III OSK 5423/21

Naczelny Sąd Administracyjny2023-02-02
NSAAdministracyjneWysokansa
utrzymanie czystościodpady komunalnebioodpadyodpady zielonesamorząd terytorialnyuchwała rady gminyregulaminPSZOKNSA

NSA oddalił skargę kasacyjną rady gminy, potwierdzając, że uchwała regulaminu utrzymania czystości i porządku naruszała przepisy dotyczące odbioru bioodpadów.

NSA rozpatrzył skargę kasacyjną rady gminy na wyrok WSA, który stwierdził nieważność uchwały rady gminy w sprawie regulaminu utrzymania czystości i porządku. WSA uznał, że rada gminy nieprawidłowo zinterpretowała przepisy dotyczące odbioru bioodpadów, w szczególności odpadów zielonych, ograniczając możliwość ich zagospodarowania jedynie do PSZOK. NSA oddalił skargę kasacyjną, podzielając stanowisko WSA i podkreślając obowiązek gminy w zakresie odbioru bioodpadów z nieruchomości.

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną Rady Gminy Ozorków od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi, który stwierdził nieważność uchwały rady gminy w sprawie regulaminu utrzymania czystości i porządku. Sąd pierwszej instancji uznał, że rada gminy dokonała nieprawidłowej interpretacji przepisów ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach, w szczególności art. 6r ust. 2d w związku z art. 6c ust. 1, poprzez ograniczenie odbioru bioodpadów (w tym odpadów zielonych) jedynie do Punktu Selektywnego Zbierania Odpadów Komunalnych (PSZOK). WSA wskazał, że nowelizacja ustawy z 2019 r. nakłada na gminę obowiązek odbioru bioodpadów, w tym odpadów zielonych, bezpośrednio z nieruchomości. Ponadto, WSA zakwestionował wprowadzenie przez radę gminy podkategorii "bioodpadów frakcji zielonej" i "bioodpadów frakcji kuchennej", uznając to za przekroczenie upoważnienia ustawowego. Rada Gminy Ozorków wniosła skargę kasacyjną, zarzucając naruszenie przepisów prawa materialnego i procesowego, w tym błędną wykładnię art. 3 ust. 2c, art. 4 ust. 2a pkt 2, art. 1b oraz art. 6r ust. 3 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach, a także naruszenie art. 141 § 4 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny, rozpoznając sprawę w granicach skargi kasacyjnej, oddalił ją. NSA potwierdził, że art. 3 ust. 2c u.c.p.g. nie wprowadza alternatywy dla mieszkańca w postaci PSZOK zamiast odbioru z nieruchomości, a gmina ma obowiązek odbierania bioodpadów z miejsc ich wytwarzania. Sąd uznał również, że art. 4 ust. 2a pkt 2 u.c.p.g. upoważnia do odrębnego zbierania odpadów zielonych, ale nie pozwala na całkowite pominięcie ich odbioru z nieruchomości. NSA podkreślił, że art. 1b u.c.p.g. nakazuje stosowanie przepisów dotyczących bioodpadów do odpadów zielonych, a wprowadzanie podkategorii "bioodpadów frakcji zielonej" nie znajduje uzasadnienia w przepisach. Sąd nie dopatrzył się również naruszenia art. 141 § 4 P.p.s.a., uznając uzasadnienie wyroku WSA za prawidłowe.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Nie, gmina ma obowiązek odbierania bioodpadów z miejsc ich wytwarzania, a możliwość nieprzyjmowania ich w PSZOK istnieje tylko w określonych warunkach, nie jako alternatywa dla odbioru z nieruchomości.

Uzasadnienie

NSA zinterpretował art. 3 ust. 2c u.c.p.g. jako przepis dopuszczający nieprzyjmowanie bioodpadów w PSZOK tylko wtedy, gdy gmina zapewnia ich odbiór z nieruchomości w całości, a nie jako alternatywę dla odbioru z nieruchomości.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (18)

Główne

u.c.p.g. art. 1b

Ustawa o utrzymaniu czystości i porządku w gminach

Nakazuje stosowanie przepisów dotyczących bioodpadów do odpadów zielonych, cmentarnych i z targowisk.

u.c.p.g. art. 3 § ust. 2c

Ustawa o utrzymaniu czystości i porządku w gminach

Gmina może nie zapewniać przyjmowania bioodpadów przez PSZOK, jeżeli w zamian zapewnia odbieranie tych odpadów z miejsc ich wytwarzania w całości. Nie oznacza to alternatywy dla mieszkańca.

u.c.p.g. art. 4 § ust. 2a pkt 2

Ustawa o utrzymaniu czystości i porządku w gminach

Rada gminy może postanowić o zbieraniu odpadów zielonych odrębnie od innych bioodpadów, ale nie pozwala to na całkowite pominięcie ich odbioru z nieruchomości.

u.c.p.g. art. 6r § ust. 3

Ustawa o utrzymaniu czystości i porządku w gminach

Pomocnicze

u.c.p.g. art. 1a

Ustawa o utrzymaniu czystości i porządku w gminach

u.o. art. 3 § ust. 1 pkt 1

Ustawa o odpadach

Definicja bioodpadów.

P.p.s.a. art. 141 § § 4

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 183 § § 1

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 183 § § 2

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 189

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 174

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 176

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 106 § § 3

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 184

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych zasadach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych art. 15zzs4 § ust. 3

Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 29 grudnia 2016 r. w sprawie szczegółowego sposobu selektywnego zbierania wybranych frakcji odpadów art. 3 § pkt 5

Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 29 grudnia 2016 r. w sprawie szczegółowego sposobu selektywnego zbierania wybranych frakcji odpadów art. 4 § ust. 5

Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 29 grudnia 2016 r. w sprawie szczegółowego sposobu selektywnego zbierania wybranych frakcji odpadów art. 4 § ust. 7

Argumenty

Skuteczne argumenty

Naruszenie przez WSA przepisów prawa materialnego, w tym błędna wykładnia i niewłaściwe zastosowanie art. 3 ust. 2c, art. 4 ust. 2a pkt 2, art. 1b oraz art. 6r ust. 3 u.c.p.g. Naruszenie przez WSA art. 141 § 4 P.p.s.a. poprzez brak prawno-relewantnej argumentacji w uzasadnieniu wyroku.

Odrzucone argumenty

Naruszenie przez WSA art. 3 ust. 2c u.c.p.g. poprzez niezastosowanie przepisu dającego radzie gminy legitymację do zapewnienia odbioru bioodpadów w PSZOK jako działanie równoważne. Naruszenie przez WSA art. 4 ust. 2a pkt 2 u.c.p.g. poprzez niezastosowanie przepisu dającego radzie gminy uprawnienie do odrębnego zbierania odpadów zielonych. Naruszenie przez WSA art. 1b u.c.p.g. poprzez nieprawidłową wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, skutkujące przyjęciem, że do postępowania z odpadami zielonymi stosuje się przepisy dotyczące bioodpadów. Naruszenie przez WSA art. 6r ust. 3 u.c.p.g. poprzez błędne przyjęcie, że § 1 pkt 7 Regulaminu wprowadził nieznaną ustawie podkategorię "bioodpadów frakcji zielonej".

Godne uwagi sformułowania

Gmina ma obowiązek odbierania bioodpadów z miejsc ich wytwarzania, a jedynie dodatkowo może określić, że takie odpady nie są przyjmowane w PSZOK. Pod pojęciem "odbierania" odpadów należy rozumieć tylko sytuację, w które odpady te są odbieranie od właściciela z terenu nieruchomości. Przepis ten upoważnia radę gminy do ustalenia odrębnych np. terminów odbierania odpadów stanowiących części roślin pochodzących z pielęgnacji terenów zielonych, ogrodów, parków i cmentarzy odrębnie w stosunku do innych bioodpadów stanowiących odpady komunalne. Jednakże nie jest dopuszczalnym taka jego wykładnia, zgodnie z którą rada gminy może albo ustalić odbieranie odpadów stanowiących części roślin pochodzących z pielęgnacji terenów zielonych, ogrodów, parków i cmentarzy, albo całkowicie pominąć dopuszczalność ich odbierania z terenów nieruchomości i w zamian za to zobowiązać właścicieli do ich dostarczania do PSZOK i ich przyjmowania w takim punkcie. Ustawa o utrzymaniu czystości i porządku w gminach nie upoważnia rady gmin do wprowadzenia mechanizmu limitującego odbiór odpadów biodegradowalnych (w tym bioodpadów) z jednoczesnym dopuszczeniem ich nieodpłatnego przyjmowania w PSZOK.

Skład orzekający

Kazimierz Bandarzewski

sprawozdawca

Małgorzata Masternak - Kubiak

przewodniczący

Rafał Stasikowski

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących odbioru i zagospodarowania bioodpadów, w tym odpadów zielonych, przez gminy oraz zakres uprawnień rad gmin w tym zakresie."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej interpretacji przepisów ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach w kontekście gospodarki odpadami komunalnymi.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy powszechnego problemu gospodarki odpadami komunalnymi i interpretacji przepisów, które mają bezpośredni wpływ na mieszkańców i samorządy.

Gmina nie może zmuszać mieszkańców do wożenia odpadów zielonych do PSZOK – kluczowa interpretacja NSA.

Sektor

administracja publiczna

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
III OSK 5423/21 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2023-02-02
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-07-08
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Kazimierz Bandarzewski /sprawozdawca/
Małgorzata Masternak - Kubiak /przewodniczący/
Rafał Stasikowski
Symbol z opisem
6135 Odpady
6391 Skargi na uchwały rady gminy w przedmiocie ... (art. 100 i 101a ustawy o samorządzie gminnym)
Hasła tematyczne
Samorząd terytorialny
Sygn. powiązane
II SA/Łd 873/20 - Wyrok WSA w Łodzi z 2021-04-30
Skarżony organ
Rada Gminy
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2019 poz 2010
art. 1a, art. 1b, art. 3 ust. 2c, art. 4 ust. 2a pkt 2, art. 6r ust. 3
Ustawa z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach - t.j.
Dz.U. 2019 poz 2028
§ 3 pkt 5 i § 4 ust. 5 i ust. 7
Rozporządzenie Ministra Środowiska  z dnia 29 grudnia 2016 r. w sprawie szczegółowego sposobu selektywnego zbierania wybranych frakcji  odpadów - t.j.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Małgorzata Masternak - Kubiak Sędziowie Sędzia NSA Rafał Stasikowski Sędzia del. WSA Kazimierz Bandarzewski (spr.) po rozpoznaniu w dniu 2 lutego 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Rady Gminy Ozorków od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 30 kwietnia 2021 r. sygn. akt II SA/Łd 873/20 w sprawie ze skargi Z. Z. na uchwałę Rady Gminy Ozorków z dnia 27 lutego 2020 r. nr XXIII/196/20 w sprawie regulaminu utrzymania czystości i porządku na terenie Gminy Ozorków oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi wyrokiem z dnia 30 kwietnia 2021 r. sygn. akt II SA/Łd 873/20 po rozpoznaniu skargi Z .Z. na uchwałę Rady Gminy Ozorków z dnia 27 lutego 2020 r. nr XXIII/196/20 w sprawie regulaminu utrzymania czystości i porządku na terenie Gminy Ozorków, stwierdził nieważność zaskarżonej uchwały w całości oraz zasądził zwrot kosztów postępowania.
W motywach orzeczenia Sąd pierwszej instancji wskazał, że Rada Gminy Ozorków dokonała nieprawidłowej interpretacji art. 6r ust. 2d w związku z art. 6c ust. 1 ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminie (Dz.U. z 2019 r. poz. 2010 z późn. zm.) zwanej dalej u.c.p.g. skutkującej uznaniem, iż w aktualnym stanie prawnym, ciążący na gminie obowiązek odbierania odpadów komunalnych bezpośrednio z nieruchomości odnośnie bioodpadów, dotyczy jedynie bioodpadów powstających w gospodarstwach domowych (spożywczych i kuchennych). Pominęła bowiem fakt, że w wyniku nowelizacji u.c.p.g. z 2019 r. ustawodawca wykreślając termin "odpadów zielonych", dodał jednocześnie art. 1b tej ustawy, zgodnie z którym do postępowania z odpadami komunalnymi stanowiącymi części roślin pochodzących z pielęgnacji terenów zielonych lub cmentarzy, a także z targowisk, stosuje się przepisy dotyczące postępowania z bioodpadami stanowiącymi odpady komunalne. Z powyższego wynika, że w dacie uchwalenia zaskarżonej uchwały, jak i obecnie bioodpady pochodzące z pielęgnacji terenów zielonych lub cmentarzy, a także z targowisk niewątpliwie nie mieszczą się w zakresie definicji odpadów komunalnych zawartej w art. 3 ust. 1 pkt 7 ustawy o odpadach, jednakże z woli ustawodawcy uznawane są za odpady komunalne i objęte są, ciążącym na gminie obowiązkiem ich odbioru bezpośrednio z nieruchomości, zgodnie z dyspozycją art. 6c ust. 1 i ust. 2 u.c.p.g.
Tym samym w ocenie Sądu uznać należało, że zapewniona właścicielom nieruchomości położonych na terenie Gminy Ozorków możliwość zagospodarowania przez gminę bioodpadów stanowiących części roślin pochodzących z pielęgnacji terenów zielonych jedynie poprzez umożliwienie ich bezpośredniego oddania w prowadzonym przez gminę Punkcie Selektywnego Zbierania Odpadów Komunalnych (dalej jako PSZOK) nie stanowi właściwej realizacji ustawowego obowiązku gminy w zakresie odbioru odpadów komunalnych bezpośrednio z nieruchomości. Powyższe skutkuje stwierdzeniem, że regulamin utrzymania czystości i porządku w gminie Ozorków został uchwalony z rażącym naruszeniem art. 4 ust. 2 u.c.p.g.
W ocenie Sądu, wbrew stanowisku organu art. 4 ust. 2a pkt 2 u.c.p.g. nie stanowi podstawy do zwolnienia gminy z obowiązku odbioru bioodpadów, o których mowa w art. 1b u.c.p.g. bezpośrednio z nieruchomości mieszkańców. Ustawodawca wprowadzając wyżej wymieniony przepis miał na celu udzielenie gminie upoważnienia do podjęcia fakultatywnej decyzji, w oparciu o przeprowadzoną analizę możliwości przetwarzania odpadów komunalnych, czy będzie zbierała bioodpady pochodzące z pielęgnacji terenów zielonych łącznie z bioodpadami pochodzącymi z gospodarstw domowych, czy też postanowi o oddzielnym ich zbieraniu. Powyższe wynika z uzasadnienia projektu ustawy z dnia 19 lipca 2019 r. o zmianie ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach oraz niektórych innych ustaw (druk sejmowy VIII.3495, LEX/el).
Za zasadny uznano zarzut skargi odnoszący się do wprowadzenia w treści uchwalonego regulaminu, nieznanego ustawie terminu "bioodpadów frakcji zielonej", przez który rozumie się, co wynika z w § 1 pkt 7 regulaminu części roślin pochodzące z pielęgnacji terenów zielonych. Żaden z przepisów ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminie nie upoważnia organu stanowiącego gminy do tworzenia podkategorii określonych ustawą frakcji odpadów, w tym bioodpadów. Upoważnienie takie nie wynika również z przepisów ustawy o odpadach, do której stosowania, jak już wcześniej wskazano ustawodawca odsyła w sprawach nieuregulowanych przepisami u.c.p.g. Wymieniona przez Radę Gminy Ozorków w uchwalonym regulaminie podkategoria frakcji bioodpadów – bioodpady frakcji zielonej, wyodrębniona została więc z przekroczeniem ustawowej delegacji zawartej w art. 4 ust. 2 u.c.p.g.
Z tych samych względów, Wojewódzki Sąd Administracyjny wskazał na naruszenie przez Radę Gminy Ozorków art. 4 ust. 2 u.c.p.g. polegające na nieuprawnionym wyodrębnieniu kolejnej podkategorii frakcji bioodpadów – bioodpadów frakcji kuchennej, które jak wynika z § 1 pkt 6 kwestionowanego regulaminu stanowią odpady spożywcze i kuchenne.
Mając powyższe na uwadze Sąd stwierdził nieważność zaskarżonej uchwały w całości wskazując, iż stwierdzenie nieważności zaskarżonego regulaminu jedynie w zakresie jego poszczególnych jednostek redakcyjnych, których zgodność z prawem Sąd zakwestionował (§ 1 pkt 6 i pkt 7, § 2, § 3, § 7 pkt 6 i pkt 7 załącznika) skutkowałoby pozostawieniem w obrocie prawnym aktu prawa miejscowego, który nie regulowałby kompleksowo wszystkich wymaganych prawem kwestii, określonych w art. 4 ust. 2 u.c.p.g.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosła Rada Gminy Ozorków, zaskarżając go w całości. Zaskarżonemu orzeczeniu zarzuciła naruszenie:
I. przepisów prawa materialnego:
1) art. 3 ust. 2c u.c.p.g. poprzez jego niezastosowanie w okolicznościach przedmiotowej sprawy i pominięcie przy ocenie ważności skarżonej uchwały, że powyższy przepis daje radzie gminy legitymację do zapewnienia odbioru bioodpadów nie tylko w miejscu ich wytworzenia, ale również w PSZOK jako działanie równoważne,
2) art. 4 ust. 2a pkt 2 u.c.p.g poprzez jego niezastosowanie w okolicznościach przedmiotowej sprawy i pominięcie, że powyższy przepis daje radzie gminy uprawnienie w zakresie postanowienia o zbieraniu odpadów stanowiących części roślin pochodzących z pielęgnacji terenów zielonych, ogrodów, parków i cmentarzy odrębnie od innych bioodpadów stanowiących odpady komunalne,
3) art. 1b u.c.p.g. poprzez jego nieprawidłową wykładnię i niewłaściwe zastosowanie wyrażające się w niesłusznym przyjęciu przez Sąd meriti, że do postępowania z odpadami komunalnymi stanowiącymi części roślin pochodzących z pielęgnacji terenów zielonych lub cmentarzy, a także targowisk, stosuje się przepisy dotyczące postępowania z bioodpadami stanowiącymi odpady komunalne,
4) art. 6r ust. 3 u.c.p.g poprzez jego nieprawidłową wykładnię, wyrażającą się w niesłusznym przyjęciu przez Sąd meriti, że Rada Gminy postanawiając o odrębnym zbieraniu odpadów stanowiących części roślin pochodzących z pielęgnacji terenów zielonych, ogrodów, parków i cmentarzy oraz innych bioodpadów stanowiących odpady komunalne utworzyła nieznaną ustawie podkategorię określonych frakcji odpadów w tym frakcji - bioodpadów zielonych, podczas gdy wskazana w § 1 pkt 7 Regulaminu utrzymania czystości i porządku na terenie Gminy Ozorków definicja bioodpadów frakcji zielonej ma charakter roboczy, w celu wskazania odrębności strumienia frakcji bioodpadów, co do których Rada Gminy postanowiła o odrębnym zbieraniu, co zostało określone precyzyjnie w § 2 Regulaminu utrzymania czystości i porządku na terenie Gminy Ozorków,
czego skutkiem był błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę skarżonego wyroku poprzez bezpodstawne przyjęcie na kanwie niniejszej sprawy, że skarżona uchwała została uchwalona z rażącym naruszeniem prawa tj. art. 6r ust. 3 u.c.p.g. i w efekcie pominięcie, że przepis art. 3 ust. 2c u.c.p.g. daje radom gmin legitymację do zapewnienia przyjmowania bioodpadów w PSZOK oraz bezpośrednio z miejsc wytworzenia jako działania prawnie równorzędne;
II. przepisów prawa procesowego, mogącego mieć istotny wpływ na treść skarżonej decyzji, a mianowicie art. 141 § 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325) zwanej dalej P.p.s.a poprzez:
- brak prawno-relewantnej argumentacji Sądu meriti bez przedstawienia motywów w uzasadnieniu skarżonego wyroku dlaczego Sąd uznał, że art. 4 ust. 2a pkt 2 u.c.p.g. nie daje legitymacji dla Rady Gminy Ozorków do odmiennego uregulowania zasad postępowania z odpadami stanowiącymi części roślin pochodzących z pielęgnacji terenów zielonych, ogrodów, parków i cmentarzy z bioodpadami stanowiącymi odpady komunalne przy złożeniu zapewnienia przyjmowania bioodpadów w PSZOK zgodnie z art. 3 ust. 2c u.c.p.g.,
- brak prawno-relewantnej argumentacji Sądu meriti i nie odniesienie się przez Sąd meriti do przepisu art. 3 ust. 2c u.c.p.g., który daje legitymację Radzie Gminy do zapewnienia odbioru odpadów komunalnych od mieszkańców w PSZOK, przewidując sytuację warunkową w zakresie odbioru bioodpadów dla mieszkańców, które nie muszą być w całości odbieranie sprzed nieruchomości.
W oparciu o powyższe zarzuty wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Łodzi oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego według norm prawem przepisanych.
Wniesiono nadto o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z załączonego dokumentu w postaci wyciągu z druku sejmowego VII.3495 wraz z załącznikiem stanowiącym m. in. uzasadnienie oraz załącznik do raportu z konsultacji publicznych i opiniowania stanowiący zestawienie uwag do projektu ustawy o zmianie ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach oraz niektórych ustaw, zawierającego zastrzeżenia Gminy Miasto Rzeszów w kwestii zasad postępowania z odpadami stanowiących części roślin pochodzących z pielęgnacji terenów zielonych, ogrodów, parków i cmentarzy oraz innych bioodpadów stanowiących odpady komunalne na okoliczność ratio legis wprowadzenia przepisu art. 3 ust. 2c u.c.p.g. do ustawy.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną Z. Z. wniósł o jej oddalenie jako bezzasadnej.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 183 § 1 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę przesłanki uzasadniające nieważność postępowania wymienione w art. 183 § 2 P.p.s.a. oraz przesłanki uzasadniające odrzucenie skargi bądź umorzenie postępowania przed wojewódzkim sądem administracyjnym, stosownie do treści art. 189 P.p.s.a. Żadna z powyższych przesłanek w tej sprawie nie zaistniała. Tym samym rozpoznając tę sprawę Naczelny Sąd Administracyjny związany jest granicami skargi. Związanie granicami skargi oznacza związanie podstawami zaskarżenia wskazanymi w skardze kasacyjnej oraz jej wnioskiem.
Zgodnie z art. 174 P.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie, a także 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Jak wynika z art. 176 P.p.s.a. strona skarżąca kasacyjnie ma obowiązek przytoczyć podstawy skargi kasacyjnej wnoszonej od wyroku Sądu pierwszej instancji i szczegółowo je uzasadnić wskazując, które przepisy ustawy zostały naruszone, na czym to naruszenie polegało i jaki miało wpływ na wynik sprawy. Rola Naczelnego Sądu Administracyjnego w postępowaniu kasacyjnym ogranicza się do skontrolowania i zweryfikowania zarzutów wnoszącego skargę kasacyjną.
Sprawa podlega rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym, ponieważ stosownie do art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych zasadach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r. poz. 1842, z późn. zm.) rozpoznanie sprawy jest konieczne, a przeprowadzenie wymaganej przez Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi rozprawy mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących i nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku.
Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.
Nie jest zasadnym zarzut naruszenia przez Sąd pierwszej instancji przepisów prawa materialnego polegający na niewłaściwym zastosowaniu art. 3 ust. 2c u.c.p.g. W ocenie strony skarżącej kasacyjnie przepis ten, wbrew stanowisku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, pozwala na ustalenie przez radę gminy odbioru bioodpadów nie tylko w miejscu ich wytworzenia, ale również w PSZOK jako działanie równoważne.
Zgodnie z art. 3 ust. 2c u.c.p.g. gmina może nie zapewniać przyjmowania bioodpadów przez punkt selektywnego zbierania odpadów komunalnych, jeżeli w zamian za opłatę za gospodarowanie odpadami komunalnymi w całości zapewnia odbieranie tych odpadów z miejsc ich wytwarzania. Wykładnia tego przepisu nie oznacza wprowadzenia przez ustawodawcę alternatywnego sposobu pozbywania się przez mieszkańca bioodpadów, tzn. albo poprzez ich przyjmowanie przez PSZOK albo poprzez odbieranie takich odpadów z miejsc ich wytwarzania (tak też NSA w wyroku z 18 października 2022 r. sygn. akt III OSK 5507/21). Gmina ma obowiązek odbierania bioodpadów z miejsc ich wytwarzania, a jedynie dodatkowo może określić, że takie odpady nie są przyjmowane w PSZOK. Przy czym możliwość nieprzyjmowania takich odpadów w punkcie selektywnego zbierania odpadów komunalnych istnieje tylko wówczas, gdy w zamian za opłatę za gospodarowanie odpadami komunalnymi jest zapewnione ich odbieranie z miejsc wytworzenia w całości.
Innymi słowy gmina zawsze ma obowiązek zorganizowania odbierania bioodpadów z miejsc ich wytwarzania, natomiast nie zawsze jest zobowiązana do ich obowiązkowego przyjmowania w punkcie selektywnego zbierania odpadów.
Jeżeli ustawodawca zamierzał posłużyć się terminem "przyjmowanie" odpadów, to taką regulację wprost zamieszcza w ustawie o utrzymaniu czystości i porządku w gminach. Ustawodawca traktuje "przyjmowanie" odpadów jako odmienny od "odbierania" sposób postępowania z odpadami (np. termin "przyjmowanie" zawiera art. 3 ust. 2 pkt 6, art. 3 ust. 2 pkt 9 lit. d tiret drugie, art. 3 ust. 2c, art. 4 ust. 2 pkt 1 lit. b, art. 6r. ust. 2d u.c.p.g.). Natomiast tam, gdzie chodzi o "odbieranie", ustawodawca wprost posługuje się takim pojęciem (np. art. 3 ust. 2 pkt 4, art. 3 ust. 2 pkt 9 lit. a, b i c, art. 3 ust. 3 pkt 3, art. 4 ust. 2a pkt 1, art. 5 ust. 1 pkt 1, art. 6 ust. 1 pkt 2, art. 6 ust. 4 u.c.p.g.). Nie budzi przy tym wątpliwości, że w sytuacji, gdy dochodzi do pozbywania się odpadów przez właściciela nieruchomości poprzez ich oddanie w punkcie selektywnego zbierania odpadów ustawodawca posługuje się pojęciem "przyjmowanie" odpadów, a nie ich "odbieranie". Pod pojęciem "odbierania" odpadów należy rozumieć tylko sytuację, w które odpady te są odbieranie od właściciela z terenu nieruchomości. Takie stanowisko w tej sprawie wyraził także Sąd pierwszej instancji i jest ono trafne.
Nie jest zasadnym zarzut dokonania przez Sąd pierwszej instancji niewłaściwego zastosowania art. 4 ust. 2a pkt 2 u.c.p.g.
Zgodnie z tym przepisem rada gminy może w regulaminie utrzymania czystości i porządku na terenie gminy postanowić o zbieraniu odpadów stanowiących części roślin pochodzących z pielęgnacji terenów zielonych, ogrodów, parków i cmentarzy odrębnie od innych bioodpadów stanowiących odpady komunalne.
Jak już zostało wskazane, ww. przepis posługuje się pojęciem "zbieranie" odpadów, a nie ich "przyjmowanie". Przepis ten upoważnia radę gminy do ustalenia odrębnych np. terminów odbierania odpadów stanowiących części roślin pochodzących z pielęgnacji terenów zielonych, ogrodów, parków i cmentarzy odrębnie w stosunku do innych bioodpadów stanowiących odpady komunalne. Jednakże nie jest dopuszczalnym taka jego wykładnia, zgodnie z którą rada gminy może albo ustalić odbieranie odpadów stanowiących części roślin pochodzących z pielęgnacji terenów zielonych, ogrodów, parków i cmentarzy, albo całkowicie pominąć dopuszczalność ich odbierania z terenów nieruchomości i w zamian za to zobowiązać właścicieli do ich dostarczania do PSZOK i ich przyjmowania w takim punkcie.
Nie jest zasadnym zarzut błędnej wykładni przez Sąd pierwszej instancji art. 1b u.c.p.g. poprzez błędne przyjęcie, że do postępowania z odpadami komunalnymi stanowiącymi części roślin pochodzących z pielęgnacji terenów zielonych, cmentarzy lub targowisk stosuje się przepisy dotyczące postępowania z bioodpadami stanowiącymi odpady komunalne.
Zgodnie z art. 1b u.c.p.g. do postępowania z odpadami komunalnymi stanowiącymi części roślin pochodzących z pielęgnacji terenów zielonych lub cmentarzy, a także z targowisk, stosuje się przepisy dotyczące postępowania z bioodpadami stanowiącymi odpady komunalne.
Tym samym ww. przepis nakazuje, aby przepisy dotyczące postępowania z bioodpadami stanowiącymi odpady komunalne stosować wprost do postępowania z odpadami komunalnymi stanowiącymi części roślin pochodzących z pielęgnacji terenów zielonych, cmentarzy lub z targowisk. Taki też pogląd wyrażono w doktrynie (M. Budziarek, [w:] Utrzymanie czystości i porządku w gminach. Komentarz, M. Budziarek, A. Szymczak, WKP 2021, teza nr 1 i 2 do art. 1b). Nie ma wątpliwości, że bioodpady stanowiące odpady komunalne powinny być odbierane od właściciela z terenu jego nieruchomości.
Również ostatni z zarzutów naruszenia prawa materialnego nie jest uzasadniony. Strona skarżąca kasacyjnie zarzuca Sądowi pierwszej instancji naruszenie prawa materialnego poprzez dokonanie błędnej wykładni art. 6r ust. 3 u.c.p.g. poprzez błędne przyjęcie, że § 1 pkt 7 Regulaminu utrzymania czystości i porządku na terenie Gminy Ozorków wprowadził podział bioodpadów na bioodpady frakcji zielonej i bioodpady frakcji kuchennej, mimo że ten podział ma tylko znaczenie robocze.
Ustawa o utrzymaniu czystości i porządku w gminach nie definiuje pojęcia "bioodpady", ale poprzez art. 1a pozwala na stosowanie ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach (Dz. U. z 2019 r. poz. 701 z późn. zm.). Zgodnie z art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy o odpadach pod pojęciem bioodpadów należy rozumieć ulegające biodegradacji odpady z ogrodów i parków, odpady spożywcze i kuchenne z gospodarstw domowych, gastronomii, zakładów zbiorowego żywienia, jednostek handlu detalicznego, a także porównywalne odpady z zakładów produkujących lub wprowadzających do obrotu żywność. Podziału na frakcje bioodpadów nie zawiera również § 3 pkt 5 i § 4 ust. 5 i ust. 7 rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 29 grudnia 2016 r. w sprawie szczegółowego sposobu selektywnego zbierania wybranych frakcji odpadów (Dz. U. z 2019 r. poz. 2028). Zgodnie z § 4 ust. 5 i 7 ww. rozporządzenia frakcję wszystkich odpadów ulegających biodegradacji, ze szczególnym uwzględnieniem bioodpadów zbiera się w pojemnikach lub workach koloru brązowego oznaczonych napisem "Bio". Tym samym skoro w art. 1b u.c.p.g. nakazał ustawodawca, aby do postępowania z odpadami komunalnymi stanowiącymi części roślin pochodzących z pielęgnacji terenów zielonych, cmentarzy lub targowisk stosować przepisy dotyczące postępowania z bioodpadami stanowiącymi odpady komunalne, to wprowadzanie takiego podziału dla celów "roboczych", jak wskazuje na to strona skarżąca kasacyjnie, nie ma uzasadnienia w powołanych przepisach ustawy.
Zgodnie z art. 6r ust. 3 u.c.p.g. rada gminy określa, w drodze uchwały stanowiącej akt prawa miejscowego, szczegółowy sposób i zakres świadczenia usług w zakresie odbierania odpadów komunalnych od właścicieli nieruchomości i zagospodarowania tych odpadów w zamian za uiszczoną przez właściciela nieruchomości opłatę za gospodarowanie odpadami komunalnymi, w szczególności częstotliwość odbierania odpadów komunalnych od właściciela nieruchomości i sposób świadczenia usług przez punkty selektywnego zbierania odpadów komunalnych.
Ustawa o utrzymaniu czystości i porządku w gminach nie upoważnia rady gmin do wprowadzenia mechanizmu limitującego odbiór odpadów biodegradowalnych (w tym bioodpadów) z jednoczesnym dopuszczeniem ich nieodpłatnego przyjmowania w PSZOK. W szczególności delegacja zawarta w art. 6r ust. 3 u.c.p.g. nie daje podstaw do ograniczenia ilości bioodpadów odbieranych w zamian za uiszczoną przez właścicieli nieruchomości zamieszkałych opłatę za gospodarowanie odpadami komunalnymi (por. wyrok NSA z 21 kwietnia 2022 r. sygn. akt III OSK 4944/21; wyrok NSA z 18 listopada 2019 r. sygn. akt II OSK 2891/18). Ograniczenia ilości w odbiorze odpadów wynikją z art. 6r ust. 3a u.c.p.g. i mogą one dotyczyć jedynie wymienionych w tym przepisie rodzajów odpadów, do których bioodpady nie należą.
W związku z tym, w oparciu o sformułowane w tej sprawie zarzuty skargi kasacyjnej należy stwierdzić, że trafnie Sąd pierwszej instancji uznał, iż Rada Gminy Ozorków podejmując zaskarżoną uchwałę nie wypełniła ustawowej delegacji w zakresie prawidłowego wydania uchwały stanowiącej regulamin utrzymania czystości i porządku na terenie gminy.
Nie jest również zasadnym zarzut naruszenia przez Sąd pierwszej instancji art. 141 § 4 P.p.s.a. w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy poprzez brak właściwej argumentacji zawartych w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, jakoby art. 4 ust. 2a pkt 2 u.c.p.g. nie zawierał wystarczającej delegacji ustawowej do odmiennego określenia zasad postępowania z niektórymi frakcjami odpadów oraz art. 3 ust. 2 u.c.p.g., nie zawierał wystarczającej legitymacji dla Rady Gminy do zapewnienia odbioru odpadów komunalnych od mieszkańców w PSZOK jako alternatywnej formy ich odbierania.
Przede wszystkim należy stwierdzić, że art. 141 § 4 P.p.s.a. może być naruszony wówczas, gdy uzasadnienie zaskarżonego wyroku było pozbawione przedstawionego zwięźle stanu faktycznego sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk stron, podstawy prawnej rozstrzygnięcia lub jej wyjaśnienia. Ponadto naruszenie tego przepisu ma miejsce także wtedy, gdy sporządzone uzasadnienie zaskarżonego wyroku zawiera wprawdzie wszystkie elementy wynikające z art. 141 § 4 P.p.s.a., ale jest ono wewnętrznie niespójne lub zawiera nie dające się wyjaśnić sprzeczności, innymi słowy nie pozwala na kontrolę zaskarżonego wyroku. Zarzucając naruszenie art. 141 § 4 P.p.s.a. nie może skutecznie strona skarżąca kasacyjnie zwalczać prawidłowości przyjętego przez Sąd stanu faktycznego sprawy lub wykładni prawa materialnego dokonanej przez Sąd.
Zaskarżony wyrok zawiera wszystkie elementy wymienione w art. 141 § 4 P.p.s.a., a tym samym zarzut dotyczący nieprawidłowej wykładni tak art. 4 ust. 2a pkt 2 jak i art. 3 ust. 2 u.c.p.g. nie może być rozpatrywany jako naruszający art. 141 § 4 P.p.s.a.
Naczelny Sąd Administracyjny nie uwzględnił wniosku dowodowego zawartego w skardze kasacyjnej, dotyczącego przeprowadzenia dowodu z załączonego do tej skargi wyciągu z druku sejmowego nr 3495 Sejmu VII kadencji wraz z załącznikami zawierającymi zastrzeżenia podmiotów opiniujących projekt ustawy co do postępowania z odpadami stanowiącymi części roślin pochodzących z pielęgnacji terenów zielonych, ogrodów, parków, cmentarzy i innych bioodpadów stanowiący odpady komunalne. Zgodnie z art. 106 § 3 P.p.s.a. Sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie.
W tej sprawie załączone dokumenty nie są niezbędne do wyjaśniania jakichkolwiek wątpliwości, ponieważ takie wątpliwości nie występują. Stan faktyczny sprawy został ustalony prawidłowo i nie wymagał wyjaśniania wątpliwości.
Mając powyższe na uwadze należy stwierdzić, że skoro zarzuty zawarte w skardze kasacyjne nie okazały się trafne, a zaskarżony wyrok odpowiada prawu, to stosowanie do art. 184 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji i oddalił skargę kasacyjną.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI