III OSK 5254/21

Naczelny Sąd Administracyjny2023-02-08
NSAAdministracyjneWysokansa
zwolnienie ze służbyPolicjanieposzlakowana opiniaważny interes służbyzarzuty karneprzestępstwo seksualneetosu policjantapostępowanie administracyjneskarga kasacyjnaNSA

NSA oddalił skargę kasacyjną policjanta zwolnionego ze służby z powodu postawienia mu zarzutów popełnienia przestępstwa seksualnego wobec małoletniej, uznając, że utrata nieposzlakowanej opinii uzasadnia zwolnienie ze względu na ważny interes służby.

Policjant został zwolniony ze służby na podstawie zarzutu popełnienia przestępstwa seksualnego wobec małoletniej. Zarówno organ odwoławczy, jak i WSA uznały, że postawienie zarzutów, nawet przed prawomocnym wyrokiem, podważa nieposzlakowaną opinię funkcjonariusza i uzasadnia zwolnienie ze względu na ważny interes służby. NSA oddalił skargę kasacyjną, potwierdzając, że utrata przymiotów niezbędnych do służby, nawet bez udowodnienia winy, uzasadnia zwolnienie dla dobra formacji.

Policjant Z.J. został zwolniony ze służby na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 5 ustawy o Policji, po tym jak postawiono mu zarzuty popełnienia przestępstwa seksualnego wobec małoletniej. Organ odwoławczy, Komendant Główny Policji, utrzymał w mocy decyzję o zwolnieniu, wskazując, że postawienie zarzutów umyślnego przestępstwa przeciwko wolności seksualnej podważa nieposzlakowaną opinię funkcjonariusza i stanowi naruszenie etosu służby, co uzasadnia zwolnienie ze względu na ważny interes służby. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę policjanta, podzielając argumentację organu. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 8 lutego 2023 r. oddalił skargę kasacyjną, podkreślając, że utrata przymiotów niezbędnych do służby, takich jak nieposzlakowana opinia, uzasadnia zwolnienie nawet przed prawomocnym wyrokiem skazującym, jeśli narusza to ważny interes służby. NSA zaznaczył, że kontrola sądowa decyzji o zwolnieniu na podstawie uznania administracyjnego jest ograniczona do badania jej legalności i braku dowolności, a nie oceny celowości. Sąd uznał, że przedstawienie zarzutów popełnienia tak nagannego przestępstwa jest wystarczającą podstawą do zwolnienia, niezależnie od wyniku postępowania karnego, gdyż dobro Policji i zaufanie społeczne do niej mają pierwszeństwo.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Tak, przedstawienie zarzutów popełnienia umyślnego przestępstwa, zwłaszcza o charakterze seksualnym wobec małoletniego, może uzasadniać zwolnienie ze służby ze względu na ważny interes służby, ponieważ podważa to nieposzlakowaną opinię funkcjonariusza i narusza etos służby.

Uzasadnienie

Utrata przymiotu nieposzlakowanej opinii przez policjanta w wyniku postawienia mu zarzutów popełnienia poważnego przestępstwa umyślnego, nawet przed prawomocnym wyrokiem, narusza ważny interes służby. Dobro Policji i zaufanie społeczne do niej mają pierwszeństwo przed interesem funkcjonariusza w takiej sytuacji.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (11)

Główne

u.o. Policji art. 41 § ust. 2 pkt 5

Ustawa o Policji

Rozwiązanie stosunku służbowego na tej podstawie ma charakter fakultatywny i wymaga wykazania, że było niezbędne z uwagi na "ważny interes służby". Pojęcie to należy odczytywać przez pryzmat celów i zadań Policji oraz szczególnego statusu funkcjonariuszy, obejmując sytuacje, gdy dalsze pozostawanie policjanta w służbie koliduje z interesem Policji. Utrata przymiotu nieposzlakowanej opinii, np. w wyniku postawienia zarzutów popełnienia przestępstwa, może uzasadniać zwolnienie.

Pomocnicze

u.o. Policji art. 41 § ust. 3

Ustawa o Policji

Dotyczy sytuacji, gdy policjant wystąpił z raportem o zwolnienie. Organ powinien go zwolnić w terminie do 3 miesięcy, o ile nie wszczęto z urzędu postępowania o zwolnienie na innej podstawie.

k.p.a. art. 7

Kodeks postępowania administracyjnego

Obowiązek działania przez organy w granicach prawa, dążenie do prawdy obiektywnej.

k.p.a. art. 77 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego.

k.p.a. art. 80

Kodeks postępowania administracyjnego

Obowiązek oceny materiału dowodowego na podstawie faktów.

p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit c

Kodeks postępowania cywilnego

Podstawa do uchylenia zaskarżonego wyroku w przypadku naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

p.p.s.a. art. 174

Kodeks postępowania cywilnego

Podstawy skargi kasacyjnej (naruszenie prawa materialnego lub przepisów postępowania).

p.p.s.a. art. 183 § § 1

Kodeks postępowania cywilnego

Zakres rozpoznania sprawy przez NSA (w granicach skargi kasacyjnej, z urzędu bierze pod uwagę nieważność postępowania).

p.p.s.a. art. 184

Kodeks postępowania cywilnego

Podstawa orzekania przez NSA w przypadku uznania skargi kasacyjnej za bezzasadną.

k.k. art. 200 § § 1

Kodeks karny

Przepis dotyczący przestępstwa przeciwko wolności seksualnej i obyczajności (w tym przypadku wobec małoletniego poniżej lat 15).

ustawa COVID-19 art. 2zzs4 § ust. 3 w zw. z ust. 1

Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych

Podstawa do rozpoznania sprawy na posiedzeniu niejawnym.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Utrata przez policjanta przymiotu nieposzlakowanej opinii w wyniku postawienia mu zarzutów popełnienia poważnego przestępstwa umyślnego uzasadnia zwolnienie ze służby ze względu na ważny interes służby, nawet przed prawomocnym wyrokiem. Organ administracji nie musi weryfikować zasadności zarzutów karnych ani udowadniać winy policjanta, aby zwolnić go ze służby na podstawie ważnego interesu służby. Kontrola sądowa decyzji o zwolnieniu na podstawie uznania administracyjnego jest ograniczona do badania legalności i braku dowolności, a nie celowości.

Odrzucone argumenty

Zarzut naruszenia przepisów postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit c p.p.s.a. w zw. z art. 7, 77 § 1, 80 k.p.a.) przez przyjęcie przez WSA ustaleń organu drugiej instancji dotyczących podstaw zwolnienia. Zarzut naruszenia prawa materialnego (art. 41 ust. 2 pkt 5 ustawy o Policji) przez błędną wykładnię, uznającą przedstawienie zarzutu popełnienia przestępstwa za wystarczającą podstawę do zwolnienia. Wniosek o zawieszenie postępowania do czasu wydania prawomocnego wyroku w sprawie karnej.

Godne uwagi sformułowania

Samo postawienie policjantowi zarzutu popełnienia przestępstwa umyślnego może nasuwać uzasadnione wątpliwości co do zachowania przymiotu osoby o nieposzlakowanej opinii Zachowanie funkcjonariusza, które prowadzi do przedstawienia mu zarzutu o przestępstwo przeciwko wolności seksualnej i obyczajności, stanowi jaskrawy przykład lekceważącego traktowania funkcji, którą skarżący pełnił jako policjant, a także braku szacunku do tego zawodu oraz etosu z nim związanego. W rachubę może zatem wchodzić realnie istniejąca przyczyna albo szereg okoliczności czy zdarzeń świadczących o tym, że dalsze pozostawanie policjanta w służbie koliduje z interesem Policji W orzecznictwie ugruntowana jest stanowisko, zgodnie z którym przez pojęcie "ważnego interesu służby" uzasadniającego zwolnienie policjanta na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 5 ustawy o Policji, należy rozumieć sytuację, w której pierwszeństwo ochrony przysługuje Policji, nawet gdy następuje to kosztem zwalnianego policjanta Zwolnienie policjanta ze służby w oparciu o art. 41 ust. 2 pkt 5 ustawy o Policji pozostaje bez związku z wynikiem prowadzonego postępowania karnego.

Skład orzekający

Olga Żurawska - Matusiak

przewodniczący sprawozdawca

Małgorzata Pocztarek

sędzia

Dariusz Chaciński

sędzia del. WSA

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Uzasadnienie zwolnienia policjanta ze służby z powodu utraty nieposzlakowanej opinii w związku z postawieniem zarzutów popełnienia poważnego przestępstwa, nawet przed prawomocnym wyrokiem, oraz zakres kontroli sądowej takich decyzji."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji policjanta i przepisów ustawy o Policji, ale zasady dotyczące ważnego interesu służby i utraty nieposzlakowanej opinii mogą być analogicznie stosowane w innych służbach mundurowych lub zawodach wymagających szczególnej reputacji.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy ważnego społecznie tematu przestępstw seksualnych wobec dzieci i konsekwencji dla funkcjonariuszy publicznych. Pokazuje, jak prawo reaguje na utratę zaufania publicznego, nawet przed formalnym skazaniem.

Policjant zwolniony za zarzuty pedofilskie, zanim zapadł wyrok. NSA: Ważny interes służby ponad wszystko.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
III OSK 5254/21 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2023-02-08
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-06-25
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Dariusz Chaciński
Małgorzata Pocztarek
Olga Żurawska - Matusiak /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6192 Funkcjonariusze Policji
Hasła tematyczne
Inne
Sygn. powiązane
II SA/Wa 1218/20 - Wyrok WSA w Warszawie z 2021-02-04
Skarżony organ
Komendant Policji
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2021 poz 1882
art. 41 ust. 2 pkt 5
Ustawa z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Olga Żurawska-Matusiak (spr.) Sędziowie: Sędzia NSA Małgorzata Pocztarek Sędzia del. WSA Dariusz Chaciński po rozpoznaniu w dniu 8 lutego 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Z.J. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 4 lutego 2021 r., sygn. akt II SA/Wa 1218/20 w sprawie ze skargi Z. J. na rozkaz personalny Komendanta Głównego Policji z dnia [...]lutego 2020 r., nr [...] w przedmiocie zwolnienia ze służby oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 4 lutego 2021 r., II SA/Wa 5254/21 oddalił skargę Z. J. na rozkaz personalny Komendanta Głównego Policji z [...] lutego 2020 r., nr [...] w przedmiocie zwolnienia ze służby.
Powyższy wyrok został wydany w następującym stanie faktycznym sprawy.
Prokurator Prokuratury Rejonowej [...] w S. (dalej: "Prokurator") [...] października 2019 r., w toku prowadzonego postępowania przygotowawczego [...], wydał postanowienie o postawieniu Z. J. (dalej: "skarżący") zarzutów popełnienia czynu zabronionego z art. 200 § 1 k.k.
Komendant Wojewódzki Policji w S. (dalej: "KWP" lub "organ pierwszej instancji") pismem z [...] października 2019 r. poinformował skarżącego o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego w celu stwierdzenia zasadności zwolnienia go ze służby na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 5 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (Dz. U. z 2015 r., poz. 355, ze zm., dalej: "ustawa o Policji"). Jednocześnie pouczono go o przysługujących uprawnieniach związanych z prowadzonym postępowaniem,
Sąd Rejonowy [...] w S. VI Wydział Karny postanowieniem z [...] października 2019 r., [...], uwzględnił wniosek Prokuratora i zastosował wobec skarżącego środek zapobiegawczy w postaci tymczasowego aresztowania do [...] grudnia 2019 r.
Ponadto KWP rozkazem personalnym z [...] października 2019 r., nr [...]zawiesił skarżącego w czynnościach służbowych od [...] października 2019 r. do [...] stycznia 2020 r.
Skarżący raportem z [...] października 2019 r. wystąpił do Komendanta Wojewódzkiego Policji w [...] o zwolnienie ze służby w Policji [...] października 2019 r.
KWP poinformował skarżącego, że jego raport rozpatrzono pozytywnie i wyznaczył datę zwolnienia ze służby w Policji na 5 stycznia 2020 r.
Prokurator przesłał do organu kserokopie materiałów znajdujących się w aktach sprawy [...], m.in. protokoły przesłuchania świadków, fotograficzne tablice poglądowe, postanowienie o przedstawieniu zarzutów oraz protokół przesłuchania skarżącego. Ponadto do akt niniejszej sprawy dołączono także wydruki artykułów prasowych odnoszących się do zdarzenia z udziałem skarżącego objętego postępowaniem karnym.
Pismem z 5 listopada 2019 r., realizując obowiązek wynikający z treści art. 43 ust. 3 ustawy o Policji, organ pierwszej instancji wystąpił do organizacji zakładowej związku zawodowego policjantów o opinię w przedmiocie zwolnienia skarżącego ze służby w Policji. W odpowiedzi KWP został poinformowany o niewyrażeniu zgody na zwolnienie skarżącego ze służby na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 5 ustawy o Policji.
KWP rozkazem personalnym z [...] listopada 2019 r., na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 5 ustawy o Policji, zwolnił skarżącego ze służby w Policji z 29 listopada 2019 r. Decyzji nadał rygor natychmiastowej wykonalności.
Komendant Główny Policji (dalej: "KGP" lub "organ odwoławczy") rozkazem personalnym z [...] lutego 2020 r., nr [...], po rozpoznaniu odwołania skarżącego, utrzymał w mocy powyższy rozkaz personalny KWP.
W jego uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że w sprawie bezspornym jest, że postanowieniem z [...] października 2019 r., w postępowaniu przygotowawczym [...], przedstawiono skarżącemu zarzut popełnienia czynu stypizowanego w art. 200 § 1 k.k. Samo postawienie policjantowi zarzutu popełnienia przestępstwa umyślnego może nasuwać uzasadnione wątpliwości co do zachowania przymiotu osoby o nieposzlakowanej opinii, a tym samym co do spełnienia jednego z obligatoryjnych warunków, jakimi musi wykazać się każdy policjant zainteresowany dalszym pozostaniem w służbie. Zachowanie funkcjonariusza, które prowadzi do przedstawienia mu zarzutu o przestępstwo przeciwko wolności seksualnej i obyczajności, stanowi jaskrawy przykład lekceważącego traktowania funkcji, którą skarżący pełnił jako policjant, a także braku szacunku do tego zawodu oraz etosu z nim związanego.
Ponadto KGP podniósł, że wiedza w społeczeństwie o tym, że podejrzanym o popełnienie przestępstwa o podłożu seksualnym, którego pokrzywdzoną jest małoletnia poniżej lat 15, stanowi okoliczność obciążającą skarżącego. Informacja taka rzutuje na opinie o samym funkcjonariuszu, ale również ma bezpośrednie przełożenie na ocenę społeczną formacji, w której pełni służbę. Skarżący niewątpliwie utracił przymioty konieczne do pozostawania w szeregach formacji służącej społeczeństwu.
Organ odwoławczy zwrócił uwagę, że w sprawie doszło do konkurencji dwóch podstaw zwolnienia. Zastosowano bowiem art. 41 ust. 2 pkt 5 ustawy o Policji, tymczasem skarżący wystąpił z raportem o zwolnienie go ze służby na podstawie art. 41 ust. 3 ustawy o Policji. Wybór właściwego trybu rozwiązania stosunku służbowego z policjantem należy do organu. Właściwy organ Policji, po otrzymaniu wniosku policjanta o zwolnienie go na podstawie art. 41 ust. 3 ustawy o Policji, powinien go zwolnić w terminie do 3 miesięcy, jednakże tylko wówczas, gdy w tym terminie nie wszczęto z urzędu przeciwko niemu postępowania o zwolnienie go ze służby na innej podstawie, a następnie nie wydano decyzji w tym zakresie. Istotne jest to, aby wybór innej podstawy rozwiązania z policjantem stosunku służbowego dokonano we wspomnianym w art. 41 ust. 3 ustawy o Policji okresie, co w niniejszej sprawie nastąpiło.
Skarżący, nie zgadzając się z powyższą decyzją organu odwoławczego, wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę.
W odpowiedzi na skargę Komendant Główny Policji wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Sąd pierwszej instancji wskazał, że w sprawie nie są sporne okoliczności faktyczne. Wobec tego przełożeni funkcjonariusza byli zobowiązani do niezwłocznego podjęcia kroków w związku z troską o dobro całej formacji oraz do oceny, czy w ustalonych okolicznościach sprawy możliwe było pozostawienie w służbie policjanta podejrzewanego o popełnienie czynu z art. 200 § 1 k.k.
Sąd pierwszej instancji podniósł, że powoływanie się przez skarżącego podczas przesłuchania na niemożność dokładnego zrekonstruowania szczegółowych okoliczności związanych ze stawianym mu zarzutem z uwagi na stan nietrzeźwości wywołany spożyciem przez niego znacznych ilości alkoholu w dniu zdarzenia niewątpliwie stanowi kolejną podstawę do podważenia do niego - jako do funkcjonariusza Policji – zaufania, a tym samym do całej formacji. Sytuacja, w której znalazł się skarżący jest bowiem sprzeczna z etosem zawodu policjanta.
Konkludując Sąd pierwszej instancji stwierdził, że istotne dla sprawy okoliczności faktyczne - postawienie wskazanych zarzutów - nie budzą wątpliwości. Nie naruszono w sprawie przepisu prawa materialnego, zakreślającego przesłanki zwolnienia ze służby z uwagi na jej ważny interes, ani przepisów postępowania, co do obowiązku właściwego wyjaśnienia sprawy i zgromadzenia pełnego materiału dowodowego w zakresie w jakim mogłoby mieć to istotny wpływ na jej wynik. Sąd nie spostrzegł z urzędu lub wobec argumentacji skargi wad w zaskarżonym akcie, które przemawiałyby za jego wyeliminowaniem z obrotu prawnego. Musiał więc oddalić skargę.
Skarżący, nie zgadzając się z powyższym wyrokiem Sądu pierwszej instancji, zaskarżył go w całości skargą kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego.
Zaskarżonemu wyrokowi zarzucił:
1. naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy w postaci art 145 § 1 pkt 1 lit c p.p.s.a. w zw. z art. 7 i 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a., przez przyjęcie jako własnych ustaleń faktycznych dokonanych przez organ drugiej instancji w zakresie dotyczącym zaistnienia podstawy zwolnienia skarżącego w trybie art. 41 ust 2 pkt 5 ustawy o Policji, tj. przyjęcia, że wydanie postanowienia o przedstawieniu zarzutów jest wystarczającą podstawą do usunięcia go ze służby, a nadto, że dodatkową okolicznością naruszającą etos funkcjonariusza Policji był stan nietrzeźwości, w jakim miał się rzekomo znajdować skarżący, skutkiem czego było oddalenie skargi;
2. z ostrożności procesowej na wypadek nieuwzględnienia powyższego zarzutu, naruszenie prawa materialnego w postaci art. 41 ust. 2 pkt 5 ustawy o Policji, przez błędną jego wykładnię polegają na uznaniu, że organ pierwszej instancji uprawniony był wydalić skarżącego ze służby z uwagi na przedstawiony mu zarzut popełnienia przestępstwa.
W oparciu o podniesione zarzuty, skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz o rozpoznanie sprawy na rozprawie. Ponadto skarżący wniósł o rozważenie zawieszenia niniejszego postępowania do czasu wydania prawomocnego wyroku przez Sąd Rejonowy [...]w S. w sprawie [...], tj. postępowania dotyczącego zarzucanego skarżącemu przestępstwa.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej skarżący przedstawił argumentację, mającą na celu wykazanie zasadności podniesionych zarzutów.
Sprawa została skierowana na posiedzenie niejawne na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 w zw. z ust. 1 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2021 r. poz. 2095 ze zm.).
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę wyłącznie nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie można dopatrzeć się żadnej z wad, która świadczyłaby o tym, że postępowanie sądowoadministracyjne zakończone zaskarżonym wyrokiem dotknięte było nieważnością w rozumieniu § 2 powołanego artykułu. Dlatego skarga kasacyjna podlegała rozpatrzeniu w granicach wyznaczonych sformułowanymi w niej podstawami kasacyjnymi i ich uzasadnieniem. Analizując środek odwoławczy w tym zakresie, uznać należy, że nie zasługuje on na uwzględnienie, gdyż postawione w nim zarzuty nie zawierają usprawiedliwionych podstaw.
W przedmiotowej sprawie skarga kasacyjna została oparta na obu podstawach określonych w art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a., a więc zarzutach zarówno naruszenia prawa materialnego, jak i przepisów postępowania. Co do zasady w pierwszej kolejności rozpoznaniu podlegają zarzuty naruszenia przepisów postępowania (por. wyroki NSA z: 27 czerwca 2012 r., II GSK 819/11; 26 marca 2010 r., II FSK 1842/08; 4 czerwca 2014 r., II GSK 402/13). W rozpoznawanej sprawie zarzuty naruszenia przepisów postępowania w sposób bezpośredni wiążą się z zarzutami naruszenia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie prawa materialnego, stąd ocena przez Naczelny Sąd Administracyjny zarzutów naruszenia przepisów postępowania wymaga równoczesnego odniesienia się do zasadniczego problemu w niniejszej sprawie, tj. zasadności oddalenia przez Sąd pierwszej instancji skargi na zaskarżony rozkaz personalny o zwolnieniu skarżącego ze służby w Policji – w sytuacji zarzucanego naruszenia prawa materialnego, tj. niewłaściwego zastosowania art. 41 ust. 2 pkt 5 ustawy o Policji. O tym bowiem, jakie okoliczności są w danej sprawie istotne i wymagają wyjaśnienia przesądzają przepisy prawa materialnego będące podstawą prawną rozstrzygnięcia takiej sprawy. Celem postępowania wyjaśniającego przeprowadzanego przez organy administracji orzekające w określonej sprawie nie jest ustalenie wszystkich okoliczności faktycznych łączących się ze sprawą, lecz okoliczności istotnych z punktu widzenia norm prawa materialnego mających w niej zastosowanie. Tym samym tylko nieustalenie, czy nierozważnie faktów rzeczywiście istotnych dla sprawy stanowi naruszenie art. 7, art. 77 § 1, art. 80 k.p.a. Stwierdzenie istotności naruszeń prawa wymaga przy tym dokonania prawidłowej interpretacji norm materialnoprawnych oraz skorzystania z całego materiału dowodowego zebranego w postępowaniu administracyjnym, a ponadto uważnego zapoznania się przez sąd administracyjny z całością motywów kontrolowanych działań organów administracji publicznej. Tylko wówczas jest bowiem możliwa ocena, czy uchybienia procesowe organów administracji rzeczywiście miały miejsce oraz czy mogły mieć one istotny wpływ na wynik podjętego przez te organy rozstrzygnięcia.
Naczelny Sąd Administracyjny w pełni podziela rozważania natury ogólnej dotyczące wykładni i zastosowania art. 41 ust. 2 pkt 5 ustawy o Policji, przedstawione zarówno w uzasadnieniu zaskarżonego rozkazu personalnego, jak i w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku.
Zgodnie z art. 41 ust. 2 pkt 5 ustawy o Policji z policjantem można rozwiązać stosunek służbowy, gdy wymaga tego ważny interes służby. Użycie w powołanym przepisie zwrotu "można zwolnić ze służby" oznacza, że rozwiązanie stosunku służbowego na tej podstawie ma charakter fakultatywny, a decyzje w tym zakresie podejmowane są w ramach uznania administracyjnego przyznanego właściwym organom Policji.
W orzecznictwie sądów administracyjnych powszechnie przyjmuje się, że kontrola decyzji opartej na uznaniu administracyjnym ma ograniczony zakres. Sprowadza się ona do zbadania, czy zaskarżona decyzja nie nosi cech dowolności, to jest czy organ administracji wybrał prawnie dopuszczalny sposób rozstrzygnięcia oraz czy wyboru takiego dokonał po ustaleniu i rozważeniu okoliczności istotnych dla sprawy. Kontrola sądowoadministracyjna nie obejmuje natomiast oceny, w jaki sposób organy administracji, realizując określoną politykę stosowania prawa, wypełniają treść pozasystemowych kryteriów słusznościowych czy celowościowych (por. m. in. wyrok NSA z 19 maja 2011 r., I OSK 301/11). W konsekwencji w sprawach dotyczących fakultatywnego zwolnienia funkcjonariusza ze służby sądy administracyjne badają jedynie, czy decyzja o rozwiązaniu stosunku służbowego nie jest arbitralna lub podjęta przy użyciu niedozwolonych kryteriów. Nie mogą natomiast wkraczać w kompetencje właściwych organów i przesądzać, czy określona osoba powinna nadal pozostać funkcjonariuszem danej formacji, czy też możliwe było jej wykluczenie z tego grona.
Rozwiązanie stosunku służbowego na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 5 ustawy o Policji wymaga wykazania, że zastosowanie instytucji przewidzianej w tym przepisie było niezbędne z uwagi na "ważny interes służby". Omawiana ustawa nie definiuje pojęcia "ważny interes służby". Nie może jednak ulegać wątpliwości, że przy odczytywaniu treści powyższego terminu należy sięgnąć przede wszystkim do przepisów regulujących cele i zadania Policji oraz szczególny status funkcjonariuszy tej formacji. W rachubę może zatem wchodzić realnie istniejąca przyczyna albo szereg okoliczności czy zdarzeń świadczących o tym, że dalsze pozostawanie policjanta w służbie koliduje z interesem Policji, a zatem że funkcjonariusz ten dla dobra macierzystej formacji, z przyczyn pozamerytorycznych, nie powinien kontynuować w służby w omawianej formacji.
Zgodnie z art. 1 ust. 1 ustawy o Policji, Policja jest umundurowaną i uzbrojoną formacją służącą społeczeństwu i przeznaczoną do ochrony bezpieczeństwa ludzi oraz do utrzymywania bezpieczeństwa i porządku publicznego. Do podstawowych zadań tej formacji, w myśl ust. 2 art. 1 ustawy o Policji, należy między innymi ochrona mienia oraz życia i zdrowia ludzi, ochrona bezpieczeństwa i porządku publicznego, a ponadto zapobieganie łamaniu prawa, wykrywanie przestępstw i wykroczeń oraz ściganie ich sprawców. Realizacja tak ważkich zadań wymaga, aby funkcjonariuszami Policji były osoby o odpowiednich kwalifikacjach merytorycznych oraz posiadające niezbędną zdolność fizyczną i psychiczną do służby w formacjach mundurowych. Ponadto służbę w Policji mogą pełnić wyłącznie obywatele polscy o nieposzlakowanej opinii (art. 25 ust. 1 ustawy). Jakiekolwiek wątpliwości co do posiadania takiego przymiotu dyskwalifikują funkcjonariusza jako osobę zdolną do prawidłowego wykonywania obowiązków służbowych. Każdy kto decyduje się na dobrowolne podjęcie służby w Policji musi zdawać sobie z tego sprawę. Składa on bowiem ślubowanie, w którym zobowiązuje się między innymi do godnego zachowania w służbie i poza nią oraz należytej dbałości o dobro formacji, do której przystępuje. Musi mieć więc także świadomość tego, że sprawowanie funkcji publicznej łączy się nie tylko z pewnymi przywilejami, ale i ze zwiększonymi obowiązkami oraz pewnymi ograniczeniami nieznanymi innym grupom zawodowym. Funkcjonariuszom Policji przysługuje zwiększona ochrona trwałości stosunku służbowego, jednakże nie ma ona charakteru bezwzględnego i nie sięga ona tak daleko, jak tego oczekuje skarżący. Ustawodawca w interesie policjantów reglamentuje dopuszczalne przyczyny zwolnienia ich ze służby. Jednocześnie dostrzega potrzebę prowadzenia racjonalnej polityki kadrowej w interesie Policji oraz konieczność wyposażenia organów tej formacji w instrumenty prawne niezbędne do podejmowania działań zmierzających do sprawnego funkcjonowania wszystkich komórek organizacyjnych oraz do budowania autorytetu państwa i zaufania obywateli do jego organów. W ustawie o Policji dopuszczono zatem możliwość zwolnienia ze służby nawet w przypadkach niezawinionych przez funkcjonariusza, gdy takie są potrzeby formacji. W tym między innymi celu została wprowadzona instytucja przewidziana w art. 41 ust. 2 pkt 5 ustawy o Policji.
W myśl zasad etyki zawodowej policjant powinien kierować się zasadami współżycia społecznego i postępować tak, aby jego działania prowadziły do pogłębiania społecznego zaufania do Policji oraz powinien dbać o społeczny wizerunek Policji, jako formacji i podejmować działania służące budowaniu zaufania do niej. Funkcjonariusz traci przymiot "nieposzlakowanej opinii" znajdując się w kręgu podejrzeń bądź insynuacji. Zatem nieposzlakowana opinia to także ogólna ocena danej osoby w sferze etycznej. Przypisywany skarżącemu czyn jest naganny z punktu widzenia poszanowania zasad porządku prawnego, co jest szczególnie ważne ze względu na rodzaj pełnionej służby oraz podważa wiarygodność skarżącego niezbędną do dalszego wykonywania zawodu policjanta oraz godzi w dobre imię formacji, której był funkcjonariuszem. Wszystkie okoliczności przytoczone przez organy Policji oraz Sąd pierwszej instancji pozwalały na ocenę, iż skarżący utracił przymioty konieczne do pozostania w szeregach Policji oraz że rozwiązanie z nim stosunku służbowego z uwagi na ważny interes służby było w pełni uprawnione. W okolicznościach niniejszej sprawy, interes skarżącego nie mógł zyskać przewagi nad dobrem Policji. W orzecznictwie ugruntowana jest stanowisko, zgodnie z którym przez pojęcie "ważnego interesu służby" uzasadniającego zwolnienie policjanta na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 5 ustawy o Policji, należy rozumieć sytuację, w której pierwszeństwo ochrony przysługuje Policji, nawet gdy następuje to kosztem zwalnianego policjanta (por. wyrok NSA z 12 lipca 2019 r., I OSK 710/17).
W zaskarżonym wyroku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie trafnie przyjął, że organy administracji publicznej nie wykroczyły poza dopuszczalny prawem zakres kompetencji i nie naruszyły przyznanych im przez ustawodawcę granic swobody oceny co do wyboru skutku prawnego. Ponadto Sąd pierwszej instancji zasadnie zaakceptował sposób i wynik rozumowania organów, przyjmując, że ustalony przez nie stan faktyczny mieści się w kategorii ważnego interesu służby, o jakim mowa w art. 41 ust. 2 pkt 5 ustawy o Policji, a w konsekwencji, że w okolicznościach niniejszej sprawy dopuszczalność zwolnienia skarżącego ze służby w omawianym trybie nie budzi zastrzeżeń.
Celem prowadzonego postępowania było wskazanie przyczyn i okoliczności uzasadniających zwolnienie skarżącego ze służby ze względu na ważny interes służby. Istota sprawy sprowadzała się zatem do wykazania ważnego interesu służby i jego naruszenia.
W przedmiotowej sprawie poza sporem pozostaje, że Prokurator Prokuratury Rejonowej [...]w S. wydał postanowienie o przedstawieniu skarżącemu zarzutów o to, że [...] października 2019 r. w P. dopuścił się wobec małoletniej poniżej lat 15 innej czynności seksualnej, tj. o czyn z art. 231 § 2 k.k. Czyn, o który podejrzewany jest skarżący, dotyczy przestępstwa umyślnego ściganego z oskarżenia publicznego. Jest to przestępstwo przeciwko wolności seksualnej i obyczajności. Skarżący utracił więc przymioty niezbędne do wykonywania obowiązków służbowych, skoro jest podejrzewany o popełnienie przestępstwa, które jest czynem spotykającym się z wyjątkowo negatywnym odbiorem. Czyn ten jest szczególnie naganny i ma negatywny wydźwięk w odbiorze społecznym, co uzasadniało wystąpienie z wnioskiem o zwolnienie skarżącego ze służby na mocy art. 41 ust. 2 pkt 5 ustawy o Policji. Zachowanie funkcjonariusza, które prowadzi do przedstawienia mu zarzutów stanowi jaskrawy przykład lekceważącego traktowania funkcji, którą skarżący pełnił jako policjant. Świadczy także o braku szacunku do tego zawodu oraz etosu z nim związanego. Stanowi zaprzeczenie zobowiązania wynikającego z roty ślubowania. W konsekwencji skutkuje to negatywnym odbiorem Policji w oczach opinii publicznej oraz naraża na szwank dobre imię formacji zobowiązanej do ochrony bezpieczeństwa i porządku publicznego. Przedstawienie skarżącemu, który zobowiązany był do zapobiegania wykrywania i ścigania przestępstw, zarzutów w postępowaniu karnym sprawia, że skarżący utracił przymioty konieczne do pozostawania w szeregach formacji służącej społeczeństwu. Przy czym pamiętać należy, że organ administracji nie miał obowiązku weryfikowania zasadności oskarżenia skarżącego w toku postepowania karnego. W szczególności nie musiał wykazywać winy skarżącego.
Podkreślić należy, że zwolnienie skarżącego ze służby należy rozpatrywać w aspekcie zdecydowanej reakcji formacji na przejaw łamania prawa i lekceważenie etosu policjanta oraz jako sygnał zwrotny dla społeczeństwa wskazujący na to, że Policja jest sama w stanie oczyścić swoje szeregi z osób nie zasługujących na służbę w niej.
Z powyższych względów nie można zarzucić organom, że w przedstawionych okolicznościach sprawy zdecydowały się na skorzystanie z instytucji przewidzianej w art. 41 ust. 2 pkt 5 ustawy o Policji, rozwiązując ze skarżącym stosunek służbowy z uwagi na ważny interes służby. Żadne bowiem istotne fakty nie przemawiały za tym, aby w przyjętym stanie faktycznym sprawy interes policjanta był ważniejszy od dobra formacji oraz by z naruszeniem ważnego interesu służby należało go bezwzględnie pozostawić w gronie funkcjonariuszy Policji.
Dlatego też zarzut naruszenia art. 41 ust. 2 pkt 5 ustawy o Policji uznać należy za bezzasadny. Sądowi pierwszej instancji i organom administracji nie można bowiem zarzucić nieprawidłowej wykładni powołanego przepisu w niepodważonych okolicznościach faktycznych rozpoznawanej sprawy. Wyjaśnić także należy, że stwierdzenie nieprzydatności policjanta do służby nie musi ograniczać się do przypadków naruszenia obowiązków służbowych ani innych zachowań zawinionych przez funkcjonariusza. Taką ocenę może uzasadniać każde inne zachowanie się policjanta w służbie lub poza nią, o ile takie działanie lub jego skutki uniemożliwiają kontynuowanie służby bez uszczerbku dla ważnych interesów formacji (wyrok NSA z 21 kwietnia 1999 r., II SA 426/99). Ważny interes służby obejmuje więc przyczyny zarówno obiektywne (wynikające z obiektywnej sytuacji), jak i subiektywne. Może on mieć też charakter mieszany, nieobjęty zakresami ustawodawczymi innych przepisów regulujących odrębne przesłanki zwolnieniowe (wyrok NSA z 3 września 1993 r., II SA 1645/93 i z 3 kwietnia 2000 r., II SA 2629/99).
Wobec utraty autorytetu oraz przymiotu nieskazitelnego charakteru, czyli elementów niezbędnych do właściwego wykonywania obowiązków służbowych, zasadnie w niniejszej sprawie uznano, że pozostawienie skarżącego w szeregach formacji, nie leży w interesie służby. Ocena ta, wbrew twierdzeniom skarżącego, nie jest dowolna.
Powyższe rozważania w konsekwencji prowadzą do wniosku o niezasadności także pozostałych podniesionych w skardze kasacyjnej zarzutów naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 7 k.p.a., 77 § 1 k.p.a. oraz art. 80 k.p.a. Zarzuty te zmierzają do podważenia ustalonego w sprawie stanu faktycznego i w związku z ich konstrukcją zasadne było poddanie zarzutów łącznej ocenie. W postępowaniu o zwolnienie ze służby w Policji na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 5 ustawy o Policji organ nie rozstrzyga czy funkcjonariusz popełnił przestępstwo, czy też nie. Takie ustalenia wymykają się bowiem kognicji organu. Rolą organu Policji jest natomiast ustalenie, czy zachowanie funkcjonariusza naruszało ważny interes służby. Organ jest obowiązany wykazać, w czym upatruje ten ważny interes, a także w jaki sposób został on naruszony. W rozpoznawanej sprawie, wbrew twierdzeniom skarżącego kasacyjnie, organ zebrał i rozpatrzył w sposób prawidłowy cały zgromadzony w sprawie materiał dowodowy i dał temu wyraz w uzasadnieniu zaskarżonemu rozkazu personalnego, zaś podjęte rozstrzygnięcie odpowiada prawu. Poprawności wydanego w sprawie rozstrzygnięcia nie zmienia podnoszona przez skarżącego okoliczność błędnego ustalenia pozostawania przez niego pod wpływem alkoholu w dacie popełnienia czynu zabronionego. Główną bowiem przesłanką, na której oparł swoje rozstrzygnięcie organ odwoławczy oraz Sąd pierwszej instancji było utracenie przez skarżącego przymiotów koniecznych do pozostawania w szeregach Policji wskutek przedstawienia mu zarzutów popełnienia czynu zabronionego z art. 200 § 1 k.k. A w tym zakresie wszystkie fakty, mające istotne znaczenie dla sprawy zostały w sprawie prawidłowo ustalone oraz rozważone w sposób wystarczający dla jej rozstrzygnięcia. Skarżący kasacyjnie nie wskazał jakie dowody w sprawie nie zostały przeprowadzone i jak mogło to mieć wpływ na wynik sprawy. Organ w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji zawarł bardzo szczegółowe rozważania, które – w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego – w sposób niebudzący wątpliwości przemawiają za poprawnością stanowiska organu.
Odnosząc się do wniosku skarżącego o zwieszenie postępowania do czasu wydania wyroku przez Sąd Rejonowy [...] w S. w sprawie [...] wskazać należy, że zwolnienie policjanta ze służby w oparciu o art. 41 ust. 2 pkt 5 ustawy o Policji pozostaje bez związku z wynikiem prowadzonego postępowania karnego. Oznacza to, że zwolnienie może nastąpić przed zakończeniem postępowania karnego, a rozstrzygnięcie sprawy karnej pozostaje bez wpływu na decyzję w przedmiocie zwolnienia ze służby (por. wyrok NSA z 6 września 2022 r., III OSK 2592/21). Dlatego też rozstrzygnięcie sprawy karnej przez Sąd Rejonowy [...] w S. w sprawie [...]pozostaje bez wpływu na legalność kontrolowanej decyzji w przedmiocie zwolnienia skarżącego ze służby w Policji. Organ nie ma obowiązku weryfikowania zarzutów przedstawionych policjantowi w toku postępowania karnego, w szczególności nie musi wykazywać winy funkcjonariusza, a tym samym gromadzić dowodów na okoliczność potwierdzenia popełnienia przez policjanta zarzucanych mu przestępstw (por. wyrok NSA z 26 lipca 2022 r., III OSK 1951/21). Samo przedstawienie funkcjonariuszowi zarzutów popełnienia umyślnych przestępstw ściganych z oskarżenia publicznego, może nasuwać uzasadnione wątpliwości co do zachowania przymiotu osoby o nieposzlakowanej opinii, a zatem co do spełnienia jednego z obligatoryjnych warunków, jakimi musi wykazać się każdy policjant zainteresowany dalszym pozostaniem w służbie (por. wyrok NSA z 27 kwietnia 2022 r., III OSK 6020/21). Kwestie te zostały szczegółowo omówione w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, a zasadność argumentacji Sądu pierwszej instancji nie została skutecznie podważona.
W związku z powyższym, skoro skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI