadnienie wyroku powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Jeżeli w wyniku uwzględnienia skargi sprawa ma być ponownie rozpatrzona przez organ administracji, uzasadnienie powinno ponadto zawierać wskazania, co do dalszego postępowania. W orzecznictwie przyjmuje się, że wadliwość uzasadnienia wyroku może stanowić przedmiot skutecznego zarzutu kasacyjnego, jeżeli nie wiadomo, jaki stan faktyczny Sąd pierwszej instancji przyjął jako podstawę wyrokowania, a także w sytuacji gdy uzasadnienie sporządzone jest w taki sposób, że niemożliwa jest kontrola instancyjna zaskarżonego wyroku. Przepis art. 141 § 4 p.p.s.a. może być podstawą uwzględnienia skargi kasacyjnej, gdy wada uzasadnienia nie pozwala na kontrolę instancyjną orzeczenia lub gdy uzasadnienie obejmuje rozstrzygnięcie, którego nie ma w sentencji orzeczenia. Funkcja uzasadnienia wyroku wyraża się, bowiem w tym, że jego adresatem, oprócz stron, jest także Naczelny Sąd Administracyjny. Tworzy to więc po stronie wojewódzkiego sądu administracyjnego obowiązek wyjaśnienia motywów podjętego rozstrzygnięcia w taki sposób, który umożliwi przeprowadzenie kontroli instancyjnej zaskarżonego orzeczenia w sytuacji, gdy strona postępowania zażąda, poprzez wniesienie skargi kasacyjnej, jego kontroli (vide uchwała składu siedmiu sędziów NSA z 15 lutego 2010 r. sygn. akt II FPS 8/09, wyrok NSA z 12 października 2010 r. sygn. akt II OSK 1620/10). Uzasadnienie wyroku powinno być tak sporządzone, aby wynikało z niego, dlaczego sąd uznał zaskarżone orzeczenie za zgodne lub niezgodne z prawem, dlaczego nie stwierdził czy stwierdził w rozpatrywanej sprawie naruszenia przez organy administracji przepisów prawa materialnego, czy też przepisów procedury w stopniu, który mógłby mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia (por. wyrok NSA z 4 stycznia 2011 r., sygn. akt II OSK 1985/09). Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że uzasadnienie zaskarżonego wyroku nie spełnia wymogów art. 141 § 4 p.p.s.a., nie wskazuje bowiem w sposób jednoznaczny podstawy faktycznej i prawnej rozstrzygnięcia oraz nie zawiera jej wyjaśnienia. Wywody Sądu I instancji odnoszące się do stwierdzonych uchybień organu są lakoniczne i niekompletne, jak trafnie podniesiono w skardze kasacyjnej.
Należy w tym miejscu zaznaczyć, że rozpoznając skargę na bezczynność, sąd bierze pod uwagę jedynie sam fakt, czy w danej sprawie została dokonana czynność lub czy z innych powodów organowi nie można zarzucić stanu bezczynności. Dla uznania bezczynności konieczne jest ustalenie w pierwszej kolejności, czy w ustalonym stanie faktycznym na organie administracji publicznej spoczywa obowiązek wydania aktu lub dokonania czynności kończących postępowanie, a następnie czy uczyniono to w przepisanym terminie, a dalej czy ewentualne opóźnienie jest usprawiedliwione. Rozpoznając skargę na bezczynność, sąd administracyjny ocenia zatem zgodność zachowania organu z prawem materialnym i procesowym.
W analizowanej sprawie organ rozpatrując wniosek skarżącego z dnia 10 lipca 2023 r. o udostępnienie informacji publicznej, pismem z dnia 27 lipca 2023 r. wezwał wnioskodawcę do wykazania, że jest obywatelem RP. Sąd I instancji winien zatem ocenić to działanie organu pod względem zgodności z prawem materialnym i procesowym. Tymczasem WSA w Bydgoszczy, rozpatrując skargę na bezczynność, ograniczył się w tym zakresie do stwierdzenia, iż "po wniesieniu skargi Organ skierował do Skarżącego na wskazany przez niego adres w Austrii, pismo wraz z załącznikiem zawierającym rejestr umów zawartych przez Urząd Gminy. Z tego zachowania Wójta wynika, że kwestia obywatelstwa Skarżącego nie jest już przeszkodą w udzieleniu informacji publicznej, a tym samym przestała być kwestią sporną". Treść uzasadnienia zaskarżonego wyroku wskazuje, iż Sąd I instancji nie dokonał oceny przedmiotowego wezwania pod względem jego zgodności z prawem, do czego był zobowiązany, pomimo tego że organ konsekwentnie, także na etapie rozpatrywania skargi na bezczynność, twierdził, że działanie to było prawnie usprawiedliwione i powodowało, że organ nie pozostawał w bezczynności.
Ponadto WSA w Bydgoszczy analizując kwestię udzielenia przez organ, w trakcie postępowania ze skargi na bezczynność, pismem z dnia 10 listopada 2023 r. odpowiedzi na wniosek z dnia 10 lipca 2023 r. o udostępnienie informacji publicznej, ograniczył się do lakonicznego stwierdzenia, iż brak jest dowodu, że Wójt podjął w sposób zgodny z wymogami prawa próbę doręczenia odpowiedzi na wniosek ( str. 5 uzasadnienia). Stwierdzenie to pomija jednakże ustalenia Sądu poczynione w trakcie rozpatrywania przedmiotowej skargi na bezczynność, z których wynika, że organ w piśmie procesowym z dnia 14 listopada 2023 r. poinformował Sąd, że pismem z dnia 10 listopada 2023 r. udzielił skarżącemu żądanej informacji, a nadto w piśmie procesowym z dnia 23 stycznia 2024 r. wyjaśnił, że przesyłka zawierająca odpowiedź na wniosek została w dniu 13 listopada 2023 r. nadana na adres wnioskodawcy w Austrii i zwrócona do Urzędu Gminy w Bukowcu w dniu 19 grudnia 2023 r. z powodu jej niepodjęcia, zaś organ dopiero w dniu 6 grudnia 2023 r., już po wysłaniu odpowiedzi na wniosek, został powiadomiony przez wnioskodawcę o zmianie adresu do korespondencji. Należy w tym miejscu zaznaczyć, że stosownie do treści art. 14 ust. 1 u.d.i.p. udostępnienie informacji następuje w formie czynności materialno-technicznej, w sposób i w formie określonych we wniosku, i nie wymaga podjęcia jakiegokolwiek rozstrzygnięcia. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym przyjmuje się, że skutki zmiany adresu wnioskodawcy, nie mogą obciążać organu, prowadząc do wniosku, że trwał on w bezczynności, pomimo tego że udostępnił informację w sposób i w formie zgodnej ze złożonym wnioskiem, jak wynika z art. 14 ust. 1 u.d.i.p. (por. postanowienie NSA z dnia 30 września 2022 r., III OSK 1868/22, dostępne w CBOSA). W związku z powyższym prawidłowa ocena stanu bezczynności organu w analizowanej sprawie wymaga wezwania organu do przedstawienia dowodu potwierdzającego nadanie spornej przesyłki i jej zwrot, odniesienia się do twierdzeń organu zawartych w ww. pismach procesowych i poddania ich analizie prawnej na gruncie przepisów ustawy o dostępie do informacji publicznej, a w szczególności art. 14 ust. 1 u.d.i.p., czego w niniejszej sprawie brak. Innymi słowy, Sąd przy ponownym rozpatrzeniu sprawy winien poddać ocenie to, czy wezwanie skarżącego do wykazania obywatelstwa RP miało podstawę prawną, a następnie czy organ – po wysłaniu w dniu 13 listopada 2023 r. odpowiedzi na wniosek o udostępnienie informacji publicznej – pozostawał w bezczynności.
Biorąc pod uwagę powyższe, stwierdzić należy, iż podniesiony zarzut skargi kasacyjnej naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżony wyrok nie poddaje się kontroli instancyjnej. Ocena pozostałych zarzutów skargi kasacyjnej byłaby w opisanej sytuacji przedwczesna.
Mając na uwadze powyższe rozważania, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji. Ponownie rozpoznając sprawę, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy będzie związany oceną prawną przedstawioną w niniejszym wyroku i dokona ponownej analizy zaskarżonej bezczynności z uwzględnieniem wskazówek w nim zawartych.
Na podstawie art. 207 § 2 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny, odstąpił od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego w całości, uznając, iż zachodzi szczególnie uzasadniony przypadek, o którym mowa w tym przepisie. W istocie rzeczy bowiem w rozpatrywanej sprawie wyłączną przyczyną sprawiającą, że doszło do postępowania kasacyjnego, było wadliwe uzasadnienie orzeczenie Sądu I instancji, które spowodowało wniesienie skargi kasacyjnej uwzględnionej przez Naczelny Sąd Administracyjny. Brak zatem dostatecznych podstaw do tego, by obciążyć stronę, która wniosła skargę do Sądu I instancji, kosztami postępowania kasacyjnego.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI