III OSK 514/22

III OSK 514/22 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2023-08-02
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-02-24
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Beata Jezielska /sprawozdawca/
Małgorzata Masternak - Kubiak
Małgorzata Pocztarek /przewodniczący/
Symbol z opisem
6132 Kary pieniężne za naruszenie wymagań ochrony środowiska
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Sygn. powiązane
IV SA/Wa 581/21 - Wyrok WSA w Warszawie z 2021-08-30
Skarżony organ
Inspektor Ochrony Środowiska
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 259
184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Małgorzata Pocztarek Sędziowie: sędzia NSA Małgorzata Masternak-Kubiak sędzia del. WSA Beata Jezielska (spr.) po rozpoznaniu w dniu 2 sierpnia 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Gminnego Zakładu [...] Sp. z o.o. w G. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 30 sierpnia 2021 r. sygn. akt IV SA/Wa 581/21 w sprawie ze skargi Gminnego Zakładu [...] Sp. z o.o. w G. na decyzję Głównego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia 3 lutego 2021 r. nr DIiO-420/632/2015/iz w przedmiocie wymierzenia administracyjnej kary pieniężnej oddala skargę kasacyjną
Uzasadnienie
Wyrokiem z 30 sierpnia 2021 r. (sygn. akt IV SA/Wa 581/21) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, po rozpoznaniu sprawy ze skargi Gminnego Zakładu [...] Sp. z o.o. z siedzibą w G. na decyzję Głównego Inspektora Ochrony Środowiska z 3 lutego 2021 r. nr DIiO-420/632/2015/iż w przedmiocie wymierzenia administracyjnej kary pieniężnej, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity na dzień orzekania przez WSA Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej jako: p.p.s.a.), oddalił skargę.
W uzasadnieniu wyroku podano, że w trakcie kontroli przeprowadzonej w dniach 23, 24 i 30 kwietnia 2015 r. oraz 5 maja 2015 r. na terenie oczyszczalni ścieków komunalnych "L." w M., powiat p., stwierdzono, że kontrolowana Spółka - zgodnie z posiadanym pozwoleniem wodnoprawnym – powinna pobierać do analizy fizyko - chemicznej 12 próbek w ciągu roku, a jeśli zostanie wykazane, że ścieki spełniają wymagane warunki - 4 próbki w następnych latach. Jeżeli jedna próbka z czterech nie spełni tego warunku, w następnym roku ponownie pobiera się 12 próbek. W oparciu o przedłożone w trakcie kontroli protokoły poboru prób ustalono, że pobierane próby ścieków w okresach obowiązywania pozwolenia wchodzących w rok kalendarzowy 2011, nie były próbami średniodobowymi, proporcjonalnymi do przepływu. Wyniki analiz jakości ścieków wykonywane były w oparciu o próby jednorazowe (chwilowe).
Decyzją z 21 sierpnia 2015 r. [...] Wojewódzki Inspektor Ochrony Środowiska wymierzył skarżącej Spółce administracyjną karę pieniężną w wysokości 282.257 zł za wprowadzanie w roku kalendarzowym 2011 do rzeki P. ścieków z oczyszczalni ścieków L. z przekroczeniem warunków określonych pozwoleniu wodnoprawnym.
W odwołaniu od tej decyzji Spółka wskazała, że z załączonej do akt sprawy "Opinii dotyczącej reprezentatywności i miarodajności różnych metod poboru próbek ścieków w biologicznej oczyszczalni ścieków typu L. w M." sporządzonej przez prof. dr hab. inż. T. S. jednoznacznie wynika, że zastosowana przez stronę metoda poboru próbek ścieków nie wpływa na wynik badania.
Zaskarżoną decyzją z 3 lutego 2021 r. Główny Inspektor Ochrony Środowiska, na podstawie art. 298 ust. 1 pkt 2, art. 299 ust. 1 pkt 2 art. 305a ust. 1 pkt 2 lit. a ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (Dz. U. z 2020 r., poz. 1219 ze zm., dalej jako: P.o.ś), uchylił w całości decyzję organu I instancji i wymierzył skarżącej administracyjną karę pieniężną w wysokości 46420 zł za wprowadzanie w 2011 roku do rzeki P. ścieków z oczyszczalni ścieków L. z przekroczeniem warunków określonych w pozwoleniu wodnoprawnym. W uzasadnieniu organ podał, że w pozwoleniu wodnoprawnym zostały ustalone najwyższe dopuszczalne wartości wskaźników zanieczyszczeń w odprowadzanych ściekach, zaś pozwolenie zostało udzielone na czas oznaczony od 1 listopada 2007 r. do 31 października 2017 r. Wskazano, że w oparciu o przedłożone w trakcie kontroli protokoły poboru prób ustalono, że pobierane do badania próbki ścieków w okresie od października 2013 r. do marca 2015 r. nie były próbkami średnimi dobowymi, proporcjonalnymi do przepływu, zaś wyniki analiz jakości ścieków wykonywane były w oparciu o próbę jednorazową (chwilową). Podano, że organ dokonał oceny spełniania warunków określonych w pozwoleniu wodnoprawnym w okresach od 1 listopada 2010 r. do 31 października 2011 r. oraz od 1 listopada 2011 r. do 31 października 2012 r. i w obu analizowanych okresach obowiązywania pozwolenia stwierdził przekroczenie jego warunków, gdyż nie uznał przedkładanych mu automonitoringowych wyników analiz jakości ścieków z uwagi na to, że nie były przestrzegane zasady pobierania próbek i wyniki analiz nie są miarodajne dla ustalenia wielkości emisji. Organ odwoławczy podniósł, że opinia, która została przedłożona w celu wykazania, że wykonane przez Spółkę pomiary jakości ścieków są miarodajne dla oceny wielkości emisji, nie mogła być uwzględniona. Rozporządzenie Ministra Środowiska z 24 lipca 2006 r w sprawie warunków, jakie należy spełnić przy wprowadzaniu ścieków do wód lub do ziemi oraz w sprawie substancji szczególnie szkodliwych dla środowiska wodnego (Dz.U. z 2006 r. nr 137, poz. 984 ze zm., dalej jako: rozporządzenie z 2006 r.) w załączniku nr 1 przewiduje tylko dwa wyjątki, w których dopuszcza się uproszczony sposób pobierania próbek ścieków, a żaden z nich nie dotyczy przedmiotowej oczyszczalni ścieków. Także w pozwoleniu wodnoprawnym organ nie określił uproszczonego sposobu poboru próbek. W związku z tym organ zobowiązany był do wymierzenia administracyjnej kary pieniężnej. Natomiast organ odwoławczy uznał za zasadny argument Spółki dotyczący przedawnienia prawa do wymierzenia kary, w części dotyczącej odprowadzania ścieków w okresie od 1 listopada 2010 r. do 31 października 2011 r., gdyż decyzja wymierzająca karę pieniężną za odprowadzanie ścieków za ten okres, za wielkość przekroczenia, która wystąpiła w 2011 r., tj. za okres od 1 stycznia 2011 r. do 31 października 2011 r., powinna zostać doręczona do 31 grudnia 2014 r., a została doręczona 27 sierpnia 2015 r. W związku z tym organ odwoławczy skorygował wysokość kary.
W skardze na powyższą decyzję skarżąca Spółka zarzuciła naruszenie przepisów k.p.a. oraz P.o.ś., wnosząc o jej uchylenie oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoje stanowisko w sprawie.
Oddalając skargę WSA wskazał, że nie zostały dotrzymane obowiązki przestrzegania wymagań formalnych odnośnie poboru prób. Wskazano, że pobierana próba ścieku nie była próbą średniodobową, proporcjonalną do przepływu, co sama skarżąca potwierdziła w skardze. Wyniki analizy jakości ścieków wykonywane były w oparciu o próbę jednorazową (chwilową). Podniesiono, że art. 298 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 305 ust. 3 pkt 3 P.o.ś. nakłada na organ obowiązek wymierzenia kary w ściśle określonej przez ustawodawcę wysokości, a zatem organ w tym zakresie nie działa na zasadzie uznania, lecz jest związany kategorycznym brzmieniem przepisu i w przypadku stwierdzenia przekroczenia warunków korzystania ze środowiska (wyniki pomiarów wielkości emisji nasuwają zastrzeżenia) nakłada administracyjną karę pieniężną. Wskazano, że nieprzestrzeganie zasady pobierania próbek co do zasady prowadzi do tego, że wyniki pomiarów prowadzonych przez podmiot korzystający ze środowiska nasuwają zastrzeżenia. Wyłomu w tej zasadzie można dopatrywać się wyłącznie w odniesieniu do takich uchybień przy pobieraniu próbek, które w świetle podstawowej wiedzy specjalistycznej (którą co do zasady posiada organ) miały charakter nieistotny i nie mogły wpłynąć na miarodajność wyników. Podniesiono, że wyniki analizy jakości ścieków wykonywane były w oparciu o próbę jednorazową (chwilową), co narusza przepisy rozporządzenia 2006 r. Zatem przy poborze próbek wystąpiły podstawowe błędy metodologiczne, automatycznie dyskwalifikujące miarodajność uzyskanych wyników. Wskazano, że to, że w ciągu jednej godziny odprowadzone ścieki miały dobrą jakość (tj. nie przekraczały dopuszczalnych norm) nie oznacza, że w ciągu całej doby jakość ścieków była taka sama. W konsekwencji nie wiadomo, jakie wielkości zanieczyszczeń zostały rzeczywiście wprowadzone do środowiska. Natomiast niespełnienie warunków prowadzenia pomiarów jest równoznaczne z nieprowadzeniem pomiarów i przekroczeniem warunków pozwolenia. W związku z tym WSA nie podzielił stanowiska skarżącej, że organ powinien wykazać niemiarodajność wyników analiz, opartych na próbkach chwilowych, w tym przeprowadzić dowód ze zleconej przez Spółkę opinii, gdyż dowody takie nie mogą zmienić faktu niespełniania przez pobrane próbki niezbędnych standardów. Wskazano przy tym, że przedstawiona opinia jest opisem reprezentatywności i miarodajności uproszczonej metody badania próbek, która jest niezgodna z pozwoleniem wodnoprawnym, a ponadto została sporządzona około cztery lata po okresie, za który nałożono na skarżącą karę administracyjną i trudno dopatrywać się w niej wiarygodnego źródła dowodowego.
Od wyroku tego skargę kasacyjną wywiodła Spółka, zaskarżając go w całości. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono:
I. naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.:
- art. 1 § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2021 r., poz. 137, dalej jako: P.u.s.a) w zw. z art. 7, art. 77, art. 80, art. 107 § 3 k.p.a. poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i zaniechanie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny wnikliwej kontroli legalności zaskarżonej decyzji oraz oddalenie skargi, pomimo że w toku postępowania administracyjnego organ nie dokonał pełnego postępowania dowodowego, opierając swoje orzeczenie jedynie na własnych poglądach, nie zaś na określonych przepisach prawa materialnego, jak też brak rzeczywistego uzasadnienia faktycznego wydanej decyzji;
- art. 305 ust.1, ust. 2, ust. 3 pkt. 3, ust. 4 P.o.ś. poprzez ich nieprawidłową wykładnię, a w konsekwencji niewłaściwe zastosowanie polegające na przyjęciu, że wyniki pomiarów prowadzonych przez podmiot korzystający ze środowiska nasuwają zastrzeżenia, gdyż nie zostały dotrzymane obowiązki przestrzegania wymagań formalnych odnośnie do poboru wód, przez co wyniki analiz nie są miarodajne dla ustalenia wielkości emisji, podczas gdy przeprowadzone badania posiadają walory miarodajne, które są niezbędne dla dokonania oceny, czy doszło do przekroczenia norm emisji wskazanych w udzielonym pozwoleniu wodnoprawnym,
- art. 298 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 305 ust.3 pkt 3 p.o.ś oraz art. 299 ust. 1 pkt 2 P.o.ś poprzez ich niewłaściwe zastosowanie polegające na przyjęciu, że doszło do naruszenia warunków określonych w pozwoleniu wodnoprawnym, co skutkowało nałożeniem administracyjnej kary pieniężnej na podmiot korzystający z środowiska, w sytuacji gdy w świetle zgromadzonego materiału dowodowego brak było podstaw do jego zastosowania i nałożenia administracyjnej kary pieniężnej w wysokości 282.257 zł, gdyż organ nie uznał przedłożonych mu wyników pomiarów emisji, które były miarodajne;
II. naruszenie przepisów postępowania, mających wpływ na wynik sprawy tj.:
- art 145 § 1 pkt 1 lit a i c p.p.s.a. w zw. z art. 151 p.p.s.a. poprzez oddalenie skargi w sytuacji, gdy skarżąca wykazała, że postępowanie organów administracji publicznej dotknięte było wadami, które uniemożliwiły prawidłowe przeprowadzenie postępowania i ustalenie stanu faktycznego w sprawie, w szczególności zaś Sąd nienależycie przyjął, że nie jest zasadne przeprowadzenie dowodu z opinii sporządzonej przez prof. dr hab. Inż. T. S. na temat reprezentatywności i miarodajności różnych metod poboru próbek ścieków w biologicznej oczyszczalni ścieków typu L. w M., co bez wątpienia miało istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż z opinii wynika, że wynikom analiz nie sposób odmówić waloru miarodajności;
- art. 145 g 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a, w związku z art. 6, art. 7 i art 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 305 ust. 2 P.o.ś oraz art 80 k.p.a. poprzez nierozpatrzenie w sposób wyczerpujący całości materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie, a w konsekwencji bezpodstawne przyjęcie, że przedłożone przez stronę organowi wyniki pomiarów wielkości emisji ze względu na błędy metodologiczne automatycznie zdyskwalifikowały miarodajność uzyskanych wyników, co stwierdził organ opierając się tylko na podstawowej analizie dokumentacji badań, pomijając dalsze ustalenia czy wykonane analizy próbek stanowią wystarczającą przesłankę do zakwestionowania wykonanych pomiarów.
W oparciu o tak sformułowane zarzuty strona skarżąca kasacyjnie wniosła o uchylenie zaskarżonego orzeczenia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu, zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, zrzekając się przy tym przeprowadzenia rozprawy.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podano, że fakt nieprawidłowego pobierania próbek nie przesądza automatycznie o nieprzydatności uzyskanych wyników badań. Takie stanowisko jest sprzeczne z treścią art. 305 ust. 2 P.o.ś. w którym przewidziano możliwość, a nie obowiązek zakwestionowania przez organ wyników przedłożonych pomiarów. Podniesiono, że zakwestionowanie przedstawionych wyników jest możliwe, jeżeli pomiary nasuwają zastrzeżenia, a przesłanka ta w ocenie skarżącej kasacyjnie nie została spełniona. Podniesiono, że skarżąca w sposób należyty wykazała, że pomimo nieprawidłowego poboru próbek, co nastąpiło na skutek błędu pracownika Spółki, nie doszło do utraty ich waloru miarodajności i celem potwierdzenia tego przedłożyła do akt postępowania administracyjnego opinię na temat reprezentatywności i miarodajności różnych metod poboru próbek ścieków w przedmiotowej oczyszczalni ścieków. Skoro zatem stanowisko skarżącej zostało poparte opinią specjalisty, to zasługuje ono na uwzględnienie. Wskazano, że art. 305 ust. 3 pkt 3 P.o.ś. składa się z dwóch części, które muszą zaistnieć jednocześnie. W przypadku, gdy źle pobrane próbki są miarodajne dla stwierdzenia wielkości emisji, to sankcja w postaci kary nie powinna mieć zastosowania. Zarzucono, że organ wadliwie zrównał sytuację skarżącej z sytuacją, w której podmiot całkowicie zaniechałby dokonywania pomiarów emisji. Podniesiono, że skarżąca przedstawiła opinię specjalistyczną, z której wprost wynika, że nieprawidłowości poboru próbek wody nie pozbawiły ich waloru miarodajności dla ustalenia wielkości emisji do środowiska, zaś organ, kwestionując stanowisko skarżącej, nie podjął żadnych kroków celem wykazania, że przeprowadzone analizy stanowią wystarczająca przesłankę do zakwestionowania wykonanych pomiarów.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Sprawę rozpoznano na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 182 § 2 p.p.s.a.
Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod uwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania. W przedmiotowej sprawie nie zachodzą przesłanki nieważności postępowania określone w art. 183 § 2 p.p.s.a. W związku z tym Naczelny Sąd Administracyjny, przy rozpoznaniu sprawy, związany był granicami skargi kasacyjnej.
Wniesiona skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw.
Przede wszystkim należy podnieść należy, że zarzuty podniesione w skardze kasacyjnej determinują zakres kontroli dokonywanej przez Naczelny Sąd Administracyjny. Postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym oparte jest bowiem na zasadzie dyspozycyjności i nie polega na ponownym rozpoznaniu sprawy w jej całokształcie. W związku z tym obowiązkiem strony składającej środek odwoławczy jest takie zredagowanie podstaw kasacyjnych i zarzutów skargi, a także ich uzasadnienie, aby nie budziły one wątpliwości interpretacyjnych (por. wyrok NSA z 19 lutego 2009 r., sygn. akt II SK 1688/07). Wprawdzie nie dochodzi do automatycznego dyskwalifikowania skarg kasacyjnych w sytuacji, gdy zarzuty kasacyjne nie w pełni spełniają wymogi konstrukcyjne określone w art. 176 p.p.s.a. (por. uchwała NSA z 26 października 2009 r. sygn. akt I OPS 10/09), jednakże Naczelny Sąd Administracyjny nie może we własnym zakresie konkretyzować zarzutów skargi kasacyjnej, ani uściślać bądź w inny sposób ich korygować (por. wyrok NSA z 27 stycznia 2015 r., sygn. akt II GSK 2140/13, wyrok NSA z 13 listopada 2014 r., sygn. akt I OSK 1420/14), chyba że umożliwia to powołana choćby niedoskonale podstawa prawna, a wadliwość zarzutu jest możliwa do usunięcia poprzez analizę argumentacji uzasadnienia środka odwoławczego (por. wyrok NSA z dnia 22 sierpnia 2012 r., sygn. akt I FSK 1679/11).
Zgodnie z art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Przepis art. 174 pkt 1 p.p.s.a. przewiduje dwie postacie naruszenia prawa materialnego, a mianowicie błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie. Błędna wykładnia oznacza nieprawidłowe zrekonstruowanie treści normy prawnej wynikającej z konkretnego przepisu, czyli mylne rozumienie określonej normy prawnej, natomiast niewłaściwe zastosowanie to dokonanie wadliwej subsumcji przepisu do ustalonego stanu faktycznego, czyli niezasadne uznanie, że stan faktyczny sprawy odpowiada hipotezie określonej normy prawnej. Natomiast dla poprawności zarzutu sformułowanego w ramach drugiej podstawy kasacyjnej, tj. naruszenia przepisów postępowania konieczne jest wskazanie przepisów procedury sądowoadministracyjnej naruszonych przez sąd w powiązaniu z właściwymi przepisami regulującymi postępowanie przed organami, a także wykazaniu, że uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
W rozpoznawanej sprawie skarga kasacyjna nie w pełni odpowiada powyższym wymogom. Należy bowiem zauważyć, że w ramach podstawy kasacyjnej określonej w art. 174 pkt 1 p.p.s.a. autor skargi kasacyjnej podniósł zarzut naruszenia art. 1 § 2 P.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 77, art. 80, art. 107 § 3 k.p.a., którego upatruje w zaniechaniu przez WSA wnikliwej kontroli legalności zaskarżonej decyzji i oddaleniu skargi pomimo, że organ nie dokonał pełnego postępowania dowodowego, jak też nie przedstawił rzeczywistego uzasadnienia faktycznego wydanej decyzji. Przepis art. 1 § 2 P.p.s.a. nie jest przepisem procesowym, lecz ustrojowym, określającym podstawowe kryterium sprawowania kontroli administracji publicznej przez sądy administracyjne. Może on zatem stanowić samodzielną podstawę kasacyjną tylko wówczas, gdy sąd przyjmie inne niż legalność kryterium kontroli zaskarżonego aktu lub innego działania administracji publicznej, uwzględniając inne dyrektywy lub stosując pozaustawowe środki, co w niniejszej sprawie nie miało miejsca. Natomiast okoliczność, że strona skarżąca kasacyjnie nie zgadza się ze stanowiskiem i argumentacją Sądu I instancji nie uzasadnia zarzutu naruszenia powyższego przepisu. Z kolei art. 7, art. 77, art. 80 oraz 107 § 3 k.p.a. są przepisami postępowania, a w związku z tym nie mogą być podnoszone w ramach zarzutu naruszenia prawa materialnego, chyba że zarzut dotyczyłby ich niewłaściwej wykładni, czego w zarzucie tym nie podniesiono.
Podobnie w ramach zarzutu naruszenia przepisów postępowania został skonstruowany zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. w zw. z art. 151 p.p.s.a. poprzez oddalenie skargi w sytuacji, gdy postępowanie organów administracji publicznej dotknięte było wadami, które uniemożliwiły prawidłowe przeprowadzenie postępowania i ustalenie stanu faktycznego w sprawie. Zarówno przepis art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a., jak i art. 151 p.p.s.a. mają charakter wynikowy. Powołane normy określają zatem wyłącznie sposób rozstrzygnięcia danej sprawy przez Sąd I instancji i jako takie nie mogą stanowić samodzielnej podstawy kasacyjnej. Skuteczne zakwestionowanie tego rodzaju normy wymaga powiązania z zarzutem naruszenia konkretnych przepisów prawa materialnego lub procesowego, których nie dostrzegł lub też nieprawidłowo dostrzegł Sąd I instancji wydając wyrok o określonej treści, a takiego powiązania w skardze kasacyjnej brak, co uniemożliwia Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu odniesienie się do tak sformułowanego zarzutu.
Natomiast pozostałe zarzuty skargi kasacyjnej, zarówno w ramach zarzutów naruszenia prawa materialnego, jak i naruszenia przepisów postępowania (art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a.) zmierzają do podważenia stanowiska organów, zaakceptowanego przez Sąd I instancji, że wyniki pomiarów wielkości emisji ze względu na błędy formalne automatycznie dyskwalifikują miarodajność uzyskanych wyników. Zdaniem skarżącej kasacyjnie organ winien bowiem dokonać ustalenia, czy wykonane analizy próbek stanowią wystarczającą przesłankę do zakwestionowania wykonanych pomiarów, a tym samym czy zaistniała podstawa do nałożenia administracyjnej kary pieniężnej.
Stosownie do art. 305 ust. 1 pkt 1 P.o.ś. wojewódzki inspektor ochrony środowiska stwierdza przekroczenie warunków korzystania ze środowiska na podstawie, o której mowa w art. 299 ust. 1 pkt 2, jeżeli podmiot korzystający ze środowiska prowadzi wymagane pomiary wielkości emisji. W myśl art. 305 ust. 2 P.o.ś. wojewódzki inspektor ochrony środowiska może nie uznać przedkładanych mu wyników wymaganych pomiarów wielkości emisji, jeżeli pomiary te nasuwają zastrzeżenia. Zgodnie z art. 305 ust. 3 pkt 3 P.o.ś. wyniki pomiarów prowadzonych przez podmiot korzystający ze środowiska nasuwają zastrzeżenia, jeżeli w szczególności nie były przestrzegane zasady pobierania próbek, przez co wyniki analiz nie są miarodajne dla ustalenia wielkości emisji. Zasady pobierania próbek zostały zaś określone zarówno w rozporządzeniu z 2006 r., jak i w pozwoleniu wodnoprawnym udzielonym Spółce.
Nie budzi wątpliwości okoliczność, że Spółka nie zachowała wymogów pobierania próbek, gdyż skarżąca kasacyjnie tego nie kwestionuje. Jednakże w ocenie Spółki samo naruszenie zasad pobierania próbek nie stanowi samodzielnej podstawy do zakwestionowania badań i konieczne jest wykazanie, że uzyskane wyniki nie są miarodajne dla ustalenia wielkości emisji. Jak wskazano w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 7 marca 2023 r. (sygn. akt III OSK 7042/21) użyty w art. 305 ust. 2 P.o.ś. zwrot "przez co" nie stanowi o równoważności części zdania "nie były przestrzegane zasady pobierania próbek" z drugą jego częścią "wyniki analiz nie są miarodajne dla ustalenia wielkości emisji". Zwrot "przez co" stanowi synonim "z powodu czego", "skutkiem czego" lub "wobec czego". Tym samym ustawodawca w dyspozycji normy prawnej zawartej w art. 305 ust. 3 pkt 3 P.o.ś. wskazuje, że zakazanym zachowaniem dla jej adresata (tj. podmiotu korzystającego ze środowiska) jest takie postępowanie, które polega na nieprzestrzeganiu zasad pobierania próbek. Z tego powodu, że dany podmiot nie przestrzega zasad pobierania próbek, wyniki analiz oparte na tak pobranych próbkach nie są miarodajne dla ustalenia wielkości emisji. W związku z tym niezasadne jest twierdzenie skarżącej kasacyjnie, że samo pobranie próbek z naruszeniem zasad ich pobierania nie stanowi podstawy do nałożenia administracyjnej kary pieniężnej. Nieprawidłowo pobrane próbki nie mogą w ogóle być oceniane jako miarodajne dla ustalenia wielkości emisji. W orzecznictwie sądowadministracyjnym wskazuje się bowiem, że po to rozporządzeniu z 2006 r. prawodawca określił sposób pobierania próbek, aby na tej podstawie poddać je analizie i dokonać prawidłowej ich interpretacji. Gdyby sposób pobierania próbek był nieistotny, to nie byłby on regulowany przepisami. Co oczywiste, dowolność pobierania próbek umożliwiałaby nieprawidłowe ustalenia co do zakresu i wielkości emisji do środowiska (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 18 maja 2021 r. sygn. akt III OSK 519/21, z 16 kwietnia 2019 r. sygn. akt II OSK 1455/17).
Wobec powyższego Sąd I instancji trafnie uznał, że w związku z istotnym naruszaniem zasad pobierania próbek, stosownie do art. 305 ust. 2 P.o.ś. organ mógł nie uznać przedkładanych mu wyników wymaganych pomiarów wielkości emisji, gdyż pomiary te nasuwały zastrzeżenia. Okoliczność ta była wystarczająca do nałożenia na Spółkę, na podstawie art. 298 ust. 1 pkt 2 P.o.ś., administracyjnej kary pieniężnej.
Z powyższych powodów niezasadne są zarzuty naruszenia art. 305 ust.1, ust. 2, ust. 3 pkt. 3, ust. 4, art. 298 ust. 1 pkt 2 oraz art. 299 ust. 1 pkt 2 P.o.ś.
Nieskuteczne są także zarzuty naruszenia art. 6, art. 7 i art 77 § 1 k.p.a. oraz art. 80 k.p.a., gdyż z wyżej wskazanych powodów prawidłowo WSA uznał, że zgromadzony przez organ materiał dowodowy był wystarczający do podjęcia prawidłowego rozstrzygnięcia. Skoro z już mocy powołanych wyżej przepisów, nieprawidłowo pobrane próbki nie mogą być oceniane jako miarodajne dla ustalenia wielkości emisji, to organ nie jest zobowiązany do ustalania, czy miarodajne są wyniki analizy oparte na takich nieprawidłowo pobranych próbkach.
Z powyższych względów, na podstawie art. 184 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji.