III OSK 5238/21

Naczelny Sąd Administracyjny2021-11-30
NSAAdministracyjneŚredniansa
straż granicznazwolnienie ze służbyprawo administracyjnepostępowanie administracyjneskarga kasacyjnauznanie administracyjnepolityka kadrowa

Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną funkcjonariusza Straży Granicznej, uznając za prawidłowe jego zwolnienie ze służby w związku z odmową przeniesienia na niższe stanowisko.

Skarga kasacyjna dotyczyła zwolnienia funkcjonariusza Straży Granicznej ze służby. Sąd pierwszej instancji oddalił skargę na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji, która uchyliła rozkaz personalny w części dotyczącej terminu zwolnienia, a w pozostałym zakresie utrzymała go w mocy. Funkcjonariuszowi zaproponowano niższe stanowisko służbowe, na co nie wyraził zgody, a organ uznał, że nie ma możliwości mianowania go na równorzędne stanowisko. Naczelny Sąd Administracyjny uznał zarzuty skargi kasacyjnej za niezasadne, w tym dotyczące naruszenia przepisów postępowania i prawa materialnego, potwierdzając prawidłowość zastosowania przepisów ustawy o Straży Granicznej.

Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej wniesionej przez funkcjonariusza B. K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który oddalił jego skargę na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji. Decyzja ta uchyliła rozkaz personalny Komendanta Głównego Straży Granicznej w części dotyczącej terminu zwolnienia ze służby i orzekła o zwolnieniu funkcjonariusza z dniem określonym przez Ministra, w pozostałym zakresie utrzymując rozkaz w mocy. Podstawą zwolnienia był art. 45 ust. 2 pkt 6 ustawy o Straży Granicznej, który przewiduje możliwość zwolnienia w przypadku niewyrażenia zgody na przeniesienie na niższe stanowisko służbowe, gdy upłynął rok pozostawania w dyspozycji i nie ma możliwości mianowania na równorzędne stanowisko. Funkcjonariuszowi zaproponowano niższe stanowisko, na co nie wyraził zgody. Sąd pierwszej instancji uznał, że organy prawidłowo ustaliły brak możliwości mianowania na równorzędne stanowisko, co potwierdzają notatki służbowe. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną, w której podniesiono zarzuty naruszenia przepisów postępowania (m.in. art. 10 § 1 k.p.a., art. 81 k.p.a., art. 7, 77, 107 k.p.a.) oraz prawa materialnego (art. 45 ust. 2 pkt 6 i art. 42 ust. 2 pkt 5 ustawy o Straży Granicznej), a także zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. dotyczący wadliwości uzasadnienia wyroku WSA. Sąd kasacyjny uznał, że zarzuty te są niezasadne. Stwierdził, że nie doszło do naruszenia procedury, a funkcjonariusz miał możliwość wypowiedzenia się w sprawie. Podkreślono, że polityka kadrowa Straży Granicznej, w tym dobór kadr na stanowiska, należy do kompetencji przełożonych i nie podlega kontroli sądów administracyjnych, o ile nie przekracza granic uznania administracyjnego. Sąd uznał, że organ prawidłowo ocenił stan faktyczny i zastosował prawo materialne. W konsekwencji, Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Tak, zwolnienie jest zgodne z prawem, jeśli organ wykazał, że podjął kroki w celu ustalenia możliwości mianowania na równorzędne stanowisko, a funkcjonariusz nie wyraził zgody na niższe stanowisko.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że organy Straży Granicznej podjęły działania w celu ustalenia możliwości mianowania funkcjonariusza na równorzędne stanowisko, a rozmowy kadrowe potwierdziły brak takich możliwości. Odmowa przyjęcia niższego stanowiska przez funkcjonariusza, w połączeniu z brakiem możliwości awansu, uzasadnia zwolnienie ze służby. Polityka kadrowa organów nie podlega kontroli sądów administracyjnych, o ile mieści się w granicach prawa.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (18)

Główne

u.S.G. art. 45 § 2 pkt 6

Ustawa o Straży Granicznej

Pomocnicze

u.S.G. art. 42 § ust. 2 pkt 5

Ustawa o Straży Granicznej

k.p.a. art. 138 § § 1 pkt 1

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 138 § § 2

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 15

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 7

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 77 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 107 § § 1 i 3

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 10 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 81

Kodeks postępowania administracyjnego

p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. c

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 141 § § 4

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. a

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 183 § § 1

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 183 § § 2

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 174

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 184

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 182 § § 2

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Argumenty

Skuteczne argumenty

Organy Straży Granicznej prawidłowo ustaliły brak możliwości mianowania funkcjonariusza na równorzędne stanowisko służbowe. Funkcjonariusz miał możliwość wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i okoliczności faktycznych. Polityka kadrowa Straży Granicznej, w tym dobór kadr, mieści się w granicach uznania administracyjnego i nie podlega kontroli sądów administracyjnych. Zastosowane przepisy prawa materialnego (art. 45 ust. 2 pkt 6 ustawy o Straży Granicznej) zostały prawidłowo zastosowane do ustalonego stanu faktycznego.

Odrzucone argumenty

Naruszenie art. 10 § 1 k.p.a. poprzez niezapewnienie czynnego udziału w postępowaniu. Naruszenie art. 81 k.p.a. poprzez uznanie za udowodnione okoliczności, co do których strona nie miała możliwości wypowiedzenia się. Naruszenie art. 7, 77 § 1, 107 § 1 i 3 k.p.a. poprzez zaniechanie zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego oraz przekroczenie zakresu uznania administracyjnego. Naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez brak dostatecznego uzasadnienia wyroku WSA. Naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. w zw. z art. 45 ust. 2 pkt 6 i art. 42 ust. 2 pkt 5 ustawy o Straży Granicznej poprzez niewłaściwe zastosowanie.

Godne uwagi sformułowania

rozstrzygnięcie jest rozstrzygnięciem w trybie uznania administracyjnego uzasadnienie rozkazu personalnego organu pierwszej instancji jest wystarczające z punktu widzenia interesu służby bezsporne jest, że skarżącemu zaproponowano objęcie niższego stanowiska, na które skarżący nie wyraził zgody tylko w przypadku udowodnienia przez organ, iż możliwości takiej brak, dopuszczalne jest zwolnienie funkcjonariusza ze służby prowadzenie polityki kadrowej w Straży Granicznej [...] należy do określonych przełożonych w zakresie podległych im struktur organizacyjnych celowość i zasadność polityki kadrowej organów Straży Granicznej nie podlega ocenie sądów administracyjnych nie ma on bowiem gwarancji pełnienia służby na wybranym przez siebie stanowisku służbowym nie można zatem przyjąć, że skarżący nie miał możliwości wypowiedzenia się co do okoliczności faktycznych sprawy

Skład orzekający

Tamara Dziełakowska

przewodniczący

Przemysław Szustakiewicz

członek

Olga Żurawska-Matusiak

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących zwolnienia funkcjonariuszy służb mundurowych w związku z odmową przeniesienia na niższe stanowisko, a także zakres kontroli sądowej nad polityką kadrową organów."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji funkcjonariusza Straży Granicznej i jego prawa do służby. Interpretacja przepisów o uznaniu administracyjnym i polityce kadrowej może mieć szersze zastosowanie, ale zawsze w kontekście konkretnych przepisów i okoliczności.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa dotyczy ważnego aspektu służby mundurowej – zwolnienia ze służby i ograniczeń w prawie do kontroli sądowej nad polityką kadrową. Jest interesująca dla prawników specjalizujących się w prawie administracyjnym i pracy.

Czy odmowa przyjęcia niższego stanowiska zawsze oznacza zwolnienie ze służby? NSA wyjaśnia granice polityki kadrowej w Straży Granicznej.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
III OSK 5238/21 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2021-11-30
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-06-24
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Olga Żurawska - Matusiak /sprawozdawca/
Przemysław Szustakiewicz
Tamara Dziełakowska /przewodniczący/
Symbol z opisem
6193 Funkcjonariusze Straży Granicznej
Hasła tematyczne
Straż graniczna
Sygn. powiązane
II SA/Wa 1032/20 - Wyrok WSA w Warszawie z 2021-01-20
Skarżony organ
Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U.UE.L 2017 poz 2365 art. 45 ust. 2 pkt 6
Ustawa z dnia 12 października 1990 r. o Straży Granicznej - tekst jedn.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Tamara Dziełakowska Sędziowie: sędzia NSA Przemysław Szustakiewicz sędzia NSA Olga Żurawska-Matusiak (spr.) po rozpoznaniu w dniu 30 listopada 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej B. K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 20 stycznia 2021 r., sygn. akt II SA/Wa 1032/20 w sprawie ze skargi B. K. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] marca 2020 r., nr [...] w przedmiocie zwolnienia ze służby oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 20 stycznia 2021 r., sygn. akt II SA/Wa 1032/20, oddalił skargę B. K. (dalej: "skarżący") na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z [...] marca 2020 r., nr [...]w przedmiocie zwolnienia ze służby.
Powyższy wyrok został wydany w następującym stanie faktycznym sprawy.
Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji (dalej: "organ odwoławczy"), na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 127 § 2 k.p.a., decyzją z [...] marca 2020 r., nr [...], po rozpatrzeniu odwołania skarżącego, uchylił rozkaz personalny Komendanta Głównego Straży Granicznej nr [...] z [...] stycznia 2020 r. (dalej: "organ pierwszej instancji") w przedmiocie zwolnienia skarżącego z [...] lutego 2020 r. ze służby w Straży Granicznej w części dotyczącej terminu zwolnienia ze służby i orzekł o zwolnieniu skarżącego ze służby z dniem [...] marca 2020 r., w pozostałym zakresie utrzymał w mocy zaskarżony rozkaz personalny.
Organ odwoławczy w uzasadnieniu decyzji przedstawił za organem pierwszej instancji ustalony stan faktyczny i po jego analizie wskazał, że organ pierwszej instancji wydał rozkaz personalny na podstawie art. 45 ust. 2 pkt 6 ustawy z dnia 12 października 1990 r. o Straży Granicznej (Dz. U. z 2020 r. poz. 305 – dalej: "ustawa o Straży Granicznej") i przytoczył jego treść oraz odwołał się do pkt 5 tego przepisu ustawy. Stwierdził, że rozkaz personalny wydany na podstawie tego przepisu jest rozstrzygnięciem w trybie uznania administracyjnego.
W ocenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji uzasadnienie rozkazu personalnego organu pierwszej instancji jest wystarczające z punktu widzenia interesu służby, bowiem w uzasadnieniu faktycznym i prawnym wskazano i przeanalizowano podstawę prawną rozstrzygnięcia. Organ pierwszej instancji wyjaśnił zasadność przesłanek, którymi kierował się przy załatwieniu sprawy, w sposób wystarczający zebrał i rozpatrzył materiał dowodowy i ocenił na podstawie całokształtu materiału dowodowego o zastosowaniu art. 45 ust. 2 pkt 6 ustawy o Straży Granicznej. Tym samym, zdaniem Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji, należy uznać za zasadne utrzymanie – co do zasady – w mocy zaskarżonego rozkazu personalnego.
Decyzja Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z [...] marca 2020 r., nr [...], stała się przedmiotem skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie.
Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu skarżonej decyzji.
Sąd pierwszej instancji uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Podał, że materialnoprawną podstawę zwolnienia skarżącego ze służby Granicznej stanowił art. 45 ust. 2 pkt 6 ustawy o Straży Granicznej. Zgodnie z tym przepisem, funkcjonariusza można zwolnić ze służby w przypadku niewyrażenia zgody na przeniesienie na niższe stanowisko służbowe z przyczyn określonych w art. 42 ust. 2. Z ustaleń poczynionych w sprawie wynika, że chodzi o sytuację określoną w pkt 5 powyżej określonego przepisu, tj. upływu okresu roku pozostawania w dyspozycji, gdy nie ma możliwości mianowania na równorzędne stanowisko służbowe. Sąd pierwszej instancji stwierdził, że bezsporne jest, że skarżącemu zaproponowano objęcie niższego stanowiska, na które skarżący nie wyraził zgody. Z zebranego materiału dowodowego wynika, że organy Straży Granicznej poczyniły ustalenia, czy istnieje możliwość mianowania skarżącego na równorzędne stanowisko służbowe. Tylko w przypadku udowodnienia przez organ, iż możliwości takiej brak, dopuszczalne jest zwolnienie funkcjonariusza ze służby w Straży Granicznej na podstawie powołanego art. 45 ust. 2 pkt 6 ustawy o Straży Granicznej. Z notatek służbowych sporządzonych po rozmowach kadrowych przeprowadzonych ze skarżącym wynika, że został on poinformowany o braku możliwości mianowania na stanowisko równorzędne i informacja ta znajduje potwierdzenie w aktach sprawy.
Skarżący wywiódł na powyższy wyrok skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego, zaskarżając go w całości.
Zaskarżonemu wyrokowi zarzucił:
I. naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy tj.:
1. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postepowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 – dalej: "p.p.s.a."), poprzez oddalenie skargi na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z [...] marca 2020 r., nr [...] w przedmiocie zwolnienia ze służby, mimo że narusza ona następujące przepisy postępowania w sposób mający istotny wpływ na wynik sprawy:
1) art. 10 § 1 k.p.a., poprzez niezapewnienie funkcjonariuszowi prawa do czynnego udziału w postępowaniu, w szczególności polegającego na uniemożliwieniu wypowiedzenia się, co do zebranych dowodów oraz uniemożliwieniu wystąpienia z inicjatywą dowodową w sprawie;
2) art. 81 k.p.a., poprzez uznanie za udowodnione okoliczności faktycznych, co do których strona nie miała możliwości wypowiedzenia się i całkowitym pominięciu tej kwestii w zaskarżonym wyroku;
3) art. 7 k.p.a. i art. 107 § 1 i 3 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a., poprzez zaniechanie przez organ zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego, w tym brak ustalenia możliwości zagospodarowania funkcjonariusza zwolnionego z dotychczas zajmowanego stanowiska służbowego i przeniesionego do dyspozycji Komendanta [...] Oddziału Straży Granicznej na stanowisku równorzędnym, jak również przekroczenie zakresu uznania administracyjnego w zakresie kształtowania polityki kadrowej, polegające na podjęciu decyzji dowolnej bez analizy możliwości mianowania funkcjonariusza na inne stanowisko równorzędne, które w okresie pozostawania funkcjonariusza w dyspozycji Komendanta były obsadzane,
4) art. 7 k.p.a., poprzez niewyjaśnienie stanu faktycznego sprawy i pominięcie, że postępowanie dyscyplinarne prowadzone przeciwko skarżącemu zostało prawomocnie umorzone postanowieniem z [...] maja 2019 r., co nie powinno być brane pod uwagę przy planowaniu gospodarki kadrowej przez Komendanta,
5) art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., art. 138 § 2 k.p.a. oraz art. 15 k.p.a., poprzez wydanie decyzji utrzymującej w mocy zaskarżony rozkaz personalny (poza datą zwolnienia ze służby), a więc uznanie, iż sprawa pod względem faktycznym i prawnym nie budzi wątpliwości,
2. art. 141 § 4 p.p.s.a., poprzez brak dostatecznego uzasadnienia wyroku, sporządzenia uzasadnienia wyroku niezgodnie z wymogami przepisów prawa, w szczególności brak odniesienia się do zarzutów podniesionych w skardze oraz pominięcie argumentacji skarżącego przy wyjaśnieniu podstawy prawnej rozstrzygnięcia, skutkującą brakiem możliwości ustalenia przesłanek, którymi kierował się Wojewódzki Sąd Administracyjny, wydając zaskarżone orzeczenie;
3. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a., przez oddalenie skargi na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z [...] marca 2020 r., nr [...] w przedmiocie zwolnienia ze służby skarżącego, pomimo, że decyzja narusza przepis prawa materialnego w sposób mający wpływ na wynik sprawy: art. 45 ust. 2 pkt 6 i art. 42 ust. pkt 5 ustawy o Straży Granicznej, poprzez przyjęcie, że decyzja nie była decyzją dowolną, w sytuacji, kiedy istniała obiektywna możliwość mianowania funkcjonariusza na inne równorzędne stanowisko.
Powołując się na powyższe zarzuty skarżący wniósł o:
1. uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie,
2. zasądzenie od organu na rzecz skarżącego kosztów postępowania z uwzględnieniem kosztów zastępstwa procesowego wg norm przepisanych.
Jednocześnie skarżący oświadczył, że zrzeka się rozprawy.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej skarżący wskazał, że Sąd pierwszej instancji ograniczył się do twierdzenia, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa, a w ocenie Sądu, organy Straży Granicznej poczyniły ustalenia, odnośnie do możliwości mianowania skarżącego na równorzędne stanowisko służbowe i taka wiedza zdaniem Sądu wynika z notatek służbowych sporządzonych po rozmowach kadrowych ze skarżącym. Takie stanowisko Sądu uniemożliwia skarżącemu ustalenie przesłanek, którymi kierował się Wojewódzki Sąd Administracyjny, wydając zaskarżone orzeczenie. Treść uzasadnienia wyroku Sądu pierwszej instancji nie pozwala na dokonanie kontroli kasacyjnej orzeczenia.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje:
Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę jedynie przesłanki uzasadniające nieważność postępowania, określone w art. 183 § 2 p.p.s.a. W rozpoznawanej sprawie Naczelny Sąd Administracyjny nie stwierdził tak rozumianej nieważności postępowania sądowego. Dlatego skarga kasacyjna podlegała rozpoznaniu w granicach zgłoszonych w niej zarzutów.
Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznając skargę kasacyjną we wskazanych granicach uznał, że skarga ta nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż jej zarzuty są niezasadne.
Skarga kasacyjna wniesiona w rozpoznawanej sprawie oparta została na obu podstawach prawnych uregulowanych w art. 174 p.p.s.a. W takiej sytuacji zasadniczo w pierwszym rzędzie rozpoznane winny zostać zarzuty naruszenia przepisów prawa procesowego, gdyż ocena zasadności zarzutu naruszenia prawa materialnego powinna być dokonana na podstawie ustalonego przez organ administracyjny w sprawie stanu faktycznego, nie zaś na podstawie stanu faktycznego, który skarżący uznaje za nieprawidłowy (por. wyroki NSA z: 13 sierpnia 2013 r., II GSK 717/12, 4 lipca 2013 r., I GSK 934/12).
Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a, decyzja podlega uchyleniu, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa, jeżeli mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Tym samym naruszenie wskazanego przepisu będzie miało miejsce wówczas, gdy kontrolując legalność zaskarżonej decyzji sąd nie dostrzeże, że rozstrzygnięcie to narusza przepisy postępowania, bądź odnajdując te błędy prawne niewłaściwie oceni ich wpływ na wynik sprawy administracyjnej, przy czym w obu wypadkach ta wadliwość w rozumowaniu sądu musi mieć istotny wpływ na wynik sprawy sądowoadministracyjnej. Oznacza to, że gdyby organ nie naruszył prawa, to najprawdopodobniej zapadłaby decyzja o innej treści. Tylko bowiem takie naruszenia przepisów mogłyby uzasadniać zastosowanie przez sąd pierwszej instancji środka przewidzianego w art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.
W rozpoznawanej sprawie Sąd pierwszej instancji uznał, że organ nie naruszył wskazanych w skardze przepisów postępowania i ocenę tę należy podzielić.
Zgodnie z utrwalonym w orzecznictwie sądów administracyjnych poglądem zarzut naruszenia art. 10 § 1 k.p.a. przez niezawiadomienie strony o zebranym materiale dowodowym i możliwości składania wniosków może odnieść skutek wówczas, gdy stawiająca go strona wykaże, iż zarzucane naruszenie uniemożliwiało jej dokonanie konkretnych czynności procesowych. W niniejszej sprawie zarówno w skardze złożonej od decyzji organu drugiej instancji, jak i w skardze kasacyjnej, podnosząc powyższy zarzut, skarżący nie wskazuje jakich konkretnych czynności procesowych, mogących mieć wpływ na wynik sprawy, z powodu braku prawidłowego pouczenia w trybie art. 10 k.p.a. nie mógł w postępowaniu administracyjnym dokonać.
Zauważenia wymaga, że wbrew twierdzeniom skargi kasacyjnej rozmowa kadrowa ze skarżącym została przeprowadzona nie po wydaniu rozkazu personalnego, ale rok wcześniej, przed upływem okresu pozostawania w dyspozycji. W jej trakcie skarżący został zapoznany z dokumentacją zgromadzoną w przedmiotowej sprawie, a także pouczony o treści art. 45 ust. 2 pkt 6 ustawy o Straży Granicznej, stosownie do którego funkcjonariusza można zwolnić ze służby w przypadku niewyrażenia zgody na przeniesienie na niższe stanowisko służbowe z powodu upływu jednego roku pozostawania w dyspozycji, gdy nie ma możliwości mianowania go na równorzędne stanowisko służbowe. Skarżący nie przyjął propozycji mianowania na wskazany etat. Wiedział o toczącym się postępowaniu i w jego trakcie nie podejmował żadnych czynności. Od [...] lutego 2019 r. do [...] stycznia 2020 r. przebywał w sposób ciągły na zwolnieniu lekarskim. Natomiast 10 stycznia 2020 r. wystąpił z wnioskiem o zwolnienie go ze służby z [...] stycznia 2020 r., co organ potraktował jako akceptację rozwiązania stosunku służbowego na wskazanej podstawie prawnej. Nie można zatem przyjąć, że skarżący nie miał możliwości wypowiedzenia się co do okoliczności faktycznych sprawy, co uczynił ostatecznie w odwołaniu od rozkazu personalnego o zwolnieniu go ze służby w Straży Granicznej. Tym samym w sprawie nie doszło do naruszenia art. 81 k.p.a.
Rozstrzygając w sprawie organ nie naruszył też art. 7, art. 77 § i art. 107 § 1 i 3 k.p.a.
Z zasad ogólnych postępowania administracyjnego zawartych w Kodeksie postępowania administracyjnego wynika m. in obowiązek praworządnego działania i podejmowania wszelkich czynności w celu wyjaśnienia sprawy i jej załatwienia z uwzględnieniem interesu społecznego i słusznego interesu obywateli. Art. 7 k.p.a. określając zasadę prawdy obiektywnej, opierając się na zwięźle ujętym wymaganiu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, odsyła do przepisów rozdziału 5 Działu II Kodeksu postępowania administracyjnego. Stwierdzenie, że działania podjęte przez organ pozostają w sprzeczności ze wskazaną zasadą ogólną uzależnione powinno być tym samym od wykazania, że organ prowadzący postępowanie odstąpił od zastosowania się do przepisów normujących przebieg postępowania wyjaśniającego (dowodowego) regulujących proces ustalania faktów relewantnych z punktu widzenia stosowanej normy administracyjnego prawa materialnego. Przepisy te określają, z jakich źródeł dowodowych może korzystać organ administracji, moc określonych dowodów, sposób ich przeprowadzania, a także kryteria oceny materiału dowodowego i warunki uznania określonych okoliczności faktycznych za udowodnione. Zespół przepisów zamieszczonych w rozdziale 5 Działu II Kodeksu w sposób wiążący określa zatem proces subsumcji faktów uznanych za udowodnione pod stosowną normę prawną, co pozwala organowi doprowadzić do ustalenia konsekwencji prawnych tychże faktów. W skardze kasacyjnej jako naruszony wskazany został art. 77 § 1 k.p.a., stosownie do którego organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Skarżący kasacyjnie nie podaje jednak jakie dowody zostały przez organ pominięte. W toku postępowania wyjaśniającego organ zgromadził wszystkie te dowody i informacje, które były istotne z punktu widzenia normy prawa materialnego znajdującej zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, zaś w ramach zarzutu naruszenia przepisów postępowania nie można podważać ani wykładni, ani zastosowania przepisów prawa materialnego.
Podkreślenia wymaga, że prowadzenie polityki kadrowej w Straży Granicznej, podobnie jak w innych formacjach mundurowych, z punktu widzenia potrzeby obsady poszczególnych stanowisk służbowych i dokonywania przesunięć kadrowych należy do określonych przełożonych w zakresie podległych im struktur organizacyjnych. Umożliwia właściwemu przełożonemu, w związku z koniecznością zapewnienia prawidłowej realizacji zadań nałożonych na Straż Graniczną, taki dobór kadr, aby mogła ona efektywnie te zadania realizować przy pomocy odpowiednio wykwalifikowanych funkcjonariuszy. Celowość i zasadność polityki kadrowej organów Straży Granicznej nie podlega ocenie sądów administracyjnych. Funkcjonariusz, podejmując decyzję o dobrowolnym zgłoszeniu się do służby w Staży Granicznej, musi być przygotowany na podporządkowanie się szczególnej dyscyplinie oraz na związane z tym konsekwencje, które nie zawsze są zgodne z jego oczekiwaniami i wizją pełnienia służby. Nie ma on bowiem gwarancji pełnienia służby na wybranym przez siebie stanowisku służbowym.
Niewątpliwie ciążąca na właściwym Komendancie odpowiedzialność za realizację przypisanych poszczególnym jednostkom zadań ustawowych dawała mu możliwość i uprawnienie do doboru takich funkcjonariuszy na wakujące stanowiska, którzy zapewniali prawidłowe działanie określonych komórek organizacyjnych, w tym rzetelne pełnienie służby i wywiązywanie się z nałożonych zadań. Wybór i ocena kandydata na dane stanowisko służbowe należy do przełożonego właściwego w sprawach osobowych. Celowość mianowania konkretnego funkcjonariusza na określone stanowisko służbowe pozostaje poza zakresem kontroli sądu administracyjnego w tej sprawie. Kontrola legalności decyzji o zwolnieniu w związku z odmową przeniesienia na niższe stanowisko służbowe nie może zmierzać do podważania innych nominacji i prowadzić do zbyt dalekiej ingerencji w politykę kadrową właściwego Komendant. W rozpoznawanej sprawie Komendant [...] Oddziału Straży Granicznej dokonał analizy stanu kadrowo-etatowego w podległej jednostce organizacyjnej oraz wystąpił do kierowników innych jednostek organizacyjnych Straży Granicznej w celu określenia możliwości mianowania skarżącego na stanowisko służbowe w 11 grupie uposażenia zasadniczego. W jej wyniku stwierdził brak wolnych stanowisk służbowych w 11 uposażenia odpowiadających kwalifikacjom, doświadczeniu i predyspozycjom skarżącego. Dlatego też zaistniała konieczność zaproponowania skarżącemu przeniesienia na niższe stanowisko służbowe. W swoich działaniach organ nie przekroczył zakresu uznania administracyjnego w zakresie kształtowania polityki kadrowej, działając w ramach wyznaczonych przepisami ustawy o Straży Granicznej. Z akt sprawy nie wynika, aby kwestia postępowania dyscyplinarnego prowadzonego w stosunku do skarżącego miała zasadniczy wpływ na politykę kadrową w nadbużańskim Oddziale Straży Granicznej, choć zauważyć należy, że postępowanie to zostało prawomocnie umorzone już po przeprowadzeniu ze skarżącym polityki kadrowej.
W tych okolicznościach organ odwoławczy był w pełni uprawniony do uznania, że sprawa pod względem faktycznym i prawnym nie budzi wątpliwości, a wydane przez Komendanta Głównego Straży Granicznej rozstrzygnięcie o zwolnieniu skarżącego ze służby w Straży Granicznej znajduje uzasadnienie w zaistniałych w sprawie okolicznościach. Nie doszło zatem do naruszenia art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 138 § 2 oraz art. 15 k.p.a.
W kwestii naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. wielokrotnie wskazywano w orzecznictwie sądowoadministracyjnym, że zarzut ten może być skutecznie postawiony zasadniczo w dwóch przypadkach: gdy uzasadnienie wyroku nie zawiera wszystkich elementów, wymienionych w tym przepisie i gdy w ramach przedstawienia stanu sprawy, wojewódzki sąd administracyjny nie wskaże, jaki i dlaczego stan faktyczny przyjął za podstawę orzekania (por. uchwałę NSA z 15 lutego 2010 r., II FPS 8/09, wyrok NSA z 20 sierpnia 2009 r., II FSK 568/08). Naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a. musi być przy tym na tyle istotne, aby mogło mieć wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.). Przepis art. 141 § 4 p.p.s.a. jest przepisem proceduralnym, regulującym wymogi uzasadnienia. W ramach rozpatrywania zarzutu naruszenia tego przepisu Naczelny Sąd Administracyjny zobowiązany jest jedynie do kontroli zgodności uzasadnienia zaskarżonego wyroku z wymogami wynikającymi z powyższej normy prawnej. Nadto wadliwość uzasadnienia wyroku może stanowić przedmiot skutecznego zarzutu kasacyjnego z art. 141 § 4 p.p.s.a. w sytuacji, gdy sporządzone jest ono w taki sposób, że niemożliwa jest kontrola instancyjna zaskarżonego wyroku.
Uzasadnienie zaskarżonego wyroku zawiera wszystkie wymagane prawem elementy. Sąd ocenił stanowisko skarżącego nie mając przy tym bezwzględnego obowiązku odnoszenia się osobno do każdego z argumentów, mających w ocenie strony świadczyć o zasadności zarzutu (por. wyrok NSA z 5 lipca 2013 r., II FSK 2204/11). Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego, brak szczegółowego odniesienia się przez wojewódzki sąd administracyjny do wszystkich zarzutów zawartych w skardze i skoncentrowanie się tylko na istotnych kwestiach, nie jest wadliwe, o ile te kwestie mają znaczenie dla rozstrzygnięcia, a wątki pominięte mają jedynie charakter uboczny i nie rzutują na wynik sprawy (por. wyroki NSA z: 24 czerwca 2004 r., FSK 2633/04, 12 czerwca 2014 r., I OSK 2721/13). Argumentacja przedstawiona przez Sąd pierwszej instancji odnosi się do istoty sprawy i sposób jej przedstawienia pozwala na przeprowadzenie kontroli instancyjnej zaskarżonego wyroku.
Niezasadny jest zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. w zw. z art. 45 ust 2 pkt 6 i art. 42 ust. 2 pkt 5 ustawy o Straży Granicznej przez niewłaściwe zastosowanie.
Zarzut niewłaściwego zastosowania prawa materialnego (w formie pozytywnej) wiąże się z zarzuceniem zastosowania normy prawnej, która nie powinna być w danej sprawie zastosowana, albo (w formie negatywnej) z zarzuceniem niezastosowania normy prawnej, która w ocenie wnoszącego skargę kasacyjną powinna być zastosowana w sprawie ze względu na ustalenia jej stanu faktycznego. Niewłaściwe zastosowanie prawa materialnego przez sąd, rozumiane jest jako sytuacja polegająca albo na bezzasadnym tolerowaniu błędu subsumcji popełnionego przez organ administracyjny, albo wręcz przeciwnie, na bezzasadnym zarzuceniu organowi popełnienia takiego błędu.
Nie ma przy tym możliwości skutecznego powoływania się na zarzut wadliwego zastosowania prawa materialnego w sytuacji, gdy nie zakwestionowano równocześnie ustaleń stanu faktycznego, na których oparto skarżone rozstrzygnięcie. Jest to konsekwencją faktu, że błędne zastosowanie (bądź niezastosowanie) przepisów materialnoprawnych zasadniczo każdorazowo pozostaje w ścisłym związku z ustaleniami stanu faktycznego sprawy i może być wykazane pod warunkiem wcześniejszego obalenia tych ustaleń czy też szerzej – dowiedzenia ich wadliwości (por. wyroki NSA z: 21 października 2011 r., II FSK 775/10 i 10 stycznia 2012 r., I FSK 319/11).
W rozpoznawanej sprawie ustalenia faktyczne nie zostały skutecznie zakwestionowane. Zgodnie z poczynionymi ustaleniami skarżący nie wyraził zgody na przeniesienie na niższe stanowisko służbowe w sytuacji upływu jednego roku pozostawania w dyspozycji, gdy nie było możliwości mianowania go na równorzędne stanowisko służbowe. Ten stan faktyczny wypełnia dyspozycje przywołanych w skardze kasacyjnej przepisów, co prowadzi do uznania, że przepisy te zostały zastosowane prawidłowo.
Mając te wszystkie względy na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na zasadzie art. 184 p.p.s.a., oddalił skargę kasacyjną jako pozbawioną usprawiedliwionych podstaw.
Sprawa niniejsza podlegała rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym, ponieważ strona wnosząca skargę kasacyjną zrzekła się rozprawy, a strona przeciwna po doręczeniu skargi kasacyjnej nie zażądała, stosownie do art. 182 § 2 p.p.s.a., przeprowadzenia rozprawy.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI