III OSK 5230/21

Naczelny Sąd Administracyjny2025-01-28
NSAAdministracyjneŚredniansa
prawo wodnelinia brzegowawznowienie postępowaniainteres prawnystrona postępowaniaprawo własnościpostępowanie administracyjneNSAWSA

NSA oddalił skargę kasacyjną od wyroku WSA w Warszawie, uznając, że skarżący nie był stroną postępowania w sprawie ustalenia linii brzegowej rzeki, a jego interes prawny nie został wykazany.

Skarżący kasacyjnie domagał się uchylenia decyzji o odmowie wznowienia postępowania dotyczącego ustalenia linii brzegowej rzeki. Zarzucał naruszenie przepisów K.p.a. i Prawa wodnego, w tym brak uznania go za stronę postępowania i naruszenie jego prawa własności. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę, stwierdzając, że skarżący nie wykazał swojego interesu prawnego jako strony postępowania, a decyzja o ustaleniu linii brzegowej ma charakter deklaratoryjny i nie kształtuje nowego stanu prawnego ani nie ogranicza prawa własności.

Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej J. P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który oddalił jego skargę na decyzję Ministra Gospodarki Morskiej i Żeglugi Śródlądowej. Decyzja ta odmówiła uchylenia ostatecznej decyzji Starosty z 2015 r. ustalającej linię brzegową rzeki. Skarżący domagał się wznowienia postępowania, twierdząc, że bez własnej winy nie brał w nim udziału, a posiada interes prawny. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną, podzielając stanowisko WSA. Sąd uznał, że skarżący nie wykazał swojego interesu prawnego jako strony postępowania, gdyż jego nieruchomość nie graniczyła bezpośrednio z rzeką, a decyzja o ustaleniu linii brzegowej ma charakter deklaratoryjny i techniczny, nie kształtując nowego stanu prawnego ani nie ograniczając prawa własności. Sąd podkreślił, że decyzja ta jedynie odzwierciedla stan faktyczny i prawny zaistniały wcześniej na skutek pokrycia gruntów wodami powierzchniowymi. Ponadto, NSA wskazał, że nawet gdyby istniały podstawy do wznowienia postępowania, to upłynął 5-letni termin określony w art. 146 § 1 K.p.a., co stanowiło bezwzględną przeszkodę do uchylenia decyzji ostatecznej.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Nie, skarżący nie wykazał swojego interesu prawnego jako strony postępowania, gdyż jego nieruchomość nie stanowiła gruntu przyległego do rzeki, a decyzja o ustaleniu linii brzegowej ma charakter deklaratoryjny i nie kształtuje nowego stanu prawnego ani nie ogranicza prawa własności.

Uzasadnienie

Decyzja o ustaleniu linii brzegowej ma charakter techniczny i deklaratoryjny, odzwierciedlając stan faktyczny. Nie tworzy ona nowych praw ani obowiązków, a jedynie potwierdza istniejący stan prawny. Stronami postępowania są właściciele wód i właściciele gruntów przyległych. Skarżący, którego działka nie była gruntem przyległym, nie miał interesu prawnego.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (22)

Główne

Prawo wodne art. 15

Ustawa z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne

Pomocnicze

k.p.a. art. 145 § § 1 pkt 3

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 145 § § 1 pkt 4

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 28

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 7

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 77 § § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 80

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 107 § § 3

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 151 § § 2

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 146 § § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 156 § § 1 pkt 4

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Prawo wodne art. 7

Ustawa z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne

Prawo wodne art. 14 § ust. 1

Ustawa z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne

Prawo wodne art. 15 § ust. 3

Ustawa z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne

Prawo wodne art. 28

Ustawa z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne

P.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 3

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 151 § § 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 146 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 183 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 183 § § 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 189

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 184

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Argumenty

Skuteczne argumenty

Skarżący nie wykazał interesu prawnego jako strony postępowania w sprawie ustalenia linii brzegowej. Decyzja o ustaleniu linii brzegowej ma charakter deklaratoryjny i techniczny, nie kształtuje nowego stanu prawnego ani nie ogranicza prawa własności. Upływ 5-letniego terminu z art. 146 § 1 K.p.a. stanowi bezwzględną przeszkodę do uchylenia decyzji ostatecznej w trybie wznowienia postępowania.

Odrzucone argumenty

Skarżący posiadał interes prawny ze względu na graniczenie nieruchomości z działką objętą decyzją i potencjalne pozbawienie dostępu do drogi. Decyzja o ustaleniu linii brzegowej naruszyła prawo własności skarżącego. Decyzja ustalająca linię brzegową dotyczyła sztucznego zbiornika. Organ nie przeprowadził wszechstronnego postępowania dowodowego i pominął dowody przedłożone przez skarżącego.

Godne uwagi sformułowania

Decyzja o ustaleniu linii brzegowej ma jedynie charakter ustalający i techniczny pomagający jedynie ustalić w jakim zakresie uległa zmianie powierzchnia gruntów pokrytych wodami powierzchniowymi. Decyzja ta ma charakter deklaratoryjny i nie kształtuje nowego stanu prawnego gruntów pokrytych wodami oraz gruntów przyległych, a jedynie potwierdza stan faktyczny i prawny zaistniały wcześniej na skutek pokrycia gruntów wodami powierzchniowymi. Decyzja o ustaleniu linii brzegowej nie kształtuje zakresu prawa własności, albowiem ten jest wyznaczany przez wodę powierzchniową, która pokrywa grunty.

Skład orzekający

Maciej Kobak

sprawozdawca

Rafał Stasikowski

członek

Zbigniew Ślusarczyk

przewodniczący

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Ustalenie, że decyzja o linii brzegowej ma charakter deklaratoryjny i nie kształtuje nowego stanu prawnego, a także kwestia interesu prawnego strony w postępowaniu administracyjnym oraz przesłanki wznowienia postępowania."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji ustalania linii brzegowej rzeki i interpretacji przepisów Prawa wodnego oraz K.p.a. w kontekście interesu prawnego.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa dotyczy ważnych kwestii proceduralnych w prawie administracyjnym, takich jak interes prawny strony i przesłanki wznowienia postępowania, co jest istotne dla praktyków.

Czy decyzja o linii brzegowej rzeki może odebrać dostęp do działki? NSA wyjaśnia.

Sektor

nieruchomości

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
III OSK 5230/21 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2025-01-28
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-06-23
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Maciej Kobak /sprawozdawca/
Rafał Stasikowski
Zbigniew Ślusarczyk /przewodniczący/
Symbol z opisem
6099 Inne o symbolu podstawowym 609
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Sygn. powiązane
IV SA/Wa 1797/20 - Wyrok WSA w Warszawie z 2021-01-20
Skarżony organ
Minister Gospodarki Morskiej
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2020 poz 310
art. 14 i 15
Ustawa z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne - t.j.
Dz.U. 2020 poz 256
art. 7, art. 28, 77 § 1 , 80, 107 § 3, 156 § 1 pkt 4, 146 § 1, 151 § 2
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
Dz.U. 2024 poz 935
art. 145 § 1 pkt 3
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Zbigniew Ślusarczyk Sędziowie: sędzia NSA Rafał Stasikowski sędzia del. WSA Maciej Kobak (spr.) Protokolant: starszy asystent sędziego Wojciech Wiktorowski po rozpoznaniu w dniu 28 stycznia 2025 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej J. P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 20 stycznia 2021 r. sygn. akt IV SA/Wa 1797/20 w sprawie ze skargi J. P. na decyzję Ministra Gospodarki Morskiej i Żeglugi Śródlądowej z dnia 16 czerwca 2020 r. nr DOK.DOK1.972.3.14.2019.AO w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji ostatecznej oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 20 stycznia 2021 r. sygn. akt IV SA/Wa 1797/20 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę J. P. (dalej: "skarżący") na decyzję Ministra Gospodarki Morskiej i Żeglugi Śródlądowej z dnia 16 czerwca 2020 r. nr DOK.DOK1.972.3.14.2019.AO w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji ostatecznej.
Powyższy wyrok zapadł w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy.
Decyzją z 21 stycznia 2015 r. Starosta R. (dalej: "Starosta") ustalił linię brzegu rzeki (...) od km 1+004 do km 2+600 na odcinku przebiegającym przez działki nr [...],[...], [...], [...] obręb [...], gmina (...). Decyzja stała się ostateczna.
Wnioskiem z 4 grudnia 2017 r. skarżący, na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. 2020 poz. 256 ze zm.; dalej: "K.p.a."), zwrócił się o wznowienie postępowania zakończonego ostateczną decyzją z 21 stycznia 2015 r. wskazując, iż bez własnej winy nie brał on udziału w przedmiotowym postępowaniu, a posiada interes prawny w sprawie.
Postanowieniem z 8 grudnia 2017 roku znak: PŚI.6341.3.25.2017 Starosta odmówił wznowienia postępowania, pouczając jednocześnie o możliwości wniesienia zażalenia do Samorządowego Kolegium Odwoławczego.
Rozpatrując wniesione zażalenie, SKO w Piotrkowie Trybunalskim (dalej: "SKO") postanowieniem z 21 marca 2018 r. umorzyło postępowanie zażaleniowe stwierdzając, że nie jest organem właściwym do jego rozpoznania, a wobec braku w obecnie obowiązującym stanie prawnym organu właściwego do rozpatrzenia zażalenia na postanowienie Starosty, postępowanie odwoławcze stało się bezprzedmiotowe.
Postanowienie to zostało uchylone wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z 7 sierpnia 2018 r. sygn. akt ll SA/Łd 535/18, w którym stwierdzono, że wbrew twierdzeniom SKO, w sprawie nie zaistniała przesłanka do umorzenia postępowania. Jako organ właściwy do rozpoznania sprawy został ustalony Minister Gospodarki Morskiej i Żeglugi Śródlądowej (dalej: "organ"), zgodnie z treścią art. 220 ust. 5 pkt. 2 ustawy z 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (Dz. U. z 2020 r., poz. 310 z późn. zm.; dalej "Prawo wodne z 2017 r.").
Organ po przekazaniu sprawy, postanowieniem z 12 kwietnia 2019 r. uchylił postanowienie Starosty z 8 grudnia 2017 r. i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania.
Starosta postanowieniem z 4 czerwca 2019 r. wznowił postępowanie zakończone decyzją z 21 stycznia 2015 r., a następnie decyzją z 9 sierpnia 2019 r. umorzył postępowanie w przedmiocie wznowienia postępowania dotyczącego ustalenia linii brzegowej.
Od tej decyzji skarżący odwołał się do Ministra, który postanowieniem z 22 stycznia 2020 r. wznowił postępowanie zakończone decyzją z 21 stycznia 2015 r., a następnie wydał decyzję z 16 czerwca 2020 r., którą odmówił uchylenia decyzji z 21 stycznia 2015 r.
Skarżący złożył na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie.
W odpowiedzi organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Opisanym na wstępie wyrokiem WSA w Warszawie oddalił skargę. W ocenie Sądu pierwszej instancji w przedmiotowej sprawie nie doszło do naruszenia art. 28 K.p.a. Skład orzekający podzielił pogląd organu, iż skarżący nie był stroną postępowania, gdyż jego nieruchomość nie była objęta projektem rozgraniczenia gruntów, a ponadto skarżący nie wykazał, że przysługuje mu interes prawny z innego powodu.
Wbrew twierdzeniom skarżącego, interesu prawnego nie można wywodzić z faktu pozbawienia należącej do niego działki jedynego dostępu do drogi. Decyzja o ustaleniu linii brzegowej nie wywołuje takich skutków, zarówno bezpośrednio, jak i pośrednio. Faktyczne utrudnianie przejazdu skarżącemu jako właścicielowi działki
nr [...] przez właściciela działki nr [...] nie jest skutkiem decyzji Starosty z 21 stycznia 2015 r. Decyzja ta nie tworzy takiego uprawnienia dla właściciela działki
nr [...].
Z uwagi na powyższe nie została spełniona przesłanka do wznowienia postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 K.p.a., gdyż skarżący nie był stroną postępowania, a organ zasadnie odmówił uchylenia decyzji Starosty z 21 stycznia 2015 r.
Sąd zgodził się z organem, że w przedmiotowej sprawie wystąpiła okoliczność o której stanowi art. 146 § 1 K.p.a. Stwierdzenie upływu 5-letniego terminu od dnia ostatniego doręczenia, jakie miało miejsce w sprawie, skutkowało bezwzględnym zakazem uchylenia decyzji ostatecznej. Nie miały znaczenia jakie okoliczności spowodowały, że sprawy nie udało się merytorycznie zakończyć przed upływem wskazanego wyżej terminu przedawnienia. W podmiotowej sprawie decyzja Starosty z 21 stycznia 2015 r. została doręczona w dniu 27 stycznia 2015 r., stąd termin
z art. 146 § 1 K.p.a. upłynął w dniu 27 stycznia 2020r. Zaistniała zatem przeszkoda do wznowienia postepowania.
WSA zważył, iż niezasadne były pozostałe zarzuty skargi. Organ nie naruszył art. 15 Prawa wodnego z 2001 r. poprzez błędną wykładnię, a decyzja o ustaleniu linii brzegowej nie naruszyła prawa własności skarżącego.
Wbrew zarzutom skargi decyzja ustalająca linię brzegową nie dotyczyła sztucznego zbiornika (...), ale cieku wodnego o nazwie (...). Podstawę wyznaczenia linii brzegowej stanowił art. 15a ust. 3 Prawa wodnego z 2001 r. zgodnie z którym w przypadku braku dokumentacji umożliwiającej dokonanie rozgraniczenia, o którym mowa w ust. 1, jako grunt pokryty wodami powierzchniowymi w granicach urządzenia wodnego wyznacza się obszar niezbędny dla zachowania ciągłości cieku, w przypadku likwidacji tego urządzenia, przyjmując parametry koryta cieku powyżej i poniżej urządzenia, a w przypadku jezior podpiętrzonych - rzędne wody sprzed piętrzenia. Stąd zarzut naruszenie art. 15 Prawa wodnego z 2001 r. (prawdopodobnie chodziło skarżącemu o art. 15 ust. 1 Prawa wodnego z 2001r.) był chybiony.
W ocenie WSA organ prawidłowo zgromadził materiał dowodowy w zakresie niezbędnym do rozpoznania sprawy, wyznaczony poprzez pryzmat przesłanek wznowieniowych oraz dokonał jego oceny, nie wychodząc poza zakres swobodnej oceny dowodów. Nie doszło zatem do naruszenia art. 7 K.p.a., 77 § 1 K.p.a. i 80 K.p.a., a uzasadnienie decyzji odpowiada wymaganiom z art. 107 § 3 K.p.a. Nie naruszono art. 10 K.p.a., pełnomocnik skarżącego zapoznał się z aktami przed wydaniem rozstrzygnięcia w dniu 27 lutego 2020r., co jednoznacznie wynika
z protokołu przeglądania akt.
Zdaniem Sądu pierwszej instancji niezasadny był również zarzut naruszenia art. 15 K.p.a. w zw. z art. 7 K.p.a. Minister w przedmiotowej sprawie działał jako organ I instancji, a skarżący nie skorzystał z uprawnienia do złożenia wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł skarżący, zaskarżając go w całości i zarzucając mu naruszenie:
przepisów postępowania, które miało wpływ na treść rozstrzygnięcia, to jest:
art. 145 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325, dalej: "P.p.s.a.") w zw. z art. 28 K.p.a. w zw. z art. 7 K.p.a. polegające na oddaleniu skargi wskutek błędnego uznania, że skarżący nie ma interesu prawnego, a tym samym nie jest stroną postępowania, podczas gdy fakt graniczenia nieruchomości będącej własnością skarżącego, to jest nieruchomości położonej w miejscowości (...), w gminie (...), w powiecie (...), w województwie łódzkim, oznaczonej jako działka ewidencyjna nr [...], dla której prowadzona jest przez Sąd Rejonowy w Radomsku V Wydział Ksiąg Wieczystych księga wieczysta KW
nr [...] (dalej: nieruchomość") z działką wskazaną w decyzji ostatecznej ustalającej linię brzegową jednoznacznie wskazuje na istnienie interesu prawnego skarżącego;
art. 145 § 1 pkt 3) P.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 4) K.p.a. w zw. z art. 6, 7 i 8 K.p.a. poprzez oddalenie skargi wskutek braku wszechstronnego rozważenia wszystkich okoliczności sprawy, w tym pominięcia dowodów przedłożonych przez skarżącego wraz z wnioskiem o wznowienie postępowania oraz ze skargą do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego i pozbawienie skarżącego możliwości dochodzenia swoich praw wskutek wadliwego uznania, że nie jest on stroną postępowania;
art. 145 § 1 pkt 3 P.p.s.a. w zw. z art. 7 K.p.a., 77 § 1 K.p.a., 80 K.p.a. i 107 § 3 K.p.a. polegające na zaniechaniu wnikliwej oceny całokształtu okoliczności mających znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, zaniechanie przeprowadzenia postępowania dowodowego w sprawie, a w zakresie materiału znajdującego się w aktach sprawy dokonanie oceny wyrywkowej, pobieżnej i sprzecznej z zasadami logicznego rozumowania i doświadczenia życiowego, w tym w szczególności zupełne pominięcie skutków, jakie dla nieruchomości wywołała decyzja ostateczna, nie odniesienie się do zarzutów w zakresie zasady równego traktowania obywateli (umożliwienie wzięcia udziału w postępowaniu właścicielowi działki [...] i jednoczesne niepowiadomienie skarżącego);
art. 145 § 1 pkt 3 P.p.s.a. w zw. z art. 151 § 2 K.p.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 4) K.p.a. w zw. z art. 146 § 1 K.p.a. przez jego niezastosowanie i zaniechanie przez organ stwierdzenia wydania decyzji ostatecznej z naruszeniem prawa pomimo zaistnienia przesłanek takiego rozstrzygnięcia w szczególności przez pozbawienia skarżącego prawa udziału w postępowaniu zakończonym wydaniem decyzji ostatecznej, wskutek której nieruchomość skarżącego została pozbawiona dostępu do drogi, a ponadto przy rażącym naruszeniu zasady równości wobec prawa polegającym na wezwaniu do udziału właściciela działki nr [...] i jednoczesnym zaniechaniu wezwania skarżącego, którego nieruchomość - jak to wynika z map - znajduje się bliżej, styka się i ma dłuższą granicę z działką nr [...], przez którą - zgodnie z decyzją ostateczną ustalającą linię brzegową Potoku [...] - częściowo rzekomo przebiega linia brzegowa zatem zmieniono kategorię na ,,grunty pod wodami powierzchniowymi płynącymi" oraz której - częściowo zmieniona została kategoria z kategorii ,,droga" na kategorię "tereny różne"
rażące naruszenie prawa materialnego, to jest:
art. 15 Prawa wodnego poprzez błędną wykładnię i uznanie, że decyzja ustalająca linię brzegu nie wiąże się z ograniczeniem prawa własności i nie kształtuje stanu prawnego, podczas gdy ustalenie linii brzegowej w taki sposób jak w decyzji ostatecznej skutkowało rażącym wkroczeniem w prawo własności skarżącego polegające na pozbawieniu nieruchomości jedynego dostępu do drogi;
art. 15 Prawa wodnego poprzez wydanie przez starostę decyzji ostatecznej ustalającej linię brzegu częściowo w odniesieniu do sztucznego zbiornika [...], podczas gdy jest to zbiornik sztuczny, zatem zgodnie z przywołanym przepisem nie ustala się dla takich zbiorników linii brzegowej.
Na podstawie powyższych zarzutów wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i merytoryczne rozpoznanie skargi poprzez wydanie wyroku reformatoryjnego, w którym stwierdzone zostanie, że decyzja ostateczna została wydana z naruszeniem prawa, ewentualnie uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania, zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania wraz z kosztami zastępstwa procesowego. Skarżący kasacyjnie wniósł o rozpoznanie sprawy na rozprawie.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Stosownie do art. 183 § 1 P.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania. W rozpoznawanej sprawie nie zachodzi żadna z okoliczności skutkujących nieważnością postępowania, o jakich mowa w art. 183
§ 2 P.p.s.a. i nie zachodzi żadna z przesłanek, o których mowa w art. 189 P.p.s.a., które Naczelny Sąd Administracyjny rozważa z urzędu dokonując kontroli zaskarżonego skargą kasacyjną wyroku. Wobec tego Naczelny Sąd Administracyjny przeszedł do zbadania zarzutów kasacyjnych.
Skarga kasacyjna jest niezasadna i jako taka podlega oddaleniu. Jak się wydaje, wszystkie podniesione w skardze kasacyjnej zarzuty, niezależnie od ich normatywnej stylizacji wynikają z niezrozumienia przez skarżącego istoty i charakteru decyzji w przedmiocie ustalenia linii brzegu rzeki (...) z 21 stycznia 2015 r.
Już wstępnie negatywnie należy odnieść się do zarzutu naruszenia art. 15 u.p.w. z 2001 r. w zakresie w jakim wytyka on, że kwestionowana skargą decyzja rozstrzyga o ustaleniu linii brzegowej zbiornika sztucznego, do czego brak jest upoważnienia w powołanym przepisie. Należy zauważyć, że w niniejszej sprawie odmowa uchylenia decyzji ostatecznej podyktowana była negatywną weryfikacją przymiotu strony skarżącego kasacyjnie. Kwestia merytorycznej zgodności z prawem decyzji z 21 stycznia 2015 roku nie była przez organ rozważana, a zatem nie może mieć wpływu na treść rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie. Niezależnie od powyższego odnotować trzeba, że stanowisko skarżącego kasacyjnie nie znajduje żadnego potwierdzenia w treści decyzji, z której wynika wprost, iż zawiera ona rozstrzygnięcie w przedmiocie ustalenia linii brzegowej rzeki (...), a nie obiektu stawowego "[...]".
W ramach zarzutu błędnej wykładni art. 15 u.p.w. z 2001 roku skarżący kasacyjnie wytyka Sądowi pierwszej instancji, iż pozostaje w błędzie wyrażając stanowisko, że decyzja w przedmiocie ustalenia linii brzegowej nie wiąże się
z ograniczeniem prawa własności i nie kształtuje stanu prawnego. Odmienna ocena skarżącego kasacyjnie wynika z przekonania, że w następstwie wydania decyzji z 21 stycznia 2015 roku, odebrano mu możliwość do stanowiącej jego własność działki
nr [...].
Jak trafnie zwraca się uwagę w piśmiennictwie "(...) w pewnych wypadkach dotyczących wzajemnego stosunku wody do gruntu, własność wody jest określana przez własność gruntu, a w innych odwrotnie. Wtedy gdy własność gruntu ustala się według własności wody, powstaje zagadnienie dokonania rozgraniczenia pomiędzy gruntem pokrytym wodami powierzchniowymi a gruntami innymi. Woda bowiem jest
w ciągłym ruchu (...). Znajomość granicy biegnącej między gruntami pokrytymi wodami powierzchniowymi a gruntami przyległymi jest niezbędna do prowadzenia regulacji wód (...). Ustalenie tej granicy leży również czasem w interesie właścicieli gruntów przyległych do wód (...)" - zob. W. Tarasiewicz, S. Surowiec, Z. Rybicki, Prawo wodne. Komentarz, przepisy wykonawcze, Warszawa 1965, s. 24-25.
Zgodzić należy się z Sądem I instancji, że decyzja ustalająca linię brzegu ma jedynie charakter ustalający i techniczny pomagający jedynie ustalić w jakim zakresie uległa zmianie powierzchnia gruntów pokrytych wodami powierzchniowymi. Decyzja
o ustaleniu linii brzegu stanowi wyłącznie odzwierciedlenie aktualnego stanu pokrycia gruntów wodami. Decyzja ta ma charakter deklaratoryjny i nie kształtuje nowego stanu prawnego gruntów pokrytych wodami oraz gruntów przyległych, a jedynie potwierdza stan faktyczny i prawny zaistniały wcześniej na skutek pokrycia gruntów wodami powierzchniowymi. Decyzja o ustaleniu linii brzegu podciąga w sposób wiążący dany stan faktyczny zaistniały na gruntach pokrytych wodami pod normę prawną wynikającą z treści art. 15 u. p.w. z 2001 roku. Opisywana decyzja ustala, jakie prawa wynikają z rozgraniczenia gruntów pokrytych wodami od gruntów przyległych. Decyzja ta nie tworzy jednak tych praw. Jest to akt administracyjny, który pośrednio może wpływać na powstanie stosunków cywilnoprawnych, przez to, że stanowi ona niezbędny oraz wstępny warunek umożliwiający uregulowanie stanu prawnego nieruchomości – zob. wyrok NSA 18 września 2018 r., II OSK 1238/16.
Decyzja o ustaleniu linii brzegu nie kształtuje zakresu prawa własności, albowiem ten jest wyznaczany przez wodę powierzchniową, która pokrywa grunty – art. 14 ust. 1 u.p.w. z 2001 roku. Z wyłożonych względów stronami postępowania
w przedmiocie ustalenia linii brzegowej są wyłącznie właściciel wód (właściwe organy gospodarujące wodami) oraz właściciele gruntów przyległych. W sprawie nie ma sporu, że działka skarżącego nr [...] nie stanowi gruntu przyległego wobec rzeki (...), a zatem skarżący kasacyjnie słusznie nie był uwzględniony jako strona w postępowaniu zakończonym wydaniem decyzji z 21 stycznia 2015 roku.
Skarżący twierdzi, że decyzja o ustaleniu linii brzegu z 2015 roku pozbawiła go jedynego dojazdu do działki nr [...]. Przedmiotowych twierdzeń nie można potwierdzić. Jak już wyżej wyjaśniono decyzja w przedmiocie ustalenia linii brzegu nie kształtuje, nie ustala i nie przydaje żadnych praw. W rozstrzygnięciu decyzji z 21 stycznia 2015 roku nie znajduje się żadna wzmianka o tym, że działka skarżącego zostanie pozbawiona dojazdu. Jak się wydaje skarżący utratę dojazdu do własnej działki wywodzi z faktu, że wskutek ustalenia linii brzegowej na działce nr [...] utraciła ona swój pierwotny charakter ewidencyjny "droga", i uległa podziałowi na działki [...] z oznaczeniem "grunty pod wodami powierzchniowymi" oraz działki nr [...] i nr [...] z oznaczeniem "tereny różne". Odnotować jednak należy, że zmiana ewidencyjnego oznaczenia przeznaczenia działek nr [...] i nr [...] nie wynika z treści decyzji z 21 stycznia 2015 roku. Jak przyznał skarżący kasacyjnie nastąpiła ona już po wydaniu decyzji, na podstawie czynności materialno-technicznej. Ponadto z powołanej w skardze kasacyjnej wiadomości email z dnia 29 czerwca 2017 roku, której nadawcą był geodeta powiatowy wynika, że działka nr [...] przed wydaniem decyzji z 21 stycznia 2015 roku nie miała przeznaczenia droga, lecz "tereny różne" – k. 17 akt sądowych. Drogowy charakter działki nr [...] nie wynika również z załączonego do skargi wniosku Wojewody Łódzkiego o stwierdzenie nabycia z mocy prawa przez Gminę Przedbórz wymienionych w tym wniosku działek drogowych. Skarżący nie zauważa, że działka nr [...] nie została w tym wniosku ujęta.
Wyeksponować należy, że kwestia ta nie podlega badaniu w granicach niniejszej sprawy. Decyzja w przedmiocie ustalenia linii brzegowej wyłącznie potwierdza zasięg wód powierzchniowych w stosunku do gruntów przyległych. Z tego względu decyzja z 21 stycznia 2015 roku nie mogła wpływać na uprawniania skarżącego do dojazdu do działki nr [...], która nie stanowi gruntu przyległego do rzeki (...). To, że działka skarżącego graniczy z działką stanowiącą grunt przyległy nie może świadczyć o tym, iż ma on interes prawny w rozumieniu art. 28 K.p.a. w sprawie o ustalenie linii brzegowej na podstawie art. 15 u.p.w. z 2001 roku. Decyzja ta w żaden sposób nie wpływa na zakres jego prawnie wyznaczonych uprawnień lub obowiązków. Skarżący kasacyjnie błędnie odczytuje uzasadnienie wyroku Sądu pierwszej instancji podając, iż Sąd ten stwierdził, że skarżący nie utracił dojazdu do działki nr [...]. Sąd pierwszej instancji stwierdził, że skarżący nie utracił prawa dojazdu do działki nr [...] na podstawie decyzji z 21 stycznia 2015 roku - decyzja ta nie wpływała na przedmiotowe prawo.
W sprawie bez znaczenia pozostaje okoliczność zawiadomienia właściciela działki nr [...] o czynnościach przebiegu granic ewidencyjnych działek – zawiadomienie z 10 października 2014 roku, k. 25 akt sądowych. W niniejszej sprawie organ nie badał, czy decyzja z 21 stycznia 2015 roku została skierowana do podmiotu niebędącemu stroną – art. 156 § 1 pkt 4 K.p.a., tylko czy skarżący kasacyjnie posiadał przymiot strony w postępowaniu, w którym ją wydano. Niezależnie od powyższego trzeba dodać, że załączone do skargi zawiadomienie nie świadczy o tym, iż właściciel działki nr [...] został uznany przez organ za stronę.
Błędne pouczenie skarżącego przez organ I instancji odnośnie do właściwości organu wyższej instancji nie ma żadnego wpływu na treść rozstrzygnięcia. Z kolei upływ terminu, o którym mowa w art. 146 § 1 K.p.a. miał ten skutek, że organ nie mógł uchylić decyzji z 21 stycznia 2015 roku w trybie wznowieniowym. Wobec braku stwierdzenia naruszenia prawa polegającego na nieuwzględnieniu skarżącego, jako strony postępowania organ trafnie nie rozstrzygnął, że objęta wnioskiem wznowieniowym decyzja została wydana z naruszeniem prawa – art. 151 § 2 K.p.a. Przyczyny, z powodu których organ prowadził postępowanie przez okres powyżej 5 lat nie podlegają weryfikacji w granicach niniejszej sprawy.
Uwzględniając przedstawione oceny prawne nie można przyjąć, że skarżący posiadał interes prawny w postępowaniu zakończonym decyzją z 21 stycznia 2015 roku o ustaleniu linii brzegowej rzeki (...) – zarzuty naruszenia: art. 145 § 1 pkt 3) P.p.s.a. w zw. 2 art. 28 K.p.a. w zw. z art. 7 K.p.a.; art. 145 § 1 pkt 3) P.p.s.a.
w zw. z art. 151 § 2 K.p.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 4) K.p.a. w zw. z art. 146 § 1 K.p.a. Wszystkie istotne w sprawie okoliczności istotne dla ustalenia, czy skarżący posiadał przymiot strony w przedmiotowym postępowaniu zostały ustalone i rozważone – zarzuty naruszenia: art. 145 § 1 pkt 3) P.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 4) K.p.a. w zw. z art. 6, 7 i 8 K.p.a.; art. 145 § 1 pkt 3) P.p.s.a. w zw. z art. 7 K.p.a., art. 77 § 1 K.p.a., art. 80 K.p.a. i art. 107 § 3 K.p.a.
Z wyłożonych względów Naczelny Sąd Administracyjny działając na podstawie art. 184 p.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI