III OSK 5144/21
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNSA uchylił wyrok WSA i decyzje administracyjne dotyczące przeniesienia funkcjonariusza SW, uznając brak wystarczającego uzasadnienia "ważnych potrzeb służby".
Funkcjonariusz Służby Więziennej został przeniesiony do innej jednostki z powodu likwidacji poprzedniej i reorganizacji. WSA oddalił jego skargę, uznając decyzję za zgodną z prawem. NSA uchylił jednak wyrok WSA i decyzje administracyjne, stwierdzając, że organy nie wykazały w sposób wystarczający istnienia "ważnych potrzeb służby", które uzasadniałyby przeniesienie, co stanowiło naruszenie przepisów proceduralnych i materialnych.
Sprawa dotyczyła przeniesienia funkcjonariusza Służby Więziennej (L.C.) do innej jednostki organizacyjnej, Centralnego Ośrodka Szkolenia Służby Więziennej w K. (COSSW w K.), na podstawie art. 69 ust. 1 ustawy o Służbie Więziennej. Przeniesienie nastąpiło w związku z likwidacją dotychczasowego miejsca służby funkcjonariusza i reorganizacją ośrodka. Decyzję Dyrektora Generalnego Służby Więziennej utrzymał w mocy Minister Sprawiedliwości. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę funkcjonariusza, uznając, że decyzje były zgodne z prawem i że organ nie wykroczył poza granice uznania administracyjnego. Naczelny Sąd Administracyjny, rozpoznając skargę kasacyjną, uchylił wyrok WSA oraz zaskarżone decyzje administracyjne. NSA uznał, że choć likwidacja dotychczasowego miejsca służby i brak możliwości zatrudnienia w nowej jednostce powstałej na bazie poprzedniej były faktami, to organy nie wykazały w sposób wystarczający istnienia "ważnych potrzeb służby", które uzasadniałyby przeniesienie funkcjonariusza. Sąd podkreślił, że pojęcie "ważnych potrzeb służby" wymaga konkretnego uzasadnienia, a nie ogólnikowych stwierdzeń o konieczności zapewnienia prawidłowej realizacji zadań statutowych. Brak takiego uzasadnienia stanowił naruszenie przepisów proceduralnych (art. 7, 77, 80, 107 § 3 k.p.a.) i materialnych (art. 69 ust. 1 ustawy o SW), co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W konsekwencji NSA uchylił decyzje i zasądził od Ministra Sprawiedliwości na rzecz L.C. zwrot kosztów postępowania.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Nie, przeniesienie funkcjonariusza z urzędu wymaga wykazania konkretnych, ważnych potrzeb służby, a nie ogólnikowych stwierdzeń. Brak takiego uzasadnienia stanowi naruszenie prawa.
Uzasadnienie
NSA uznał, że organy administracji oraz WSA nie wykazały w sposób wystarczający istnienia "ważnych potrzeb służby", które uzasadniałyby przeniesienie funkcjonariusza. Organy poprzestały na ogólnikowych stwierdzeniach o konieczności zapewnienia prawidłowej realizacji zadań statutowych, nie przedstawiając szczegółowej analizy potrzeb kadrowych ani konkretnych przyczyn przeniesienia. Taki brak uzasadnienia stanowi naruszenie przepisów proceduralnych i materialnych.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
uchylono_decyzję
Przepisy (14)
Główne
ustawa o SW art. 69 § 1
Ustawa z dnia 9 kwietnia 2010 r. o Służbie Więziennej
Przeniesienie funkcjonariusza z urzędu do pełnienia służby w innej jednostce organizacyjnej jest dopuszczalne w przypadkach uzasadnionych ważnymi potrzebami służby. Decyzja w tej sprawie jest podejmowana w ramach uznania administracyjnego, ale musi być uzasadniona konkretnymi przesłankami.
P.p.s.a. art. 145 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do uchylenia decyzji lub postanowienia organu w przypadku naruszenia prawa materialnego lub przepisów postępowania.
P.p.s.a. art. 174
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Określa podstawy skargi kasacyjnej (naruszenie prawa materialnego lub przepisów postępowania).
Pomocnicze
ustawa o SW art. 2
Ustawa z dnia 9 kwietnia 2010 r. o Służbie Więziennej
Określa zadania Służby Więziennej, do których wykonywania jest ona powołana.
P.p.s.a. art. 183 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
NSA rozpoznaje skargę kasacyjną związany jej granicami.
P.p.s.a. art. 188
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do uchylenia zaskarżonego wyroku i rozpoznania skargi.
P.p.s.a. art. 203 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do zasądzenia kosztów postępowania.
P.p.s.a. art. 205 § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do zasądzenia kosztów postępowania.
k.p.a. art. 7
Kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek organu do działania w celu wyjaśnienia prawdy obiektywnej i załatwienia sprawy z uwzględnieniem interesu społecznego i słusznego interesu strony.
k.p.a. art. 77 § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek organu do wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego.
k.p.a. art. 80
Kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek organu do oceny na podstawie zebranego materiału dowodowego, czy zostały spełnione przesłanki do wydania decyzji.
k.p.a. art. 107 § 3
Kodeks postępowania administracyjnego
Wymóg uzasadnienia decyzji, w tym przedstawienia podstawy prawnej z przytoczeniem przepisów prawa.
k.p.a. art. 11
Kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek organu do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ich prawa i obowiązki.
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych art. 14 § 1
Podstawa do ustalenia wysokości kosztów zastępstwa procesowego.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Organy nie wykazały istnienia "ważnych potrzeb służby" uzasadniających przeniesienie funkcjonariusza. Decyzje organów były ogólnikowe i nie zawierały konkretnych przyczyn przeniesienia. Nastąpiło naruszenie przepisów postępowania poprzez zaniechanie wyczerpującego zebrania materiału dowodowego i brak wyjaśnienia stronom przesłanek decyzji.
Odrzucone argumenty
Argumentacja organów o konieczności zapewnienia prawidłowej realizacji zadań statutowych COSSW w K. była wystarczająca. Przeniesienie funkcjonariusza było konsekwencją reorganizacji Służby Więziennej i likwidacji poprzedniej jednostki. WSA prawidłowo ocenił, że organ nie wykroczył poza granice uznania administracyjnego.
Godne uwagi sformułowania
"ważne potrzeby służby" "uznanie administracyjne" "nie można mu było zarzucić dowolności" "nie budzi wątpliwości, że treść tego przepisu ustawy prowadzi do wniosku, że decyzja w sprawie przeniesienia z urzędu funkcjonariusza do pełnienia służby w innej jednostce organizacyjnej jest podejmowana przez właściwego przełożonego w ramach uznania administracyjnego" "nie ma miejsca dla mechanicznie i sztywno pojmowanej nadrzędności interesu ogólnego nad interesem indywidualnym"
Skład orzekający
Tamara Dziełakowska
przewodniczący
Przemysław Szustakiewicz
sprawozdawca
Olga Żurawska - Matusiak
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Uzasadnienie decyzji uznaniowych w sprawach personalnych funkcjonariuszy, zakres kontroli sądowej nad uznaniem administracyjnym, interpretacja pojęcia \"ważnych potrzeb służby\"."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji funkcjonariuszy Służby Więziennej i przeniesień z urzędu. Interpretacja "ważnych potrzeb służby" może być różna w zależności od kontekstu.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa pokazuje, jak ważne jest precyzyjne uzasadnianie decyzji administracyjnych, nawet tych podejmowanych w ramach uznania. Podkreśla rolę sądów w ochronie praw jednostki przed arbitralnością władzy.
“Czy "ważne potrzeby służby" wystarczą do przeniesienia funkcjonariusza? NSA wyjaśnia granice uznania administracyjnego.”
Sektor
administracja publiczna
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyIII OSK 5144/21 - Wyrok NSA Data orzeczenia 2021-11-30 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2021-06-16 Sąd Naczelny Sąd Administracyjny Sędziowie Olga Żurawska - Matusiak Przemysław Szustakiewicz /sprawozdawca/ Tamara Dziełakowska /przewodniczący/ Symbol z opisem 6194 Funkcjonariusze Służby Więziennej Hasła tematyczne Służba więzienna Sygn. powiązane II SA/Wa 1616/20 - Wyrok WSA w Warszawie z 2021-03-02 Skarżony organ Minister Sprawiedliwości Treść wyniku Uchylono zaskarżony wyrok oraz decyzję I i II instancji Powołane przepisy Dz.U. 2019 poz 1427 art. 69 ust. 1, ust. 2 pkt 1 Ustawa z dnia 9 kwietnia 2010 r. o Służbie Więziennej - t.j. Sentencja Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Tamara Dziełakowska Sędziowie: Sędzia NSA Przemysław Szustakiewicz (spr.) Sędzia NSA Olga Żurawska-Matusiak po rozpoznaniu w dniu 30 listopada 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej L.C. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 2 marca 2021 r., sygn. akt II SA/Wa 1616/20 w sprawie ze skargi L.C. na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] lipca 2020 r., nr [...] w przedmiocie przeniesienia do pełnienia służby na inne stanowisko 1. uchyla zaskarżony wyrok, zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Dyrektora Generalnego Służby Więziennej z dnia [...] grudnia 2019 r., znak [...] 2. zasądza od Ministra Sprawiedliwości na rzecz L.C. kwotę 720 (siedemset dwadzieścia) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Uzasadnienie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 2 marca 2021 r., sygn. akt II SA/Wa 1616/20, oddalił skargę L.C. na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] lipca 2020 r., nr [...] w przedmiocie przeniesienia do pełnienia służby na inne stanowisko. W uzasadnieniu wskazano na następujący stan faktyczny i prawny sprawy: Dyrektor Generalny Służby Więziennej decyzją personalną z dnia [...] grudnia 2019 r., znak [...], wydaną na podstawie art. 69 ust. 1, ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 9 kwietnia 2010 r. o Służbie Więziennej (Dz. U. z 2019 r., poz. 1427 ze zm., dalej jako "ustawa o SW") z dniem 1 stycznia 2020 r. przeniósł z urzędu L.C. do pełnienia służby w Centralnym Ośrodku Szkolenia Służby Więziennej w K. (dalej: "COSSW w K.") na stanowisko starszego wykładowcy. Minister Sprawiedliwości, po rozpoznaniu odwołania, decyzją z dnia [...] lipca 2020 r. utrzymał w mocy decyzję z dnia [...] grudnia 2019 r. W uzasadnieniu podniósł, że zgodnie z art. 1 i art. 2 ust. 1 ustawy o SW, Służba Więzienna jest umundurowaną i uzbrojoną formacją apolityczną, podległą Ministrowi Sprawiedliwości; ma ona własną strukturę organizacyjną i realizuje - na zasadach określonych w ustawie - Kodeks karny wykonawczy - zadania w zakresie wykonywania tymczasowego aresztowania oraz kar pozbawienia wolności i środków przymusu, skutkujących pozbawieniem wolności, a wykładnia przepisów, regulujących stosunek służbowy funkcjonariusza, powinna zmierzać do kształtowania Służby Więziennej, jako umundurowanej i uzbrojonej formacji, służącej społeczeństwu i przeznaczonej do zapewnienia w zakładach karnych i aresztach śledczych porządku i bezpieczeństwa. Cel ten wymaga, aby Służba Więzienna była zorganizowana hierarchicznie, w oparciu o ścisłą podległość służbową, co wiąże się z możliwością elastycznego gospodarowania zasobem osobowym Służby Więziennej przez jej organy. Istotą służb mundurowych - takich jak Służba Więzienna - jest karność i dyspozycyjność ich funkcjonariuszy, pozwalające na realizację celów służby. Skoro Służba Więzienna ma charakter formacyjny, to jej organy muszą mieć możliwość prowadzenia samodzielnej, efektywnej polityki kadrowej, służącej jak najpełniejszej realizacji zadań Służby. Zgodnie z art. 69 ust. 1 ustawy o SW, można z urzędu przenieść funkcjonariusza do pełnienia służby w innej jednostce organizacyjnej w przypadkach uzasadnionych ważnymi potrzebami służby; do przenoszenia funkcjonariusza oraz określenia jego stanowiska służbowego właściwymi są: Dyrektor Generalny Służby Więziennej - na obszarze kraju oraz dyrektor okręgowy. Ustawa o Służbie Więziennej nie definiuje pojęcia "ważnych potrzeb służby". Przyjmuje się, jednakże, że dana przesłanka powinna być w indywidualnym przypadku skonkretyzowana przez wskazanie okoliczności faktycznych, składających się na taką ocenę. W sprawie jest istotne, że zarządzeniem nr 47/2019 Dyrektora Generalnego Służby Więziennej z dnia 23 września 2019 r. w sprawie przekształcenia Ośrodka Szkolenia Służby Więziennej w K. w Centralny Ośrodek Szkolenia Służby Więziennej w K., określenia siedziby, nadania statutu Centralnemu Ośrodkowi Szkolenia Służby Więziennej w K. oraz zniesienia Centralnego Ośrodka Szkolenia Służby Więziennej w K., zlikwidowano Centralny Ośrodek Szkolenia Służby Więziennej w K., a jego następcą prawnym został - przekształcony w Ośrodek Centralny - dotychczasowy Ośrodek Szkolenia Służby Więziennej w K., a przeniesienie funkcjonariusza do dalszego pełnienia służby na stanowisko starszego wykładowcy w COSSW w K. stanowiło konsekwencję zniesienia COSSW w K. Mimo, że organ wystąpił do rektora Szkoły Wyższej powstałej m.in. na bazie COSSW w K. o ewentualne zrekrutowanie funkcjonariusza do pracy w Uczelni, to jednak został poinformowany, iż proces rekrutacji już się zakończył. Brak jest możliwości pełnienia przez L.C. służby w szkole wyższej. Tak więc w związku z likwidacją COSSW w K. i zakończonym procesem doboru kadry do kampusu mundurowego Szkoły Wyższej – Dyrektor Generalny SW zabezpieczył interes prawny funkcjonariusza, poprzez wskazanie nowego miejsca pełnienia służby - przy zachowaniu równorzędnego stanowiska w zakresie pobieranego uposażenia. Zdaniem organu odwoławczego, podjęte działania miały na celu zabezpieczenie zarówno interesu strony jak i jednostki organizacyjnej Służby Więziennej; wydanie kwestionowanej decyzji znajduje więc swoje uzasadnienie. Od powyższej decyzji skargę złożył funkcjonariusz. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasową argumentację. Powołanym na wstępie wyrokiem, WSA w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 232 ze zm., dalej jako "P.p.s.a.") uznał, że kwestionowana decyzja nie narusza prawa. Zdaniem Sądu pierwszej instancji organ nie wykroczył poza granice uznania administracyjnego. Zarówno kwalifikacje funkcjonariusza, jak i obiektywnie zrozumiałe potrzeby - tu przejęcie zadań realizowanych dotąd przez COSSW w K. przez ośrodek szkolenia w K., który stał się COSSW - uprawdopodabniają zasadność przeniesienia funkcjonariusza do pełnienia służby w danej jednostce. Organ winien wprawdzie brać pod uwagę także osobiste uwarunkowania funkcjonariusza np. dotychczasowe miejsce jego zamieszkania, nie może to mieć jednak prymatu nad potrzebami służby. W ocenie Sądu, nie budzi wątpliwości legalność wydania Zarządzenia nr 47/2019. Skoro bowiem ustawodawca przyznał Dyrektorowi Generalnemu SW kompetencję do określenia siedziby COSSW (art. 14 ust. 5 pkt 2 ustawy o SW), to tym samym upoważnił go do ewentualnej zmiany tej siedziby. Wobec tego, organ uprawniony jest również do rozstrzygania kwestii zmian organizacyjnych, będących następstwem określenia nowej siedziby COSSW. Przyjęcie odmiennej koncepcji oznaczałby, że osoby pełniące służbę w danej jednostce organizacyjnej Służby Więziennej stawałyby się - z mocy prawa - funkcjonariuszami jednostki w nowej lokalizacji. Z perspektywy skarżącego oznaczałoby to jego przejście z mocy prawa do COSSW w K., czemu się sprzeciwia. Zdaniem WSA w Warszawie, nie naruszono także przepisów postępowania, ponieważ dla wyniku sprawy nie mogło mieć istotnego znaczenia uchybienie, co do umożliwienia funkcjonariuszowi zajęcia stanowiska w toku postępowania przed organem I instancji. Skarżący swoją argumentację mógł bowiem przedstawić na etapie postępowania odwoławczego, zaś żadne istotne okoliczności faktyczne sprawy nie są wątpliwe - likwidacja jednostki, gdzie dotychczas pełnił służbę funkcjonariusz, brak propozycji służby w Szkole Wyższej, posiadanie kwalifikacji do pełnienia służby w jednostce o analogicznych zadaniach - wobec zlikwidowanej, gdzie pełnił on dotąd służbę. Ponadto doręczenie decyzji organu I instancji po dniu, gdy nastąpiły wynikające z niej skutki (po 1 stycznia 2020 r.) stanowi oczywiste uchybienie. Nie może być to jednak podstawą dla wyeliminowania danego aktu z obrotu prawnego. Wprawdzie funkcjonariusza można uznać za związanego treścią danej decyzji personalnej dopiero od dnia jej doręczenia, jednak jej obiektywne skutki prawne w sferze prawa publicznego np. kwestii faktycznego, organizacyjnego przyporządkowania - mają charakter wsteczny zwłaszcza, gdy jednostka, w której funkcjonariusz pełnił służbę z dniem 1 stycznia 2020 r. uległa likwidacji. Bez znaczenia jest podnoszona kwestia, czy funkcjonariuszowi doręczono stosowną decyzję bądź wyłącznie jej kopię. W sprawie nie budzi bowiem wątpliwości fakt jej wydania, zaś dla jej adresata było oczywiste, że doręczony mu dokument stanowił akt władczej woli organu, od którego skutecznie wniósł odwołanie. Sąd pierwszej instancji nie dopatrzył się, aby przeniesienie funkcjonariusza – wobec zmiany lokalizacji COSSW - do danej jednostki w nowej siedzibie, przy uwzględnieniu braku propozycji służby w Szkole Wyższej stanowiło naruszenie reguły z art. 225 k.p.a.; rozstrzygnięcie w sprawie nie miało charakteru dowolnego. Z kolei – w sprawach personalnych funkcjonariuszy Służby Więziennej - nie znajdą zastosowania reguły ogólne prawa pracy W uzasadnieniu skarżonego aktu, przytoczono istotne fakty, przemawiające za przeniesieniem go do COSSW w K. W dniu 11 maja 2021 r. skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożył L.C., wnosząc o uchylenie w całości zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa wg norm przepisanych. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucił: 1. na podstawie art. 174 pkt 1 P.p.s.a. naruszenie prawa materialnego, tj. art. 69 ust. 1 ustawy o SW poprzez jego niewłaściwe zastosowanie polegające na przyjęciu, że za przeniesieniem skarżącego kasacyjnie do COSSW w K. przemawiały ważne potrzeby służby, w sytuacji gdy w sprawie nie zostało w żaden sposób wykazane jakie ważne potrzeby służby uzasadniały decyzję organu; 2. na podstawie art. 174 pkt 2 P.p.s.a. naruszenie przepisów postępowania w sposób mogący mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: a. art. 3 § 1 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c P.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. poprzez zaniechanie zebrania przez organ w sposób wyczerpujący materiału dowodowego w sprawie, co skutkowało nieustaleniem wszystkich okoliczności faktycznych, na których powinno być oparte rozstrzygnięcie w sprawie; b. art. 3 § 1 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c P.p.s.a. w zw. z art. 11 k.p.a. poprzez brak dostatecznego wyjaśnienia stronom przesłanek, którymi organ kierował się przy załatwieniu sprawy, a w szczególności brak wyjaśnienia przesłanki "ważnych potrzeb służby", co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, bowiem ustalenie jakie ważne potrzeby służby spowodowały przeniesienie skarżącego do COSSW w K. są istotą sprawy. Zdaniem skarżącego kasacyjnie, w sprawie WSA w Warszawie, jak i poprzednio organy orzekające w sprawie, nie dokonał wszechstronnej analizy tego, czy w sprawie zaszły ważne potrzeby służby warunkujące konieczność przeniesienia skarżącego do innej jednostki, a ponadto nie zostało ustalone jakie dokładnie ważne potrzeby służby kryją się pod tym ogólnym pojęciem. Dyrektor Generalny SW wydając rozkaz personalny powinien wykazać, że są takie potrzeby organizacyjne, które wynikają z przyjętego modelu funkcjonowania Służby Więziennej. Decyzja personalna z dnia [...] grudnia 2019 r. w żadnym zakresie nie wskazała okoliczności faktycznych składających się na taką ocenę. Wskazanie przez organ, że przyczyną przeniesienia jest "konieczność zabezpieczenia prawidłowego realizowania statutowych zadań COSSW w K." nie wyczerpuje obowiązku organu do wykazania konkretnych przyczyn przeniesienia. Sąd nie zbadał czy faktycznie zaistniała potrzeba przeniesienia skarżącego do COSSW w K. i jakie to konkretnie zadania statutowe wymagały wsparcia kadrowego tego ośrodka. Dyrektor Generalny SW nie wykazał chociażby, że dokonał stosownej analizy potrzeb kadrowych w podległych mu jednostkach organizacyjnych, co mogłoby wyjaśnić w sposób jednoznaczny, dlaczego - kierując się ważnymi potrzebami służby, wziął pod uwagę jedynie COSSW w K. i dlaczego zdecydował się tam przenieść skarżącego. WSA w Warszawie uznał za wystarczający argument, że za przeniesieniem skarżącego przemawiały potrzeby służby spowodowane reorganizacją Służby Więziennej i zapewnienie prawidłowego funkcjonowania ośrodka w K. Zdaniem skarżącego natomiast argumenty organu są ogólnikowe i nie zwierają w swojej treści żadnych konkretnych przyczyn przeniesienia. W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ wniósł o jej oddalenie oraz zasadzenie kosztów postępowania, podnosząc, że zaskarżone orzeczenie odpowiada prawu. Naczelny Sąd Administracyjny zaważył co następuje: Zgodnie z art. 183 § 1 P.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznając skargę kasacyjną, związany jest jej granicami. Z urzędu bierze pod rozwagę wyłącznie nieważność postępowania. W rozpoznawanej sprawie żadna z enumeratywnie wymienionych w art. 183 § 2 P.p.s.a. przesłanek nieważności postępowania nie zachodzi, stąd NSA rozpoznał skargę kasacyjną w jej granicach. W skardze kasacyjnej opartej na obu podstawach wskazanych w art.174 pkt 1 i 2 P.p.s.a. zarzucono naruszenie norm procesowych, jak również przepisów prawa materialnego. Jednakże zarzuty, zarówno te natury procesowej, jak również dotyczące norm prawa materialnego, oscylują faktycznie wokół niewyjaśnienia, że w sprawie zaistniała przesłanka z art. 69 ust. 1 ustawy o SW, tj. ważnych potrzeb służby, dająca podstawę do przeniesienia skarżącego kasacyjne z dotychczasowego miejsca pełnienia służby do służby w COSSW w K. Przypomnieć należy, że art. 69 ust. 1 ustawy o SW określa, że funkcjonariusz może być z urzędu przeniesiony do pełnienia służby w innej jednostce organizacyjnej w przypadkach uzasadnionych ważnymi potrzebami służby. Funkcjonariusz może być przeniesiony również na własną prośbę, jeżeli nie stoją temu na przeszkodzie względy służbowe. W orzecznictwie nie budzi wątpliwości, że treść tego przepisu ustawy prowadzi do wniosku, że decyzja w sprawie przeniesienia z urzędu funkcjonariusza do pełnienia służby w innej jednostce organizacyjnej jest podejmowana przez właściwego przełożonego w ramach uznania administracyjnego, a w tego rodzaju sprawie sąd administracyjny jest zobowiązany do zbadania, czy podjęte rozstrzygnięcie zostało dokonane przez właściwego przełożonego oraz czy przy wydaniu decyzji nie przekroczono granic uznania administracyjnego (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 28 stycznia 2020 r., sygn. akt II SA/Wa 1660/19 oraz wyrok NSA z dnia 6 lutego 2018 r., sygn. akt I OSK 1858/17). Kontrola kasacyjna zarzutu błędnego zastosowania wykładni art. 69 ust. 1 ustawy o SW, w sytuacji gdy przepis ten konstruuje upoważnienie do wydania decyzji uznaniowej, wymaga wyjaśnienia pojęcia "uznanie administracyjne" oraz odniesienia się do istoty sądowej kontroli decyzji uznaniowych. Uznanie administracyjne oznacza przyznanie organowi administracji publicznej przepisem prawa materialnego pewnego luzu decyzyjnego polegającego na możliwości wyboru sposobu rozstrzygnięcia danej sprawy administracyjnej. Działanie organu korzystającego z możliwości podjęcia decyzji w ramach uznania administracyjnego musi mieścić się w granicach zakreślonych przez art. 7 k.p.a., tj. dążyć do wyjaśnienia prawdy obiektywnej i załatwić sprawę z uwzględnieniem interesu społecznego i słusznego interesu strony. Ocena, czy przy podejmowaniu decyzji o przeniesieniu z urzędu funkcjonariusza do pełnienia służby w innej jednostce organizacyjnej doszło do przekroczenia granic uznania administracyjnego, wymaga ustalenia właściwych proporcji pomiędzy kryterium interesu społecznego a słusznym interesem strony. Nie wynika to z prostego odczytania treści art. 7 k.p.a. Wskazać należy, iż zarówno pojęcia interesu społecznego, jak i słusznego interesu strony nie zostały ustawowo zdefiniowane, co powoduje, że treść nadaje im organ orzekający. Z reguły interes indywidualny nie pokrywa się z interesem społecznym. Ustawodawca w art. 7 k.p.a. nie określił hierarchii tych wartości, ani też zasad rozstrzygania kolizji pomiędzy interesem społecznym i słusznym interesem strony. Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 18 listopada 1993 r., sygn. akt III ARN 49/93 (OSNCP 1994/9/181) stwierdził, że "w państwie prawa nie ma miejsca dla mechanicznie i sztywno pojmowanej nadrzędności interesu ogólnego nad interesem indywidualnym. Oznacza to, że w każdym przypadku działający organ ma obowiązek wskazać, o jaki interes ogólny (publiczny) chodzi i udowodnić, iż jest on na tyle ważny i znaczący, że bezwzględnie wymaga ograniczenia uprawnień indywidualnych obywateli. Zarówno istnienie takiego interesu, jak i jego znaczenie, a także przesłanki powodujące konieczność przedłożenia w konkretnym wypadku interesu publicznego nad indywidualny podlegać muszą zawsze wnikliwej kontroli instancyjnej i sądowej". Zagadnienie wyważenia słusznego interesu w sprawie jest niezmiernie trudne, albowiem opiera się na elementach ocennych. W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że decyzja uznaniowa pozostaje wprawdzie pod kontrolą sądu, to jednak zakres tej kontroli jest ograniczony. Sprowadza się do zbadania, czy zaskarżona decyzja nie nosi cech dowolności, tj. czy organ administracji wybrał prawnie dopuszczalny sposób rozstrzygnięcia oraz czy wyboru takiego dokonał po ustaleniu i rozważeniu okoliczności istotnych dla sprawy. Kontrola w takich przypadkach dotyczy procesu wydania decyzji (spełnienia przez organ wymogów proceduralnych), ustalania stanu faktycznego jako elementu tego procesu oraz oceny faktów, które z punktu widzenia obowiązujących przepisów mogą mieć w danej sprawie istotne znaczenie prawne. Dotyczy ona zatem tej części treści decyzji uznaniowej, która jest powiązana z określonymi i ostrymi kryteriami prawnymi, nie obejmuje zaś tej części treści rozstrzygnięcia, która wiąże się z realizowaniem określonej polityki administracyjnego stosowania prawa (celowości administracyjnej czy roli słuszności w kształtowaniu treści decyzji) w ramach luzów decyzyjnych stworzonych przez podstawy decyzji uznaniowej. Sądy administracyjne nie są uprawnione do dokonywania oceny tego, w jaki sposób organy administracji wypełniają treści pozasystemowych kryteriów słusznościowych czy celowościowych, realizując określoną politykę stosowania prawa administracyjnego (por. wyrok NSA z dnia 19 maja 2011 r. sygn. akt I OSK 301/11). W tego typu sprawach sądy administracyjne badają jedynie, czy organy w konkretnej sprawie nie przekroczyły granic uznania, to jest czy ich decyzja nie jest arbitralna lub podjęta przy użyciu niedozwolonych kryteriów. Nie mogą natomiast wkraczać w kompetencje organów (w tym przypadku organów Służby Więziennej) i oceniać słuszności realizowanej przez nie polityki kadrowej. Kontrola sądowa decyzji uznaniowych zmierza zatem do ustalenia, czy na podstawie obowiązujących przepisów prawa dopuszczalne było wydanie decyzji, czy organ przy jej wydaniu nie przekroczył granic uznania administracyjnego oraz czy uzasadnił rozstrzygnięcie dostatecznie zindywidualizowanymi przesłankami, w ten sposób, aby nie można mu było zarzucić dowolności. Badaniu podlega więc, czy przy podjęciu decyzji została spełniona, zawarta w art. 7 k.p.a., powinność uwzględnienia słusznego interesu społecznego i słusznego interesu strony. Przy czym zaakceptowanie zakresu, w jakim organ uczynił użytek z przyznanego mu uprawnienia, zależy od ustalenia, czy stan faktyczny sprawy został wszechstronnie wyjaśniony w świetle wszystkich przepisów prawa materialnego, mających zastosowanie w sprawie. Z treści art. 69 ust. 1 ustawy o SW wynika, iż ramy powyższego uznania administracyjnego wyznaczają "ważne potrzeby służby", która to przesłanka przeniesienia funkcjonariusza musi być uzasadniona. Omawiana ustawa nie definiuje pojęcia "ważne potrzeby służby". W orzecznictwie uznaje się, że "istnienie przesłanki "ważnej potrzeby służby" musi być rozważane na tle stanu faktycznego określonej sprawy. Niezbędne jest przy tym wykazanie realnie istniejącej przyczyny lub szeregu okoliczności czy zdarzeń świadczących łącznie o tym, że przeniesienie funkcjonariusza było konieczne. Decyzja o przeniesieniu z urzędu do pełnienia służby wymaga wykazania przyczyn uzasadniających takie przeniesienie. Przyczyny te to konkretnie sprecyzowane względy służbowe, ale wyłącznie te, które należy ocenić jako ważne" (wyrok NSA z dnia 6 września 2013 r., sygn. akt I OSK 1309/13), a zatem koniecznym jest wykazanie, że po pierwsze, istnieje co najmniej jeden czynnik powodujący, że funkcjonariusza należy przenieść do pełnienia służby w innej jednostce organizacyjnej, a po drugie, należy wykazać, że powód przeniesienia jest istotny dla realizacji przez Służbę Więzienną określonych w. art. 2 ustawy o Służbie Więziennej zadań, do których wykonywania jest powołana ta służba mundurowa. Za takie przyczyny orzecznictwo uważa m.in. względy służbowe wymuszone potrzebami kadrowymi Służby Więziennej związanymi z koniecznością zapewnienia sprawnego (prawidłowego) funkcjonowania nowo utworzonej jednostki organizacyjnej Służby Więziennej, jak i efektywnego wykorzystania posiadanych etatów, co odpowiada intencjom prawodawcy w zakresie ochrony interesu służby i nie można tego rodzaju działań postrzegać w kategoriach łamania zasad procedury administracyjnej (wyrok NSA z dnia 6 września 2013 r., sygn. akt I OSK 1309/13) lub konieczność pokrycia braków kadrowych w jednostkach Służby Więziennej (ww. wyrok NSA z dnia 19 maja 2011 r., sygn. akt I OSK 301/11). Jednocześnie podnosi się w orzecznictwie, że wydana decyzja powinna zgodnie z dyspozycją art. 107 § 3 k.p.a. przedstawić powody, dla których zostało dokonane przeniesienie (por. wyrok NSA z dnia 19 stycznia 2021 r., sygn. akt III OSK 3028/21). W rozpoznawanej sprawie organy uznały, że istnieją trzy przesłanki przeniesienia skarżącego kasacyjnie do służby w COSSW w K.: po pierwsze, likwidacja dotychczasowego miejsca służby, po drugie, brak możliwości pełnienia przez niego służby w jednostce, która powstała w miejscu COSSW w K., w którym skarżący kasacyjnie dotychczas pełnił służbę i po trzecie, konieczność zabezpieczenia prawidłowego realizowania statutowych zadań COSSW w K. Dwie pierwsze przesłanki nie budzą wątpliwości. W tym zakresie organy orzekające w sprawie wykazały, że zgromadzony materiał dowodowy jednoznacznie określa, że COSSW w K. został zlikwidowany, a powstała na jego bazie uczelnia wyższa nie jest zainteresowana powierzeniem stanowiska służbowego funkcjonariuszowi. Jednak w sprawie organ nie wykazał istnienia "ważnej potrzeby służby", która powoduje, że skarżący kasacyjnie powinien zostać przeniesiony do COSSW w K. W tym zakresie zarówno organy orzekające w sprawie, a za nim WSA w Warszawie poprzestały jedynie na stwierdzeniu, że przeniesienie funkcjonariusza ma zapewnić prawidłową realizację zadań statutowych COSSW w K. W żaden sposób nie została jednak dokonana, co było zwykłą praktyką w tego rodzaju sprawach, szczegółowa analiza potrzeb kadrowych SW, szczególnie w okręgu, w którym pełni służbę skarżący kasacyjnie, ani nie wskazano, dlaczego przeniesienie go do nowego miejsca służby zapewni realizację zadań COSSW w K. Organ w tym zakresie poprzestał na ogólnym, ale niczym nie uzasadnionym stwierdzeniu, co powoduje, że decyzje wydane w sprawie - jak słusznie podniesiono w skardze kasacyjnej – naruszają art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. poprzez braki w zebranym przez organy materiale dowodowym, co z kolei skutkowało nieustaleniem wszystkich okoliczności faktycznych, na których powinno być oparte rozstrzygnięcie w sprawie, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Tak więc nie można uznać, że w toku postępowania ustalono, iż w stosunku do skarżącego kasacyjnie wystąpiła przesłanka przeniesienia z powodu ważnego interesu służby z art. 69 ust. 1 ustawy o SW. W sprawie, wobec skutecznego podniesienia zarzutu naruszenia prawa materialnego, zaistniały przesłanki do zastosowania art. 188 P.p.s.a. W konsekwencji, Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżony wyrok oraz uznając, że istota sprawy została dostatecznie wyjaśniona, rozpoznał skargę i na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c P.p.s.a., uchylił zaskarżoną decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] lipca 2020 r., nr [...] oraz poprzedzającą ją decyzję Dyrektora Generalnego Służby Więziennej z dnia [...] grudnia 2019 r., znak [...]. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 203 pkt 1, art. 200 i art. 205 § 2 P.p.s.a. w związku z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. b i w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2018 r., poz. 265). Koszty te wynoszą 720 złotych, na które składają się wynagrodzenie dla pełnomocnika skarżącego kasacyjnie za sporządzenie i wniesienie skargi kasacyjnej (240 zł) oraz wynagrodzenie dla pełnomocnika za udział w pierwszej instancji (480 zł).
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI