III OSK 5147/21

III OSK 5147/21 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2024-11-27
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-06-16
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Ewa Kwiecińska
Małgorzata Pocztarek /przewodniczący/
Rafał Stasikowski /sprawozdawca/
Symbol z opisem
647  Sprawy związane z ochroną danych osobowych
Hasła tematyczne
Ochrona danych osobowych
Sygn. powiązane
II SA/Wa 2828/19 - Wyrok WSA w Warszawie z 2020-10-27
Skarżony organ
Generalny Inspektor Ochrony Danych Osobowych
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2019 poz 1781
art.7 ust.1, art.68 ust.1
Ustawa z dnia 10 maja 2018 r. o ochronie danych osobowych (t. j.)
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Małgorzata Pocztarek Sędziowie: sędzia NSA Rafał Stasikowski (spr.) sędzia NSA Ewa Kwiecińska Protokolant: asystent sędziego Marita Sikora po rozpoznaniu w dniu 27 listopada 2024 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej E. S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 27 października 2020 r. sygn. akt II SA/Wa 2828/19 w sprawie ze skargi E. S. na decyzję Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych z dnia 9 października 2019 r. nr ZSPU.440.375.2019.MI.I.54748,54749 w przedmiocie udostępnienia danych osobowych oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
Wyrokiem z 27 października 2020 r., II SA/Wa 2828/19, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę E. S. na decyzję Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych z 9 października 2019 r., nr ZSPU.440.375.2019.MI.I.54748,54749, w przedmiocie udostępnienia danych osobowych.
Wyrok zapadł w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych.
Do Urzędu Ochrony Danych Osobowych wpłynęła skarga skarżącej na udostępnienie jej danych osobowych w zakresie miejsca pracy przez Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w Olsztynie K.T.
W toku przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego w sprawie Prezes Urzędu Ochrony Danych Osobowych ustalił, że Komornik wobec skarżącej prowadzi postępowanie egzekucyjne, w którym "(...) dokonała zajęcia za pracę skarżącej dłużniczki, o czym poinformowano wyłącznie pracodawcę i strony postępowania". Ponadto Komornik wyjaśniła, iż "(...) wskazana przez skarżąca osoba Pani A.R. pełnomocnik firmy [...] nie jest stroną toczącego się postępowania. Tym samym dane takie nie mogła otrzymać od komornika. Informacyjnie wskazuje, iż wystarczy w wyszukiwarce Google wpisać wyłącznie imię i nazwisko skarżącej by uzyskać liczne dane, po których można ustalić miejsce jej zatrudnienia".
Decyzją z 9 października 2019 r., nr ZSPU.440.375.2019.MI.I,54748.54749, Prezes UODO, działając na podstawie art. 104 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r., poz. 256 ze zm.; dalej "k.p.a.") oraz art. 57 ust. 1 lit. a) i f) rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (Dz, U. UE L 119 z 4.05.2016, str. 1 oraz Dz. Urz. UE L 127 z 23.05.2018 str. 2; dalej "RODO"), odmówił uwzględnienia wniosku.
W uzasadnieniu przytoczył art. 3 ust. 3 pkt. 1 ustawy z dnia 22 marca 2018 r. o komornikach sądowych (Dz. U. z 2018 r., poz. 771 ze zm.; dalej "ustawa o komornikach"). Zdaniem organu, w świetle przyjętych ustaleń faktycznych w niniejszej sprawie, nie potwierdził się zarzut skarżącej dotyczący udostępnienia jej danych osobowych w zakresie jej miejsca zatrudnienia przez Komornika pełnomocnikowi firmy [...] sp. z o.o., bowiem postępowanie dowodowe przeprowadzone w sprawie nie dostarczyło wystarczających dowodów na potwierdzenie zarzucanego przez skarżącą udostępnienia ww. danych osobowych. Komornik kategorycznie zaprzeczył jakoby takie zdarzenie miało miejsce, słusznie wskazując, że miejsce jej zatrudnienia można ustalić poprzez wpisanie jej danych osobowych w zakresie imienia i nazwiska w wyszukiwarkę Google. Ponadto organ wskazał, że skarżąca poza zgłoszeniem nie przedstawiła żadnych dowodów na potwierdzenie, że do zdarzenia tego istotnie doszło.
Organ przytoczył art. 164a ust. 4 ustawy o komornikach oraz art. 767 § 1 k.p.c. Wskazał, że zgodnie z art. 57 RODO na Prezesa Urzędu nie został nałożony obowiązek przeprowadzania czynności nadzorczych nad wykonywanymi przez Komornika czynnościami egzekucyjnymi. Prezes Urzędu nie może kontrolować postępowań prowadzonych przez inne organy, a w szczególności ingerować w określone ustawowo kompetencje innych organów, wkraczać w prowadzone w zakresie ich właściwości postępowania i dokonywać merytorycznej oceny poszczególnych czynności wykonywanych w ramach tych postępowań.
Wobec braku potwierdzenia faktu niezgodnego z prawem przetwarzania danych osobowych skarżącej przez Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w Olsztynie organ stwierdził, iż nie zostały naruszone w tym zakresie przepisy ogólnego rozporządzenia o ochronie danych osobowych.
Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego
w Warszawie wniosła skarżąca.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.
Oddalając skargę sąd I instancji wskazał, że analiza dokumentacji zgromadzonej w aktach administracyjnych sprawy świadczy o tym, że organ procedował w sposób właściwy. Prowadził postępowanie wyjaśniające w granicach objętych zarzutami skargi. W szczególności odebrał wyjaśnienia od podmiotu, w którego działalności skarżąca upatrywała naruszenia przepisów o ochronie danych osobowych i następnie zaliczył owe wyjaśnienia w poczet materiału dowodowego sprawy. Organ dokonał także oceny ww. wyjaśnień. Z uwagi na okoliczność braku innych dowodów w sprawie, gdyż skarżąca we wniosku inicjującym postępowanie, ani w dalszym toku postępowania, takowych nie zgłosiła, organ wywiódł, iż nie potwierdził się zarzut skarżącej sformułowany pod adresem Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym
w Olsztynie. Powyższe, merytoryczne wnioski organu, w ocenie tego sądu, jawią się jako uprawnione. Organ dysponując wiarygodnymi wyjaśnieniami Komornika, przy braku dowodów przeciwnych, nie miał podstaw ku temu by uznać, ze skarżony podmiot naruszył zasady przetwarzania i ochrony danych osobowych skarżącej. Skoro zaś skarżąca, w trakcie trwania całego postępowania administracyjnego, nie powołała żadnych dowodów na potwierdzenie podnoszonych zarzutów, utraciła możliwość skutecznego zarzucania na etapie skargi do sądu, niewłaściwego ustalenia stanu faktycznego przez organ. Organ miał bowiem możliwość ustalenia stanu faktycznego jedynie w takim kształcie, jaki wyłaniał się z posiadanych przez niego dowodów.
Zdaniem sądu chybiony jest zarzut skarżącej naruszenia art. 10 k.p.a. Wbrew twierdzeniom skarżącej organ pismem z 25 lipca 2019 r. zawiadomił skarżącą o jej uprawnieniach wynikających z ww. normy prawnej oraz o tym, że zebrał materiał dowodowy wystarczający do wydania rozstrzygnięcia w sprawie. Bez wpływu na powyższe pozostaje okoliczność, że strona powyższej korespondencji nie odebrała. Korespondencja ta została bowiem skierowana na poprawnie wskazany adres strony. Urząd pocztowy doręczający korespondencję, w sposób zgodny z przepisami prawa dokonał również jej dwukrotnej awizacji. W związku z powyższym po stronie organu istniało uprawnienie do zastosowania normy art. 44 § 4 k.p.a. i wynikającej z niego prawnej fikcji doręczenia.
W tym stanie sprawy, nie podzielając argumentów zawartych w złożonej skardze, oraz uznając iż organ w sposób prawidłowy zebrał i ocenił materiał dowodowy, oraz iż przy wykonywaniu tych czynności nie naruszył przepisów prawa, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.; dalej "p.p.s.a.").
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wywiodła skarżąca, zaskarżając wyrok
w całości. Wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania sądowi I instancji. Nadto wniosła o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie i o zasądzenie kosztów postępowania.
Zaskarżonemu wyrokowi zarzuciła naruszenie przepisów postępowania, mające istotny na wynik sprawy, tj.:
- art. 145 § 1 pkt 1 pkt c p.p.s.a. w zw. z art. 68 ust. 1 ustawy z dnia 24 maja 2018 r. o ochronie danych osobowych (tekst jedn. Dz. U. z 2019 , poz. 1721, dalej u.o.d.o.) i w zw. z art. 7 w zw. z art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. przez niepodjęcie czynności zmierzających do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego a nadto przyjęcia, że to skarżąca miała obowiązek udowodnienia trafności swoich zarzutów;
- art. 134 § 1 w zw. z art. 141 § 4 p.p.s.a. przez nie tylko nierozpoznanie skargi w granicach sprawy, ale nawet co do istoty podniesionych w skardze do sądu zarzutów oraz brak odniesienia się do nich w treści uzasadnienia, co w sposób oczywisty uniemożliwia jakąkolwiek kontrolę prawidłowości rozumowania sądu.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Stosownie do art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania, której przesłanki określone zostały w § 2 wymienionego przepisu. Wobec niestwierdzenia przyczyn nieważności, skarga kasacyjna w niniejszej sprawie podlegała rozpoznaniu w granicach przytoczonej w niej podstawy.
Skarga kasacyjna jest niezasadna.
Zarzut pierwszy jest nieuzasadniony. Zgodnie z art. 7 ust. 1 u.o.d.o. w sprawach nieuregulowanych w ustawie do postępowań administracyjnych przed Prezesem Urzędu Ochrony Danych Osobowych, o których mowa w rozdziale 4-7 i 11 (a więc również w rozdziale 7 dotyczącym postępowania w sprawie naruszenia przepisów o ochronie danych osobowych), stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. Prezes UODO jest tym samym obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i ocenić cały materiał dowodowy (art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a.). Jeżeli zatem określona osoba zgłasza Prezesowi Urzędu Ochrony Danych Osobowych nieprawidłowości w zakresie przetwarzania swoich danych osobowych, organ ten jest zobligowany do wszczęcia postępowania wyjaśniającego, którego zadaniem jest ustalenie, czy dane osobowe są w istocie przetwarzane, a jeżeli tak, to w jakim celu i czy proces ten następuje z poszanowaniem przepisów zarówno RODO, jak i ustawy o ochronie danych osobowych.
Oznacza to, że organ nadzorczy w ramach wszczętego w związku ze skargą skarżącej na podstawie art. 7 ust. 1 u.o.d.o. zobowiązany był przeprowadzić postępowanie wyjaśniające w zgodzie z przepisami k.p.a. Nadto Prezes UODO, jako organ nadzorczy, może w toku postępowania wyjaśniającego skorzystać z możliwość posłużenia się w procesie gromadzenia dowodów takim instrumentem, jakim jest przeprowadzenie kontroli przestrzegania przepisów, o której mowa w art. 68 ust. 1 u.o.d.o. Jest to specyficzne rozwiązanie prawne, które nie posiada swojego odpowiednika w przepisach k.p.a.
Zgodnie z art. 68 ust. 1 u.o.d.o., jeżeli w toku postępowania zajdzie konieczność uzupełnienia dowodów, Prezes Urzędu może przeprowadzić postępowanie kontrolne. Wspomniany przepis art. 68 ust. 1 u.o.d.o. pozwala organowi nadzorczemu dopuścić, jako dowód, materiały uzyskane w rezultacie przeprowadzonej kontroli. W ramach tego postępowania, kontrolujący ustala stan faktyczny na podstawie dowodów zabranych w postępowaniu kontrolnym, a w szczególności dokumentów, przedmiotów, oględzin oraz ustnych lub pisemnych wyjaśnień i oświadczeń (art. 87 u.o.d.o.). Kontrolujący może także przesłuchać w charakterze świadka pracownika kontrolowanego (art. 86 ust. 1 u.o.d.o.).
W tym miejscu należy oczywiście wyraźnie zauważyć, że postępowanie kontrolne jest postępowaniem odrębnie uregulowanym w ustawie, nie mają do niego zastosowania przepisy k.p.a., albowiem art. 7 ust. 1 u.o.d.o. nie wymienia postępowania uregulowanego w rozdziale 9 cyt. ustawy. Niemniej, wskazać należy, że zebrany w toku kontroli materiał dowodowy będzie materiałem podlegającym ocenie w postępowaniu, dla potrzeb którego został zebrany, czyli w postępowaniu o charakterze administracyjnym, do którego zastosowanie znajdują przepisy k.p.a. i zgodnie z kodeksowymi zasadami oceny materiału dowodowego (tak również: I. Bogucka (w:) Ustawa o ochronie danych osobowych. Komentarz, pod red. D. Lubasza, WKP 2019, teza 4 komentarza do art. 68 u.o.d.o.). Należy jednak zwrócić uwagę, iż przepis ten stwarza tylko możliwość przeprowadzenia postępowania kontrolnego i wyraźnie wskazuje, że może ono zostać przeprowadzone w razie konieczności. Użyte wyrażenie jest pojęciem nieostrym, które może być interpretowane przez pryzmat konkretnych okoliczności faktycznych sprawy administracyjnej.
W poddanej kontroli sprawie organ wskazał, iż zrezygnował z czynności, o których mowa w art. 68 ust. 1 u.o.d.o., gdyż w drodze czynności kontrolnych nie uzyskałby innych dowodów w sprawie poza tymi, które zgromadził korzystając z instrumentów procesowoprawnych określonych w przepisach art. 58 ust. 1 lit. a i e RODO. W oparciu o te podstawy prawne organ zwrócił się do Komornika o złożenie pisemnych wyjaśnień oraz potwierdzających je dowodów. W odpowiedzi Komornik wyjaśnił, iż objęte treścią skargi skarżącej informacje nie zostały ujawnione wskazanej w skardze osobie w toku postępowania egzekucyjnego. Jednocześnie wskazał, że informacje takie można uzyskać w drodze analizy danych dostępnych w Internecie. Podzielić należy ocenę organ, iż na gruncie powyższych okoliczności, nie doszło do spełnienia przesłanki, o której mowa w art. 68 ust. 1 u.o.d.o., gdyż nie zaszła konieczność uzupełnienia dowodów w zakresie wskazywanym przez skarżącą. Skarżąca w skardze kasacyjnej stawia organowi zarzut nieprzesłuchania dwóch świadków. W stosunku do jednego z nich nie była w stanie wskazać jego danych personalnych, a których to danych organ również nie mógłby samodzielnie ustalić w oparciu o posiadane dokumenty. Istotne jest, że nie wykazuje ona żadnego związku tych osób z kancelarią Komornika, a jedynie formułuje bardzo wątpliwą tezę, że skoro tylko kancelaria wiedziała o jej miejscu zamieszkania, to wnioskowany świadek A. R. musiała uzyskać te informacje z tego źródła. Z oświadczenia Komornika bazującego na posiadanych przez niego aktach sprawy zaś wynika, że nie doszło do ujawnienia danych osobowych wskazanych w skardze w drodze działań pracowników Kancelarii komorniczej.
Przeprowadzenie dowodów z przesłuchania świadków na okoliczność ujawnienia danych osobowych przez Kancelarię Komornika w sytuacji, gdy dane skarżącej są dostępne w Internecie i możliwe jest ich pozyskanie w ten sposób z użyciem odpowiednich wnioskowań jest czynnością nieznajdującą żadnego uzasadnienia, gdyż nie został w najmniejszym stopniu uprawdopodobniony związek między posiadaniem przez A. R. informacji o miejscu zatrudnienia skarżącej a Kancelarią Komornika i ewentualnym ich niewłaściwym przetwarzaniem. Takiego związku nie sposób wyprowadzić z samego faktu posiadania tych danych przez komornika. W sytuacji, gdy dane te są dostępne w Internecie nie sposób także wątpić w treść oświadczenia Komornika. Trudno więc w takim układzie faktycznym założyć, że dowód z zeznań świadka/ów pozwoliłoby ujawnić nieprawidłowości w przetwarzaniu danych osobowych, które zasadniczo są już jawne, i których to nieprawidłowości nie sposób ustalić na podstawie dokumentów. Organ kierował się w tym przypadku racjonalnym podejściem do sprawy, dokonując zastosowania przepisów art. 7 i 77 § 1 k.p.a. Układ faktyczny sprawy jest taki, iż zakładanie w takiej sytuacji, iż w drodze osobowych źródeł dowodowych uda się ustalić nielegalne przetwarzanie danych osobowych byłoby założeniem wskazującym na działanie bez właściwego rozeznania w tego rodzaju sprawach oraz z pominięciem zdrowego rozsądku.
Zarzut drugi jest nieuzasadniony. Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. "sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną". Przepis ten określa zatem granice rozpoznania skargi przez sąd administracyjny I instancji, zaś granice danej sprawy wyznacza jej przedmiot wynikający z treści zaskarżonego działania organu administracji publicznej. Oznacza to, że o naruszeniu normy wynikającej z powyższego przepisu można byłoby mówić, gdyby sąd wykroczył poza granice sprawy, w której została wniesiona skarga, albo – mimo wynikającego z tego przepisu obowiązku – nie wyszedł poza zarzuty i wnioski skargi, np. nie zauważając naruszeń prawa, które nie były powołane przez skarżącego, a które Sąd I instancji zobowiązany był uwzględnić z urzędu. Sąd I instancji rozpoznając skargę niewątpliwie orzekał w granicach sprawy, oceniając postępowanie organu w zakresie decyzji poddanej kontroli, a zatem nie orzekał w granicach (w znaczeniu podmiotowym i przedmiotowym) innej sprawy niż ta, w której została wniesiona skarga.
W orzecznictwie zwraca się przy tym uwagę na to, że art. 134 § 1 p.p.s.a. jest tak skonstruowany, że powoływanie się w skardze kasacyjnej na naruszenie tego przepisu musi być zawsze powiązane z przywołaniem norm, których złamania sam skarżący wprawdzie nie sygnalizował w złożonej skardze, ale których naruszenie sąd I instancji powinien dostrzec z urzędu (por. wyrok NSA z 11 kwietnia 2007 r., sygn. akt II OSK 610/06 oraz wyroki NSA: z 8 lipca 2011 r., sygn. akt I OSK 266/11 i z 7 grudnia 2011 r. sygn. akt I OSK 1148/11, niepublikowane, treść [w:] CBOSA, http://orzeczenia. nsa.gov.pl/). W skardze kasacyjnej nie powiązano art. 134 § 1 p.p.s.a z żadnymi przepisami, które - zdaniem skarżącej kasacyjnie - zostały naruszone przez organy administracji publicznej, a których naruszenia sąd powinien był uwzględnić z urzędu. Za takie skuteczne powiązanie nie można uznać przepisu art. 141 § 4 p.p.s.a., który odnosi się do czynności sporządzenia uzasadnienia wyroku mającej miejsce już po jego wydaniu.
Podkreślenia wymaga, że prawidłowo sporządzone uzasadnienie wyroku nie wymaga szczegółowego odniesienia się do wszystkich zarzutów skargi oraz podniesionej w niej argumentacji, a jedynie w zakresie niezbędnym do przeprowadzenia kontroli zaskarżonego aktu administracyjnego. Sam fakt braku wyraźnego odniesienia się przez sąd I instancji do niektórych zarzutów skargi lub pominięcia w rozważaniach niektórych elementów stanu faktycznego sprawy, nie stanowi podstawy do uznania, że zaskarżony wyrok został wydany z naruszeniem art. 141 § 4 p.p.s.a. (por. wyrok NSA z 21 września 2017 r., I GSK 1329/15). W niniejszej sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w sposób wystarczający, umożliwiający dokonanie kontroli instancyjnej zaskarżonego wyroku, odniósł się do zarzutów skargi i wyjaśnił, z jakich przyczyn podzielił stanowisko organów obu instancji, iż okoliczności sprawy uzasadniają zawieszenie skarżącego w czynnościach służbowych.
Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 184 p.p.s.a., orzekł o oddaleniu skargi kasacyjnej.