III OSK 518/24

III OSK 518/24 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2025-04-09
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-02-15
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Hanna Knysiak - Sudyka
Olga Żurawska - Matusiak
Tamara Dziełakowska /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6146 Sprawy uczniów
Hasła tematyczne
Oświata
Sygn. powiązane
III SA/Gl 313/23 - Wyrok WSA w Gliwicach z 2023-09-05
Skarżony organ
Prezydent Miasta
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2021 poz 1082
art. 39 ust. 4 pkt 1
Ustawa z dnia 14 grudnia 2016 r. Prawo oświatowe - t.j.
Dz.U. 2024 poz 935
art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Tamara Dziełakowska (spr.) Sędziowie: Sędzia NSA Olga Żurawska - Matusiak Sędzia del. WSA Hanna Knysiak - Sudyka po rozpoznaniu w dniu 9 kwietnia 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej J. F. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 5 września 2023 r. sygn. akt III SA/Gl 313/23 w sprawie ze skargi J. F. na czynność Prezydenta Miasta Ruda Śląska z dnia 1 marca 2023 r. nr EO.4464.213.2022.EO.KW.212.23 w przedmiocie odmowy zwrotu kosztów dojazdu dziecka niepełnosprawnego do szkoły 1. oddala skargę kasacyjną, 2. zasądza od J. F. na rzecz Prezydenta Miasta Ruda Śląska kwotę 240 zł (dwieście czterdzieści złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
Wyrokiem z 5 września 2023 r., III SA/Gl 313/23 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm.; dalej "p.p.s.a.") oddalił skargę J. F., reprezentowanej przez przedstawiciela ustawowego – matkę J. J. na czynność Prezydenta Miasta Ruda Śląska z 1 marca 2023 r. w przedmiocie odmowy zwrotu kosztów dojazdu dziecka niepełnosprawnego do szkoły.
Orzeczenie to wydane zostało w następującym stanie faktycznym sprawy.
Pismem z 1 marca 2023 r. organ powołując się na treść art. 39 ust. 4 pkt 1 ustawy 14 grudnia 2016 r. Prawo oświatowe (Dz.U. z 2021 r., poz. 1082 ze zm.; dalej także "u.p.o.") odmówił skarżącej przyznania zwrotu kosztów dowozu niepełnosprawnego dziecka do Niepublicznej Specjalnej Szkoły Podstawowej "(...)" w K. Stanowisko to zaprezentowane zostało wskutek ponownego rozpoznania sprawy w efekcie wydanego uprzednio wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z 1 grudnia 2022 r., w sprawie o sygn. akt III SA/Gl 768/22, w którym to orzeczeniu Sąd stwierdził bezskuteczność czynności Prezydenta z 1 września 2022 r., odmawiającej zwrotu kosztów dowozu niepełnosprawnego dziecka do szkoły.
Przedmiotowa sprawa jest zatem kontynuacją uprzednio złożonego przez skarżącą wniosku z 12 sierpnia 2022 r.
W treści pisma organ nie zanegował faktu zakwalifikowania skarżącej do kształcenia specjalnego z uwagi na niepełnosprawność ruchową i niepełnosprawność intelektualną umiarkowanego stopnia, zalecając naukę w szkole (oddziale) specjalnej jako najkorzystniejszą formę kształcenia, uwzględniając specyfikę funkcjonowania wynikającą ze stanu zdrowia uczennicy oraz jej zaburzeń rozwojowych w oparciu o opinię z 29 marca 2022 r. wydaną przez Zespół Orzekający Poradni Psychologiczno - Pedagogicznej w R. (ZOPP-P), jak też obowiązku gminy związanego z zapewnieniem bezpłatnego transportu i opieki uczniom niepełnosprawnym. Realizacja tego obowiązku może przybierać postać zwrotu kosztów dowozu dziecka do danej placówki oświatowej, przy czym sytuacja ta dotyczy wyłącznie szkoły najbliższej, w której możliwe jest zapewnienie uczniom kształcenia zgodnego z zaleceniami płynącymi z orzeczenia Poradni Psychologiczno-Pedagogicznej.
Organ uwzględniając wytyczne wskazane w powołanym wyżej wyroku WSA z 1 grudnia 2022 r., a także dokonując dogłębnej analizy diagnozy medycznej oraz diagnozy funkcjonowania niepełnosprawnego dziecka, uwzględniając jego potencjał rozwojowy, występowanie barier i ograniczeń występujących w środowisku nauczania i ograniczeń utrudniających funkcjonowanie dziecka, a zawartych w nadmienionej opinii z 29 marca 2022 r. uznał, że placówka do której aktualnie uczęszcza skarżąca nie jest szkołą najbliższą w rozumieniu art. 39 ust. 4 u.p.o. odmawiając zwrotu kosztów dojazdu.
Zdaniem Prezydenta na terenie Rudy Śląskiej znajdują się dobrze wyposażone szkoły specjalne, zatrudniające doświadczoną kadrę nauczycieli, terapeutów i specjalistów przygotowanych do pracy z niepełnosprawnymi dziećmi w tym z zespołem Downa, spełniające jednocześnie wymogi zawarte w ww. orzeczeniu o potrzebie kształcenia specjalnego. Jako szkołę realizującą wszystkie wytyczne z opinii organ wskazał Szkołę Podstawą nr [...] w R.
Jak wyjaśnił organ, placówka ta istnieje od ponad 30 lat i kształci dzieci w wieku od 3 do 20 roku życia, a w przypadku zespołów rewalidacyjno - wychowawczych do 25-go roku życia. Zatrudnia wysoko wykwalifikowanych nauczycieli, terapeutów i specjalistów, przygotowanych do pracy z dziećmi i młodzieżą niepełnosprawną. Są to między innymi: pedagog, psycholog, logopeda, specjaliści stosowanej analizy zachowań (terapeuci behawioralni), dogoterapeuta, surdopedagog, tyflopedagog, terapeuci komunikacji alternatywnej (język migowy, Bliss, itd.), specjaliści wczesnego wspomagania rozwoju, terapeuci integracji sensorycznej, terapeuci ręki.
Uczniowie oprócz zajęć edukacyjnych i wychowawczych objęci są wielopłaszczyznową, specjalistyczną terapią w różnorodnych formach. Placówka dysponuje dostosowanymi do potrzeb swoich podopiecznych nowoczesnymi salami edukacyjnymi i terapeutycznymi oraz gabinetami, są to: gabinet pedagoga, gabinet psychologa, gabinet logopedy, w pełni wyposażona sala ruchowa (wyposażone m.in. w UGUL, przyrządy i specjalistyczne urządzenia do masażu, hydroterapii, terapii światłem spolaryzowanym, terapii polem magnetycznym, gimnastyki korekcyjnej, itp.), sala doświadczania świata certyfikowana przez Polskie Stowarzyszenie [...], Sala SI, dwie pracownie gospodarstwa domowego, pracownia plastyki, pracownia ceramiczna (wyposażona w nowoczesny piec do wypalania gliny), pracownia informatyczna, pracownia muzyczno-rytmiczna, sala gimnastyczna z zapleczem higienicznym, jadalnia z zapleczem kuchennym, sale lekcyjne, salę z podłogą interaktywną. Szkoła posiada też własny ogród sensoryczny.
Szkoła oferuje następujące rodzaje aktywności edukacyjnej, opiekuńczej, rehabilitacyjnej i terapeutycznej: zajęcia edukacji wczesnoszkolnej, zajęcia funkcjonalne w ramach zespołów rewalidacyjno-wychowawczych, zajęcia w ramach tzw. zespołów terapeutycznych, działalność wspierająca integrację, zajęcia zgodne z podstawą programową, terapię pedagogiczną i psychologiczną, wspomaganie komunikacyjne (min. logoterapia, terapia alternatywna, metoda prof. Cieszyńskiej), trening funkcjonowania społecznego, zajęcia opiekuńcze w świetlicy szkolnej, zajęcia prowadzone wg. specjalistycznych metod (np. Knilla, Sherborne, stymulacji polisensorycznej, Dobrego Startu, terapia behawioralna, inne). Prowadzone jest ukierunkowanie zawodowe, spotkania i warsztaty dla rodziców i absolwentów, rehabilitacja społeczna i korekcja zachowań. Szkoła zapewnia stałą opiekę pielęgniarską, zajęcia pozalekcyjne, działalność szkolnego Stowarzyszenia "O.". Odbywają się również zajęcia w formie wyjazdowej, np. warsztaty, festiwale, wycieczki, turnusy rehabilitacyjne, imprezy integracyjne, inne. W szkole panuje przyjazna, pełna akceptacji i zrozumienia atmosfera, zapewniająca poczucie bezpieczeństwa, nauka organizowana jest w mało licznych klasach. W szkole działa również Punkt Wczesnego Wspomagania Rozwoju Dziecka.
Skarżąca ma zatem możliwość pełnej realizacji zaleceń zawartych w orzeczeniu o potrzebie kształcenia specjalnego uwzględniających cele rozwojowe i terapeutyczne, zapewnione zostaną odpowiednie zajęcia rewalidacyjne mające na celu stymulację rozwoju poznawczego, percepcyjnego i społecznego dziecka. Ponadto uczennica objęta zostałaby zajęciami logopedycznymi ukierunkowanymi na rozwój sprawności językowych. Dodatkowo zapewnione byłyby konsultacje w sprawie sytuacji dotyczących funkcjonowania dziecka, porad w kwestii doboru przedmiotów do zabawy, nauki organizowania wspólnych zabaw i zajęć, a także porad odnośnie kształtowania umiejętności dziecka oraz przenoszenia zaleceń terapeutycznych i korekcyjnych na warunki domowe.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skarżąca zarzuciła naruszenie art. 39 ust. 4 pkt 1 w zw. z art. 127 u.p.o. poprzez jego błędną wykładnię i zinterpretowanie kryterium bliskości bez odniesienia się w sposób należyty do orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego, a także zaniechanie należytego uzasadnienia wydanego rozstrzygnięcia, w szczególności wykazania, że zaproponowana przez organ placówka edukacyjna jest dostosowana do indywidualnych potrzeb małoletniego dziecka, co wpłynęło na ustalenie, że gmina nie ma obowiązku zwrotu kosztów dojazdu do placówki do której uczęszcza skarżąca oraz naruszenia art. 7, art. 11, art. 77 § 1, art. 80 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r., poz. 775 ze zm.; dalej także "k.p.a.") przez niedopełnienie obowiązku pełnego wyjaśnienia sprawy zgodnie ze stanem faktycznym, dokonanie dowolnej, a nie swobodnej oceny dowodów.
W uzasadnieniu wskazanego na wstępie wyroku Wojewódzki Sąd Administracyjny zaznaczył, że sprawa już raz była przedmiotem oceny tutejszego Sądu w ramach postępowania o sygn. akt III SA/Gl 768/22. W tej sytuacji Sąd meriti przy ponownym rozpoznaniu zobligowany jest do uwzględnienia oceny prawnej i wskazań, co do dalszego postępowania wyrażonych w wyroku z 1 grudnia 2022 r., w oparciu o art. 153 p.p.s.a. Jak wynika ze stanowiska zaprezentowanego w tymże wyroku, przedmiotowa sprawa leży w kognicji rozpoznania przez sądy administracyjne, tzn. jest sprawą z zakresu administracji publicznej. Po drugie materialno-prawną podstawę skarżonej czynności stanowi art. 39 ust. 4 pkt 1 u.p.o., w którego treści zawarto obowiązek gminy zapewnienia bezpłatnego transportu i opieki dziecka niepełnosprawnego do "najbliższej szkoły", które to pojęcie nie zawsze utożsamiane jest ze szkołą położoną najbliżej miejsca zamieszkania ucznia, lecz wyłącznie taką, która odpowiada potrzebom konkretnego dziecka, pozwalającą jak najpełniej realizować zalecenia zawarte w orzeczeniu o potrzebie kształcenia specjalnego. Stwierdzając bezskuteczność zaskarżonej czynności WSA wskazał, że organ nie zbadał zarówno potrzeb skarżącej, jak też tego czy istnieje szkoła bliższa od tej do której aktualnie uczęszcza, która zaspokoi potrzeby ucznia.
Ponownie rozpoznając sprawę Sąd pierwszej instancji, podzielił argumentację Prezydenta, iż najbliższą szkołą w pełni realizującą powyższe założenia jest Szkoła Podstawowa nr [...] w R., przeprowadzając charakterystykę jej działalności. Zasadnie zatem organ odmówił przyznania skarżącej zwrotu kosztów dojazdu do wybranej przez nią placówki mieszczącej się w K.
WSA nie uwzględnił dodatkowych dokumentów przedstawionych przez matkę skarżącej w toku postępowania sądowego, albowiem dowody te powstały już w czasie trwania tego postępowania i nie istniały w dacie podjęcia rozstrzygnięcia w sprawie.
Wyrok ten stał się przedmiotem skargi kasacyjnej do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Skarżąca na podstawie art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a. zaskarżonemu orzeczeniu zarzuciła naruszenie:
a) prawa materialnego, tj. art. 39 ust. 4 pkt 1 u.p.o. poprzez jego błędną wykładnię i uznanie, że najbliższą placówką edukacyjną w rozumieniu przedmiotowej regulacji jest Szkoła Podstawowa nr [...] w R. wskazana przez organ, podczas gdy ww. placówka nie jest dostosowana do indywidualnych psychofizycznych potrzeb małoletniej skarżącej i nie spełnia kryteriów wskazanych w orzeczeniu nr [...] Specjalistycznej Poradni Psychologiczno-Pedagogicznej w R. z [...] marca 2022 r. o potrzebie kształcenia specjalnego małoletniej J. F.;
b) przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
- art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. poprzez oddalenie skargi w sytuacji, gdy organ zaskarżoną czynnością, polegającą na odmowie skarżącej zwrotu kosztów przejazdu niepełnosprawnej córki do Niepublicznej Szkoły Podstawowej "(...)" w K. naruszył normy art. 7, 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a., poprzez zaniechanie dopełnienia obowiązku pełnego i wszechstronnego wyjaśnienia sprawy, zgodnie ze stanem faktycznym, jak również dokonanie dowolnej, a nie swobodnej oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego;
- art. 106 § 3 i 5 p.p.s.a. poprzez nieprzeprowadzenie z urzędu postępowania dowodowego w zakresie niezbędnym do wyjaśnienia istotnych okoliczności sprawy, w tym zwłaszcza zaniechanie przeprowadzenia dowodów z dokumentów zawnioskowanych w skardze z 20 marca 2023 r. oraz w piśmie skarżącej z 28 lipca 2023 r., co w konsekwencji doprowadziło do nieprawidłowego ustalenia przez Sąd pierwszej instancji, że placówka oświatowa wskazywana przez organ, tj. Szkoła Podstawowa nr [...] w R. jest najbliższą szkołą, która zapewnia realizację zaleceń wskazanych w orzeczeniu nr [...] Specjalistycznej Poradni Psychologiczno - Pedagogicznej w R. z (...) marca 2O22 r. o potrzebie kształcenia specjalnego małoletniej J. F. i błędne ustalenie, że Niepubliczna Szkoła Podstawowa ,,(...)" w K. nie jest szkoła najbliższą, zdolną do zrealizowania zajęć i celów wymienionych szczegółowo w ww. orzeczeniu o potrzebie kształcenia specjalnego.
W oparciu o tak skonstruowane podstawy skargi kasacyjnej skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego, według norm prawem przepisanych, jednocześnie zrzekając się przeprowadzenia rozprawy.
Odpowiadając na skargę organ podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko, wnosząc o zasądzenie kosztów postępowania wraz z kosztami zastępstwa prawnego, według norm przepisanych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna w granicach podniesionych zarzutów nie zawiera usprawiedliwionych podstaw.
Wobec oświadczenia wnoszącej skargę kasacyjną o zrzeczeniu się rozprawy i braku żądania jej przeprowadzenia przez organ, sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym stosownie do art. 182 § 2 p.p.s.a.
Jak wynika z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania. W niniejszym przypadku Sąd nie dopatrzył się żadnej z okoliczności skutkującej nieważnością postępowania, o jakich mowa w art. 183 § 2 p.p.s.a., jak również przesłanek określonych art. 189 p.p.s.a., które Naczelny Sąd Administracyjny rozważa z urzędu dokonując kontroli zaskarżonego skargą kasacyjną wyroku.
W treści skargi kasacyjnej podniesione zostały zarzuty odnoszące się do obu podstaw kasacyjnych określonych art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a, tj. naruszenia przepisów prawa materialnego, jak też i prawa procesowego. Stąd też w pierwszej kolejności, co do zasady rozpoznaniu podlega druga ze wskazanych kategorii zarzutów, albowiem dopiero po przesądzeniu prawidłowości w zakresie ustalenia przebiegu stanu faktycznego, możliwe jest zbadanie zasadności zarzutów w kierunku naruszenia przepisów materialnych.
Biorąc pod uwagę powyższe kryteria, jako bezzasadny należało ocenić zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w powiązaniu z art. 7, 77 § 1 i 80 k.p.a. W pierwszej kolejności należy wyjaśnić, że art. 145 p.p.s.a. wprost odnosi się wyłącznie do decyzji administracyjnych i postanowień jako form działania administracji publicznej, tym niemniej odesłanie do odpowiedniego stosowania tego przepisu w art. 146 § 1 p.p.s.a umożliwiało kontrolę merytoryczną zarzutu. Warto przypomnieć, że w art. 7 k.p.a. ustawodawca zawarł zasadę prawdy obiektywnej, wedle której w toku postępowania organy administracji publicznej z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy. Powyższa zasada ogólna odnosi się nie tylko do sposobu prowadzenia jurysdykcyjnego postępowania administracyjnego, lecz jest także wskazówką interpretacyjną przy rozstrzyganiu innych spraw niezałatwianych w drodze decyzji administracyjnych (por. wyroki NSA: z 4.06.1982 r., I SA 258/82 oraz z 28.11.2012 r., I OSK 641/12; wyrok WSA w Gdańsku z 14.09.2011 r., I SA/Gd 502/11; powołane orzeczenia dostępne są w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie www.cbois.nsa.gov.pl). Organ administracji publicznej ma obowiązek zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego w taki sposób, aby ustalić stan faktyczny sprawy zgodny z rzeczywistością. Konkretyzacja powyższego unormowania znalazła się w art. 77 § 1 k.p.a., zgodnie z którym "organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy". Natomiast zgodnie z art. 80 k.p.a. "organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona".
Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego w działaniu organów obu instancji oraz postępowaniu przed Sądem pierwszej instancji nie można zarzucić naruszenia art. 7, 77 § 1 i 80 k.p.a. tego rodzaju, że mogłoby ono uzasadniać stwierdzenie bezskuteczności zaskarżonej czynności przez Sąd meriti, jako wydanej z naruszeniem przepisów postępowania, które to naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 146 § 1 p.p.s.a.
Jak wynika z akt sprawy, organ będąc związany uprzednio wyrażoną przez sąd administracyjny oceną prawną oraz wskazaniami do dalszego postępowania, przy ponownym rozpoznaniu sprawy podjął czynności zmierzające do wyjaśnienia sprawy w niezbędnym zakresie. W tym celu Prezydent skierował do Dyrektora Szkoły Podstawowej nr [...] w R. pismo z zapytaniem, czy placówka ta spełnia wszystkie zalecenia określone orzeczeniem Zespołu Orzekającego Poradni Psychologiczno-Pedagogicznej z (...) marca 2022 r. W nadesłanej odpowiedzi potwierdzono możliwość przyjęcia dziecka do szkoły, wyjaśniając także, że dla ucznia opracowany zostanie indywidualny program edukacyjno-terapeutyczny w którym uwzględnione zostaną zalecenia określone powołanym orzeczeniem o potrzebie kształcenia specjalnego. Oprócz tego zaznaczono, że placówka ta dysponuje dobrze wyposażoną salą integracji sensorycznej, certyfikowaną salą doświadczania świata oraz salą do usprawniania ruchowego wyposażoną w uczniowski gabinet usprawniania leczniczego. Zajęcia logopedyczne są prowadzone indywidualnie i grupowo, w zależności od wskazań wynikających z orzeczenia i potrzeb dzieci. Szkoła ta nie zawarła kontraktu z NFZ na prowadzenie rehabilitacji ruchowej, nie posiada gabinetu Biofeedbacku oraz nie pozyskała funduszy na zajęcia dodatkowe z hipoterapii, jednakże okoliczność ta nie może automatycznie przesądzać o dyskwalifikacji tej placówki jako niespełniającej zaleceń kształcenia specjalnego zamieszczonych w orzeczeniu ZOPP-P.
W treści stanowiska organu, odmawiającego zwrotu skarżącej kosztów dowozu do szkoły Prezydent w sposób szczegółowy i wnikliwy scharakteryzował proponowaną placówkę edukacyjną, stwierdzając, że spełnia ona wszystkie zalecenia płynące z treści orzeczenia o kształceniu specjalnym. Ocena zgromadzonego materiału dowodowego, uzupełnionego zgodnie z zaleceniami WSA wynikającymi z wyroku III SA/Gl 768/22 pozbawiona była dowolności.
Wszystkie istotne dla rozstrzygnięcia okoliczności faktyczne sprawy zostały w sposób wszechstronny wyjaśnione przez organ. Rozważony bowiem został stan zdrowia skarżącej wynikający ze zgromadzonej dokumentacji w powiązaniu z możliwościami kształcenia oferowanymi przez placówkę proponowaną przez Prezydenta, która spełnia kryterium "najbliższej szkoły podstawowej" w rozumieniu przepisu art. 39 ust. 4 pkt 1 u.p.o.
Z powyższych względów nie mógł być skuteczny także zarzut naruszenia dyspozycji art. 106 § 3 i 5 p.p.s.a. z uwagi na brak przeprowadzenia z urzędu postępowania dowodowego w zakresie niezbędnym do wyjaśnienia sprawy, zwłaszcza w kontekście dowodów oferowanych przez skarżącą w treści złożonej skargi oraz dalszym piśmie procesowym. Jak bowiem wyjaśniono, organ z zakresie ponownego rozpoznania sprawy związany był orzeczeniem WSA z 1 grudnia 2022 r., które wyznaczało kierunek dalszego postępowania. Z urzędu podjęto zatem adekwatne działania, przejawiające się ustaleniem czy inne placówki położone geograficznie bliżej miejsca zamieszkania skarżącej spełniają wymogi kształcenia specjalnego określone orzeczeniem o potrzebie takiego kształcenia.
Podzielić należy podgląd zaprezentowany w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 4 sierpnia 2017 r., I OSK 1607/16, że żaden organ prowadzący postępowanie nie ma obowiązku przeprowadzenia wszystkich dowodów wnioskowanych przez stronę. Nie może on pominąć jedynie wskazywanych środków dowodowych, gdy nie zostały wyjaśnione sporne fakty mające znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy. Tylko nieustalenie okoliczności mających takie znaczenie dla sprawy można uznawać za naruszenie reguł procedowania, które mogłyby mieć wpływ na treść ustaleń faktycznych, a w konsekwencji na treść orzeczenia kończącego postępowanie w danej sprawie.
Przeprowadzenie uzupełniającego postępowania dowodowego, w oparciu o art. 106 § 3 p.p.s.a przed sądem administracyjnym możliwe jest w sytuacji, gdy jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie, przez co należy rozumieć wystąpienie istotnych wątpliwości związanych z oceną, czy zaskarżony akt jest zgodny z prawem, a nie do sytuacji wystąpienia wątpliwości związanych z ustaleniami zaistniałego w sprawie stanu faktycznego. Jak wskazuje się w orzecznictwie przepis art. 106 § 3 p.p.s.a. nie może bowiem służyć podważeniu prawidłowości ustaleń faktycznych przyjętych przez sąd administracyjny za podstawę wyrokowania, z którymi strona skarżąca kasacyjnie się nie zgadza (vide: wyrok NSA z 4.12.2024 r., II OSK 134/24). Nieprzeprowadzenie dowodu z dokumentu, tak jak wskazuje to przepis art. 106 § 3 p.p.s.a., nie może być oceniane jako naruszenie prawa procesowego i to naruszenie mające istotny wpływ na wynik sprawy (por. wyrok NSA z 21.11.2024 r., III FSK 299/23).
W końcowej części uzasadnienia skarżonego wyroku, Sąd pierwszej instancji wyjaśnił przyczynę odmowy uwzględnienia złożonych przez skarżącą wniosków dowodowych, wyjaśniając, że zaskarżona czynność oceniana była przez pryzmat dowodów zgromadzonych w sprawie przed podjęciem rozstrzygnięcia, zaś przedłożone przez matkę opinie powstały już w trakcie postępowania sądowego. Zważyć więc trzeba, że skarżąca miała możliwość składania wniosków dowodowych w trakcie całego postępowania przed organem, gdy tymczasem jej inicjatywa dowodowa uaktywniła się dopiero na etapie skargi do WSA, na skutek stanowiska organu.
Co istotne, skarżąca nie wyjaśnia przy tym jaki wpływ na treść stanowiska wyrażonego przez organ w zakresie odmowy zwrotu środków dowozu do szkoły mogłyby mieć oferowane przez nią dowody w kontekście podstawy prawnej żądania. Chybiona jest także argumentacja, że organ powinien wystąpić do poradni psychologiczno-pedagogicznej celem zweryfikowania, która placówka w najbardziej optymalny sposób wypełni potrzeby kształcenia małoletniej, skoro przeprowadzenia dowodu takiego nie wymagał przedmiot sprawy. Ponadto błędnie wywodzi skarżąca, że nie wykazano możliwości przyjęcia jej córki do placówki wskazanej przez organ, skoro przeczy temu zgromadzony w sprawie materiał dowodowy w postaci pisma Dyrektora Szkoły Podstawowej nr [...] w R. z (...) lutego 2023 r.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego poza marginesem wątpliwości pozostaje to, że wolą ustawodawcy było zapewnienie niepełnosprawnym uczniom bezpłatnego transportu i opieki w czasie przewozu do szkoły - nie tylko najbliższej z punktu widzenia odległości, ale i najbliższej z punktu widzenia warunków, jakie zapewnia i jakie odpowiadają konkretnym potrzebom niepełnosprawnych uczniów. Rozpatrywanie tego zagadnienia w innych kategoriach prowadziłoby do zachwiania konstytucyjnego prawa do nauki względem dzieci niepełnosprawnych, powodując jego iluzoryczność.
Należy przy tym podkreślić, że skarżąca ma pełną swobodę wyboru placówki oświatowej do której jej dziecko będzie uczęszczać, nawet spoza obrębu zamieszkiwanej gminy i która jej zdaniem w sposób najwłaściwszy spełni rolę wychowawczo-opiekuńczą, dostosowaną do jej potrzeb. Jednakże jak słusznie zauważył to organ, obowiązek gminy zgodnie z przepisami ustawy Prawo oświatowe sprowadza się do zapewnienia uczniom niepełnosprawnym, których kształcenie i wychowanie odbywa się na podstawie art. 127, bezpłatnego transportu i opieki w czasie przewozu, wyłącznie do najbliższej szkoły podstawowej (art. 39 ust. 4 pkt 1 u.o.p.) lub zwrotu środków na ten cel zgodnie z art. 39a ust. 1 u.o.p., a nie jakiekolwiek szkoły. Naczelny Sąd Administracyjny w pełni podziela wywody odnoszące się do wykładni pojęcia "najbliższej szkoły podstawowej" zaprezentowane przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w tej sprawie w postępowaniach o sygn. akt III SA/Gl 768/22 oraz III SA/Gl 313/23, wsparte dodatkowo stanowiskiem judykatury, przyjmując pogląd ten za swój. Za spełniającą warunek "najbliższej szkoły podstawowej", przy uwzględnieniu potrzeb małoletniej wynikających z orzeczenia o kształceniu specjalnym prawidłowo uznana została placówka podana przez organ, a zatem Szkoła Podstawowa nr [...] w R., stąd też gmina na mocy przywołanych przepisów zobligowana jest spełnić ciążący na niej obowiązek w zakresie zapewnienia transportu i opieki w czasie przewozu dziecka lub też pokryć koszty takiego dowozu wyłącznie do tej placówki, a nie placówki do której aktualnie uczęszcza.
Z tych względów jako bezzasadny należało ocenić podniesiony w skardze kasacyjnej zarzut naruszenia prawa materialnego, tj. art. 39 ust. 4 pkt 1 u.p.o. Wyłączną okolicznością, która miałaby przemawiać za uwzględnieniem powołanego zarzutu nie może być fakt, iż córka skarżącej zaadaptowała się w szkole do której aktualnie uczęszcza, czuje się tam bezpiecznie, nawiązała kontakt z rówieśnikami i czyni znaczące postępy. Jak bowiem zaznaczono, skarżąca ma pełnię możliwości wyboru szkoły do której uczęszcza córka, jednakże dokonany wybór nie zawsze musi rodzić po stronie gminy obowiązek refundacji kosztów dojazdu do takiej placówki, jak ma to miejsce w niniejszym przypadku.
Ostatecznie skarżąca nie wskazała również jakich jej zdaniem kryteriów prezentowanych w orzeczeniu ZOPP-P nie spełnia szkoła zaproponowana przez organ, ograniczając się wyłącznie do lakonicznego stwierdzenia, że kryteria nie zostały spełnione.
Wobec braku podstaw do uwzględnienia skargi kasacyjnej, Naczelny Sąd Administracyjny, stosownie do art. 184 p.p.s.a. orzekł o jej oddaleniu. Podstawę orzeczenia o kosztach postępowania stanowił z kolei art. 204 pkt 1 p.p.s.a.