III OSK 5315/21
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNaczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną G.K. od wyroku WSA w Szczecinie, który oddalił skargę na decyzję Wojewody Zachodniopomorskiego utrzymującą w mocy decyzję Burmistrza o przeznaczeniu skarżącego do wykonania świadczeń osobistych na rzecz obrony. Skarżący argumentował, że nałożony obowiązek jest sprzeczny z jego sumieniem i przekonaniami religijnymi, powołując się na przepisy Konstytucji RP oraz prawa międzynarodowego dotyczące wolności sumienia i wyznania, a także na zakaz dyskryminacji. NSA, analizując zarzuty naruszenia prawa materialnego, stwierdził, że choć wolność sumienia jest chroniona, nie daje ona bezwzględnego prawa do odmowy wykonania obowiązków publicznych nałożonych ustawą, w tym świadczeń osobistych na rzecz obrony. Sąd podkreślił, że Konstytucja RP (art. 85 ust. 3) przewiduje możliwość odmowy odbycia służby wojskowej ze względu na przekonania, ale nie rozciąga tej ochrony na inne formy powszechnego obowiązku obrony, takie jak świadczenia osobiste. NSA uznał, że ograniczenia wolności sumienia związane z wykonaniem świadczeń osobistych nie stanowią nadmiernej ingerencji w prawa skarżącego, a katalog wyłączeń z obowiązku świadczeń osobistych (art. 206a u.p.o.) jest zamknięty i nie obejmuje powodów religijnych czy światopoglądowych. Sąd nie dopatrzył się również dyskryminacji, wskazując, że skarżący nie wykazał, iż znajduje się w podobnej sytuacji do osób zwolnionych z obowiązku, ani że sam jest duchownym, co mogłoby uzasadniać zastosowanie art. 12 ust. 1 ustawy o gwarancjach wolności sumienia i wyznania. W konsekwencji NSA oddalił skargę kasacyjną.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja zakresu ochrony wolności sumienia w kontekście obowiązków publicznych, w szczególności świadczeń osobistych na rzecz obrony.
Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji nałożenia obowiązku świadczeń osobistych, a nie służby wojskowej. Interpretacja może być stosowana do innych obowiązków publicznych, gdzie występuje konflikt z sumieniem, ale z uwzględnieniem specyfiki danego obowiązku i przepisów.
Zagadnienia prawne (2)
Czy sprzeciw sumienia lub przekonania religijne mogą stanowić podstawę do zwolnienia obywatela z obowiązku wykonania świadczeń osobistych na rzecz obrony państwa?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, sprzeciw sumienia lub przekonania religijne nie stanowią podstawy do zwolnienia z obowiązku wykonania świadczeń osobistych na rzecz obrony państwa, jeśli nie jest to służba wojskowa.
Uzasadnienie
Konstytucja RP i prawo międzynarodowe chronią wolność sumienia, ale dopuszczają jej ograniczenia w celu ochrony bezpieczeństwa państwa. Ustawa o powszechnym obowiązku obrony przewiduje możliwość odmowy odbycia służby wojskowej ze względu na przekonania, ale nie rozciąga tej ochrony na inne formy obowiązku obrony, takie jak świadczenia osobiste. Katalog wyłączeń z obowiązku świadczeń osobistych jest zamknięty i nie obejmuje powodów religijnych czy światopoglądowych.
Czy nałożenie obowiązku świadczeń osobistych na rzecz obrony na osobę powołującą się na sprzeciw sumienia narusza zakaz dyskryminacji?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, jeśli osoba ta nie wykazała, że znajduje się w sytuacji analogicznej do osób zwolnionych z obowiązku lub że sama należy do grupy uprzywilejowanej (np. duchownych).
Uzasadnienie
Skarżący nie przedstawił dowodów na to, że inne osoby w podobnej sytuacji zostały zwolnione z obowiązku świadczeń osobistych. Ponadto, nie wykazał, że jest duchownym, co mogłoby uzasadniać zastosowanie przepisów o gwarancjach wolności sumienia i wyznania.
Przepisy (15)
Główne
u.p.o. art. 203
Ustawa o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej
u.p.o. art. 206a § ust. 1
Ustawa o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej
Katalog wyłączeń z obowiązku świadczeń osobistych jest zamknięty.
Konstytucja RP art. 85 § ust. 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Powszechny obowiązek obrony Ojczyzny.
Konstytucja RP art. 53 § ust. 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Zapewnienie wolności sumienia i religii.
Pomocnicze
u.p.o. art. 4 § ust. 1 i 2
Ustawa o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej
Obywatelski obowiązek obrony obejmuje nie tylko służbę wojskową, ale także inne formy, w tym świadczenia na rzecz obrony.
u.p.o. art. 200 § ust. 1
Ustawa o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej
Możliwość nałożenia obowiązku świadczeń osobistych na osoby posiadające obywatelstwo polskie w wieku 16-60 lat.
p.p.s.a. art. 151
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 183 § § 1
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 184
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Konstytucja RP art. 85 § ust. 3
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Możliwość odmowy służby wojskowej ze względu na przekonania religijne lub moralne i obowiązek służby zastępczej.
Konstytucja RP art. 53 § ust. 5
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Ograniczenia wolności uzewnętrzniania religii w drodze ustawy dla ochrony bezpieczeństwa państwa, porządku publicznego, zdrowia, moralności lub wolności i praw innych osób.
Konstytucja RP art. 31 § ust. 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Ogólna zasada wolności człowieka.
Konstytucja RP art. 31 § ust. 3
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Ograniczenia wolności i praw konstytucyjnych w drodze ustawy, gdy są konieczne dla bezpieczeństwa państwa, porządku publicznego, zdrowia, moralności lub wolności i praw innych osób; ograniczenia nie mogą naruszać istoty wolności i praw.
u.g.w.s.w. art. 12 § ust. 1
Ustawa z dnia 17 maja 1989 r. o gwarancjach wolności sumienia i wyznania
Duchowni i osoby zakonne korzystają z praw i podlegają obowiązkom na równi z innymi obywatelami, są zwolnieni z obowiązków niemożliwych do pogodzenia z pełnieniem funkcji duchownego lub osoby zakonnej.
u.g.w.s.w. art. 3 § ust. 1
Ustawa z dnia 17 maja 1989 r. o gwarancjach wolności sumienia i wyznania
Korzystanie z wolności sumienia i wyznania nie może prowadzić do uchylania się od obowiązków publicznych nałożonych przez ustawy.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Obowiązek świadczeń osobistych na rzecz obrony jest zgodny z prawem i nie narusza wolności sumienia, jeśli nie jest to służba wojskowa. • Katalog wyłączeń z obowiązku świadczeń osobistych jest zamknięty i nie obejmuje sprzeciwu sumienia. • Ograniczenia wolności sumienia w celu ochrony bezpieczeństwa państwa są dopuszczalne i proporcjonalne. • Brak dowodów na dyskryminację skarżącego.
Odrzucone argumenty
Sprzeciw sumienia i przekonania religijne powinny zwalniać z obowiązku świadczeń osobistych na rzecz obrony. • Nałożenie obowiązku świadczeń osobistych narusza wolność sumienia i wyznania oraz prawo do odmowy działania sprzecznego z sumieniem. • Naruszenie zakazu dyskryminacji poprzez odmienne traktowanie osób powołujących się na sprzeciw sumienia. • Niewłaściwa wykładnia i zastosowanie przepisów prawa materialnego i międzynarodowego.
Godne uwagi sformułowania
Obywatelski obowiązek obrony ojczyzny [...] przybiera również inne formy, takie jak m.in. wykonywanie świadczeń na rzecz obrony. • Katalog wyłączeń z obowiązku świadczeń osobistych jest enumeratywny, a więc ma charakter katalogu zamkniętego. • Wolność wewnętrzna (forum internum) nie może podlegać jakiejkolwiek limitacji, to wolność zewnętrzna (forum externum) polegająca na ekspresji własnych przekonań, musi w niektórych przypadkach podlegać ograniczeniom. • Ochrona wynikająca z wolności sumienia i wyznania nie może być postrzegana jako nieograniczona i nie dotyczy każdego przypadku konfliktu przekonań z obowiązkiem nałożonym przez prawo.
Skład orzekający
Hanna Knysiak - Sudyka
sędzia del. WSA
Jerzy Stelmasiak
sędzia NSA
Zbigniew Ślusarczyk
przewodniczący sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja zakresu ochrony wolności sumienia w kontekście obowiązków publicznych, w szczególności świadczeń osobistych na rzecz obrony."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji nałożenia obowiązku świadczeń osobistych, a nie służby wojskowej. Interpretacja może być stosowana do innych obowiązków publicznych, gdzie występuje konflikt z sumieniem, ale z uwzględnieniem specyfiki danego obowiązku i przepisów.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy konfliktu między prawem obywatela do wolności sumienia a obowiązkiem państwa wobec obronności, co jest tematem budzącym zainteresowanie i dyskusję.
“Czy sprzeciw sumienia zwalnia z obowiązku obrony państwa? NSA rozstrzyga.”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.